Một Cuộc Đời, Một Vầng Nhật Nguyệt (Minh Đức Triều Tâm Ảnh)
Tập 6 — Ni Trƣởng Mahā Pajāpatī Niết-Bàn
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Mahā Pajāpatī Gotamī Niết-bàn

Mấy năm nay, sức khoẻ của đức Phật không còn nhƣ xƣa, nên ngài ít bộ hành phƣơng xa, chỉ ở Kỳ Viên hay Đông Phƣơng Lộc Mẫu để giáo hóa tứ chúng. Tuy nhiên, sau hạ thứ ba mƣơi ba, đức Phật đã sáu mƣơi tám tuổi, đột ngột, ngài cho triệu tập chƣ vị đại trƣởng lão cùng chƣ tăng trên một ngàn vị đồng khởi hành về Vesāli, và sau đó, trú tại Đại Lâm, ở Sảnh Đƣờng Năm Nóc Nhọn. Hóa ra, đức Phật biết rõ nhân và duyên: Ni trƣởng Mahā Pajāpatī Gotamī đang chuẩn bị Niết-bàn lúc bà một trăm hai mƣơi tuổi. Chúng ta đều biết rằng, bà Mahāmāya hiếm muộn con cái, đến tuổi năm mƣơi bốn mới hạ sanh thái tử Siddhattha; và lúc ấy, bà Mahā Pajāpatī Gotamī, ngƣời em ruột, tuổi đã năm mƣơi hai. Thái tử lúc thành Phật là ba mƣơi lăm tuổi thì bà Mahā Pajāpatī Gotamī đã tám mƣơi bảy tuổi. Hai năm sau nữa, bà Gotamī cùng với năm trăm công nƣơng Sākya bộ hành từ Kapilavatthu xuống Vesāli xin Phật xuất gia thì bà đã tám mƣơi chín tuổi. Từ bấy đến nay, trải qua ba mƣơi mốt năm lãnh đạo ni chúng, bà biết tuổi thọ và nghiệp đều đã mãn nên gởi tâm đến đức Phật xin Niết-bàn.

Minh Đức Triều Tâm Ảnh               107

Lúc đức Phật, chƣ đại trƣởng lão và một ngàn vị tỳ-khƣu ghé Đại Lâm thì ni trƣởng Gotamī đã biết, bà và ni chúng đang ở trong một khu rừng ngoại thành Vesāli. “Giờ là giờ đã phải lẽ, ta sẽ Niết-bàn trƣớc đấng Đại Hùng – bà tự nghĩ – Ta sẽ đi trƣớc hai vị tối thƣợng Thinh Văn, trƣớc Yasodharā, trƣớc Ānanda và cả trƣớc Nanda nữa. Đức Tôn Sƣ đã thân hành vân du về đây là đại hạnh rồi!” Có cái gì lao xao trong gió. Đồng một lúc mấy trăm vị thánh ni trong khu rừng đều đọc đƣợc ý nghĩ ấy. Họ đều muốn đi theo ni trƣởng để an nghỉ Niết-bàn vô dƣ. Quả địa cầu dày bốn mƣơi do-tuần chợt rung rinh. Dƣờng nhƣ có tiếng trống u trầm từ cõi trời vang lên, có cái gì nhƣ vừa quyến luyến vừa bi lụy. Những giọt nƣớc mắt đâu đó từ hƣ không rơi xuống. Chƣ thiên, thọ thần quanh ni viện, quanh khu rừng đều âu sầu, buồn bã. Nếu chƣ vị thánh ni đều cùng Niết-bàn cả thì khu rừng này sẽ trở nên hoang vu, trống trải. Những năng lƣợng mát mẻ và an lành cũng không còn tỏa ra trong không gian tịch lặng này nữa. Có vị đã khóc, đã sụt sùi. Ngƣớc lên giữa thinh không, bà nói nho nhỏ: “- Xin hãy thông cảm cho ta! Hỡi chƣ thiên và thọ thần quý mến! Đây là cái nhìn cuối cùng và lời nói cuối cùng của ta đó. Đừng nên sầu muộn làm gì. Chúng rỗng không và phù phiếm thế nào. Tại sao vậy? Tại vì ta từ nơi cái già và chết để đi đến nơi không già, không chết. Từ nơi „yêu thƣơng xa lìa khổ‟, „gần ngƣời mình ghét khổ‟, „muốn không đƣợc khổ‟ để đến nơi chấm dứt tất cả khổ! Từ nơi lăng xăng tạo tác, luôn luôn trở thành, luôn luôn bị điều kiện, bị phụ thuộc, bị quy định, bị buộc ràng của thời gian sinh tử để đi đến nơi bất động hành, bất tử, vô vi hành, ở ngoài mọi quy luật, mọi điều kiện và mọi phạm trù nhân quả. Nhƣ thế thì các vị phải vui lên cùng ta mới phải chứ!?”

108            Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

Thế rồi, hôm sau, trời vừa rạng sáng, ni trƣởng Gotamī cùng với hội chúng thánh ni trƣớc khi bái biệt đức Tôn Sƣ để Niết-bàn, họ ôm bát khất thực quanh thành Vesāli nhƣ thƣờng lệ. Có lẽ chƣ thiên, thọ thần báo tin cho họ hàng, thân nhân hay quyến thuộc thế nào đó mà rất đông cận sự nữ đã chận đƣờng và quỳ lạy, khóc lóc nhƣ tế sao: - Xin chớ lìa bỏ chúng con, hỡi chƣ thánh ni! Hỡi những bậc đã thủ đắc một gia sản tâm linh vĩ đại! Chúng con sẽ không có ngƣời bảo hộ và che chở nữa. Xin chƣ thánh ni đừng vội Niết-bàn! Ni trƣởng Gotamī cất lời an ủi mà giọng nói thì nhƣ bi hài, nhƣ chế nhạo: - Này! Buồn cƣời chƣa? Thật đã buồn cƣời chƣa? Than khóc nhƣ vậy có phù phiếm và vô duyên không hả? Ta đi đến nơi vô thƣơng, vô bi, vô sầu, vô khổ mà các ngƣời lại lấy thƣơng, bi, sầu, khổ để cản ngăn là tại làm sao hở? Vậy thì các ngƣơi từ lâu đã từng tu tập giáo pháp thấy khổ và diệt khổ đến đâu rồi? Ta là ai nào? Ta chỉ là ngƣời đã thấy rõ sự khổ một cách toàn diện, thấy nguyên nhân khổ một cách toàn diện, đã diệt khổ một cách toàn diện và thực hiện con đƣờng đi đến nơi diệt khổ cũng một cách toàn diện. Thế thôi! Đấy không là lợi ích thù thắng đáng hoan hỷ cho ta hay sao, hả? Đám đông vẫn không chịu giải tán. Sự khóc lóc ầm ĩ của họ làm náo loạn cả con đƣờng. Ni trƣởng đành phải thuyết giảng tiếp: - Từ khi lìa khỏi điện ngọc, cung vàng với những công nƣơng dòng dõi Sākya anh hùng với đôi chân trần lê thê rƣớm máu, xin đi theo đức Chánh Đẳng Giác, ta đã học hiểu giáo pháp nhiệm mầu, đã thực hành giáo pháp ấy một cách trọn vẹn. Hiện tại, mọi bổn phận đã làm xong, mọi gánh nặng trên vai đã đƣợc đặt xuống, sự tái sanh trầm luân đã đƣợc liễu tri và mọi đau khổ phiền não đã đƣợc bứng tận. Từ Minh Đức Triều Tâm Ảnh                 109

đấy, đời sống không gia đình đã cho ta sự khoảng khoát của hƣ không, sự tự do của những cánh chim trời. Mục đích phạm hạnh đã đƣợc thiết lập kiên cố, mà ở đấy, chẳng có gì trói buộc ta đƣợc nữa, dù cảnh ngƣời, cảnh trời, ma vƣơng, chƣ thiên vƣơng hay phạm thiên vƣơng. Vậy thì thử hỏi còn gì ở trần gian ba cõi này có thể làm ta phải dính chân, lƣu luyến? Niết-bàn vô dƣ ở tuổi trăm hai mƣơi chẳng lẽ không hợp thời, không phải lúc hay sao? Thôi! Đừng khóc than, đừng âu sầu, phiền muộn nữa. Đức Tôn Sƣ, ngôi Mặt Trời của nhân loại còn kia! Nhị vị thƣợng thủ, hai ngôi sao sáng của giáo hội còn đó! Và còn có cả hằng trăm hằng ngàn trƣởng lão Tăng ni trí tuệ nhƣ non, đức hạnh nhƣ rừng, tha hồ mà gieo trồng ruộng phƣớc, tha hồ đƣợc chở che và đƣợc nƣơng tựa. Suốt mấy mƣơi năm gióng trống pháp chuyển luân, đức Đại Hùng đã xua vô minh và si mê đi về với bóng tối, đã đẩy ngoại đạo tà giáo đi đến chỗ diệt vong. Hiện tại, ngọn cờ chánh pháp đã liệt liệt oanh oanh giƣơng cao che mờ cả đỉnh Sineru. Vậy thì các ngƣời hãy tinh cần đi theo lộ trình thoát khổ, con đƣờng tuần tự tìm kiếm hạnh phúc an vui cõi ngƣời, hạnh phúc an vui cõi trời và hạnh phúc an vui siêu thế ở ngoài ba cõi phù du sinh diệt. Hãy chuẩn bị, sắm sanh hành trang, tƣ lƣơng để lên đƣờng, xem mình đã có đầy đủ bố thí, trì giới, tham thiền, đã đầy đủ tín, giới, văn, thí, tuệ hay chƣa? Đấy mới là điều đáng làm! Thôi, hãy xua tan phiền muộn đi! Ta và ni chúng đi đến đức Đạo Sƣ đây. Nói thế xong, ni trƣởng dẫn đầu chƣ ni thánh đệ tử đến Sảnh Đƣờng Năm Nóc Nhọn tại Mahāvana; tại đây, lúc này chƣ tăng ni và hai hàng cận sự nam nữ rất đông, bà quỳ năm vóc sát đất đảnh lễ đức Thế Tôn rồi nói: - Thƣa đức Đại Giác! Con là mẹ của ngài, ngƣời-mẹ- của-thế-gian-luân-thƣờng-quy-ƣớc. Và bạch đức Tôn Sƣ Vô Thƣợng! Ngài lại là cha của con, ngƣời-cha-ở-ngoài-và-ở- 110           Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

trên-mọi-quy-ƣớc-dung-thƣờng; và con là đứa con đƣợc sanh ra trong giáo pháp vô tỷ. Rồi ngài lại còn ban cho con niềm vui siêu thế, tức là hạnh phúc vô tạo tác ở ngoài mọi hạn lƣợng và mọi hạn định nữa. Từ thuở nhỏ, cái-thân-thể- xác-vật-chất của ngài đƣợc trƣởng dƣỡng khôn lớn là bởi con, là do con bế bồng, chăm sóc, nuôi dƣỡng. Cũng tƣơng tợ nhƣ vậy, cái-thân-tinh-thần-tâm-linh của con lại đƣợc giáo pháp chăm sóc, nuôi dƣỡng là bởi ngài, do ngài mà có. Nhờ con, ngài uống giọt sữa trắng đƣợc tinh lọc từ huyết đỏ để tẩm bổ hình hài sinh diệt vắn vỏi. Nhờ ngài, con uống đƣợc giọt sữa thanh tịnh đƣợc tinh lọc từ giáo pháp để nuôi dƣỡng tuệ mạng dài lâu, vô sinh bất tử. Bạch đức Thiện Thệ! Trong việc chăm sóc, nuôi dƣỡng ngài từ thuở ấu thơ, ngài không có nợ nần gì cả, mà ngƣợc lại, ngài đã ban cho cha, cho mẹ những niềm vui hy hữu, lạ lùng. Cũng bởi niềm vui lạ lùng, hy hữu ấy, cầu nguyện cho tất thảy những ngƣời mẹ trên trái đất này có đƣợc những đứa con trai ƣu tú và kỳ vĩ nhƣ thế. Thƣa đức Vô Thƣợng Điều Ngự Trƣợng Phu! Tất thảy những ngƣời mẹ trên thế gian, dù là mẹ của một đức vua tối thƣợng nào chăng nữa cũng phải bị nhấp nhô chìm nổi trong bể cả của hữu tồn sinh diệt. Và này, hỡi ngƣời con trai tối thƣợng! Ngài đã ban cho mẹ chiếc bè vô vi, vô hành để vƣợt qua bể cả hữu tồn sinh diệt ấy. Nó ở trên mọi tƣơng đối và mọi tuyệt đối, ở ngoài ngôn và lời, ở ngoài mọi ý niệm và mọi khái niệm. Thƣa đức Thiên Nhơn Sƣ! Đối với phụ nữ trên thế gian, danh xƣng hoàng thái hậu, “mẹ của đức vua”, dù cao quý, dù họa hiếm nhƣng không phải không dễ dàng có đƣợc; nhƣng danh xƣng “mẹ của đức Phật” thì triệu triệu, tỷ tỷ a- tăng-kỳ mới có đƣợc một ngƣời! Vậy mà con lại là ngƣời phụ nữ ấy! Đấy là diễm phúc vô khả tỷ, vô khả đối, cùng

Minh Đức Triều Tâm Ảnh               111

tuyệt, tối hậu vậy. Và nhờ ngài, con đã vinh hạnh đạt danh xƣng tối thƣợng nhƣ thế đó. Thƣa đức Chánh Biến Tri! Mọi ƣớc nguyện, hạnh nguyện, đại nguyện giờ con đã tựu thành. Mọi hy cầu, sở cầu, pháp cầu dù nhỏ bé hay lớn lao, con đều đã tròn đủ, phú túc, viên mãn. Bởi vậy, hôm nay, ngài hãy cho con đƣợc từ bỏ xác thân bất tịnh, tế toái và nhiễm ô này để thị tịch Niết- bàn, an nghỉ vắng lặng vô dƣ! Bây giờ, xin đức Tôn Sƣ hãy duỗi ra hai bàn chân mềm dịu nhƣ hoa sen đƣợc tô điểm bằng một ngàn căm bánh xe và một ngàn ngọn cờ chiến thắng. Xin đức Đại Giác hãy làm vậy để cho con đƣợc thể hiện sự tôn kính đến ngài với lòng yêu mến trân trọng đối với ngƣời con trai cao quý của mình. Và cũng xin đức Vô Thƣợng thể hiện biểu tƣớng rõ ràng thân thể tợ khối vàng ròng không lẫn tạp chất để cho con đƣợc chiêm ngƣỡng lần cuối cùng trƣớc khi đi về miền an tịnh tuyệt đối(1). Đức Phật trầm tịnh lắng nghe từ đầu chí cuối lời thƣa bạch của ngƣời-mẹ-thế-gian không bỏ sót một lời một chữ nào. Sau đó, đức Đại Giác trú định kim cƣơng, trở lại cận hành, thân tỏa hào quang sáu màu chập chờn từng đôi một, với màu sắc sáng dịu nhƣ vầng dƣơng non trẻ hiện ra trong đám mây chiều. Lát sau, ni trƣởng Gotamī thấy rõ ba hai quý tƣớng và tám mƣơi vẻ đẹp của đức Thiện Thệ... Chẳng còn gì để yêu cầu nữa, ni trƣởng Gotamī đê đầu dƣới lòng bàn chân ngàn căm bánh xe, ngàn ngọn cờ chiến thắng của đấng Đại Hùng trông tợ đóa hoa sen nở rộ có ánh sáng mặt trời buổi bình minh rọi đến. Bà nói:

(1) Một số hình ảnh và ý tƣởng ở đây và nơi khác nữa, có mƣợn trong “Trƣởng lão Ni ký sự” của tỳ-khƣu Indacanda (đại đức Chánh Thân).

112              Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

- Con xin đảnh lễ đấng Mặt Trời của nhân loại, vị tiêu biểu của dòng dõi Thái Dƣơng! Đây là lần tử biệt cuối cùng của con, con sẽ không còn gặp lại ngài một lần nào nữa. Thƣa đấng Cao Cả của thế gian! Hạng nữ nhân nhƣ chúng con sinh ra trong thế gian, đƣợc tiếng là mẹ của thế gian, là nhân tố tồn tại của thế gian. Cũng có thể họ là cái đẹp, là vẻ yêu kiều, dịu dàng, là bàn tay yêu thƣơng, là trái tim nhân ái, là vầng mặt trăng trong mọi gia đình, là bóng mát cho những đứa con hƣ hỏng, là điểm tựa cho con cái nuôi chí hải hồ, là nơi hƣớng về của mọi kẻ ly hƣơng, là suối nguồn tinh khiết của tình mẹ bao la. Và cao cả nhất, họ là huyết sữa nuôi sinh mệnh của nhân loại. Nhiều lắm! Nhiều lắm! Nhƣng chính họ cũng là ái dục tình lụy, là cơn khát nóng của địa ngục, là miếng mồi bốc lửa cháy của ghen ghét, tật đố, tranh chấp và ly tán. Họ còn là cái gì phức nhiễu, tế toái. Là nguồn cơn của mọi đau khổ và tội lỗi. Là lắm chuyện và đa sự. Là đóa hoa hồng có lắm gai độc. Ôi! Cũng nhiều lắm và nhiều lắm của những cánh cửa đi xuống bốn đƣờng xấu ác! Thế đó. Trƣớc đây con cũng chỉ là một phụ nữ trong thế gian, vậy thì con đã lỡ lầm dù cố ý hay vô tình, đã có những xấu quấy, sai trái gì đó, vì lòng bi mẫn, xin đức Tôn Sƣ hỷ xả cho con! Kính thƣa đức Thế Gian Giải! Trƣớc đây con đã năm lần bảy lửa xin cho nữ giới xuất gia; nếu bởi việc này mà giáo pháp bị giảm sút tồn tại năm ngàn năm là lỗi của con, vậy xin ngài cho con đƣợc sám hối vì điều ấy nữa. Và cuối cùng, kính thƣa đức Ứng Cúng! Con đã giáo dục, dạy dỗ chƣ tỳ-khƣu-ni theo với sự cho phép của ngài cùng chƣ vị đại trƣởng lão; tâm con có chừng, tuệ con có hạn, nếu có sự kém cỏi, bất cập nào đó trên phƣơng diện giáo hóa ấy cũng xin ngài tha thứ trƣớc khi con đi về miền an tịnh vô cấu, vô lậu...

Minh Đức Triều Tâm Ảnh                113

Đức Phật bây giờ mới mở lời, nhƣ tiếng chim Ca-lăng- tần-già cất giọng với thang âm vi diệu trên đỉnh Tuyết Sơn: - Này Ngƣời-mẹ-thế-gian vĩ đại! Này vị đại ni trƣởng đức hạnh nhƣ tấm gƣơng trong! Bà đã lê bƣớc bằng bàn chân trần rớm máu từ cõi hữu hạn sinh diệt để đi đến cõi vô cùng vô sinh bất tử thì có gì đáng nói nữa đâu. Bà đã tự trang bị cho mình những vật trang sức, trang điểm thù thắng nhƣ hổ thẹn tội lỗi, ghê sợ tội lỗi, đức tin, tinh cần, nhẫn nại, quyết tâm, từ, xả... thì có việc gì mà bảo lầm lỗi hay không lầm lỗi, tha thứ hay không tha thứ? Bà đã bỏ xa bụi trần và ác uế ở dƣới chân núi để bƣớc lên đỉnh đồi cao vô úy của giải thoát và tự do thì bận rộn làm chi mọi ngôn ngữ quy ƣớc thế tục kia nữa. Không những bà, không những hội chúng tỳ-khƣu-ni mà cả hội chúng tỳ-khƣu-tăng thì cũng vậy. Nếu tất cả đều thanh tịnh không một chút nhiễm ô thì ai cũng đang đi ra khỏi thế gian này, ví nhƣ vầng trăng ra đi lúc rạng đông sau khi nhìn thấy sự biến mất dần dần của các vì thiên thể. Bà và hội chúng ni chúng hãy ra đi nhƣ vậy. Hãy an nhiên tự tại nhƣ vậy mà đi vào Niết-bàn vắng lặng toàn diện, không có dƣ y! Đức Phật nói xong, nhƣ ánh sáng lấp lánh vừa rời khỏi tòa kim cƣơng thì ni trƣởng Gotamī và ni chúng đồng hƣớng vai phải nhiễu quanh kim thân Phật ba vòng, trông giống nhƣ những vì sao vệ tinh theo gót mặt trăng di chuyển xung quanh núi chúa Sineru. Sau đó, họ đồng quỳ xuống đê đầu sát bàn chân đức Chiến Thắng Cao Cả một lƣợt nữa, đứng lên chiêm ngƣỡng ngài một lƣợt nữa. Tôn giả Ānanda chỉ mới là vị thánh Nhập Lƣu, còn nhiều phiền não, thấy bà Gotamī chào bái biệt đức Phật để Niết-bàn, chƣa làm chủ đƣợc cảm xúc trƣớc cảnh sinh ly tử biệt, ông than dài:

114            Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

- Ôi! Ngƣời đi thật sao? Rồi đức Tôn Sƣ đến một lúc nào đó cũng tịch diệt Niết-bàn nhƣ vậy ƣ? Ôi! Rồi tất cả ngọn lửa sự sống đều phải cạn ráo chất đốt, và cái thân xác bốn đại, ai ai cũng chỉ còn là cát bụi hoặc tàn tro thê thảm nhƣ thế hay sao? Tôn giả Nanda là bậc thánh vô lậu, đứng kế bên liền mở lời an ủi: - Phải! Cái thân xác bị tạo tác, đƣợc kết hợp của tất cả chúng sanh không có cái gì chắc thật trong đó cả. Nó không có cốt, không có tinh, không có lõi tƣơng tợ nhƣ thân cây chuối, na ná nhƣ củ hành. Bóc tách cho đến tận cùng chỉ thấy trống rỗng mà thôi. Nó là hƣ vô, chẳng có gì ở đấy cả. Do xảo thuật, do ảo ảnh của thợ nghiệp mà nó hiện hữu. Nó tụ rồi tan, nó có rồi không, nó sinh rồi diệt cũng là lẽ thƣờng thôi, này tôn huynh! Mẹ của tôi, dù là bà mẹ vĩ đại, bà mẹ của bậc Chiến Thắng Đại Hùng cũng không ở ngoài các định luật hữu vi bất toàn và trống không ấy. Ni trƣởng Gotamī cũng thấy cần phải nói với tôn giả Ānanda vài lời: - Đúng nhƣ con trai ta đã nói, hỡi vị tỳ-khƣu đa văn bác học mà dung lƣợng sở tri còn thâm sâu và mênh mông hơn biển cả. Và đối với sự cẩn thận, nhiệt tâm, tinh cần hầu hạ đức Đạo Sƣ cũng cao cả nhƣ núi chúa, trong giáo hội không thể có ngƣời thứ hai đƣợc. Vậy đó! Thế thì ngay giây phút này, những học hiểu vô lƣợng ấy, những công phu bất khả tƣ nghị ấy, con cất giữ nó ở đâu mà không mang ra sử dụng, này con trai, này vị tôn giả khả kính? Ta đi vào Niết-bàn tịch diệt là điều đáng mừng, đáng vui mới phải chứ? Ta và ni chúng, cả bây giờ và mai sau, đƣợc xuất gia trong giáo pháp tối thƣợng này là nhờ vào ba lần cầu khẩn của con mà đƣợc, bởi tình cảm tốt đẹp của con mà có! Công ơn ấy lớn lao nhƣ trời biển. Có cây lá rừng đại

Minh Đức Triều Tâm Ảnh                 115

ngàn Mahāvana ghi chép. Có mây lang thang nghìn năm trên bầu trời Vesāli ghi nhớ. Này hỡi bậc hộ trì giáo pháp! Hãy tỉnh táo lại! Hãy hé lộ trí tuệ vô lậu mà nhìn vào cõi bất tử không đến, không đi thử xem nào! Giờ khắc này, ta nhìn vào tôn giả bằng tia mắt cuối cùng rồi đây, và sát-na này đã đi vào vĩnh cửu! Đức Phật thấy sự trao đổi ấy là vừa đủ nên mở lời: - Này bà mẹ vĩ đại! Này vị ni trƣởng đạo hạnh! Thời điểm cuối đã đến rồi. Tất cả các “hữu”(1) đã đƣợc bứng tận. Tất thảy mọi phiền não đã bị nhổ tiệt. Mọi trói buộc đã bị cắt đứt nhƣ con voi cái đã đƣợc cởi trói. Không còn một mảy may lậu hoặc vi tế nào còn tồn tại. Mẹ là ngƣời đã thành tựu tam minh, có bốn tuệ phân tích, tám giải thoát và sáu thắng trí. Bây giờ, trƣớc khi an nghỉ Niết-bàn, mẹ hãy thị hiện một chút năng lực thần thông cho chƣ tỳ-khƣu Tăng ni, hai hàng cận sự cũng nhƣ thọ thần, chƣ thiên khắp núi rừng Mahāvana này cùng chiêm ngƣỡng. Đƣợc sự cho phép của đức Phật, ni trƣởng đảnh lễ ngài rồi tức khắc bay lên không trung còn nhanh hơn con chim ƣng vàng vỗ cánh. Đầu tiên bà biến hóa một thân thành nhiều thân rồi nhập thành một. Hiện ra rồi biến mất. Đi xuyên qua tƣờng, qua núi. Ẩn trong đất. Đi trên nƣớc nhƣ đi trên đất bằng. Ngồi kiết già giữa hƣ không. Đến cõi phạm thiên. Làm cho trời đất mù mịt khói. Sáu mặt trời mọc lên. Những tràng hoa rực lửa nhƣ vào thời hoại kiếp. Nắm trong tay những ngọn núi và những tảng đá khổng lồ trông nhƣ mấy hạt cải. Ngón tay che khuất mặt trời, mặt trăng. Bàn tay nắm một ngàn mặt trời, một ngàn mặt trăng. Biến hóa thành đức Chuyển Luân Vƣơng. Biến hóa thành hằng hà sa số tỳ- khƣu-ni... rồi nhập lại, hòa thành một.

(1) Ý nói những nguyên nhân tồn tại trong ba cõi dục, sắc và vô sắc đã đƣợc bứng nhổ.

116              Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

Cả khu rừng ngƣời, vô số phi nhơn, chƣ thiên đồng
chiêm ngƣỡng đại thần lực biến hóa của Ni trƣởng, đăm đăm
nhƣ không nháy mắt...
Lại biết là đúng thời nữa, đức Phật chợt tuyên dƣơng:
- Ni trƣởng Gotamī không những là ngƣời mẹ vĩ đại của
Nhƣ Lai, không những là vị thánh ni nhiều thần thông lực,
mà còn là bầu sữa mẹ cho ni giới, chăm sóc ni giới với tấm
lòng bao dung, quảng đại, có kinh nghiệm đệ nhất trong việc
lãnh đạo ni chúng!
Rồi ngài lại nói tiếp:
- Này ngƣời mẹ vĩ đại! Hãy kể lại lộ trình lâu xa cùng
những nhân những duyên tu tập của mình cho đại chúng
cùng nghe.
- Thƣa vâng!
Rồi bà kể:
- Vào thời đức Chánh Đẳng Giác Padumuttara, tôi đƣợc
sanh ra tại Haṃsavatī trong một gia đình quan cận thần,
đƣợc thọ hƣởng sung mãn tài sản cùng những tiện nghi tối
ƣu trong đời sống.
Một lần nọ, tôi và nhóm thị nữ cùng tùy tùng đông đảo
đến chiêm bái, cúng dƣờng, nghe pháp đức Phật
Padumuttara. Nhân duyên tình cờ, là hôm ấy, đức Đại Hùng
đang cho thiết lập giáo hội Ni giới, và vị đứng đầu, lãnh đạo
ni giới là tỳ-khƣu-ni Mātucchā. Thấy vị thế của ngƣời nữ
đƣợc bình đẳng xuất gia tu tập nhƣ thế tôi đã rất hoan hỷ,
bèn phát tâm cúng dƣờng y áo, vật thực, thuốc trị bệnh đến
đức Phật cùng chƣ tăng ni trong suốt bảy ngày rất thịnh
mãn, rất chu đáo.
Đến ngày thứ bảy, tôi và thị nữ cùng tùy tùng nằm dài
xuống đất, đảnh lễ bàn chân bụi của đức Vô Thƣợng; và
phát nguyện rằng, mai hậu sẽ có duyên báo, quả báo giống y
nhƣ tỳ-khƣu-ni Mātucchā, xin bậc Đại Chiến Thắng chứng
minh.
Minh Đức Triều Tâm Ảnh                117

Đức Phật Padumuttara mỉm nụ hoa sen, cất tiếng: - Con đã cúng dƣờng hỷ mãn bảy ngày đến Nhƣ Lai và hội chúng với tín tâm rất tròn đầy và trong sạch. Vậy thì con sẽ đƣợc nhƣ ý sở cầu! Hãy nghe Nhƣ Lai nói nữa đây. Vào một trăm ngàn đại kiếp về sau, có vị Thế Tôn xuất thân dòng dõi Okkāka, đức đại sĩ Gotama sẽ có mặt ở thế gian, khai sáng một giáo pháp chánh thống y nhƣ chƣ Phật ngàn xƣa. Lúc ấy, con, là Mahā Pajāpatī Gotamī, chính là bà mẹ thứ hai chăm sóc, nuôi dƣỡng vị ấy thuở còn ấu thơ. Và con cũng chính là ngƣời nữ đầu tiên thừa tự giáo pháp ấy, đạt vị thế hạng nhất trong số những tỳ-khƣu-ni kỳ cựu. Khi dấu ấn bất tử đã đƣợc đức Ứng Cúng khắc lên trán nhƣ thế, tâm tôi, sau đó dƣờng nhƣ chỉ nghĩ đến giáo pháp. Tôi, các thị nữ và tùy tùng đã cúng dƣờng, hộ độ đức Phật và giáo hội cho đến hết cuộc đời còn lại. Mệnh chung, tôi đƣợc hóa sanh cõi trời Đao Lợi, đƣợc thọ hƣởng hỷ mãn thiên sắc, thiên hƣơng, thiên vị, kể cả tuổi thọ, sắc đẹp, an lạc và danh tiếng đều vƣợt trội chƣ thiên nữ cùng cảnh giới nên Đế Thích thiên chủ chọn tôi làm thiên hậu. Do một nghiệp xấu ác từ quá khứ trả quả, hƣởng hết phƣớc ở cõi trời, tôi sanh xuống cõi ngƣời, rơi vào một gia đình lao động chân tay thuộc quốc độ của đức vua nƣớc Kāsi. Tại một ngôi làng nô lệ có năm trăm gia đình, ngƣời ta bầu một vị lãnh đạo, nhƣ là làm thôn trƣởng, và tôi là phu nhân của vị ấy. Hôm kia, có năm trăm vị Độc Giác Phật(1) đi từ Nandamūlaka tới Isipatana để khất thực. Tất thảy chúng tôi cùng quyến thuộc đều vui mừng mời thỉnh luôn hội chúng ấy an cƣ mùa mƣa, năm trăm gia đình làm năm trăm cốc lá

(1) Trong chú giải Trƣởng lão Ni kệ có chép chỉ có năm (5) vị và nói an cƣ chỉ có ba tháng. Và trong Pāḷi Proper Names cũng nói 5.

118               Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

rồi hộ độ tứ sự suốt bốn tháng, dâng cúng đầy đủ mỗi vị ba y, ai ai cũng hoan hỷ. Sau kiếp ấy, tôi đƣợc tái sanh trong một gia đình thợ dệt cũng tại thành phố Bārāṇasī, lớn lên, nhân duyên lại đƣợc gặp năm trăm vị Độc Giác Phật (con bà Padumavatī)(1) nên lại đƣợc dịp cúng dƣờng vật thực. Từ bỏ cõi ngƣời, do nghiệp lành tốt ấy, tôi đƣợc chu du tái sanh nhiều cõi ngƣời và trời. Rồi kiếp cuối cùng hiện nay là thành phố Devadaha, nƣớc Koliya. Cha của tôi là Añjana(2) thuộc dòng Sākya, mẹ của tôi là hoàng hậu Sulakkhaṇā; và sau đó tôi đƣợc làm hoàng phi của đức vua Suddhodana, kinh thành Kapilavatthu. Những ngƣời còn lại, tùy tùng và quyến thuộc kiếp trƣớc thì đƣợc sanh trong hoàng tộc Sākya hoặc phu nhân, thân quyến của họ. Tôi là ngƣời ƣu việt nhất, do lời nguyện dƣới chân đức Phật Padumuttara nên đƣợc làm bảo mẫu của đấng Chiến Thắng. Ngƣời con trai tuấn tú đƣợc tôi chăm sóc và nuôi dƣỡng ấy ra đi và trở thành đức Chánh Đẳng Giác, bậc Hƣớng Đạo vô song. Tôi và năm trăm công nƣơng dòng Sākya đều đã xuất gia và đều đã chạm tay vào cánh cửa an lạc của Niết-bàn. Cả chồng và con của họ từ nhiều kiếp trƣớc cũng đạt đƣợc phẩm vị A-la-hán tối thƣợng đều nhau cả thảy. Sau câu chuyện kể của ni trƣởng Gotamī, tất thảy thánh ni cũng sử dụng thần thông, bay lên không trung và tuần tự thể hiện một số năng lực; và cuối cùng lại phủ phục bên chân đức Đại Giác, xin phép đƣợc Niết-bàn giống nhƣ ni trƣởng của họ. Ni trƣởng và hội chúng thánh ni sau đó trở về ni viện, bỏ ngoài tai mọi sự than khóc sầu muộn của những cận sự nữ, họ yên lặng tìm chỗ tịch diệt Niết-bàn. Lúc ấy, trái đất rung động. Tiếng trống trời vang lên và mƣa hoa rơi xuống. Thọ

(1)
“Cô gái hoa sen”, xem Thig A.140 ff.; AA. i. 185 f.; Ap. Ii. 529-43.
(2)
Tên của vua cha Suppabuddha, Mahāmayā và Mahāpajāpatī.

Minh Đức Triều Tâm Ảnh                           119

thần, chƣ thiên, long vƣơng, a-tu-la và cả cõi phạm thiên đều
rúng động, bồi hồi...
Đức Phật hay biết rõ việc ấy nên ngài nói với Ānanda và
Nanda:
- Hãy thông báo rộng rãi đến hai hội chúng tăng ni, hai
hàng cận sự nam nữ trong kinh thành Vesāli và vùng phụ
cận về sự Niết-bàn của mẹ và các công nƣơng thánh ni(1).
Thế rồi, lễ hỏa táng thi hài của ni trƣởng Gotamī và hội
chúng thánh ni diễn ra vô cùng huy hoàng và trân trọng.
Những viên xá-lợi đã đƣợc thu nhặt và những bảo tháp thờ
cũng đƣợc dựng lên để ngàn sau chƣ thiên và nhân loại
chiêm bái, cung kính, cúng dƣờng.

(1) Nhiều chỗ ghi rõ là năm trăm tỳ-khƣu-ni dòng dõi Sakyā.

120                  Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

Miếng Giẻ Chùi Chân

Từ Vesāli, đức Phật và đại chúng trở lại phƣơng Bắc. theo con đƣờng thƣơng buôn, đi mãi. Lúc này, trời đã sang xuân mát mẻ nên đức Phật bộ hành rất chậm, ngài ghé nơi này ít hôm, nơi khác ít ngày nên hơn cả ba tháng sau mới về đến Kỳ Viên tịnh xá. Có lẽ đƣờng xa thấm mệt, lại tuổi già, sức yếu, đức Phật giao công việc lại cho hai vi đại đệ tử để ngài tịnh dƣỡng nửa tháng trong hƣơng phòng. Rồi mùa an cƣ thứ ba mƣơi bốn lại đến. Đức Phật họp các vị trƣởng lão để chế định thêm một số giới điều trong tạng luật, nhất là phần “tăng tàn” và “trọng tội” vì có một số trƣờng hợp điển hình phạm tội cụ thể cần phải đƣợc chấn chỉnh. Hôm nọ, cuối mùa mƣa, lại có một chuyện xẩy ra cho tôn giả Sāriputta. Số là sau khi an cƣ mùa mƣa xong, tại Kỳ Viên, một số rất đông tỳ-khƣu đến chào từ giã tôn giả Sāriputta để lên đƣờng, đi nhiều phƣơng khác nhau để hành đạo. Theo thông lệ, tôn giả hay ƣu ái gọi các vị tỳ-khƣu bằng tên của gia đình họ đặt, gọi tên theo giới hạnh hoặc pháp hạnh của vị ấy. Ví dụ: - Này hiền giả Maṅgalo! Hiền giả an vui chứ? - Này con của bà Dhanī, có khỏe không?

Minh Đức Triều Tâm Ảnh                 121

- Vị Đại Hoan Hỷ đây rồi! - Đại đức tinh thông tạng Luật đây rồi! - Thƣợng tọa Độc Cƣ Khổ Hạnh đây rồi!... Thấy bậc Tƣớng quân Chánh pháp niềm nở, vui vẻ, thân tình với tất cả mọi ngƣời nhƣ vậy, ai cũng hoan hỷ, ai cũng cảm thấy mình đƣợc biết đến, vinh hạnh đƣợc tôn giả quan tâm. Và họ hãnh diện về điều đó. Có một vị tỳ-khƣu trẻ, mà hoàn toàn tôn giả Sāriputta thấy lạ hoắc, không biết gọi tên sao, nên ngài đành phải bỏ qua. Nhƣng vị tỳ-khƣu ấy không bỏ qua, cảm thấy buồn, cảm thấy bực tức, bất mãn, tự nghĩ: “Tôn giả ấy khinh thƣờng ta, coi thƣờng ta; ngài đã thiên vị, đã không đối xử thân thiện với ta nhƣ những vị khác”. Bất đồ, lúc ấy tôn giả Sāriputta đứng dậy, bƣớc qua, chéo y của ngài phất đụng vị tỳ-khƣu trẻ nọ. Lòng bất mãn càng tăng, vị tỳ-khƣu trẻ qua đại giảng đƣờng: - Bạch đức Thế Tôn! Tôn giả Sāriputta khi không ngài lại đánh con! Chắc hẳn tôn giả ấy nghĩ rằng mình là một Đại Đệ Tử oai phong lẫm liệt nên muốn làm gì thì làm sao! Xin đức Thế Tôn hãy phân xử cho công minh. Tôn giả Sāriputta đã đánh con một bạt tai - đến nỗi tai con nhƣ bị bỏng, bị điếc! Sau khi làm vậy rồi, ngài chẳng tỏ vẻ gì là hối lỗi, thản nhiên bƣớc đi không thèm đếm xỉa gì con cả! Xin đức Thế Tôn hãy phân xử, oan con lắm! Tăng chúng đƣợc tôn giả Ānanda thông báo triệu tập đại giảng đƣờng. Câu chuyện đƣợc lan truyền rất nhanh qua miệng của nhiều ngƣời. Lúc ấy tôn giả Mahā Moggallāna và tôn giả Ānanda biết rõ là đã có một sự cáo oan xảy ra cho huynh trƣởng của mình. Nhƣng không sao, cả hai tôn giả đều rất vui, đã tuyên bố trƣớc hội chúng tỳ-khƣu của mình rằng: “- Này chƣ hiền! Hãy cố gắng tụ họp ở đại giảng đƣờng cho đông đủ! Hãy đến đấy và nghe! Khi sƣ huynh của ta, tôn 122            Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

giả Sāriputta mà đối diện với câu chuyện vừa rồi, với ông tỳ- khƣu ngu si kia - chƣ hiền mới cảm nhận và lắng nghe đƣợc tiếng gầm của con sƣ tử con nhƣ thế nào!”. Trƣớc cả hàng ngàn tỳ-khƣu có mặt, đức Thế Tôn mỉm nụ cƣời trong tâm, tự nghĩ: “Ừ, đây là phải thời để con trai trƣởng của ta giáo giới đến chƣ tỳ-khƣu, nhất là ông sƣ phàm tục nọ!”, ngài bèn hỏi: - Này Sāriputta! Có phải nhƣ vậy chăng, ông đã thô bạo đánh vị tỳ-khƣu này một bạt tai làm điếc cả lỗ tai rồi bỏ đi không thèm đếm xỉa đến? Mọi ngƣời hồi hộp trƣớc lời chất vấn của đức Đạo Sƣ. Tôn giả Sāriputta tâm ý linh thông, biết ý của đức Đạo Sƣ nên ngài chẳng chấp nhận cũng chẳng chối từ tội, cất giọng trầm hùng vang vang nhƣ chuông ngân: - Bạch đức Thế Tôn! Khi một thiện gia nam tử xuất ly cần cầu an ổn mọi khổ ách, đã từ bỏ gia sản, vinh hoa phú quý thì đối với vị ấy chỉ có một mục đích duy nhất là giải thoát mọi phiền não, khổ đau trên trần thế. Khi một sa-môn tấn tu phạm hạnh, đã đặt chân đứng vững chắc trong đạo quả, ngƣời ấy hoàn toàn làm chủ đƣợc chính mình, hoàn toàn với tứ vô lƣợng tâm: Từ, bi, hỷ, xả. Bạch đức Thế Tôn! Những ngƣời nhƣ vậy có thể nào làm đau đớn cho đồng đạo của mình rồi bỏ đi thản nhiên không một lời xin lỗi? Bạch đức Thế Tôn! Một ngƣời, khi mà trong tâm không còn sân hận, ác độc, hiềm hại ai; vị ấy bao giờ cũng có đƣợc đức tính trầm lặng, khiêm nhu, nhẫn nại; tâm ngƣời ấy nhƣ mặt đất, mặc cho ai chà, ai đạp, ai bƣớc tới, bƣớc lui, quăng lên đấy tất cả mọi dơ uế bất tịnh; ai đại tiện, tiểu tiện lên đấy cũng đƣợc hết! Bạch đức Thế Tôn! Một ngƣời, khi mà tự coi tâm mình nhƣ nƣớc, thì nƣớc ấy mặc tình ai uống, ai tắm, ai rửa đồ dơ

Minh Đức Triều Tâm Ảnh                   123

dáy; nƣớc ấy cũng không vui, không buồn, vẫn bình lặng và an nhiên! Bạch đức Thế Tôn! Một ngƣời, khi mà tự coi tâm mình nhƣ lửa, thì lửa ấy mặc tình ngƣời ta thắp để cúng, để thờ; mặc tình ngƣời ta lấy để đốt tử thi, nấu ăn, đốt cỏ rác, đốt đồ dơ uế; lửa ấy cũng chẳng vui, chẳng buồn, vẫn bình lặng và an nhiên! Bạch đức Thế Tôn! Một ngƣời, khi mà tự coi tâm mình nhƣ gió, thì gió ấy đâu phải vì qua tha ma, mộ địa mà chồn chân; gió ấy đâu phải vì qua chỗ phú quý, cao sang mà dừng lại? Dơ, sạch gió ấy không phân biệt; buồn, vui gió ấy có biết đâu. Muôn đời nó vẫn bình lặng và an nhiên nhƣ thế! Bạch đức Thế Tôn! Một ngƣời, khi đã tự coi mình nhƣ miếng giẻ chùi chân, thì ai chùi chân cũng đƣợc cả; nó chẳng bao giờ phàn nàn sao lau vật này mà không lau vật kia! Miếng giẻ chùi chân là cái thân của vị ấy, cái tâm của vị ấy, ở chỗ dơ uế nhất, nào dám khinh khi ai, ác ý với ai, sân hận với ai? Không! Bao giờ nó vẫn nhƣ vậy, bình lặng và an nhiên! Bạch đức Thế Tôn! Một ngƣời, khi đã tự coi mình nhƣ một hạng ngƣời thấp kém nhất trong xã hội, nhƣ một gã chiên-đà-la cùng đinh, hạ liệt, thì ai muốn đánh, muốn chửi; cho chí họ có giết chết cũng vô tội, ngƣời đó luôn luôn ý thức giá trị thấp hèn của mình dầu có bị đối xử thế nào, vẫn không than van bao giờ! Bạch đức Thế Tôn! Một ngƣời, khi đã tự ví mình nhƣ một con bò rụng sừng, thì nó rất sợ đụng chạm đến vật cứng, nó không bao giờ dám gây hấn với ai, báng húc ai. Sống, nó muốn thu rút cái sừng của mình lại, đó là cái thân của vị ấy, cái tâm của vị ấy! Bạch đức Thế Tôn! Một ngƣời, khi đã tự ví mình nhƣ con rắn mang cái xác nặng nề, trƣờn tới trƣờn lui không ra khỏi cái xác. Cũng vậy, ngƣời ấy đã tự thấy rõ cái thân này 124            Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

gồm ba mƣơi hai thể trƣợc bất tịnh, lại chứa sẵn bao nhiêu
bệnh tật ở trong, lại còn ốm đau, già chết; vị ấy chỉ mong
cầu tu tập để sớm quẳng bỏ cái xác nặng nề, hôi hám ấy, có
đâu còn rảnh thì giờ để cho khi mạn, ác ý phát sanh lên đem
đến phiền não cho ngƣời!
Bạch đức Thế Tôn! Một ngƣời, khi đã tự ví tâm mình
nhƣ chén mỡ đặc thì chén ấy còn đựng đƣợc gì? Có thể nào
chén mỡ đặc lại đựng thêm đƣợc tham, nộ, si, ganh ghét và
thù oán?
Bạch đức Thế Tôn! Chín điều ấy là đệ tử, đệ tử chính là
chín điều ấy. Tất cả mọi phẩm hạnh, mọi đức tính của một
sa-môn mà đức Tôn Sƣ hằng giáo giới, dẫu đệ tử chƣa thành
tựu vẹn toàn nhƣng đệ tử vẫn đang đi từng bƣớc một, vững
chắc và ổn định. Từ khi thấy đạo, thấy quả đến nay, đệ tử
chƣa hề hổ thẹn một điểm nào về giới luật để đến nỗi phải tự
khiển trách chính mình.
Xin đức Thế Tôn, đại giảng đƣờng và cả đại địa vô tình
này minh chứng cho đệ tử sự thật ấy”.
Khi tôn giả Sāriputta nói xong, địa cầu dày bốn mƣơi do
tuần rung chuyển nhƣ chấn động. Đại giảng đƣờng lặng ngắt
nhƣ tờ. Có rất nhiều vị tỳ-khƣu cảm động quá đến chảy
nƣớc mắt. Ngƣời mà khiêm tốn đến cùng tận nhƣ vậy thì thế
gian không có ngƣời thứ hai.
Chợt nhiên, vị tỳ-khƣu trẻ sợ hãi, bƣớc tới, quỳ mọp
xuống dƣới chân đức Đạo Sƣ:
- Bạch đức Thế Tôn! Chính con là kẻ nói dối! Chính con
đã tự dựng nên câu chuyện để nói xấu đến bậc Tƣớng quân
Chánh pháp. Oai đức của tôn giả ấy lớn quá, con sợ hãi đến
tê điếng, lạnh ngắt cả ngƣời. Đấy là lỗi lầm quá nghiêm
trọng, không thể tha thứ của con.
Đức Phật nói:

Minh Đức Triều Tâm Ảnh               125

- Này Sāriputta! Ông hãy bi mẫn tha lỗi cho ông tỳ-khƣu
ngu si này - nếu không, cái đầu của ông ta sẽ vỡ tan thành
bảy mảnh.
Tôn giả Sāriputta trả lời:
- Bạch đức Thế Tôn! Tự nhiên là đệ tử đã tha thứ cho vị
tỳ-khƣu này rồi.
Rồi với hai bàn tay chấp lại, ngài hƣớng đến vị tỳ-khƣu
trẻ, nói rằng:
- Ngoài ra, cũng xin hiền giả hoan hỷ xá lỗi cho tôi nếu
tôi vô tình có làm điều gì đó mếch lòng hiền giả.
Tiếng rống của con sƣ tử và những hành động sau đó
của tôn giả Sāriputta làm cho tăng chúng ai nấy cũng đều
cảm phục, kính ngƣỡng vô song.
Họ bàn luận với nhau:
- Này huynh đệ,! Hãy xem những đức tính siêu việt của
bậc Tƣớng quân Chánh pháp. Đối với vị tỳ-khƣu vu khống
mình, đầy ác tri, ác ngữ nhƣ thế kia mà ngài không tỏ vẻ gì
là nóng giận hay oán ghét ông ta.
- Vị đại trƣởng lão của chúng ta thật là tuyệt vời! Vị tỳ-
khƣu kia có lỗi, thay vì phải quỳ xuống ôm chân bụi của
ngài mà sám hối trƣớc; ở đây, trƣởng lão của chúng ta lại
chấp tay, cung kính xin lỗi mặc dầu ngài không có lỗi.
- Huynh đệ có nghe rõ tiếng rống của tiểu sƣ vƣơng
không? Ôi! Quả đất kia không chịu đựng nổi giới đức của
ngài nên phải rung động đến từng mảy vi trần cát bụi.
Đức Thế Tôn nói với đại chúng:
- Này các thầy tỳ-khƣu! Dĩ nhiên con trai trƣởng của
Nhƣ Lai đã chấm dứt trọn vẹn lòng sân hận, bực tức, bất
mãn; chấm dứt trọn vẹn mọi luyến ái trên cuộc đời này. Tâm
hồn con trai trƣởng của Nhƣ Lai ổn định nhƣ quả đất vĩ đại,
vững chắc nhƣ những trụ cột của một tòa cổ thành và yên
lặng nhƣ một hồ nƣớc trong không gợn sóng. Với một con
ngƣời nhƣ vậy, giới đức thanh tịnh nhƣ vậy, định tĩnh tựa
126            Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

Tu-Di sơn nhƣ vậy thì ma vƣơng không còn tìm thấy dấu vết và vòng luân hồi tử sanh chẳng còn mảy may hiệu lực gì đối với vị ấy.
