Đạo Phật Qua Nhận Thức Mới
Dao Phat qua nhan thuc moi - 03
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Dao Phat qua nhan thuc moi - 03

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Thạc Đức. "Đạo Phật Qua Nhận Thức Mới". Sài Gòn 1957.

Nguyệt San Phật Học, Louisville, Hoa Kỳ, tái bản lần thứ nhất, 1998

Vấn
Đề Đức Tin Trong Đạo Phật
Thạc
Đức

Đức Thích Ca có dạy: "Tin
là căn bản của sự thành công, và là nguồn gốc của
muôn hạnh lành". Nhưng lòng tin của người Phật
Tử không phải là một lòng tin cuồng nhiệt, sôi
nổi, không suy xét.

Một đức tin đưa con người
đến chỗ thành công quyết không phải là
một thứ mê tín. Một tín ngưỡng mù quáng không xây
dựng trên lý trí xét đoán là một nguy hại lớn
cho đời sống của cá nhân, của gia đình, dân tộc
và xã hội. Cái tín ngưỡng sai lầm có thể làm
hại tinh thần quần chúng. Sự tín ngưỡng mù quáng
không căn cứ trên lý trí xét đoán đã đào
luyện và sẽ đào luyện lên những trí óc
lười biếng, ỷ lại, nô lệ cho hoàn cảnh,
nô lệ cho dục vọng.

Một đức tin hổn tạp,
thiếu căn cứ, thường hay đi với sự nương nhờ
vào một thế lực phỉnh phờ. Hai thứ ấy nương
nhau, có ảnh hưởng lẫn nhau rất mạnh. Hai thứ ấy
cũng đều tạo nên những bộ óc yếu đuối,
ỷ lại, thiếu tinh thần tự lập. Do một tin
tưởng sai lầm, tinh thần càng ngày càng bị u tối,
và sau bức màn thành kiến, con người làm sao
trổi dậy, cường tráng và tự lập cho được?

Đạo Phật truyền sang đất
Việt đã gần 2.000 năm, có thời rực rở huy
hoàng, nhưng cũng có thời lu mờ hôn ám. Rực rở huy
hoàng hay lu mờ hôn ám chỉ là ở tại đức tin: mê
tín đã gây nên cái hình thức tào tạp của đạo
Phật của thời cận đại. Có nhiều người tự xưng
là tín đồ đạo Phật mà lại có những tín ngưỡng
sai lạc hẳn tinh thần Phật Giáo. Căn cứ vào hình
thức ấy, người ta vội mỉm cười, cho đạo Phật là
mê tín, là ỷ lại thần quyền, là chỉ lo tư
lợi, là chán đời, là nhu nhược yếu đuối.

Số người chịu khó đi sâu
vào tinh thần Phật Giáo có được bao nhiêu đâu!
Nhiều kẻ mang danh là tín đồ mà sự hiểu
biết và hành động trái hẳn giáo lý Phật
dạy, phản lại tinh thần từ-bi trí-tuệ của Phật
Tổ. Nhận xét bằng một cặp mắt kém nhận xét,
nhiều người trông thấy những màu mè ấy vội
kết luận rằng đạo Phật chỉ là một đa thần
giáo như những đa thần giáo ngày xưa!

Phật giáo nước Việt trong
mấy thế kỷ vừa qua đã có một hình thức tào
tạp. Những hình thức bói xăm, vàng mã, đồng bóng
họp chung lại gọi là "đạo", và trong
trường hợp nào (ví dụ như lên đồng lên bóng
chẳng hạn) người ta cũng "mô Phật" được!
Những vị chân tu cùng đạo Phật chân chính, vì
thế, được ít người biết đến. Hèn gì
mà đạo Phật không bị nhận thức sai lầm.

Có bao nhiêu kẻ thường ngày
không biết đến Phật, không nghe, không
hiểu, và không làm theo lời Phật dạy, khi lâm
nạn mới đến chùa tháp, đốt một nén hương
khẩn cầu. Họ xem đạo Phật là một lối chuyên
môn thờ cúng, và Phật là một vị thần thiêng liêng
sẵn sàng ban phúc diệt họa cho họ mỗi
khi họ cần đến.

Một hôm, có người trong phái
Kalmala đến tìm Phật và hỏi Ngài: " Bạch
đức Thế Tôn, các thầy Bà-la-môn ngoại đạo
đến thăm chúng tôi, người nào cũng bảo rằng
chỉ có lời của họ mới đúng chân lý mà
thôi. Bạch Ngài, chúng tôi thật lấy làm phân vân
không biết theo bên nào, bỏ bên nào ".

Trả lời câu hỏi ấy, đức
Phật không bảo rằng Ngài là chúa tể vạn vật,
chỉ có đạo Ngài mới nên theo; ngài không bảo rằng
các vị giáo chủ và các đạo khác đều là hư
ngụy, là sai lầm. Lời dạy của Ngài rất rộng rãi.
Ngài bảo: " Ngươi đừng vội tin theo ai cả.
Tất cả những gì ngươi đã thực nghiệm sâu xa,
hợp với lý trí xét đoán của ngươi, có thể
đem lại hạnh phúc cho chính ngươi và những kẻ
khác, những cái ấy, ngươi hãy nhận đó là chân
lý và hãy cố sống đúng theo chân lý ấy ".

Đọc đoạn vừa rồi trong
kinh Kalama, chúng ta nhận thấy hai điều: một là
đạo Phật không bao giờ bắt buộc người ta tin theo
một cách mù quáng; hai là đức Phật không phải là
một vị chúa tể có quyền phép lạ, có thể
đem tín đồ mình đặt ở thiên đường hay ở địa
ngục tùy theo ý thích của mình.

Nội một sự kiện "
không buộc người phải tin theo một cách mù
quáng" đủ chứng tỏ rằng đạo Phật có một tinh
thần thật rộng rãi và có tính cách nhân loại. Đạo
Phật dạy rằng không hiểu Phật mà theo Phật thì
đã không có lợi mà còn có hại là khác nữa.

Chính đức Phật Thích Ca cũng có dạy: " Tin ta mà không hiểu ta, ấy là bài báng ta vậy ".

Như thế, người nào tin Phật như một vị chúa tể có quyền ban phúc trừ họa tức đã bài báng Phật.

Một lòng tin chân chính phải
đi theo với một lý trí xét đoán. Hiểu rồi
mới tin, thì cái tin ấy mới là chánh tin. Đối với
đạo Phật, tin mà không hiểu thì sẽ lạc đường.

Đạo Phật chủ trương cá nhân
có quyền thẩm sát tất cả, và tin hay không là
tùy ở mình. Chúng ta hãy đọc đoạn nầy cũng ở
trong kinh Kamala:

" Đừng vội tin tưởng
những cái gì mà người ta thường lập đi lập lại
luôn. Đừng vội tin tưởng một điều gì dù
điều đó là một tập tục cổ truyền đã trải
qua nhiều thời đại. Đừng vội tin tưởng một
điều gì dù điều đó là điều người ta
hay đồn và hay nói đến luôn. Đừng vội tin
tưởng một điều gì dù điều đó là do bút
tích thánh nhân xưa để lại. Đừng vội tin
tưởng một điều gì dù điều đó là một
luật lệ đặt ra từ lâu và được xem như là
chánh đáng. Đừng vội tin tưởng một điều gì
dù điều đó là do quyền năng của một bậc
thầy hoặc do quyền lực của một nhà truyền
giáo.

Tất cả những gì hợp với lý trí xét định, hãy tin ".

Tam Tạng giáo điển của
Phật Giáo đối với Phật Tử không giống những thánh
kinh đối với tín đồ các tôn giáo khác. Phật Tử
không bị bắt buộc tin vào kinh điển một cách mù
quáng. Kinh điển đối với Phật Giáo không phải
là một "tối hậu chân lý", một bảo vật
mà ai cũng phải thờ lạy. Kinh điển không phải
là những bùa chú linh thiêng mà hể đọc lên
là được Đức Phật cứu độ. Kinh điển chỉ là
lời dạy của Phật, của một bậc giác ngộ. Đức Phật
đã từng nói:

" Này các tỳ kheo! Hãy xem ta như kẻ hướng dẫn các ngươi trên đường tu học ".

Địa vị của Đức Phật trong
Phật Giáo là địa vị của một người dẫn đường
trong đám người lạc hướng, hay nói cho khác hơn,
địa vị của một lương y trong đám bệnh nhân
đau khổ.

Nếu những người lầm
đường không đi theo con đường của người dẫn lối
thì không khi nào đến đích được, và đó là
lỗi của người không đi, chứ không phải là
lỗi ở người chỉ đường. Vị lương y cho thuốc
uống, nhưng sợ đắng không uống, bệnh không
lành, đó chỉ là lỗi ở các con bệnh, chứ
không phải lỗi ở lương y.

Nếu Phật Tử không hiểu
lời dạy của Phật, không thực hành theo những lời
dạy của Ngài, thì Đức Phật và tam tạng giáo
điển của Ngài đối với người kia không còn
ý nghĩa gì nữa cả. Bởi thế, đốt hương,
kết hoa, tỏ lòng biết ơn Phật cũng chưa phải
là việc cần làm nhất của một người Phật Tử
chân chính. Thực hành và sống theo lời Phật dạy mới
là Phật Tử chân chính vậy.

Căn cứ vào những lời trong
kinh Kalama và căn cứ trên lý nhân quả xác thực,
chúng ta thấy rằng Đức Phật không phải là một vị
chúa tể toàn năng có thể ban phúc lợi và sự
giải thoát cho con người, nếu con người có cầu
nguyện Ngài. Lạy Phật, dâng hương lễ Phật, mới
là việc làm của kẻ biết ơn. Muốn giải
thoát, muốn có an lạc, con người phải biết xem
Phật như một ngôi sao dẫn đường, một bậc Thầy
sáng suốt.

Hãy nhìn Đức Phật ở địa vị
chính của Ngài, và đừng bao giờ đặt ngài ở địa
vị một thần linh, một chúa tể. Người Phật Tử
nếu có tin tưởng, thì chỉ là tin tưởng ở sự
dẫn đạo sáng suốt của bậc giác ngộ, tin tưởng ở
khả năng giác ngộ ( Phật Tính ) sẵn có ở mọi
loài, chứ không phải tin nơi quyền phép có
thể ban phúc trừ họa.

Hiểu như thế, ta mới
thấy rằng những tâm niệm đen tối, mê tín, ỷ
lại vào quyền năng vu vơ của thần thánh không
phải là một lòng tin mà đạo Phật đòi hỏi. Người
học Phật phải thận trọng, luôn luôn giữ thái
độ khách quan trong khi tìm hiểu kinh điển,
và như thế là có tinh thần khoa học. Trí óc
kẻ học Phật phải là một cơ quan gạn lọc
vàng sõi, phân biệt rõ ràng, đừng để bị
nô lệ cho những kiến văn, sách vở, và những
thành kiến dựa vào tình cảm.

Thạc Đức

[Bài trước] [Mục Lục] [Bài kế]

[Trở về trang Thư Mục]
