Địa Vị Người Phụ Nữ
Phu Nu - 7
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Phu Nu - 7

Times font

Địa vị người phụ nữ trong giáo lý Đức Phật

Thích Nữ Huệ Hướng

Kết Luận

N ếu
chỉ tìm hiểu địa vị người phụ nữ trong giáo lý
Phật giáo được tôn trọng, được bình đẳng, ... mà chúng
ta không biết đến những ảnh hưởng của Phật giáo đối
với người phụ nữ trong xã hội là một điều thiếu sót
lớn lao. Vì trong vấn đề này sẽ khẳng định thêm
việc đạo Phật có bi quan yếm thế, có bất bình đẳng
với hàng nữ lưu trong xã hội không? Đồng thời chúng ta
sẽ được biết thêm vai trò quan trọng của Phật giáo đối
với phụ nữ ngày nay.

1. Phật giáo với phụ nữ trong đời thường:

Như chúng ta biết,
sự thành lập Ni bộ của đức Phật đã được các nhà
dân tộc học cho là một việc làm vô cùng cách mạng,
nếu ta xét đến yếu tố thời gian cách đây 2500 năm và
không gian là xứ Ấn Độ đầy thành kiến đối với phái
nữ.

Không những ngày xưa
mà ngay hiện tại nhiều nơi ở Ấn vẫn còn giữ tục
lệ Pardah tức là tục che mặt của phụ nữ khi ra đường,
và họ phải sống trong phòng the khóa kín. Họ không được
giáo dục, không làm được những công việc ngoài đường
dù nhỏ nhặt đến đâu, tất cả đều do đàn ông đảm
trách vì đó là tục lệ của Ấn giáo.

Ở Ấn Độ, sinh
con gái là một điều bất hạnh cho mọi gia đình, vì
phải lo việc gả chồng và sắm của hồi môn. Hơn nữa,
trong xã hội Ấn Độ thời bấy giờ, cũng như ở Trung
Hoa, Nhật Bản hay Việt Nam, mọi gia đình đều xem con trai
là trường cột trong việc nắm giữ giềng mối tổ tông
và lo việc tế tự thờ cúng. Do đó, nếu một người
phụ nữ không sinh được con trai thì người chồng có
thể cưới vợ khác và có thể trục xuất họ ra khỏi
gia đình. Nhưng kể từ khi đạo Phật xuất hiện, những
truyền thống xã hội Ấn Độ đã trải qua một cuộc đổi
thay.

Phật giáo dạy
rằng sự hy sinh phải bắt nguồn từ nội tâm, bằng cách
gột rửa những tư tưởng ngã chấp, thiêu đốt tham, sân,
si. Hoàng hậu Mallikà nhờ thấm nhuần những tư tưởng
ấy của đạo Phật, đã trở nên một Phật tử chơn chánh,
và thuyết phục được chồng bà, vua Pasenadi khỏi làm
một cuộc tế lễ vĩ đại trong đó nhiều muông sinh đáng
lẽ sẽ bị giết để chuộc mạng sống cho vua, theo lời
khuyên của một người Bà la môn giáo.

Lại nữa, trong giáo
lý Phật giáo mỗi người tự trách nhiệm lấy luân hồi
sinh tử của mình, đã bật tung gốc rễ của niềm tin
truyền thống mà trong đó có ít nhiều tai hại cho phụ
nữ như tin rằng nhờ tế tự thần linh mới sinh được
con trai, hay tin rằng linh hồn người cha sẽ trở về
quấy nhiễu nếu việc cúng tế không chăm sóc chu đáo.
Với thuyết nghiệp báo, đạo Phật không tin vào những
vụ cúng tế kia, dù là để cầu con trai hay để chuộc
tội lỗi.

Như vậy, với sự
xuất hiện của Phật giáo, người phụ nữ Ấn không còn
phải quá lo ngại và bị ngược đãi khi không sinh được
con trai. vì người ta đã nhận thức được rằng cuộc
sống đời sau của người cha hoàn toàn tùy thuộc vào
những hành vi hiện tại của ông, chứ không phải do sự
cúng tế của người con trai hay con gái nào cả. Và sự
kế nghiệp gia đình cũng không còn quá lệ thuộc vào người
trưởng nam như trước.

Ngày nay ở bờ
biển Tây Ấn còn có một giai cấp Bà la môn rất cổ xưa
gọi là Nairs có truyền thống chỉ trao quyền thừa kế
cho con gái. Điều này có thể là do một trong những ảnh
hưởng của Phật giáo.

Trong Phật giáo
hiện đại cũng thế, những công tác xã hội đề hàn
gắn những vết thương của đồng loại trong lúc gặp thiên
tai giặc giã, phần nhiều là do những vị ni và nữ Phật
tử, nhiều từ tâm xả kỷ. Hàng nữ xuất gia cũng như
tại gia hiện tại cũng đóng một vai trò không kém phần
quan trọng đối với những công trình của giáo hội, thường
thường là vai trò xúc tiến những cuộc lạc quyên gây ngân
quỹ.

Về phương diện
tinh thần, đoàn thể ni chúng là một tấm gương sáng,
một niềm khích lệ an ủi cho nhiều phụ nữ bất hạnh
trong sinh hoạt gia đình. Những lúc tinh thần căng thẳng
rối loạn vì đời sống hôn nhân, họ đến chùa và được
tăng thêm tự tín khi có những người con gái đáng đầu
con, em họ đang dạn dĩ bước đi một mình trên đường
đời, lấy chân lý làm bạn và lấy chúng sinh đau khổ làm
gia đình. Họ bỗng nhận ra rằng một gia đình nhỏ với
dăm ba đứa con hóa ra không phải là mục tiêu duy nhất
của người phụ nữ, vì nhiều phụ nữ khác có thể
sống trọn vẹn hơn mà không cần gì đến những thứ
phụ tùng phiền toái như họ.

Biết bao nhiêu người
phụ nữ đau khổ đã được cảm hóa khi biết hướng tâm
hồn họ về ánh sáng Phật pháp thay vì quanh quẩn trong bóng
tối của một bản ngã nhỏ hẹp với những vấn đề
thế nhân bất tận trước mắt mà họ không thể nào tìm
ra giải pháp.

Nhiều phụ nữ đã
thú thật rằng nếu không nhờ Phật giáo thì họ có thể
hóa ra điên cuồng hay ít ra cũng thân tà ma dại. Quả
thế, Phật giáo đã cống hiến rất nhiều cho giới phụ
nữ, cũng như đã tạo nhiều phương tiện giúp hàng nữ lưu
phát huy nguồn năng lực dồi dào của họ mà từ lâu bị
xã hội chôn vùi trong quên lãng.

Đặc biệt là ngày
nay, khi cơn bệnh của thế kỷ (bệnh AIDS) từng bước bành
trướng khắp hoàn cầu thì hơn ai hết những nữ tu sĩ
Phật giáo, kế thừa gia bảo Chánh pháp của Phật, đã,
đang và sẽ tiếp tục truyền thống thuyết pháp độ
sanh, ban trải tất cả pháp môn tu hành xoa dịu nổi đau
nhân thế.

Đọc lá thư cuối
cùng của Tim Sullivan, người mắc bệnh AIDS, viết ngày
26/6/1994 gởi cho Sư cô T. Wongmo từ tiểu bang Chicago (Hoa
Kỳ) chúng ta sẽ thấy rõ điều này hơn:

‘Là một người
đồng tính luyến ái mắc bệnh AIDS, tôi có nhiều thời
gian để chấp nhận hoàn cảnh bi đát của mình. Nhưng khi
nói chuyện với Sư cô về vấn đề chết và hấp hối, tôi
cảm thấy mình có một nhận thức sâu sắc về cuộc
sống và chấp nhận căn bệnh quái ác này. Qua phương pháp
thiền chữa bệnh, kỹ thuật khống chế cơn đau và
nhiều lần tranh luận với Sư cô ... giờ đây tôi cảm giác
bình yên kỳ lạ, một cảm giác chưa từng có trong đời
của tôi...’ (33)

Rõ là chỉ qua
một vài nét về sự ảnh hưởng của Phật giáo với
phụ nữ trong cuộc sống hàng ngày xưa cũng như nay, ta có
thể đi đến một sự khẳng định chắc chắn rằng:
Phật giáo chưa hề và không hề có một chút gì gọi là
bi quan, gọi là không ưu đãi hàng nữ lưu, mà ngược
lại còn quan tâm, giúp đỡ họ rất nhiều. Phật giáo đã
và đang từng bước đi vào lòng quần chúng nói chung và
phụ nữ nói riêng.

2. Phật giáo với phong trào bình đẳng nam nữ hiện nay:

Ngày nay trên khắp
thế giới đều dậy lên phong trào canh tân nữ giới.
Với khoa học phát triển, với phương pháp truyền thông
đại chúng ngày càng nhiều, ngày càng rộng rãi, phụ nữ
nhận thức được rằng họ không có điều gì phải thua
kém nam giới. Trên mọi lãnh vực xã hội: kinh tế, chính
trị, văn hóa, giáo dục, ... những gì nam giới làm được
họ đều có thể xông xáo vào và có khả năng của người
phụ nữ còn vượt trội hơn nam nhân. Phụ nữ không còn
bị liệt vào một địa vị thấp kém của xã hội như ngày
xưa nhằm thời Phật tại thế (dĩ nhiên đây không phải
là tất cả).

Nói đến đây, chúng
ta mới thực sự thấy đức Phật lịch sử là một nhân
vật vĩ đại. Ngài đã làm nên một cuộc cách mạng lớn
lao, chẳng những giải phóng cho hàng phụ nữ thoát khỏi
sự áp bức của xã hội mà còn tạo điều kiện cho nữ
giới vững bước vào đời.

Thế nhưng, không
phải ai cũng thấy được những đóng góp lớn lao ấy
của Phật giáo đối với phụ nữ nên cũng có một số
người chưa hiểu Phật pháp cho rằng giáo lý Phật giáo
với thuyết Vô ngã, thuyết nghiệp báo, luân hồi sanh
tử, ... đã làm trì hãm tính năng động của người phụ
nữ, và phụ nữ sẽ rất khó thực hiện phong trào đòi
quyền bình đẳng với nam giới nếu họ học tập giáo lý
Phật giáo.

Tuy nhiên, nếu nói
đã vô ngã thì còn gì để giành quyền bình đẳng, để
phát động phong trào nam nữ bình quyền, thi hoàn toàn không
đúng. Vì sao? Vì chính nhờ triết thuyết vô ngã này hàng
nam giới mới nhận thức được rằng không có gì là
họ, thuộc về họ để phải lấn lướt đè bẹp người
phụ nữ, và phụ nữ cũng hiểu ra không có gì để gọi
là thua kém để phải tự ti mặc cảm không phấn đấu vươn
lên. Và như thế không có nghĩa là một sự tiêu cực dang
xảy ra mà vô hình chung lại hình thành một cộng đồng
người sống trong bình đẳng, với đầy lòng từ bi, vô
ngã, vị tha.

Còn nếu nói về
thuyết nghiệp báo, luân hồi thì cũng không khác gì ý trên.
Mọi người, kể cả nam và nữ, nếu đã tạo nghiệp thì
tất nhiên phải lãnh quả báo như nhau. Như vậy không có
nghĩa là có thể nói do người nữ nghiệp chướng nặng
nề phải chấp nhận những áp bức bất công của xã
hội và nam giới là những người hoàn toàn trong sạch để
có thể gây nên những nỗi bất bình đến thương tâm
ấy, mà đức Phật thuyết giáo lý nghiệp báo luân hồi
chỉ vì mục đích giúp cho mọi người hiểu được
rằng: hễ gieo nhân nào thì lãnh quả đó, và như vậy
sẽ gián tiếp giúp cho mọi người cùng chung sống trong pháp
luật, hòa bình, nhân ái.

Nhìn chung, qua
những vấn đề trên, chúng ta có thể đi đến kết
luận: Phật giáo hoàn toàn không hề tỏ ra tiêu cực đối
với việc bình quyền nam nữ mà ngược lại còn ủng hộ
phong trào này. Và ngay đây chúng ta có thể nói với cái
nhìn thiết thực, với tư duy đúng đắn về người phụ
nữ, đạo Phật đã góp phần đưa người phụ nữ lên
một địa vị xứng đáng trong xã hội.

Chú thích

(1) Nguyễn Tài Thư, Phật giáo và thế giới quan người Việt Nam trong lịch sử, nxb UBKHXHVN, 1986, p.37

(2) PTS Nguyễn Minh Hòa, Xã hội học nhập môn, nxb giáo dục HN, 1995

(3) GS Minh Chi, Tài liệu Tôn giáo học trường CCPHVN, 1993, p.102

(4) Ibid., ... p.114

(5) Phẩm Thứ hai, Kinh Tương Ưng Bộ, HT Thích Minh Châu, Viện NCPHVN, 1993, p.194

(6) Kinh Báo Ân, Kinh Tâm Địa Quán, Phúc Điền THPGTPHCM, 1995, p.93

(7) Phẩm Sứ giả của trời, Tăng Chi Bộ Kinh I, HT Thích Minh Châu, Viện NCPHVN, 1988, p.147

(8) Ibid., ... p.147

(9) Phẩm Hy Cầu, kinh Tăng chi bộ I, p.104

(10) Kinh Trung A Hàm III, HT Thích Thiện Siêu, THPGTPHCM, p. 266

(11) Kinh Bộ Tăng Chi II, HT Thích Minh Châu, Viện NCPHVN, 1988, pp.295-296

(12) Kinh A Tu La Pahàràda, phẩm Lớn, Kinh Bộ Tăng Chi II, HT Thích Minh Châu, Viện NCPHVN, 1988, p.57

(13) Giới đàn ni

(14) Phẩm người Tối Thắng, Kinh Bộ Tăng Chi, HT Thích Minh Châu, Viện NCPHVN, 1988, p.34

(15) Phẩm Sumana, Kinh Bộ Tăng Chi, HT Thích Minh Châu, Viện NCPHVN, 1988, p.39

(16) Trưởng lão ni kệ, bài thứ 11

(17) Phẩm Gotamì, Kinh Bộ Tăng Chi III, HT Thích Minh Châu, Viện NCPHVN, 1988, p.114

(18) Đại kinh Vacchagotta, Trung Bộ Kinh II, HT Thích Minh Châu, Viện NCPHVN, 1988, p.236

(19) Đại kinh Vacchagotta, Trung Bộ Kinh II, HT Thích Minh Châu, Viện NCPHVN, 1988, p.238

(20) Phẩm Gotamì, Kinh Bộ Tăng Chi III, HT Thích Minh Châu, Viện NCPHVN, 1988, p.115

(21) Phẩm Gotamì, Kinh Bộ Tăng Chi III, HT Thích Minh Châu, Viện NCPHVN, 1988, p.117

(22) Phẩm Gotamì, Kinh Bộ Tăng Chi III, HT Thích Minh Châu, Viện NCPHVN, 1988, p.116

(23) Trích bài tựa cuốn ‘Women under Primitive Buddhism’, Nguyễn Phúc Bửu Tăp dịch

(24) Phẩm Gotamì, Kinh Bộ Tăng Chi III, HT Thích Minh Châu, Viện NCPHVN, 1988, p.116

(25) Phẩm Chư Thiên, Kinh Bộ Tăng Chi II, HT Thích Minh Châu, Viện NCPHVN, 1988, p.333

(26) Ibid.,... p.333

(27) Kinh Cù Đàm Di, Trung A Hàm II, viện NCPHVN, 1992, p.751

(28) Phẩm Không Thể Có Được, Kinh Bộ Tăng Chi I, HT Thích Minh Châu, Viện NCPHVN, 1988, pp.37-38

(29) Phẩm Tương Ưng Tỳ Kheo ni, Kinh Bộ Tăng Chi I, HT Thích Minh Châu, Viện NCPHVN, 1988, p.285-286

(30) Phẩm Tương Ưng Tỳ Kheo ni, Kinh Bộ Tăng Chi I, HT Thích Minh Châu, Viện NCPHVN, 1988, p.285-286

(31) Nguyễn Phúc Bửu Tập, Đạo Phật và nữ quyền, Tạp chí Hoa sen số 28 ra ngày 15/5/1996 tại California, p.135

(32) Phẩm Mâu Ni Vương Nữ, Kinh Bộ Tăng Chi I, HT Thích Minh Châu, Viện NCPHVN, 1993, p.43

(33) Báo Giác ngộ, p.20 T. Nguyên Tạng dịch theo Mandala Journal 10/94

(34) Pháp Cú: 165, Hòa Thượng Thích Minh Châu, trường CCPHVN, 1990, p.97

Tài liệu tham khảo

1. Kinh Trung Bộ I, II, III, HT. Thích Minh Châu, viện NCPHVN, 1986.

2. Kinh Bộ Tăng Chi I, II, III, HT. Thích Minh Châu, viện NCPHVN, 1988.

3. Kinh Trường Bộ I, II, HT. Thích Minh Châu, viện NCPHVN, 1991-1992.

4. Kinh Tương Ưng Bộ I, II, III, IV, V, HT. Thích Minh Châu, viện NCPHVN, 1993.

5. Kinh Pháp Cú, HT. Thích Minh Châu, viện NCPHVN, 1990.

6. Trưởng lão ni kệ, HT. Thích Minh Châu, viện NCPHVN, 1982.

7. Kinh Trung A Hàm I, II, III, IV, HT. Thích Thiện Siêu, viện NCPHVN, 1993.

8. Kinh Tăng Nhất A Hàm I, II, III, HT. Thích Thiện Siêu, viện NCPHVN, 1993.

9. Kinh Tâm Địa Quán, Phúc Điền, Thành Hội PGTPHCM, 1995.

10. HT Thích Thanh Kiểm, Lược sử Phật giáo Ấn Độ, THPGTPHCM, 1995.

11. Thích Chơn Thiện, Tăng già thời Đức Phật, VNCPHVN, 1991.

12. Thích Chơn Thiện, Phật học khái luận, GHPGVN, 1993.

13. Thích Thiện Nhơn, Đại cương kinh Tăng Nhất A Hàm, giáo tài Trường CCPHVN, 1994.

14. Thích Thiện Nhơn, Đại cương kinh Tạp A Hàm, tài lìệu Trường CCPHVN, 1995.

15. Đức Phật và Phật Pháp, Phạm Kim Khánh, 1971.

16. Phật giáo nhìn toàn diện, Phạm Kim Khánh, 1996.

17. GS Minh Chi, Tài liệu Tôn Giáo học, trường CCPHVN, 1993.

18. Nguyễn Trọng Văn, Lịch Sử Triết học Phương Tây, Đại học Tổng hợp TPHCM, khoa Triết học.

19. Mấy vấn đề về Phật giáo và lịch sử tư tưởng Việt Nam, UBKHXHVN, viện Triết học.

20. Xã hội nhập môn, Nguyễn Minh Hòa, nxb giáo dục HN, 1995.

21. Báo Giác ngộ, số 20, ra ngày 1-3-1995

22. Nguyệt san Tư tưởng, số 3, tháng 5-1971, viện Đại học Vạn Hạnh.

23. Nguyệt san Hoa sen, số 28 ra ngày 15-5-1996, tại California, p.135.

24. Hoa Đàm, Ni Bộ Bắc Tông, 1973.

-ooOoo-

Mục
lục | Dẫn nhập |  1
| 2 | 3 | 4
| Kết luận

Source: Buddhism Today ( http://www.buddhismtoday.com ) & Quang-Duc ( http://www.quangduc.com )

[ Trở về trang Thư Mục ]

update: 29-04-2001
