Cl_Vu
Nhung canh hoa dam 6
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Nhung canh hoa dam 6

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Tất Cả Pháp Không Cố Định

M ọi con
người chúng ta đều mắc phải bệnh cố chấp,
muốn cái gì mình yêu thích phải còn như vậy mãi.
Mỗi khi những cái đó đổi thay, mình sinh ra đau
khổ chán chường, trách tại sao cái đó không giống
ngày xưa. Bệnh cố chấp ấy khiến chúng ta
sống trong hiện tại mà tâm hồn vẫn lùi về
quá khứ. Quá khứ đã qua, đã mất, mà chúng ta cứ
sống với cái mất, chính chúng ta đang sống mà đã
chết đi rồi.

Trên đời, muôn
vật luôn thay đổi như dòng nước chảy, chúng ta
muốn nắm đứng chúng lại chỉ là việc toi công.
Sự biến chuyển đã thành qui luật của thiên
nhiên, không ai có quyền làm sai qui luật ấy.
Nếu chúng ta muốn khác đi với qui luật này, là
chúng ta tự rước lấy sự đau khổ vào mình. Bởi
thời gian cứ chạy mãi thì muôn vật cũng theo đó
đổi thay. Chúng ta mới mua chiếc xe Honda thấy mới
toanh, chạy mấy tháng sau đã phai màu, có vài bộ
phận mòn lỏng. Nhớ lại lúc mới mua xe đem về,
chúng ta cảm thấy buồn chiếc xe cũ rồi. Một cái
nhà mới cất, chúng ta thấy hài lòng, nhưng ở được
vài ba năm đã thấy trên tường có mấy lằn rạn
nứt, những màu nước vôi đã trắng bạc, các cánh
cửa đã lung lay. Chúng ta cảm thấy buồn, cái nhà
mới cất mấy năm mà đã cũ. Mọi vật chúng ta
luôn luôn biến đổi, biến đổi theo thời gian
và biến đổi do nhân duyên hội tụ đủ thiếu.
Đóa hoa sen trong hồ, xây ở trước sân, vừa nở tròn
thơm nhẹ, nhìn nó chúng ta cảm thấy vui lâng lâng.
Vài hôm sau từng cánh hoa rơi lả tả, chúng ta trông
thấy lòng buồn rười rượi. Cây cam trước nhà sung
sức cành lá sum sê, trái đeo cằn nhánh, chúng ta
nhìn nó với nụ cười thích thú. Mây năm sau, cây
cam già lụi lá rụng cành khô, chúng ta nhìn nó với
vẻ buồn thất vọng. Chúng ta muốn giữ mãi cái gì
làm đẹp mắt chúng ta. Chúng ta cố bám chặt cái gì
đem lại quyền lợi cho chúng ta và những cái gì
có tính thân tình liên hệ với chúng ta, khi mất
mát nó chúng ta mới thật buồn khổ. Đây là lòng
tham cố giữ cái sở hữu của mình. Nếu chiếc
xe của người khác hư, cái nhà người khác cũ,
chúng ta có buồn không? Quả là do cái chấp ngã sở
của chúng ta, nên khi vạn vật vô thường sinh
diệt, chúng ta liền bị lôi kéo theo. Cố chấp
là si mê, không thể thấy được sự thật của
cuộc đời.

Con người chúng ta
cũng thế, về thể xác thì tế bào sinh
diệt, diệt sinh liên tục không dừng. Hết
thời tăng trưởng tới thời suy tàn, như dòng nước
thủy triều hết lên lại xuống. Thế mà,
chúng ta nghe nói thân này già là cảm thấy buồn. Có
những người thời trai trẻ khuân vác gánh gồng, làm
nhiều mà không thấy mệt. Đến khi tuổi
sắp lục tuần, ra làm chút ít đã thất thở hào
hển, tự trách tại sao bây giờ yếu lắm vậy.
Họ đâu biết thân họ đã đến lúc
tàn cỗi rồi. Người ta cứ tưởng mình như thuở
nào, chớ không biết mình đang xê dịch lần
về cõi chết. Bởi vậy nghe nói cái chết
đâm ra hoảng sợ. Đó là chúng ta không biết
thể xác này luôn luôn biến đổi vô thường.
Sợ chết, sợ mất thân này là do si mê chấp ngã
mà ra. Đến phần tinh thần cũng vậy, trong ấy
luôn luôn biến đổi diệt sinh. Tâm niệm
này sinh tâm niệm kia diệt, cứ mãi đổi thay
không cùng. Có ai đó nghĩ rằng tâm niệm mình
trước sau như một, đây là một nhận định sai lầm.
Bởi họ cho tâm niệm mình trước sau như một,
nên thấy tâm ai trước trắng sau đen, họ đâm ra
bực bội căm hờn. Họ quên rằng mỗi khi hoàn
cảnh đổi thay, hoặc hội nhập vào xã hội xa lạ, tâm
con người liền chuyển đổi theo thời theo
cảnh. Chúng ta đừng ngây thơ nghĩ rằng kẻ kia
trước thế nào, ngày nay dù hoàn cảnh khác đi
tâm họ vẫn như xưa. Đó là nhận định sai lầm
khiến ta ôm hận suốt đời. Nỗi đau khổ của
con người là sợ già sợ chết, sợ người thân
đổi dạ thay lòng. Song cái sợ ấy làm sao tránh
khỏi. Chỉ cần sáng suốt nhận rõ rằng thân này là
tướng vô thường hoại diệt, tâm này là một
dòng biến chuyển vô chừng. Được vậy, thân
ta có già có chết cũng không buồn, lòng người
có đổi trắng thay đen cũng chẳng lạ. Thế là
chúng ta sống cuộc đời an ổ vô cùng.

Đây tôi thuật lại
chuyện "Cố nhân về thăm cố hương"
cho quí vị nghe: Tôi rời khỏi quê hương năm 1947,
đến năm 1980 tôi trở về thăm. Quê hương
tôi là nơi tôi đã sống hơn hai mươi năm thật là
gắn bó và thân thiết biết bao. Từ chùa
Phước Hậu thuê thuyền máy đưa thầy trò chúng
tôi về Rạch Tra. Đến vàm Rạch Tra rồi! Chú
phụ lái ngồi trước nói. Tôi vội vàng chun ra khỏi
mui, ngồi trước mũi thuyền. Đây là giòng sông
thân thuộc chứa chan biết bao kỷ niệm ngày
xưa. Tôi tin rằng không thể nào quên được
những ngôi nhà của bà con thân quyến nằm bên
cạnh bờ sông. Nhưng than ôi! nhìn hai bên bờ sông
tôi thấy lạ hết, những cảnh ngày xưa tôi
biết,ngày nay đổi khác. Nào là nhà bác Chín
Chiếu, nhà ông Cả Lập..., tôi không tìm ra ở
chỗ nào. Cho đến bến sông nhà tôi ngày
xưa, một chiếc cầu thang bắc xuống sông, bên
phải bụi tầm vông, bên trái cây mít, kế một
cái xẻo đi vô trong, nơi để ghe xuồng khi chúng
tôi đi đâu về. Những hình ảnh này tôi tìm
mãi, tìm mãi mà không thấy. Thuyền đi khá xa,
tôi đã biết ra khỏi nhà xưa của chúng tôi rồi.
Bảo dừng thuyền lại, tôi tìm lên cầu lên bờ
hỏi thăm, mới biết là đã đi quá hơn nửa cây
số. Thuyền quay trở lại, ghé ngay bến theo
người hàng xóm chỉ. Tôi theo cây cầu dừa bắc
duỗi xuống sông trơn trợt, chống cây làm gượng
lên đến bờ. Những đứa bé lớn có nhỏ có ở
các nhà xung quanh thấy thuyền đậu, chúng chạy
úa đến xem. Tôi nhớ nhà tôi ngày xưa ở giữa,
bên cạnh xẻo là nhà chú Tám, bên trái nhìn ra
đường là nhà anh Hai Nhất, kế đó là nhà chú
Bảy ... mà nay nhà cất loạn, không còn một chút dấu
tích gì của ngày xưa. Cho đến những người thân
ngày xưa đâu mất cả, tôi không thấy ai, chỉ thấy
đám người trẻ xa lạ không biết tôi, cũng như
tôi không biết họ. Mấy mươi phút sau, có
mấy ông già, bà già đến, nhìn ra tôi mới
biết đây là anh Bảy, Nhung con cô Năm tôi, kia
là cô Tư con chú Bảy tôi, rồi thiếm Sáu Cừ dâu
chú Tám tôi ... Nhìn ra tôi, mỗi người nghẹn
ngào vừa mừng vừa khóc. Tôi cũng cảm thấy nao nao
trong lòng. Các vị ấy dẫn tôi đi thăm nền nhà
cũ của tôi, ở đây chỉ còn là một khoảnh đất
trống, cuốc thành những luống khoai, trồng bắp. Tôi
chợt nhớ đến hai câu thơ của Bà Huyện Thanh
Quan: "Lối xưa xe ngựa hồn thu thảo, Nền cũ
lâu đài bóng tịch dương". Những hình ảnh xưa
sống lại trong ký ức tôi. Kế đến đi
thăm những ngôi mộ của ông nội, bà nội tôi, mà
ngày xưa mỗi năm ông thân tôi và tôi đều
tảo mộ vào dịp hai mươi tháng chạp. Sắp từ giã
trở về chùa Phước Hậu, mọi người vây quanh
tôi nhắc chuyện năm xưa, khi kia mọi người
đều còn trẻ, mà nay hầu hết đã từ biệt
cõi đời, chỉ còn sót lại một ít người gặp nhau
mà không nhận ra nhau, khiến lòng tôi se lại. Từ
giã mọi người, chúng tôi trở về chùa Phước
Hậu. Lòng tôi cứ ôn đi ôn lại, mình là "cố
nhân về thăm cố hương" hay là "người
mới về thăm cảnh mới". Cảnh đã hoàn toàn
mới, người cũng mới, bản thân tôi cũng mới luôn.
Khi xưa ra đi, tôi là một thanh niên trên hai mươi
tuổi, ngày nay trở về tôi là ông già đầu bạc
hoa râm. Khi xưa tôi là người cư sĩ, ngày nay tôi
là kẻ xuất gia. Từ thể xác lẫn tinh thần
đều đổi mới. Nếu tôi cứ buồn trách cảnh
thay đổi, người thay đổi, sao tôi không tự trách
tôi cũng đã thay đổi. Đúng như hai câu thơ của
Thiền sư Mãn Giác: "Trước mắt việc đi
mãi, trên đầu già đến rồi" (Sự trục nhãn
tiền quá, lão tùng đầu thượng lai). Chúng ta
mới thấm thía lẽ "Tất cả đều thay đổi,
không có gì là cố định". Cố bám lấy hình ảnh
xưa cũ, chúng ta sẽ đau buồn vì nó không còn như
mình nhớ. Mọi vật là một dòng biến thiên
từng phút giây, chúng ta luôn luôn sống với cái
mới. Nhận thức được như vậy, chúng ta sẽ cười khi
dòng đời luân lưu biến chuyển.

Bản thân các pháp
là chuyển động là đổi dời. Thấy rõ sự
chuyển động đó là thấy được sự thật. Nghĩ
là các pháp là nguyên vẹn không đổi dời, là cái
nghĩ sai lầm. Trên cái nghĩ sai lầm này, lại sinh
tâm buồn phiền than trách là cố chấp. Cố chấp
là nguồn gốc khổ đau. Cho nên người học Phật
phải thấy các pháp đúng sự thật của nó. Chính cái
thấy đúng sự thật này là khoa học. Vì khoa
học nhận thấy sự vật là một dòng sinh diệt
bất tận. Với con mắt khoa học hiện đại không
thấy có một sự vật nào mà không sinh diệt và
đứng yên một chỗ. Từ thân người cho đến
cây cỏ, từng tế bào sinh diệt trong ấy. Vì
vậy người vật hết thời kỳ tăng trưởng,
đến thời kỳ lão hóa và bại hoại. Có cái gì
bền lâu nguyên vẹn mà chúng ta cố chấp. Nếu
cố chấp là si mê không giác ngộ, là sai lầm không
đúng khoa học.

Sở dĩ các pháp
biến chuyển không cố định, vì bản chất nó
là vô thường vô ngã. Chúng ta định nghĩa sống là
gì? Là động. Còn luân lưu biến động là còn
sống. Dừng sự biến động là chết. Bản thân
ta là động, muôn vật là động. Đã là động thì
biến chuyển đổi dời, đấy là vô thường.
Sống trong biển biến động vô thường của vạn
vật mà chúng ta muốn nó được thường, thực là một
điều không bao giờ có. Hành tinh chúng ta đang
ở, nó quay tròn mãi không dừng, nếu dừng lại là
nổ tung. Chính thân chúng ta, tim đập mãi không
dừng, một khi nó dừng là chúng ta chết. Con
người và muôn vật đều bám vào quả đất mà
sống, bản thân quả đất lại quay cuồng, thì con
người và muôn vật làm sao an định được. Cho nên
sự tồn tại của quả đất, cũng như sự tồn tại của
muôn vật là động, đấy là lý vô thường Phật
đã dạy. Thấu triệt lý vô thường này, chúng
ta sẽ cười trước mọi biến đổi, nhất là sự
biến đổi của thân ta lúc bại hoại.

Con người và muôn
vật sống trên quả đất, kể cả quả đất đều
do nhiều nguyên tố họp lại thành hình. Không
có vật nào đơn thuần từ một nhân tố mà thành.
Đã do nhiều nhân tố chung hợp thành sự vật,
những nhân tố ấy nhà Phật gọi là nhân duyên.
Nếu phân tích một con người hay sự vật, chúng ta
thấy nhiều lớp nhân duyên tụ họp thành. Nơi
con người thì có mấy tỷ tế bào chung
họp, mỗi loại đều có chức năng riêng.
Ở mỗi vật cũng do nhiều tế bào
kết hợp, hay những hạt nguyên tử đang quay cuồng
xoắn chặt vào nhau. Đã nhiều loại nhiều thứ
thì loại nào thứ nào là chủ? Hoặc do nhiều thứ
họp lại thành, tức không có thực thể. Không
có chủ, không thực thể, Phật gọi là vô ngã.
Từ vô ngã là chỉ cho mọi vật do nhân duyên hợp
không có chủ thể, nên nói "chư pháp vô
ngã". Bởi vô ngã nên chúng ta không chấp mình
thật, vật thật. Không chấp mình là không chấp ngã,
không chấp vật là không chấp ngã sở. Không chấp
ngã và ngã sở thì còn cái gì để chúng ta tham
cầu. Nếu không tham cầu thì còn gì lo sợ, còn
gì bực tức. Thế là do thấy được lẽ thật nơi
con người và sự vật, chúng ta dứt được si mê. Do
hết si mê, chúng ta dừng được tâm tham lam và
nóng giận, ngang đây tam độc không còn. Đó là
kết quả tốt đẹp cuả người tu Phật.

Tóm lại, do
biết rõ các pháp không cố định tức là vô
thường, vô ngã, nên chúng ta buông xả tất cả cố
chấp si mê. Chính đây là "chánh
kiến" trong Bát Chánh Đạo. Mọi cố
chấp đều y cứ nơi con người và sự vật. Thấy
rõ người vật đều tạm bợ biến thiên không
thật, thì mọi cố chấp đâu còn. Không còn cố
chấp thì tất cả khổ đau đều tan biến. Sở
dĩ chúng ta nhiều buồn khổ là sợ thân này
bệnh, chết. Biết bệnh chết là lẽ
thường, con đường mà ai cũng phải đến, còn gì
sợ hãi việc bệnh và chết. Chúng ta sợ
cái bất thường chỉ đến riêng mình, nên cố
gắng né tránh. Nếu là việc chung của tất cả,
chúng ta có sợ cũng chỉ vô ích thôi. Cho nên
Tuệ Trung Thượng Sĩ khi sắp tịch, nằm trên cái
giường tại Dưỡng Chân Trang nhắm mắt tịch. Các bà
thê thiếp khóc rống lên, Ngài mở mắt quở:
"Sanh tử là lẽ thường, tại sao làm náo động
chân tánh ta". Rồi ngài nhắm mắt an nhiên mà
tịch. Cho đến mọi vật sở hữu của ta cũng
thế, nó là vật vô thường bại hoại, chúng ta
muốn nó còn mãi sao được. Chi bằng thấy chúng là
tướng giả dối tan hợp vô thường, khi chúng còn thì
chúng ta dùng, khi chúng mất thì chúng ta cười, vì
lẽ thường là như thế. Kinh Kim Cang Phật dạy: "Phàm
cái gì có tướng đều là hư dối" (Phàm
sở hữu tướng giai thị hư vọng). Lối nhìn này
là trọng tâm thoát khổ của chúng sanh. Chúng ta
sợ khổ mà không chịu mở con mắt trí tuệ thấy
được lẽ thật nầy thì muôn đời cũng không hết
khổ.

.oOo.

[ Lời mở đầu ]

[ Tu là cầu bình an hay sửa đổi xấu thành tốt ] [ Nguồn gốc mê tín ] [ Cuộc đời tương đối mà! ]

[ Tình
thương sẽ không còn khi người ta cần ngon
miệng ] [ Đức Phật là
bậc thầy các nhà khoa học ]

[Tất cả pháp không cố định] [ Phá rừng tre gai ] [ Nước có dậy sóng không ] [ Nụ cười bất diệt ]

[ Thư Mục ]
