Cbpg
Can Ban Phat Giao - Binh Anson
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Can Ban Phat Giao - Binh Anson

Vietnamese, with Unicode Times font

C ăn Bản Phật Giáo

Bình Anson

NXB Tổng Hợp TP HCM

TL. 2005 - PL. 2549

-05-

Rằm Tháng Sáu:

Ngày Chuyển Pháp Luân

Bình Anson

---*---

C ó ba dịp lễ lớn trong truyền thống Phật giáo Nguyên thủy. Đó là ngày lễ Magha Puja, Vesakha Puja, và Asalha Puja. "Puja" nghĩa là tôn kính, quý kính, còn có nghĩa là sự dâng cúng, cúng dường. Ở đâ y, Puja còn có nghĩa là ngày lễ lớn. "Magha, Vesakha, Asalha" là tên các tháng trong lịch của Ấn độ . So với âm lịch Việt Nam, "Magha" tương ứng với tháng Giêng, "Vesakha" tương ứng với tháng Tư, và "Asalha" tương ứng với tháng Sáu.

"Magha Puja" là ngày lễ Rằm tháng Giêng, kỷ niệm ngày
Đứ c Phật thuyết kệ "Ovada-Patimokkha",
là c ă n bản cho các giới luật sau này.
"Vesakha Puja" là ngày lễ Rằm tháng Tư, tức là ngày Tam Hợp hay Phật
Đả n. "Asalha Puja" là ngày lễ Rằm
tháng Sáu, kỷ niệm ngày Đứ c Phật giảng
kinh Chuyển Pháp Luân, và sau đó , chư
T ă ng Nam tông bắt
đầ u mùa An cư Kiết hạ.

Ngoài ra, truyền thống Nam tông còn có các ngày lễ khác như ngày Tự Tứ (rằm tháng Chín) -- kết thúc mùa An cư Kiết hạ, và mùa lễ Dâng Y Kathina trong một tháng, từ ngày 16 tháng Chín đế n ngày rằm tháng Mười âm lịch.

*

1. Chuyển Pháp Luân

Ngài Bồ tát Sĩ- đạ t-ta rời gia
đ ình, tìm
đạ o giải thoát n ă m 29 tuổi, và
thành đạ o n ă m
35 tuổi, vào đ êm tr ă ng
Rằm tháng Tư. Sau khi Ngài giác ngộ, có vị Phạm thiên Sahampati cung thỉnh
Ngài vì lòng từ bi thuyết pháp độ
đờ i. Đứ c
Phật quan sát thế gian và nhận lời thuyết pháp. Đầu tiên, Ngài nghĩ
đế n đạ o
sĩ Alàra Kàlàma và đạ o sĩ Uddaka
Ràmaputta, là hai vị thầy dạy đạ o cho
ngài khi còn là Bồ-tát tầm sư học đạ o,
nhưng Chư Thiên báo là hai vị này đ ã
qua đờ i. Tiếp
đế n, Ngài nghĩ
đế n n ă m
người bạn là: Kondanna (Kiều Trần Như), Bhaddiya, Vappa, Mahànàma và
Assaji, mà lúc trước đ ã cùng tu khổ
hạnh với ngài, và hiện giờ họ đ ang ở
vườn Lộc Uyển, gần thành Ba La Nại.

Từ Bồ đề
đạ o tràng, nơi Ngài giác ngộ,
Đứ c Phật
đ i đế n vườn Lộc Uyển, một cuộc
hành trình khoảng 210 km, mất khoảng 2 tháng, và
đế n nơi
đó vào đú ng ngày Rằm tháng Sáu.
Thoạt tiên, khi thấy Ngài, anh em Kiều Trần Như quyết
đị nh không chào hỏi, cũng không
đứ ng lên
đả nh lễ Ngài, bởi vì họ cho rằng lúc trước, Ngài
đ ã từ bỏ lối tu khổ hạnh, không còn là
một bậc chân tu nữa. Tuy nhiên, khi Ngài tiến
đế n gần, chư vị đ ã bị chinh
phục trước vẻ cao quý của một bậc giải thoát, khiến họ
đố i xử với Ngài vô cùng kính cẩn. Chư
vị cầm lấy bình bát và thượng y của ngài, sửa soạn chỗ ngồi cho Ngài, rửa
chân Ngài và gọi Ngài là "Hiền giả" (Àvuso) theo thói quen. Song
Đứ c Phật bác bỏ cách xưng hô này, và
nói:

"Này chư vị, đừ ng gọi Như Lai (Tathàgata) là "Hiền giả" như một trong các vị. Như Lai là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác" -- ( Đạ i Phẩm)

Lời tuyên bố đ ã khám phá con
đườ ng đư a
đế n Bất Tử tức con
đườ ng Giải thoát,
đ ã giác ngộ và chứng
đắ c Chân Lý của Ngài
đượ c n ă m
người bạn đồ ng tu cũ
đá p lại với vẻ hoài nghi. Chư vị hỏi:
Làm thế nào một người đ ã từ bỏ khổ
hạnh để chọn
đờ i sống sung túc, lại có thể chứng
đắ c Chân Lý? Đức Phật giải thích rằng
Ngài chẳng hề tham đắ m
đờ i sống sung túc.
Để làm sáng tỏ mọi việc, Ngài thuyết
giảng bài kinh Chuyển Pháp Luân , khởi
đầ u công trình hoằng pháp của Ngài.
Bài kinh trình bày Pháp Giải Thoát là Trung Đạo , và nêu lên Bốn
Chân Lý Cao Quý (Tứ Diệu Đế )
- như đ ã ghi lại trong Luật Tạng
và trong Tương Ưng Bộ:

"Có hai cực đ oan, này chư vị, mà
người xuất gia nên tránh. Hai cực đ oan
đó là gì?
Đắ m mình vào dục lạc, thấp kém, tầm thường, hạ liệt, không xứng
đá ng bậc Thánh, không ích lợi, là một
cực đ oan. Cực
đ oan kia là chuyên tâm khổ hạnh ép
xác, gây khổ đ au, không xứng
đá ng bậc Thánh, và cũng không ích lợi.

Này chư vị, Như Lai đ ã tránh xa hai
cực đ oan này, và tìm ra Trung Đạo,
chính là con đườ ng khiến cho Ta thấy
và biết rõ, con đườ ng
đư a đế n
an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn."

Ngài giảng tiếp:

" Đâ y là Chân lý về Khổ: Sanh, già,
bệnh, chết là khổ; sầu, bi, ưu, não là khổ; thân cận những gì ta không
thích là khổ; xa lìa những gì ta thích là khổ; cầu không
đượ c là khổ; tóm lại, ngũ thủ uẩn là
khổ.

Đâ y là Chân lý về Nguồn gốc của Khổ: Đó chính là khát ái
đư a đế n
tái sanh, câu hữu với hỷ và tham, tìm thấy lạc thú chỗ này chỗ kia:
đó là Dục ái, Hữu ái và Phi hữu ái.

Đâ y là Chân lý về Khổ Diệt: Đó
chính là sự đ oạn trừ, diệt tận hoàn
toàn khát ái đó , qu ă ng
bỏ nó, chấm dứt nó, xả ly nó, không chấp thủ nó.

Đâ y là Chân lý về Con Đường Diệt Khổ: Đó là Thánh Đạo Tám Ngành, tức là: Chánh Kiến, Chánh Tư duy, Chánh Ngữ, Chánh Nghiệp, Chánh Mạng, Chánh Tinh tấn, Chánh Niệm, và Chánh Định." -- ( Đạ i Phẩm, Tạng Luật; Tương Ưng Bộ)

N ă m vị tôn giả hết sức chú tâm lắng
nghe lời ngài. Khi Ngài thuyết giảng, tôn giả Kondanna quán triệt:
"Những gì có sinh khởi đề u phải chịu
qui luật hoại diệt" , và đắ c quả Dự
lưu. Sau đó , tôn giả liền xin
Đứ c Phật nhận làm
đệ tử. Đứ c
Phật nói: "Đến đâ y, này Tỳ-khưu,
Giáo Pháp đ ã
đượ c khéo giảng, hãy sống
đờ i Phạm hạnh
để đ oạn
tận khổ đ au" và nhận tôn giả làm
một Tỳ-khưu. Như vậy, tôn giả Kondanna là vị Tỳ-khưu
đầ u tiên trong lịch sử Phật giáo,
đá nh dấu khởi
đ iểm sự thành lập T ă ng
đ oàn, tồn tại cho
đế n ngày nay.

Chẳng bao lâu, lời dạy của Đứ c Phật
đ ã giúp cho tôn giả Vappa và Bhaddiya
hiểu Pháp và hai vị cũng đượ c nhận làm
Tỳ-khưu. Trong lúc các ngài Kondanna, Vappa và Bhaddiya
đ i khất thực
để cung cấp thức
ă n cho cả nhóm,
Đứ c Phật thuyết giảng riêng cho tôn
giả Mahànàma và Assaji. Sau đó , hai vị
nầy đắ c quả bậc Nhập lưu, và xin làm
đệ tử. Như vậy, lúc
đó có sáu Tỳ-khưu trên thế gian -
Đứ c Phật và n ă m
vị đệ tử của Ngài.

Vài ngày sau, Đứ c Phật dạy bài pháp
về Vô Ngã - kinh Vô Ngã Tướng. Khi n ă m
Tỳ-khưu nghe lời thuyết giảng này của Đứ c
Phật, tâm của chư vị thoát khỏi mọi lậu hoặc, và trở thành các bậc Thánh
A-la-hán giải thoát.

*

2. An cư Kiết hạ

Một ngày sau lễ Rằm tháng Sáu, chư T ă ng trong truyền thống Phật giáo Nam tông bắt đầ u mùa An cư Kiết hạ.

Trong Chương "Vào Mùa Mưa", Đạ i Phẩm, Luật Tạng, có ghi:

Đứ c Thế Tôn ngự tại thành Vương Xá, Trúc Lâm. Lúc bấy giờ, việc
an cư mùa mưa chưa đượ c
Đứ c Thế Tôn quy
đị nh cho các Tỳ-khưu. Các vị Tỳ-khưu
đ i du hành trong mùa lạnh, trong mùa
nóng, và cả trong mùa mưa nữa. Dân chúng phàn nàn, phê phán, chê bai rằng:

-" Vì sao các sa-môn Thích Tử lại đ i
du hành trong mùa lạnh, trong mùa nóng, và cả trong mùa mưa nữa? Ngay cả
các du sĩ ngoại đạ o, dù có giáo lý
đượ c thuyết tồi tệ, vẫn sống cố
đị nh một chỗ trong mùa mưa, ngay cả
những con chim sau khi làm tổ trên các ngọn cây cũng sống cố
đị nh trong mùa mưa. Còn các sa-môn
Thích Tử thì lại đ i du hành trong mùa
lạnh, trong mùa nóng, và cả trong mùa mưa nữa. Các vị ấy
đ ang dẫm
đạ p lên các loại cỏ xanh, đ ang
hãm hại mạng sống của loài chỉ có một giác quan, và
đ ang gây nên việc giết hại hàng loạt
chúng sanh nhỏ nhoi".

Các Tỳ-khưu nghe đượ c những người
ấy phàn nàn, phê phán, chê bai. Vì thế, các vị ấy trình sự việc lên
Đứ c Thế Tôn.
Đứ c Phật nhân sự việc này mà bảo các
Tỳ-khưu rằng:

-"Này các Tỳ-khưu, ta cho phép an cư trong mùa mưa.
Đâ y là hai thời
đ iểm vào mùa an cư: thời
đ iểm trước và thời
đ iểm sau. Thời
đ iểm trước là ngày kế của ngày tr ă ng
tròn tháng Ā s ā lha,
thời đ iểm sau là vào ngày sau tr ă ng
tròn tháng sau."

Tính theo âm lịch của Việt Nam nếu không có tháng nhuần thì thời
đ iểm trước là ngày 16 tháng 6, thời
đ iểm sau là ngày 16 tháng 7. Ngài dạy
tiếp:

-" Này các Tỳ-khưu, trong mùa an cư ba tháng thì không nên ra đ i du hành. Vị nào ra đ i thì phạm tội tác ác (dukkata)."

Tuy nhiên, nếu có chuyện cần kíp và đượ c
thỉnh mời, vị Tỳ-khưu đượ c phép rời
trú xứ trong thời hạn không quá 7 ngày. Đứ c
Phật dạy:

-" Này các Tỳ-khưu, ta cho phép đ i
khi đượ c thỉnh mời với công việc có
thể giải quyết trong bảy ngày; và không nên đ i,
nếu không đượ c thỉnh mời."

Suốt thời kỳ gió mùa ở miền bắc Ấn Độ ,
từ tháng Sáu đế n tháng Mười, chư T ă ng
sống một nơi cố đị nh trong 3 tháng an
cư. Chư vị có thể lựa chọn cách tự mình xây một am thất trú mưa, hay ở
trong một tinh xá sẵn có.

Mùa an cư bắt đầ u từ ngày rằm tháng
Àsàlha (rằm tháng Sáu). Tuy nhiên, Đứ c
Phật cũng cho phép bất kỳ một Tỳ-khưu nào khởi sự chậm hơn một tháng vào
ngày rằm tháng Bảy - gọi là "hậu An cư". Việc
đ ình chỉ du hành chấm dứt vào ngày rằm tháng Chín (Àssina) .
Nếu vị nào khởi sự chậm hơn một tháng, thì chấm dứt vào tháng Mười
(Kattikà) . Chư T ă ng tổ chức lễ sám
hối Bố-tát (Uposatha) đặ c biệt,
tức là lễ Tự Tứ (Pavàranà) , kết thúc mùa an cư. Sau
đó , các Tỳ-khưu công bố hoàn tất các
phận sự trong Giới Luật, rời nơi an cư, và bắt
đầ u du hành truyền
đạ o.

Tập tục an cư mùa mưa không chỉ có lý do cổ truyền, mà còn có lý do thực tiễn nữa. Khi trời đổ mưa ào ạt và các con sông chảy tràn bờ, khi đườ ng xá chìm trong bùn lầy, và những mảnh đấ t không ngập nước làm thành nơi trú ẩn cho rắn rết, bọ cạp, thì việc du hành và cắm lều ngoài trời hầu như không thể thực hiện đượ c. Hơn nữa, khí ẩm bốc hơi trong thời gió mùa tạo ra những tai hại khác cho sức khỏe; và nếu một Tỳ-khưu bị bệnh, thì dễ s ă n sóc vị ấy tại một tinh xá hơn là lúc di chuyển.

Tục lệ an cư mùa mưa còn có lợi cho T ă ng
chúng theo nhiều cách. Trong suốt những tháng du hành theo ý riêng của mỗi
người, có thể là một vài Tỳ-khưu nào đó
trở thành buông lung trong nếp sinh hoạt. Trong mùa an cư, các Tỳ-khưu
chung sống sinh hoạt với nhau, nên phải chú tâm
đế n quy luật xử thế và theo
đú ng nguyên tắc. Mùa an cư còn t ă ng
cường mối tình cảm trong T ă ng
đ oàn. Cuộc sống chung ở một nơi và
cùng học tập lời dạy của bậc Đạo Sư, sự trao
đổ i kinh nghiệm và kiến thức đư a
đế n sự thiết lập các mối quan hệ thân
hữu có giá trị giáo dục, đ ã
đượ c Đứ c
Phật đá nh giá cao. Ngài nói:

"Quả thật tất cả đờ i sống
đồ ng Phạm hạnh của T ă ng
chúng cốt yếu ở tình thân hữu giữa những người ưa thích
đ iều thiện, ở tình
đồ ng đạ o,
đồ ng chí hướng. Một Tỳ-khưu làm bạn
với đ iều thiện, là người bạn giao du,
người đồ ng chí hướng, có triển vọng tu
tập và làm sung mãn Bát Chánh Đạo, để
giải thoát cho đồ ng bạn cũng như bản
thân vị ấy".

Có lần Đứ c Phật thấy một Tỳ-khưu bị
bệnh, nằm bơ vơ không ai ch ă m sóc,
Ngài và Trưởng lão Ànanda cùng đế n s ă n
sóc vị ấy. Rồi Ngài gọi T ă ng chúng
đế n và dạy: "Này các Tỳ-khưu, chư
vị không có cha mẹ ch ă m sóc mình. Vậy,
nếu chư vị không ch ă m sóc nhau, thì ai
sẽ làm việc ấy? Này các Tỳ-khưu, bất cứ ai trong chư vị muốn ch ă m
sóc ta, thì vị ấy hãy ch ă m sóc người
bạn đồ ng Phạm hạnh".

Việc an cư mùa mưa cũng quan trọng trong việc học tập của chư T ă ng
thời đó . Chư vị tụng
đọ c lại các bài kinh của
Đứ c Phật và học hỏi những lời dạy mới
của Ngài. Việc học tập nghe kinh không chỉ giới hạn vào mùa an cư, nhưng
đượ c thuận lợi hơn nhờ sự chung sống
suốt ba tháng của một hội chúng Tỳ-khưu đô ng
đả o tại cùng một
đị a đ iểm.
Có lẽ Giáo Pháp sẽ không đượ c truyền
tụng đế n thời
đạ i chúng ta trong hình thức chính xác
như ngày nay, nếu T ă ng chúng thời xưa
không có cơ hội duyệt lại toàn thể lời giáo huấn của
Đứ c Phật trong các mùa an cư kiết hạ
hằng n ă m ấy.

Perth, tháng 7-2004

-ooOoo-

Đầu
trang | 01
| 02
| 03
| 04
| 05
| 06
| 07
| 08
| 09
| 10

| Mục lục

[ Trở về trang Thư Mục ]

last updated: 02-02-2005
