Cl_Vu
Nhung canh hoa dam 8
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Nhung canh hoa dam 8

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Nước Có Dậy Sóng Không?

M ùa đông
năm 1991, tôi ra Vũng Tàu dưỡng bệnh ở nhờ thất
Thích Ca của Quan Âm Phật đài. Trước cưả thất
nhìn xuống mặt biển có cây bồ đề sum sê che
rợp, râm mát cả thất. Tôi thường ra đứng dưới
tàng cây nhìn xuống biển. Một hôm, tôi đứng
nhìn ra biển thấy biển cả thênh thang sóng
bủa trắng xóa, lúc đó có chú thị giả đứng bên
cạnh, nhìn sang chú tôi hỏi: "Đố chú nước có
dậy sóng không?" Chú ngần ngại thưa
"Có". Tôi hỏi tiếp: "Nước có chảy
không?" Chú thưa: "Có". Tôi chậm rãi
bảo chú: "Nếu nước dậy sóng và chảy thì
khi không gió hoặc nước chứa trong hồ sao không tự
dậy sóng và chảy?" Chú thị giả lặng câm. Nhân
đây tôi giải thích rộng cho chú hiểu:

Nước không dậy
sóng và không chảy. Nếu nước hay dậy sóng và
chảy thì bất cứ lúc nào, ở đâu nước cũng dậy
sóng và chảy, vì bản chất nó là như thế. Như
con người chúng ta là động thì bất cứ lúc nào, ở
đâu đều là động, dù cho khi ngủ yên mũi vẫn
thở, tim vẫn đập, máu vẫn tuần hoàn, nếu dừng
động là con người chết. Song nước không phải
thế, bản chất nước là yên lặng, khi bị gió
đùa hoặc bị một tác động nào khác như tàu chạy
... nước mới dậy sóng. Chúng ta chứa nước trong hồ,
trong vò, khạp ...thì nước yên lặng, mặc dù nước
vừa múc trên lượn sóng đang vỗ ầm ầm, mà chứa
vào chỗ an tịnh nước từ từ lặng yên. Nước
cũng không chảy, nếu nước bản chất hay chảy thì
lúc nào và ở đâu nước cũng phải chảy. Thực
tế chúng ta thấy không phải thế, nước có khi
chảy có khi dừng, ở chỗ này chảy, ở chỗ
khác không chảy. Chẳng qua nước là thể lỏng, ở
chỗ cao thì nước chảy dồn xuống chỗ thấp,
hoặc bị sức ép hay sức hút thì nước liền di
chuyển, nếu ở chỗ bình trong hoàn cảnh
bình thường thì nước an nhiên bất dộng. Tôi có
thể kết luận rằng: "nước dậy sóng và
chảy là do duyên".

Cái gì là duyên khiến nước dậy sóng?

Gió là duyên chủ
yếu khiến nước dậy sóng. Bởi duyên gió thổi
mặt nước dậy sóng, gió càng mạnh thì sóng càng to.
Khi sóng đang bủa ầm ầm thì có trăm ngàn lượn
khác nhau, lượn A không phải lượn B... Bấy giờ có
danh từ Sóng và Nước dường như hai, mà thực
thể sóng với nước không phải hai. Sóng là
tướng động của nước, khi tướng động dừng, chỉ
còn lại một thể nước an tịnh. Đứng về mặt
sóng thì có trăm ngàn thứ, đúng về mặt nước
thì không có hai. Chính sóng tức là nước, rời
nước không có sóng. Người thông minh muốn cần
nước cứ trên sóng mà lấy, cần thấy mặt biển
phẳng lặng chỉ chờ khi sóng dừng thì thấy. Nếu
bỏ sóng đi tìm nước là người ngu, chạy tìm mặt
biển phẳng lặng ngoài chỗ sóng dậy ầm ầm là
kẻ dại. Bám trên từng lượn sóng cho là mặt
biển là kẻ đại ngu. Phải biết vô số lượn
sóng rượt đuổi nhau la hét ì ầm trên mặt biển
là tướng sanh diệt, chính mặt biển bát ngát
nầy mới là thể bất diệt bất sanh.

Này chú! Nơi tôi
và chú sẵn có tâm thể thênh thang an tịnh dụ
như mặt biển, vọng tưởng dấy khởi dụ như
dậy sóng. Một lượn sóng nổi trên mặt biển,
muôn ngàn lượn sóng tiếp nối dấy lên; cũng
thế một vọng tưởng khởi dậy muôn vàn
vọng tưởng tiếp nối khởi lên. Chúng ta nhìn
trên mặt biển thấy những lượn sóng hùng hổ
rượt đuổi ầm ầm trùng điệp, tưởng chừng như
mặt biển chỉ có sóng với sóng. Nội tâm chúng ta
khi vọng tưởng nổi lên ào ạt liên miên, tưởng
như nội tâm mình chỉ là vọng tưởng. Do đó,
hầu hết người đời đều chấp nhận vọng
tưởng là tâm của mình. Đến khi gió yên sóng
lặng, chúng ta mới biết sóng chỉ là tướng sanh
diệt tạm thời trên mặt biển, duy mặt biển
mới là thể chơn thiệt bất diệt bất sanh.
Nội tâm được những phút dây an tịnh, chúng ta mới
biết vọng tưởng là tướng sanh diệt hư
dối trong tâm thể, chỉ có tâm thể mới là
thể bất diệt bất sanh. Vọng tưởng có khi
có, có khi không, tâm thể hằng hữu chưa lúc nào
vắng mặt. Chấp nhận vọng tưởng là tâm mình,
chẳng khác gì người chấp sóng là mặt biển.
Trong kinh Lăng Nghiêm, đức Phật kể: "Thuở
xưa, có anh chàng tên Diễn Nhã Đạt Đa sáng sớm
lấy gương soi mặt, thấy đầu mặt hiện rõ ràng
trong gương, khi úp gương lại không còn thấy đầu
mặt đâu nữa, chàng ta phát điên ôm đầu chạy la
to: Tôi mất đầu! Tôi mất đầu!". Chú biết
đức Phật kể câu chuyện này cốt nói
điều gì không? Dạ không. Đây là đức Phật ám
chỉ người nhận vọng tưởng làm tâm mình, như
chàng Diễn Nhã nhận bóng trong gương làm đầu mặt
mình thật, khi mất bóng, phát điên ôm đầu thật
chạy kêu mình mất đầu. Mặt biển nguyên không
hai, vừa có lượn sóng dấy động biến thành hai,
vì đã có biển và sóng. Cho nên các Thiền
sư qua một câu hỏi hoặc đáp thấy thiền khách
suy nghĩ liền đưa hai ngón tay. Song sóng không
đơn thuần chỉ dấy một lượn, mà lượn này vừa
khởi trăm ngàn lượn khác nối tiếp theo (nhất ba
tài động vạn ba tuỳ). Vọng tưởng cũng vậy, một
niệm khởi lên trăm ngàn vọng tưởng nối
tiếp. Người tu không ngừa đón được niệm
đầu thì không tài nào ngăn chận được những
niệm sau. Sóng có khi dấy có khi lặng, mặt
biển chưa bao giờ vắng mặt. Vọng tưởng lúc
có lúc không, tâm thể khi nào cũng hiện hữu.
Sóng có thể tìm cách ngăn chận được còn mặt
biển, chú thử có cách nào xua đuổi được nó
hay không? Người tu có thể xả bỏ vọng
tưởng, chứ không ai xa rời tâm thể được. Chú
thử nghĩ, người ta xả bỏ vọng tưởng để
tâm thể hiện bày trọn vẹn, hoặc xả bỏ
tâm thể để vọng tưởng hiện lên đầy
đủ, hai cách đó cách nào khó, cách nào dễ? Thưa:
bỏ vọng tưởng dễ, chớ tâm thể làm sao bỏ
được. - Đấy! Vậy mà có nhiều người tu nói
"bỏ vọng tưởng khó" Bỏ cái sanh
diệt, bảo tồn cái bất sanh bất diệt là vô
sanh, là giải thoát. Trái lại quên cái bất sanh bất
diệt, chạy theo cái sanh diệt là sanh tử, là
trầm luân. Biển yên lặng là sự thái bình của
người và vật, biển động sóng to là sự hiểm
nguy cho người và vật. Tâm thể thanh tịnh là
hạnh phúc, là niết bàn của con người; tâm
thể dấy động là phiền não, là trần lao của
nhân loại. Phật dạy rất nhiều pháp tu, chủ
yếu không ngoài dạy chúng ta "đừng chạy
theo vọng tưởng, phải nhận chân tâm thể
hiện tiền" Chạy theo vọng tưởng
là mê, nhận chân tâm thể hiện tiền là
giác. Mê là quên tâm thể nhận vọng tưởng,
giác là bỏ vọng tưởng nhận tâm thể. Bởi con
người đã mê, nên Phật dùng nhiều phương
tiện chỉ dạy trừ dẹp vọng tưởng: Trực
tiếp biết rõ vọng tưởng không theo; gián
tiếp dùng niệm khác đè ép, như trì danh
hiệu Phật, trì câu thần chú, khán thoại đầu ...
Khi nhiếp phục vọng tưởng được yên lặng,
chỉ còn tâm thể thường hằng, gọi là
kiến tánh, ngộ đạo, nhất tâm...

Gió dụ cho pháp trần

Gió là tác nhân
chủ yếu khiến mặt biển dậy sóng. Pháp
trần là tác nhân chủ yếu khiến tâm thể
dấy khởi vọng tưởng. Nhưng nói pháp trần chắc
chú không biết là cái gì ? Sách Phật thường
nói" "Sáu căn tiếp xúc với sáu trần
sanh sáu thức" . Đây là chỉ giải riêng sáu
trần, chỗ chú trọng đặc biệt là pháp
trần. Sáu trần là: sắc, thanh, hương, vị, xúc,
pháp. Sắc là tất cả hình sắc do mắt thấy được,
thanh là mọi thứ âm thanh do tai nghe, hương là
các mùi thơm hoặc hôi do mũi tiếp xúc, vị là
các chất vị ngon dở mặn lạt... do lưỡi cảm nhận,
xúc là xúc chạm có cảm giác thích thú hay bực bội
nơi thân, pháp là bóng dáng của năm thứ trước còn
rơi rớt trong tâm thức. Sáu thứ này đều có
hình tướng hoặc thô hoặc tế, là tướng biến
động vô thường nên gọi là trần. Riêng pháp
trần không tự có, do năm căn (mắt, tai, mũi, lưỡi,
thân) tiếp xúc với năm trần có cảm giác thích
thú hay bực bội kích thích mạnh mà sinh ra. Như mắt
thấy sắc đẹp có sức quyến rũ say mê hoặc thấy
hình tướng kỳ quái ghê rợn thì ấn tượng sắc trần
ấy in sâu trong tâm thức khiến chúng ta nhớ mãi.
Tai nghe lời tán tụng ngợi khen mình, hoặc lời chỉ
trích cay nghiệt ta thì ấn tượng thanh trần ghi
sâu trong tâm thức khiến ta khó quên được. Mũi
ngửi mùi thơm đặc biệt hoặc mùi hôi khó thở,
thì ấn tượng thanh trần in sâu trong tâm thức ta
rồi. Lưỡi thưởng thức vị ngon khoái khẩu hoặc vị
cay đắng tái tê thì ấn tượng vị trần đã ghi đậm
nét trong tâm thức chúng ta. Thân xúc chạm những vật
có cảm giác thoả mãn hoặc cảm giác đau khổ thì ấn
tượng xúc trần đã rơi rớt vào kho tâm thức mình
rồi. Những thứ bóng dáng của năm trần lưu trữ trong
kho tâm thức, đợi khi năm căn không tiếp xúc
với hiện cảnh thì chúng ào ạt dấy khởi, gọi
là pháp trần. Pháp trần vừa dấy lên thì ý thức
duyên theo phân biệt, nên nói ý thức duyên
pháp trần. Ý thức chạy theo pháp trần là bám chặt
bóng dáng hư ảo, đuổi theo cái sanh diệt hư ảo
là sanh tử luân hồi. Chú thấy nguy hiểm không? -
Thế mà người đời cứ săn đuổi năm trần
để làm thỏa mãn năm căn, con người có an lành
miên viễn không? Khao khát ước mơ thụ hưởng năm
trần là dồn chứa pháp trần vào tâm thức, thử hỏi
kho tàng thức của họ có tràn trề pháp trần
không? Vì thế khi họ ngồi yên toạ thiền
hay niệm Phật, vọng tưởng vọt lên ào ào
không cách nào ngăn đón được, họ than tu hành
khó quá. Nếu người nào trong tâm thức trống
sạch pháp trần thì con khỉ ý thức không còn cơ
hội chạy nhảy. Ý thức là vọng tưởng, là những
mảnh vụn của tâm thể, là những áng mây đen che
chở mặt trăng tuệ giác, là những lượn sóng dấy
động trên mặt biển chơn tâm thanh tịnh của
chúng ta. Ba/n thân ý thức không tự có, do pháp
trần khuấy động nảy sinh ý thức duyên theo. Do
đó người tu gắng sức đè bẹp ý thức là không
hợp lý, cốt đừng dung chứa pháp trần là yên.
Nếu pháp trần đã chứa, phải khéo léo loại bỏ,
đồng thời không nuôi dưỡng chúng. Đức Phật dạy
rất nhiều phương tiện ngăn đón và loại bỏ
pháp trần. Cụ thể những phương tiện sau
đây:

- Răn cấm
để ngừa đón pháp trần: Phật cấm người xuất gia không được
nhìn xem với vẻ trìu mến sắc đẹp người và
vật, cốt đón ngừa nhãn căn tiếp xúc sắc trần
không cho sanh pháp trần rơi trong tâm thức. Người
xuất gia không được nghe âm nhạc tình tứ lãng mạn,
ngừa đón nhĩ căn tiếp xúc thanh trần không cho
sanh pháp trần. Người xuất gia không được dùng các
thứ dầu thơm, ngừa đón tỷ căn tiếp xúc
hương trần không sanh pháp trần. Người xuất gia
không được ăn thịt uống rượu và đòi các món
ngon khác, ngừa đón thiệt căn tiếp xúc vị
trần không sanh pháp trần. Người xuất gia không
được dâm dục và nằm ngồi giường gối êm đẹp,
ngừa đón thân căn tiếp xúc xúc trần không sanh
pháp trần... Đây là đức Phật dùng giới luật làm
phương tiện ban đầu để ngừa đón không cho
sanh pháp trần lưu giữ trong tâm thức.

- Dùng trí
tuệ quán sát: Con
người do chấp thân, tâm, cảnh là thật nên suốt
ngày quay cuồng vì ba thứ này, tạo ra vô số chủng
tử pháp trần lưu trữ trong tàng thức. Người tu Phật
phải vận dụng trí tuệ quán chiếu căn trần
thức đều do nhơn duyên hòa hợp mà có, không
thực thể. Căn là thân, trần là cảnh, thức là
tâm, cả ba đều do nhân duyên hội tụ mà thành,
cũng do ba thứ này duyên nhau tạo thành nhân sinh vũ
trụ. Như thế, nhân sinh vũ trụ đều là
tướng duyên hợp không có chủ thể, đủ duyên
thì thành, thiếu duyên thì hoại, hư dối không
thật, như huyễn như hóa. Quán chiếu thuần thục
thấy ba thứ ấy quả là không thật, thì sự xúc chạm
thành hoại đến đi của chúng không còn gì phải
bận tâm ta, tức là không có duyên cớ để sinh ra
pháp trần. Đây là dùng trí tuệ của chính mình
để quán chiếu phá tan mọi chủng tử pháp
trần.

- Nhận ra
chơn tâm hằng hữu: Nơi
mỗi chúng ta đều có tâm thể chơn thật
hằng hữu. Vì quên nó, chúng ta cố chấp thân này là
thật, chạy theo sự đòi hỏi của năm căn (mắt, tai,
mũi, lưỡi, thân) muốn được thụ hưởng thỏa mãn
đối với năm trần (sắc, thanh, hương, vị, xúc), dấy
lên sự so sánh phân biệt của năm trần là năm
thức (nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt
thức, thân thức), do chú tâm phân biệt tạo nên
pháp trần rơi vào tàng thức. Pháp trần đã lưu giữ
trong tàng thức, nên khi dấy khởi liền có ý
thức duyên theo, tức là thành sáu căn, sáu trần và
sáu thức. Thấy thân thật thì căn trần thức đều
thật. Do nhận ra tâm thể chơn thật hằng hữu mới
thực là mình, người này liền biết thân do
tứ đại hòa hợp là hư giả. Thấy thân giả thì căn
trần thức đều giả, tự nhiên chúng ta sẽ dửng
dưng không dính mắc với sáu trần. Nhà Thiền
nói: "Thấy sắc như đui, nghe tiếng như
điếc", hoặc nói "căn trần không dính
nhau là giải thoát" Đến đây không dùng
phương tiện ngừa đón hay dùng trí tuệ quán
sát, chỉ nhớ tâm chơn thật hiện hữu thì mọi
sự hư dối đều dừng.

Cao thấp, sức ép, sức hút nước chảy dụ năm trần

Năm căn chúng ta
có sẵn tính luyến ái năm trần, khi tiếp xúc
với trần nào đúng sở thích của nó liền bị sức
hút lôi cuốn. Như mắt thấy sắc đẹp bị sức hấp
dẫn nó liền chạy theo đuổi bắt bị sắc trần lôi
cuốn. Tai nghe tiếng hay say mê đòi được thỏa
mãn lỗ tai, tìm mọi cách gần gũi, bị thanh
trần chi phối. Mũi ngửi mùi thơm say đắm dùng trăm
phương ngàn kế để được ngửi mùi, bị
hương trần trói buộc. Lưỡi nếm vị ngon thích
khẩu tham mê đòi hỏi thường được thưởng thức,
dùng mọi thủ đoạn tranh dành để thỏa mãn
cái lưỡi, bị vị trần làm chủ. Thân xúc chạm vật
có cảm giác hấp dẫn đam mê, dùng mọi thủ thuật
chiếm hữu bất kể trước mắt có những
hiểm nguy, bị xúc trần sỏ mũi.

* Chặn đón năm căn khỏi bị năm trần lôi cuốn

- Quán các
cảm thọ vô thường: Con
người thường bị cảm giác khổ vui làm chủ, khi mắt
thấy sắc đẹp vừa ý liền bị cảm giác
thọ vui thu hút. Chúng ta phải quán sát cái cảm
giác thọ vui vừa có, liền qua mất không lâu
bền. Các cảm giác thọ vui của tai, mũi,
lưỡi, thân cũng thảy đều vô thường, vừa cảm
nhận thích thú trong giây phút liền mất, nếu
còn chỉ là dư vị trong tưởng tượng mà thôi. Theo
đuổi những thứ vui tạm bợ mỏng manh ấy, thật là
hoài công của kiếp người. Nhận chân lẽ thật
này, chúng ta sẽ làm chủ được mình không bị năm
trần lôi kéo.

- Quán các
cảm thọ hư dối: Nhữngcảm
thọ khổ vui của năm căn vốn không tự có, đợi
sự tiếp xúc giữa căn và trần mới nẩy sinh. Phàm
vật gì đợi duyên hợp mới có là không tự thể.
Cảm thọ khổ vui đã không tự thể làm sao
thật được. Do duyên hợp mà có, duyên tan liền
mất, cái có ấy như trò ảo thuật, như giấc chiêm
bao, chúng ta quan tâm làm gì? Con người thông minh
hơn muôn vật chẳng lẽ chúng ta nỡ thả trôi suốt
đời mình theo cái ảo hóa ấy sao? Song thật đáng
thương, con người cả đời say mê đắm đuối theo
cái cảm thọ vui của năm căn này. Giành giựt nhau
thụ hưởng, sát phạt nhau để được phần hơn,
trù rủa, xâu xé, oán hờn, thù hận...chỉ vì thụ
hưởng vui của năm căn mà ra. Chúng ta mang chiếc
thân tạm bợ có mấy mươi năm đành cam vùi dập nó
trong cái chùm ảo hóa, xô đẩy lôi kéo nhau xuống
hồ sâu huyết lệ thương dau. Sao chúng ta
không thức tỉnh, đẻ an ủi nhau, đùm bọc nhau,
che chở nhau, giúp đỡ nhau cho vơi bớt khổ đau trong
cuộc đời hư ảo tạm bợ này.

N ày chú!
Tôi đã nói khá nhiều e chú không thể nhớ
nổi, giờ đây tôi thu gọn lại cho chú dễ nhớ.
Nước biển dụ tâm thể hay chơn tâm. Sóng dụ
vọng tưởng. Gió dụ pháp trần. Chỗ cao thấp,
sức ép, sức hút dụ năm trần. Nước vốn không dậy
sóng, không chảy dụ tâm thể hằng hữu bất động.
Song khi gió thổi đùa nước, sóng liền nổi dậy
để dụ pháp trần lưu giữ trong tàng thức khi gặp
duyên dấy lên, ý thức liền duyên theo tạo
thành vọng tưởng lăng xăng. Nước là thể
lỏng tự an tịnh, gặp duyên cao thấp, sức ép, sức
hút liền di chuyển từ chỗ này đến
chỗ khác biến thành nước chảy, để dụ
tâm thể tự an tịnh bị sức lôi cuốn thu hút của
năm trần khiến năm thức trôi lăn theo rồi dính
mắc. Chúng ta tu theo Phật không sợ vọng tưởng,
không ngại năm trần (ngũ dục), chỉ cần khôn ngoan
khi căn trần tiếp xúc nhau đừng để dính mắc
và tạo ra pháp trần rơi vào tàng thức. Không dính
mắc là giải thoát, không có pháp trần là tâm
thể thanh tịnh. Giải thoát và tâm thể thanh
tịnh là mục tiêu tối hậu của người tu Phật. Muốn
đạt được mục đích này, chú phải khéo ngăn ngừa
rào đón khi căn trần tiếp xúc nhau sanh cảm
thọ khổ vui, biết rõ các cảm thọ này là
tạm bợ hư ảo, là nhân trầm luân đay khổ; không
thèm thuồng, không hưởng thụ, không say đắm mà
dửng dưng trước mọi cám dỗ và thách đố
của chúng. Được vậy bảo đảm chú sẽ thành công
trên đường học Đạo.

.oOo.

[ Lời mở đầu ]

[ Tu là cầu bình an hay sửa đổi xấu thành tốt ] [ Nguồn gốc mê tín ] [ Cuộc đời tương đối mà! ]

[ Tình
thương sẽ không còn khi người ta cần ngon
miệng ] [ Đức Phật là
bậc thầy các nhà khoa học ]

[ Tất cả
pháp không cố định ]
[ Phá
rừng tre gai ] [Nước
có dậy sóng không] [ Nụ cười bất diệt ]

[ Thư Mục ]
