Định Nghiệp Trong Phật Giáo
Dinh Nghiep trong Phat Giao - 15
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Dinh Nghiep trong Phat Giao - 15

Vietnamese, with Unicode Times font

ĐỊNH NGHIỆP TRONG PHẬT GIÁO

HÒA THƯỢNG THÍCH THIỆN SIÊU

PL. 2544 - TL. 2000

[15]

THIỀN SƯ LIỄU QUÁN, CHÙA THIỀN TÔN - HUẾ -ooOoo-

N uớc
ta từ sau ngày Doãn Quốc Công Nguyễn Hoàng (1558 - 1613) vào
trấn thủ đất Thuận Quảng, dần dần biến thành một
vùng cai trị riêng cắt đứt liên hệ với vua Lê ở miền
Bắc, lấy sông Danh làm ranh giới chia cắt Việt Nam thành
hai mà sử gọi là Đàng Trong và Đàng Ngoài.

Tuy nhiên, chế độ cầm quyền dù có khác nhau mà lòng dân vẫn là một. Dân Đàng Trong hay dân Đàng ngoài vẫn coi nước Việt Nam là một, phong tục tập quán, văn hóa, tín ngưỡng vẫn giống nhau. Dân Đàng Ngoài tin Phật giáo, dân Đàng Trong cũng tin Phật giáo, mặc dù Phật giáo lúc này đã suy vi rất nhiều so với Phật giáo thời Lý Trần. Song do có lòng tin đó, mà Đàng Trong hay Đàng Ngoài vẫn có các vị Thiền sư kể cả các vị Thiền sư Trung Quốc qua tiếp tục truyền bá đạo Thiền thuộc phái Lâm Tế và Tào Động.

Gặp lúc ở Tàu nhà Mãn Thanh lên thay nhà Minh, những Tăng sĩ Tàu không thần phục nhà Thanh mới bỏ sang Việt Nam. Người vào đất Bắc như Chuyết Công Hòa thượng, Minh Lương Hòa thượng, người vào đất Nam như Tế Viên Hòa thượng, Giác Phong Lão tổ, Thọ Tôn Nguyên Thiều, Minh Hoằng Tử Dung, Thạch Liêm Đại Sán v.v... sang ở vùng Thuận Hóa và Bình Định. Trong khoảng thời gian này, ở Đàng Trong có một vị Thiền sư Việt Nam, đạo đức cao siêu, tâm quang sáng rực, được tôn làm Tổ, đó là Hòa thượng Liễu Quán mà cuộc đời của Ngài thật là một tấm gương tốt chói lọi của một trong những vị Sư thông thái nhất xứ này.

Tổ Liễu Quán mở
pháp môn ở núi Thiên Thai thuộc Thuận Hóa. Ngài đặt bài
kệ: "Thật Tế Đại Đạo, Tánh Hải Thanh Trừng
v.v..." để làm pháp hệ truyền thừa mãi đến này vẫn
còn tiếp nối. Hầu hết các chùa ở vùng Trung và Nam Việt
đều thuộc phái Thiền Lâm Tế này, trong khi việc truyền
bá của các vị Thiền sư Trung Quốc không mấy rộng rãi
và liên tục cho bằng. Tổ Liễu Quán thật đã có một vị
trí sáng chói trong lịch sử Phật giáo cuối đời Hậu Lê.
Vậy ở đây ta hãy tìm hiểu rõ hơn về ngài.

Ở khoảng ba cây số về
phía Nam đàn Nam giao có một ngôi tháp đến nay còn được
giữ gìn hoàn hảo đẹp đẽ ở trên một thửa đất có tường
thành bao quanh, có tam cấp và hồ sen. Đó là ngôi tháp của
Tổ Liễu Quán. Có thể nói đây là ngôi tháp hùng vĩ, cổ
kính, uy nghiêm nhất từ xưa còn lại ở miền Trung và Nam
Việt.

Khuôn viên thấp gồm
có kiến trúc Pháp tường thành, nền hồ vôi, rộng vào khoảng
70 mét vuông, nếu kể toàn diện tích đất chung quanh thì
có thể gần một héc-ta, trong đó có phần trồng thông và
xoài.

Tháp có hai lớp tường thành bằng đá bao quanh. Lớp trong hình bát giác cao độ 0m60 ở gần tháp. Lớp ngoài hình tứ giác cao độ 1m80, dày 1m. trước tháp có tam cấp danh dự ngang 4 mét gồm 10 bậc. Ở ngoài nhìn trên cổng tường vào tháp có biển đề chữ: "Đàm hoa lạc khứ hữu du hương" (Hoa Đàm rụng hương thơm vẫn còn). Hai bên có hai câu đối: "Bửu đạt trường minh bất đoạn môn tiền lưu lục thủy; Pháp thân độc lộ y nhiên tạo lý khán thanh sơn" (Tiếng linh báu ngân dài cùng dòng nước lục trước cửa chảy hoài không dứt; Pháp thân lộng y nhiên bất động ngắm núi xanh).

Phía trong tường thành
là ngôi tháp dựng ở chính giữa, hình bát giác hồ vôi,
cao 7 tầng độ 6 mét, mặt trước có bia đá áp sát vào và
mang các dòng chữ: bên trên: "Vô lượng quang", dòng
giữa bia: "Sắc tú Chánh giác Viên ngộ Liễu Quán lão
Hòa thượng chi tháp". Hai bên có hai câu đối: "Bỗng
át chân phong gia kế thuật; Tân lương mỹ hóa quốc bao
sùng" (Chân phong của phép Thiền đánh hét được ngài
kế thừa truyền thuật; Đức hòa tốt đẹp của bậc Thầy
hướng đạo được cả nước khen ngợi tôn sùng).

Áp sát mặt trong tường
thành bên trái của tháp có tấm bi đá sa thạch cao 1m, rộng
0m60, văn bia gồm gần 1.500 chữ Hán, do người cháu trong đạo
của Tổ Liễu Quán, bấy giờ đang làm Sư ở chùa Tang Liên
bên Trung Quốc soạn và dựng năm thứ 9 niên hiệu Cảnh Hưng
(1748, vua Lê Hiển Tôn), đúng 6 năm sau ngày Tổ Liễu Quán
viên tịch.

Chính nội dung tấm bia này là một tài liệu đầy đủ nhất còn lại cho ta biết rõ công hạnh tu chứng và hóa đạo của Tổ Liễu Quán.

Dưới đây là bản dịch
các điểm chính tấm bia ấy: "Đặc điểm căn bản của
Phật giáo chúng ta là gì? - Theo Phật giáo, con người không
phải từ cửa tử sanh ra, cũng phải chết đi là đi vào cửa
tử. Thế nên người xưa sống trong rừng sâu hang động, chỉ
ăn ngủ sơ sài, chẳng có gì quan trọng đáng lo nghĩ hơn là
vấn đề sống và chết.

Tìm được một người
chấp nhận hy sinh cho đạo pháp, nhất là lúc Phật giáo
đang suy đồi như Hòa thượng Liễu Quán của chúng ta thật
là điều hy hữu.

Ngài Quán làng Bạc
Mã, huyện Đồng xuân phủ Phú Yên, họ Lê, pháp danh Thiệt
Diệu, hiệu Liễu Quán. Tu học từ thuở nhỏ, ngài tỏ ra
thông minh khí tiết hơn các bạn đồng học. Mất mẹ năm lên
sáu, theo ý nguyện của ngài, thân phụ ngài đã gởi ngài
đến chùa Hội Tôn thụ giáo với Tế Viên Hòa thượng. Bảy
năm sau Tế Viên Hòa thượng tịch, Ngài ra Huế vào chùa
Hàm Long (tức chùa Bảo Quốc ngày nay) thụ học với Giác
Phong lão tổ.

Năm Tân tị (1691), sau
khi xuống tóc được một năm, ngài được gọi về làng cũ
để giúp đỡ phụ thân trong lúc già yếu. Nhà nghèo ngài
phải đi hái củi bán lấy tiền lo thuốc thang. Bốn năm sau
phụ thân qua đời vào năm Ất hợi (1695) ngài lại trở ra
Huế chính thức thụ giới Sa-di với Thạch Liêm Đại Sán
Hòa thượng. Năm Đinh sửu (1697) ngài tiếp tục thụ giới
Cụ túc với Từ Lâm lão Hòa thượng.

Năm Kỹ mão (1699) ngài
đi khắp Tòng Lâm thăm viếng nhiều chùa để học hỏi đạo
lý, và quyết định hiến thân cho đời sống đạo, chẳng
quản đạm bạc gian lao. Từ đó ngài tinh chuyên tu tập.

Năm Nhâm ngọ (1702)
ngài đến Long Sơn đầu sư với Tử Dung Hòa thượng (người
sáng lập Ấn Tôn Từ Đàm hiện nay), một vị Hòa thượng
có tiếng thông thái khéo dạy người niệm Phật tham Thiền
của thời này.

Trước khi chấp nhận
ngài làm học trò, Hòa thượng Tử Dung đã thử nhiều lần
và bắt ngài giải thích câu sau đây: "Muôn pháp quy về
một, một về đâu?". Ngài đã tìm kiếm 8, 9 năm không
ra câu giải đáp và đã thất vọng.

Một hôm nhân đọc
Truyền Đăng Lục, ngài gặp câu: "Chỉ vật truyền
tâm, nhân bất hội xứ" (Chỉ vật truyền tâm, chỗ mà
người ngoại cuộc không hiểu được), bỗng nhiên ngài thấy
đã tìm ra câu giải đáp mà thầy mình đã đặt ra, nhưng vì
đường sá xa cách, không thể đến trình chỗ ngộ với thầy
ngay được.

Năm Mậu tý (1708) ngài
đến Long Sơn (Huế) để đệ trình kết quả với câu:
"Chỉ vật truyền tâm, nhân bất hội xứ". Hòa thượng
Tử Dung lại dạy câu: "Đứng ở mé bờ cao vút buông
tay, tự mình chịu lấy, chết rồi sống lại, bấy giờ
không ai có thể dối người" (Huyền nhai tán thủ, tự
khẳng thừa đương, tuyệt hậu tái tô, khi quân bất đắc).
Ngài vỗ tay cười lớn tiếng. Hòa thượng nói: "Không
phải vậy đâu". Ngài liền đọc: "Xứng chùy
nguyên thị thiết". (Cái dùi nguyên là sắt). Hòa thượng
đáp: "Cũng không phải vậy đâu".

Hôm sau Hòa thượng lại
tiếp tục thử ngài bằng câu: "Công án ngày qua chưa giải
đáp xong, hãy nói lại xem?". ngài liền đọc hai câu: Sớm
biết đèn là lửa, cơm chín đã lâu rồi. Hòa thượng tán
thán.

Năm Nhâm thìn (1712) khi
Hòa thượng Tử Dung vào Quảng Nam để làm lễ Toàn Viện
(?) ngài Liễu Quán trình Hòa thượng bài kệ dục Phật (tắm
Phật). Xem bài kệ, Hòa thượng đặt cho ngài câu hỏi sau
đây: "Tổ Tổ truyền cho nhau, Phật Phật trao cho nhau,
chưa rõ truyền trao cái gì ấy?". Ngài Liễu Quán đáp:
"Măng đá mọc chồi dài một trượng, phủ phất lông
rùa nặng ba cân". Hòa thượng Tử Dung tiếp hỏi:
"Thuyền trượt trên núi cao, ngựa chạy dưới đáy biển"
nghĩa là gì? Ngài đáp: "Trâu đất gãy sừng rống thâu
đêm, đàn cầm không giây gảy suốt ngày".

Rồi ngài chép lại tất cả những câu đối đáp trình ngay lên Hòa thượng Tử Dung và được Hòa thượng hoàn toàn thừa nhận.

Ngài là người có trí thông minh phi thường, chí nguyện siêu việt.

Năm Nhâm dần (1722) ngài về trụ ở Tổ đình Thiền Tôn - Huế. Trong các năm Quý sửu. Giáp dần, Ất mão (1733, 1734, 1735) ngài mở bốn đại giới đàn theo lời thỉnh cầu của các hàng cư sĩ, xuất gia và các quan viên hộ pháp. Năm Canh thân (1740) sau khi truyền giới đàn Long Hoa, ngài trở lại tổ đình.

Đương thời Hiếu Minh
vương Nguyễn Phúc Chu cảm phục đạo đức và danh tiếng của
ngài, triệu ngài vào cung, nhưng ngài muốn giữ sự tự tại
ở chốn lầm tuyền nên đã từ tạ lời thỉnh mà không đến.

Mùa xuân năm Nhâm tuất (1742) ngài lại mở giới đàn tại chùa Viên Thông. Vào cuối thu, tháng 9 năm ấy (tháng 10 năm 1742) ngài lâm bịnh nhưng không có dấu hiệu gì trầm trọng. Tháng 10 năm ấy, ngài họp các đệ tử nói: "Tôi sẽ ra đi, sứ mạng của tôi ở đời này đã xong". Các đệ tử khóc òa. Ngài khuyên bảo: "Tại sao các vị khóc? Chư Phật còn nhập Niết-bàn. Tôi cũng vậy, tôi đến đi rõ ràng, về có nơi chốn. Xin đừng buồn rầu, hãy cố gắng tinh tấn hơn lên".

Tháng 11 âm lịch năm ấy, mấy ngày trước khi mất, ngài ngồi dậy tự tay viết bốn câu:

"Ngoài bảy mươi năm trong thế giới

Không không sắc sắc thấy dung thông

Ngày nay nguyện mãn về nơi cũ

Nào phải ân cần hỏi tổ tông".

Viết xong, ngài bảo
các đệ tử: "Các vị xem này, tôi đến với cõi đời
này giản dị biết bao nhiêu. Tôi sẽ ra đi trọn vẹn. Mai
sau các vị hãy áp dụng thực hành Thánh hạnh. Xin hãy cố
gắng chớ quên lời dạy bảo của tôi".

Ngày 22 tháng 11 năm Nhâm
tuất (tháng 12 năm 1742) sau khi dùng trà, hành lễ buổi
sáng, ngài hỏi đệ tử mấy giờ. Các đệ tử đáp bây giờ
là giờ mùi (khoảng 1 đến 3 giờ chiều), ngài thở hơi cuối
cùng.

Chúa Minh vương Nguyễn Phúc Chu ban thụy hiệu là Chánh Giác Viên Ngộ Hòa thượng để khắc bia.

Di thể được chuyển
mai táng ngày 19 tháng 2 năm Quý hợi (1743) ở ngôi tháp mới
nằm phía Nam núi Thiên Thai, trên the đất làng An Cựu, huyện
Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên (cũ).

Ngài Liễu Quán sinh giờ
Thìn (khoảng 7 đến 9 giờ sáng) ngày 13 tháng 11 năm Đinh vị
(1667), viên tịch ngày 22 tháng 11 năm Nhâm tuất, niên hiệu
Cảnh Hưng thứ III (1742), 43 tuổi hạ, 76 tuổi đời, độ
49 đệ tử xuất gia danh tiếng và rất đông đệ tử tại
gia.

Người thế tục cho rằng thế gian có sanh tử khứ lai, nhưng đối với Ngài Liễu Quán thì không như vậy. Thương kính Ngài, vị Thiền sư khả kính của chúng ta không còn nữa, Ngài đã nhập Niết-bàn. Vậy không phải nói gì cho Ngài nữa, nhưng những công nghiệp phục vụ đạo pháp của Ngài được ghi lại đây là để làm tỏ rạng đạo giáo cho tương lai chúng ta.

Xin thú nhận rằng,
nhân duyên nhập đạo, sự nghiệp truyền đăng của ngài
quá đặc biệt lớn lao, tôi không sao rõ hết được, nên nơi
đây chỉ thuật lại được đôi phần, như kẻ mù rờ voi
vậy.

Pháp hiệu Thiện Kế kính soạn.

(Sư Thiện Kế sau về Trung Quốc và mất luôn bên ấy).

Hiện nay cách phía sau
tháp độ 800 mét có chùa Thiền Tôn do Ngài sáng lập và
các đệ tử tiếp tục thừa kế trùng tu còn được đẹp
đẽ khang trang, trong đó có quả đại hồng chung đúc năm Cảnh
Hưng thứ 8 (1747) là di vật quý nhất.

15.11.1986

-ooOoo-

Đầu
trang | 01
| 02 | 03
| 04 | 05
| 06 | 07
| 08 | 09
| 10 | 11
| 12 | 13
| 14 | 15 | Mục
lục

[ Trở về trang Thư Mục ]

updated: 19-08-2001
