Năm Chữ Vàng
Nam chu vang (2)
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Nam chu vang

Vietnamese, with Unicode Times font

Năm chữ vàng trong Kinh tạng Pali

Như Quang

- 01 -

CHỮ MÙ TRONG KINH TẠNG PALI

T rên chuyến buýt
đến sở l àm sáng nay tôi vừa đọc xong
một quyển sách nhỏ có tựa đề l à "Tôi mù?"
Đây l à tự truyện của một cô gái mù
do bệnh t ăng nh ãn áp bẩm sinh. Cô
đ ã cố gắng luyện tập
để nh ìn người, vật, bằng một thứ khả
n ăng đặc biệt thay cho đôi mắt hư đ ã
bị hoại bỏ của cô. Trong cuộc hành trình đi
t ìm ánh sáng đầy gian nan, cô đ ã
dũng mãnh, kiên trì, cố đạt cho được cái
mục đích l à được thấy, được t ìm
lại ánh sáng của cuộc đời.

Chính tựa đề quyển sách, không phải cái
thông điệp cô gửi đến đọc giả, đ ã khiến tôi nhìn lại mình. Một cô
gái biết mình không có nhãn quan, nhãn c ăn
m à vẫn hoài nghi, tự vấn có phải thực sự mình mù bằng cái dấu
chấm hỏi đi sau hai chữ “Tôi m ù?"
Còn tôi, một người được thấy cảnh, thấy
sắc, sao chưa từng tự hỏi m ình có phải mình là người sáng? Với
nỗi thắc mắc này, vừa vào đến sở l àm,
tôi nhìn ngay vào mảnh gương nhỏ treo trên vách trong v ăn
ph òng. Trong gương hiện ra đôi mắt
có đầy đủ tr òng trắng, tròng đen,
với cặp kính cận thị lực vẫn đạt gần 100%. Đôi mắt n ày
đ ã và
đang nh ìn rõ người thương, người ghét, vật gần, vật xa, cảnh
tịnh, cảnh bất tịnh. Nhưng khi quán sát thật kỷ những
điều m ình thấy, tôi bàng hoàng nhận
ra tôi thực sự mù! Lâu nay tôi chỉ thấy những
điều tôi muốn thấy, thấy với tâm phân biệt,
thấy với hỉ, nộ, ái, ố, đan quyện v ào trong nhãn quan của mình.
Tôi chưa áp dụng được câu Phật ngôn: “Thấy
chỉ l à thấy." Tôi quyết định dấn
thân v ào cuộc hành trình đi t ìm
ánh sáng cho mình. Do cơ duyên đưa đẩy, tay
tôi mở đúng trang kinh Tăng Chi, Phẩm m ù lòa. Tôi bị cuốn hút
ngay vào những lời dạy vàng của Đức Thế
Tôn.

Người như thế nào mới gọi là mù? Theo nghĩa thông thường, mù có nghĩa
là không có mắt hoặc có mắt nhưng không nhìn thấy. Nhưng theo
định nghĩa của Đức Phật, người m ù là
người không có mắt để “ có thể với
mắt như vậy, thâu hoạch được t ài sản
chưa được thâu hoạch hay l àm cho t ăng
trưởng t ài sản đ ã
được thâu hoạch; không có mắt để có thể với
mắt như vậy, biết được pháp thiện v à pháp bất thiện, có tội và
không tội, pháp liệt và thắng, pháp thuộc thành phần
đen v à trắng. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi l à hạng người mù."
Đây l à hạng người mù thứ nhất. Hạng
người mù thứ hai là hạng người chỉ có một mắt. "… người có mắt
để có thể với mắt như vậy, thâu hoạch được
t ài sản chưa được thâu hoạch hay l àm
cho t ăng trưởng t ài sản
đ ã được
thâu hoạch; nhưng không có mắt để có thể với mắt như vậy, biết được pháp
thiện v à pháp bất thiện, có tội và không tội, pháp liệt và thắng,
pháp thuộc thành phần đen v à trắng.
Này các Tỷ-kheo, đây gọi l à hạng
người một mắt ." Một hạng người khác nữa có mặt ở
đời l à hạng người có hai mắt bao gồm
cả trần nhãn lẫn huệ nhãn; là hạng người " có mắt
để có thể với mắt như vậy, thâu hoạch được
t ài sản chưa được thâu hoạch hay l àm
cho t ăng trưởng `t ài sản
đ ã được
thâu hoạch; v à có mắt để có thể với
mắt như vậy, biết được pháp thiện v à pháp bất thiện, có tội và
không tội, pháp liệt và thắng, pháp thuộc thành phần
đen v à trắng. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi l à hạng người có hai mắt ."

Và Ngài dạy thêm:

Vậy hãy tránh thật xa

Người mù, người một mắt

Thân cận bậc hai mắt

Bậc tối thắng trượng phu!

-- (Kinh T ăng Chi, Phẩm M ù Lòa)

Ngoài ba loại người kể trên ra, Bậc Đạo Sư c òn phân ra ba loại mắt:

- Này các Tỷ-kheo, có ba con mắt này. Thế nào là ba? Mắt thịt, mắt
chư Thiên và mắt trí tuệ. Này các Tỷ-kheo có ba loại mắt này. Thế Tôn
đ ã nói lên ý nghĩa này. Ở
đây, điều n ày
đ ã được
nói đến.

Mắt thịt, mắt chư Thiên,

Vô thượng mắt trí tuệ,

Có ba loại mắt ấy,

Được bậc Vô thượng nhân,

Đã tuyên bố trình bày,

Sanh khởi của mắt thịt,

Con đường mắt chư Thi ên,

Từ đấy, trí khởi l ên,

Tuệ nhãn là tối thượng,

Ai chứng được mắt ấy,

Giải thoát mọi đau khổ.

-- (Kinh Phật Thuyết Như Vậy, Chương Ba Pháp)

Trong Kinh Pháp Cú có tích truyện một sa di bảy tuổi chứng
đắc A La Hán c ùng các thần thông
khác ngay khi lưỡi dao cạo tóc vừa chạm vào
đầu chú. Vị sa di theo hầu trưởng l ão thầy của mình vô cùng tôn
kính. Hàng đ êm chú ngồi kiết già
ngay dưới chân giường của thầy và một sáng thầy chú ném chiếc quạt vào
chú để đánh thức chú dậy. Không may, chiếc
quạt trúng v ào mắt chú làm cho chú bị mù. Tuy vậy chú vẫn một tay
ôm mắt, một tay dâng kh ăn, nước hầu hạ
thầy. Khi bị thầy quở tội bất kính chỉ d ùng một tay dâng
đồ vật đến thầy chú mới tr ình bày
những gì đ ã xảy ra. Với tuệ nhãn chú
đ ã nhìn thấy
được sự việc xảy ra l à do lỗi của
luân hồi, không do nơi chú hay người thầy của chú và chú không hề
để tâm oán trách thầy m à còn xin
thầy không phải ăn năn.

Qua tích truyện Pháp Cú kể trên và theo
định nghĩa về ba loại mắt của Đức Thế Tôn, tuệ nh ãn là tối
thượng. Người mù là người thiếu trí tuệ hay không có tuệ nhãn.
Đem áp dụng lời dạy n ày vào
đời sống h àng ngày ta thấy vô cùng
chính xác. Mỗi chúng ta nhìn sự việc một cách khác nhau và cho rằng nhận
định của chúng ta l à
đúng, nhận định của kẻ khác l à sai.
Điều quan trọng l à hình như chúng ta
đ ã mù từ lúc mới sinh ra khỏi lòng
mẹ nhưng không nhận biết! Bậc Đạo sư đ ã
chứng minh sự mù của chúng sanh bằng câu chuyện những người mù xem voi ở
thành Savatthi.

Vị vua ở thành Savathi bảo một vị quan hãy tập họp tất cả những người
mù trong thành lại. Ông ta đưa ra một con
voi cho những người m ù và bảo: "Này các người mù,
đây l à con voi". Với một số người
mù, ông ta đưa cái đầu v à nói: "Này
các người mù, đây l à con voi". Đối
với một số người mù, ông ta đưa cái lỗ tai
con voi v à nói: "Này các người mù,
đây l à con voi". Đối với một số người mù, ông ta
đưa các ng à con voi và nói: "Này các
người mù, đây l à con voi". Đối với
một số người mù, ông ta đưa cái v òi
con voi và nói: "Này các người mù, đây l à
con voi". Đối với một số người mù, ông ta
đưa cái thân con voi v à nói: "Này các người mù,
đây l à con voi". Đối với một số
người mù, ông ta đưa cái chân... Đối
với một số người mù, ông ta đưa cái lưng...
Đối với một số người mù, ông ta đưa
cái đuôi... Đối với một số người mù, ông ta
đưa cái lông đuôi v à nói: "Này các
người mù, đây l à con voi". Này các
Tỷ-kheo, rồi người ấy sau khi đưa con voi
cho các người m ù, đi đến ông vua ấy,
sau khi đến tâu với vua: "Thưa Đại vương, con voi
đ ã được
các người m ù thấy, nay Đại vương hãy làm những gì Đại vương nghĩ
là hợp thời! " Rồi này các Tỷ-kheo, ông vua
đi đến các người m ù ấy, sau khi đến
nói với họ: "N ày các người mù, các ông
đ ã thấy con voi chưa? " - "Thưa Đại
vương, chúng tôi đ ã thấy con voi". -
Này các người mù, hãy nói con voi là như thế nào? " Này các Tỷ-kheo,
những ai thấy đầu con vo i, họ nói
như sau: "Thưa Đại vương, con voi là như thế này, như cái ghè! " Này các
Tỷ-kheo, những ai được thấy cái tai con
voi, họ nói như sau: "Thưa Đại vương, con voi là như thế này, như
cái rổ sàng gạo. " Này các Tỷ-kheo, những ai
được thấy cái ng à con voi, họ nói
như sau: "Thưa Đại vương, con voi là như thế này, như cái lưỡi cày. "
Những ai... được thấy cái v òi..."...
như cái cày". Những ai... được thấy cái
thân..."... như cái kho chứa. " Những ai... được thấy cái chân..."...
như cái cột. " Những ai... được thấy cái lưng..."... như cái cối. "
Những ai... được thấy cái đuôi, họ nói như sau: "Thưa Đại vương,
con voi là như thế này, như cái chày". Những ai
được thấy cái nhóm lông đuôi, chúng nói như
sau: "Thưa Đại vương, con voi là như thế này, như cái chổi " -
"Con voi các ông nói như vậy không phải là con voi. Con voi không phải
như vậy. Con voi không phải vậy. Như thế này là con voi". Cho
đến khi họ đánh lộn nhau bằng tay.

Rồi Thế Tôn, sau khi hiểu biết ý nghĩa này, ngay trong lúc ấy, nói lên lời cảm hứng:

Có một số Sa-môn,

Cùng với Bà-la-môn,

Họ chấp trước, giành giật,

Trong các luận thuyết này,

Họ tranh luận tranh chấp,

Họ nhìn chỉ một phía.

-- (Kinh Phật Tự Thuyết, Phẩm Mới Sanh Ra Đ ã Mù)

Vì sự t ăm tối của chúng sanh như thế,
một vị giác ngộ đ ã ra đời. Vị giác
ngộ n ày ra đời với một mắt nhưng lại
l à một mắt lớn, một đại nh ãn,
đại quang. Đó l à
Đức Như Lai vi diệu.

Sự xuất hiện của một người, này các Tỷ-kheo, là sự xuất hiện của mắt lớn, là sự xuất hiện của đại quang, l à sự xuất hiện của đại minh, l à sự xuất hiện của sáu vô thượng, là sự chứng ngộ bốn vô ngại giải, là sự thông đạt của nhiều giới, l à sự thông đạt của các giới sai biệt, l à sự chứng ngộ của minh và giải thoát, là sự chứng ngộ quả Dự Lưu, là sự chứng ngộ quả Nhất Lai, là sự chứng ngộ quả Bất Lai, là chứng ngộ quả A-la-hán. Của một người ấy là ai? Chính là Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Sự xuất hiện của một người này, này các Tỷ-kheo, là sự xuất hiện của mắt lớn, là sự xuất hiện của đại quang... l à sự chứng ngộ quả A-la-hán. -- (Kinh T ăng Chi, Phẩm Một Người)

Như vậy, chữ mù trong kinh tạng Pali chính là mù chân lý, mù sự thật,
mù tuệ tri. Kẻ không mù là kẻ nhìn được với
tuệ giác. Tuệ giác n ày chúng ta có thể có
được nhờ tu tập. Đức Phật đ ã chỉ cho
chúng ta phương thức tu tập để t ìm
ra ánh sáng cho chính mình. Bước đầu ti ên
để thoát ra khỏi cảnh m ù lòa là phải
biết quy ngưỡng Tam Bảo, có lòng tịnh tín với Tam Bảo và nhất là phải
"thấy" được bốn sự thật:

Ai quy y đức Phật,

Chánh Pháp v à chư T ăng,

Ai d ùng chánh tri kiến

Thấy được Bốn sự thật,

Thấy Khổ v à Khổ tập,

Thấy sự khổ vượt qua,

Thấy đường Thánh tám ng ành

Đưa đến khổ n ão tận.

Thật quy y an ổn,

Thật quy y tối thượng,

Có quy y như vậy

Mới thoát mọi khổ đau.

-- (Kinh Tiểu Bộ)

Bước thứ hai sau Tam Quy là chúng ta phải biết tu tập
để trở th ành người trí vì người có
trí sẽ tránh được những hiểm nguy r ình
rập, có khả n ăng tránh được các tai họa,
nguy khốn nhờ sống đúng pháp v à an trú trong chánh pháp:

"Như vậy, này các Tỷ-kheo, người ngu có sợ hãi, người trí không sợ hãi, người ngu có nguy hiểm, người trí không có nguy hiểm, người ngu có tai họa, người trí không có tai họa. Này các Tỷ-kheo, không có sợ hãi đến với người trí, không có nguy hiểm đến với người trí, không có tai họa đến với người trí.”

Nhưng làm thế nào để trở th ành
người hiền trí? Cách giản dị nhất là "suy nghĩ thiện, nói thiện và hành
động thiện.” Nhưng suy nghĩ thiện, nói
thiện v à hành động thiện không vẫn
chưa đủ. Chúng ta c òn phải gần gũi, giao du với hạng người
đồng đẳng với m ình, nghĩa là
đồng đẳng về giới, định, tuệ v à sự
giao du như thế sẽ đem lại lợi lạc cho cả
đôi b ên.

"Ở đây, n ày các Tỷ-kheo, có hạng
người đồng đẳng với m ình về giới,
định, tuệ. Hạng người như vậy, n ày
các Tỷ-kheo, nên gần gũi, nên sống chung, nên hầu hạ cúng dường. Vì cớ
sao? Với ý nghĩ: "(Cả hai) thiện xảo về giới, câu chuyện của chúng ta sẽ
thuộc về giới, được diễn tiến (lợi ích) cho
cả hai chúng ta, v à sẽ làm cho hai chúng ta
được an lạc. (Cả hai) l à thiện xảo
về định ...... (Cả hai) l à thiện xảo
về tuệ, câu chuyện của chúng ta sẽ thuộc về tuệ,
được diễn tiến (lợi ích) cho cả hai, v à
chúng sẽ làm cho hai chúng ta an lạc". -- (Kinh T ăng
Chi)

Vì sự quan trọng của trí tuệ như thế,
Đức Phật đ ã nhấn mạnh rằng: Cái khốn cùng giữa các mất mát là mất
mát trí tuệ. Cái tối thượng nhất của các sự t ăng
trưởng l à sự t ăng trưởng trí tuệ. Do
đó, chúng ta cần phải l àm t ăng
trưởng sự tăng trưởng trí tuệ, để trí tuệ chói sáng trong nếp sống của m ình
như lời Phật dạy:

" Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy cần phải học tập như sau:
"Chúng ta sẽ làm t ăng trưởng sự tăng trưởng
trí tuệ". Như vậy, n ày các Tỷ-kheo, các Thầy cần phải học tập ."
-- ( Kinh T ăng Chi )

Trong quá trình học tập này nếu chúng ta có cơ duyên gặp bậc hiền trí
chỉ dạy cho những điều sơ sót của chúng ta
th ì đó chính l à ta
đ ã đ ào
được một kho v àng chôn dấu vậy.

"Nếu thấy bậc hiền trí,

Chỉ lỗi và khiển trách,

Như chỉ chỗ chôn vàng

Hãy thân cận người trí!

Thân cận người như vậy,

Chỉ tốt hơn, không xấu."

-- (Kinh Pháp Cú số 76, Phẩm Hiền Trí)

Với tinh thần học tập này, một số Bà la môn ở tại làng Bà-la-môn tên
Ekanàlà đ ã tán thán
Đức Phật đ ã " đem
đ èn sáng vào trong bóng tối, cho người có mắt có thể thấy sắc"
khi ngài chỉ rõ cho họ những sai lầm của họ khi trách
Đức Thế Tôn không c ày ruộng mà lại
xin thực phẩm của những người cày bừa cực khổ:

"Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả
Gotama! Tôn giả Gotama như người dựng đứng
lại những g ì bị qu ăng ng ã
xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ
đường cho kẻ bị lạc hướng, đem đ èn sáng vào trong bóng tối cho
người có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh pháp
đ ã được
Tôn giả Gotama d ùng nhiều phương tiện trình bày, giải thích. Vậy
nay con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tỷ-kheo T ăng.
Mong Tôn giả Gotama nhận con l àm đệ
tử, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng! "

Những người Bà la môn ngoại đạo n ày
đ ã học
được chánh kiến nơi Đức Phật v à họ đ ã
biết được giá trị kho v àng mà họ vừa
tìm thấy nên xin trọn đời quy ngưỡng. Nếu
Đức Phật đ ã đem được ánh sáng đến
cho những người ngoại đạo th ì tại sao chúng ta là những người con
Phật lại không biết thọ lảnh ánh sáng từ
Đức Thế Tôn để triển khai tuệ nh ãn của mình?

Với nguyện ước giúp chúng sanh sớm thoát khỏi cảnh mù lòa giáo pháp, mỗi khi giúp ánh sáng cho ai Đức Thế Tôn thường chú nguyện cho người nhận có được năm nh ãn quan là mắt thịt, mắt trí tuệ, thiên nhãn, mắt của một vị Phật, và tri kiến thông suốt chân lý vạn pháp.

Nguyện cho tất cả chúng sanh đều có được năm nh ãn quan này.

NHƯ QUANG

Tài liệu tham khảo:

Đức Phật và Phật Pháp

Kinh T ăng Chi Bộ

Kinh Tiểu Bộ

Kinh Trung Bộ

Kinh Trường Bộ

Truy cập từ trang web: www.budsas.org

-ooOoo-

Đầu
trang |
Mục lục | 01 | 02 |
03 | 04 |
05

Chân thành cám ơn đạo hữu Như Quang đã gửi tặng bản vi tính (Bình Anson, 02-2007)

[ Trở về trang Thư Mục ]

last updated: 10-03-2007
