Giải Thoát Đạo — Con Đường Giải Thoát
Giai Thoat Dao - 05
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Giai Thoat Dao - 05

Vietnamese, with Unicode Times font

GIẢI THOÁT ĐẠO LUẬN

VIMUTTI MAGGA

Thiện Nhựt chuyển dịch sang tiếng Việt

Phẩm 5: Tìm gặp Thiện tri thức

Hỏi: Vào thời đó, l àm sao khởi lên định?

Đáp: Người mới tập ngồi thiền, nếu muốn thiền
định khởi l ên, cần nên tìm gặp bực
thiện tri thức . Tại sao? Người mới tập thiền muốn
đắc được định thật cao m à xa lìa bực
thiện tri thức thì chẳng đạt được sự ổn định,
như trong Kinh có nói: "Có Tỳ-kheo Vân (= Meghiya ) kia gặp
phải sự thoái sụt"; như người lữ khách đơn
độc, chẳng bạn đồng h ành chỉ dẫn, tự ý mình
đi đến một nước xa xôi; như voi chẳng có câu
li êm kềm thúc ( câu liêm = gậy dài
đầu bằng sắt h ình móc câu,
để thúc đuổi voi). Nếu người tu h ành
ngồi thiền gặp được thiện tri thức giảng dạy
cho giáo pháp, biết thọ tr ì và tránh
được các lỗi lầm, theo đúng đường l ành, tinh cần tu tập, sẽ
đắc được định cao nhứt. Bực thiện tri thức
cũng như người buôn bán gi àu có được
mọi người kính trọng, như một người thân thiện, như cha mẹ m ình,
như dây buộc voi chẳng cho động đậy, như
người cầm cương muốn xe chạy tới hay ngừng lại t ùy ý mình, như kẻ
lái thuyền biết chọn đúng đường, như vị y sĩ
trị bịnh cho thuốc thang để ti êu trừ khổ sở, như trận mưa rào tưới
nhuần muôn vật, như cha mẹ nuôi con khuyên con, tránh cho con các
điều nguy hiểm, như bạn hiền đến giúp ích đỡ
đần, như bực thầy răn dạy. Tất cả các pháp l ành theo
đó m à
được th ành mãn.

Bởi thế nên Thế Tôn có dạy Tôn giả Nan- đ à
rằng: "Tất cả Phạm hạnh đều do thiện tri
thức." V ì vậy, cần phải tìm gặp cho
được bực người chí thiện m à kết tình bằng hữu.

Thế nào là thiện tri thức cao nhứt?
Đó l à hạng người
đ ã thành tựu
được sự thông hiểu thấu đáo: một mặt, thông
đạt Kinh Tạng, Luận Tạng v à Luật Tạng và mặt khác, hiểu rõ về
nghiệp chủng (= các nhân duyên tạo nghiệp), về Tứ
Đế (= bốn Chơn lý nhiệm mầu: Khổ
đế, Tập đế, Diệt đế v à
Đạo đế ) ), và
đắc các pháp l ành về thần thông. Hạng
người nào đ ã thành tựu hai loại công
đức đó, chính l à những bực thiện tri
thức cần phải tìm gặp.

Nếu chẳng gặp người đ ã thành tựu được như tr ên, thì nên tìm gặp những bực có đủ bảy đức tánh tốt, kể ra sau đây.

Thế nào là bảy đức tánh tốt?
Các đức tánh đó l à: khả kính ái,
đáng trọng, đáng qúi, khéo giảng, nhẫn nhục,
lời cao thâm, chẳng ở nơi chẳng phải chỗ.

Thế nào là khả kính ái? Đó l à
người biết thực hành y theo hai điều thường
khéo giảng: tâm vui chung sống, ho à giải chẳng gây khó kh ăn.
Đáng trọng là giới hạnh thanh tịnh, giữ tròn chánh niệm,
chẳng ham nói nhiều. Đáng qúi
là thành tựu việc tu huệ, biết trọng việc ngồi thiền. Khéo giảng
là lời nói khả ái, đáng qúi trọng v à
có hiệu quả; sự suy nghĩ theo đúng chơn lý,
có lợi ích cho mọi người; sự tôn trọng pháp, biết khắc phục các điều chẳng
n ên làm, tuân hành cho đến cuối chẳng
bỏ sót. Nhẫn nhục là như bực hiền thánh hiểu rõ ngay, chẳng
chút ngập ngừng, các lời nói nịnh hót, lời nói bao quát (...). Lời cao
thâm là thông đạt nghiệp quả,
phân biệt rõ về tưởng niệm, tác ý, chấp trước
đều do sự chấp tướng m à ra; khéo giảng
các điều đúng pháp, c òn
điều chẳng đúng pháp, phiền n ão, chấp
tướng, thì khuyên nên diệt bỏ hết. Chẳng ở nơi chẳng phải chỗ là
nơi quê cha đất tổ, nơi h ành nghề mà
nếu có sự tán tụng ràng buộc thì chẳng nên ở; còn nơi sở làm
được an ổn th ì nên ở.

Người nào đ ã hội đủ bảy đức tánh tốt vừa nói, l à bực thiện tri thức mà ta phải cần tìm gặp.

Hỏi: Tìm gặp thiện tri thức cách nào?

Đáp: Nếu biết xóm ấp nào, nơi trú ngụ nào có vị thiền sư
đầy đủ các đức tánh khả kính, th ì nên
tìm đến. Nếu m ình chẳng biết
được m à các bạn
đồng tu ở nơi khác biết được, th ì nên
đi đến đó hỏi han. Gặp lúc hợp thời, theo
đúng pháp, c òn chưa nói thẳng ra ý
định của m ình, nên đến đấy, sau khi
cung kính thăm hỏi, mới mở lời thưa: "Ở xứ n ào, ở vùng nào, có
thiền đường n ào, có vị thiền sư nào,
công đức được mọi người qúi mến?"N ên
thưa hỏi như thế. Vị đồng tu đáp: "Ở xứ đó, ở
v ùng đó, có thiền đường đó, có vị
thiền sư đó, được mọi người kính ái."

Nghe được như thế, l òng vui nghĩ
sâu xa đến điều đó, liền l ên
đường đi đến nơi đ ã chỉ,
để được gần gũi b ên thiền sư mà tu
hành. Y phục chỉnh tề, đi đến b ên Hoà
thượng, tự nói lên ý vui mừng được gặp Ho à
thượng: "Bạch Hoà thượng, xin Ngài nghe con nói, con nay
đến hầu Ho à thượng,
để được tu tập gần b ên một vị thiền
sư." Hoà thượng liền đáp: "L ành thay!
Ta cũng rất hoan hỉ. Việc nầy là việc làm của người lành, nơi sống chung
của người lành, nơi học tập của người lành, nơi tu hành
đúng pháp của người l ành. Nghe thấy
như thế đ ã có lợi ích lớn, huống hồ là
được c ùng ở chung. Ông nên
đến đấy, ông đ ã tới
đây rồi, th ì
đừng bao giờ sanh lười biếng nhé."

Người thiện nhơn chuyên cần tu học, chẳng những trong nhứt thời mà luôn luôn ở mọi thời, gia t ăng l òng kính tín nơi bực thầy của mình, giữ gìn lời nói cho khéo, thân miệng cho trang nghiêm,thông hiểu rõ ràng, việc tu hành sớm được th ành tựu. Mọi việc đều nương đúng theo thầy, chẳng sanh khinh lờn, vâng l àm như cô dâu mới về phụng sự mẹ chồng,có lòng biết thẹn với mình,với kẻ khác, khi nghe lời dạy.

Nếu thấy có người đệ tử n ào chẳng
đủ y phục, thuốc thang, n ên theo
đúng như pháp m à liệu cách giúp
đỡ. Khi nghe thuyết pháp, cho đến việc giữ g ìn
tư thế đi, ngồi cho đúng thiện pháp, người
thiền sanh phải chỉnh tề y phục, cung kính đi vi nhiễu (= chắp tay kính
cẩn đi chầm chậm ba v òng quanh thầy) và lễ lạy dưới chơn thầy. Nếu
đi nửa đường, b ên ngoài vườn, thấy có
bờ nước mà muốn tắm, thì đặt y bát (= quần áo
v à bát đi khất thực) c ùng dép
cỏ, gáo múc nước, các thiền cụ (= đệm v à
gối ngồi thiền) vào chỗ cao ráo, rồi bước xuống nước; chẳng tắm gần bờ và
tắm chẳng gây tiếng động. Tắm xong, mặc y
phục chỉnh tề, khoác áo uất-đa-la-tăng (= áo giữa), c òn y bát,
thiền cụ thì mang trên vai phải; áo t ăng-gi à-lê
(= áo ngoài) cuốn tròn lại hay để l ên
vai.

Khi đi v ào chùa, hạ cây dù xuống,
đi nhiễu quanh tháp. Nếu thấy có Tỳ-kheo đến,
liền thưa hỏi: "Nơi đây có người ngồi thiền chăng, có Tỳ-kheo mặc áo phấn
tảo (= áo may bằng vải vụn lượm ở hố rác) chăng, có khất sĩ chăng, có luật
sư (= vị tăng thông thạo về Luật tạng) chăng; n ên theo ngõ
đường n ào mà
đến được, tôi muốn tới viếng. Nếu chẳng có
các vị đó, th ì có luật sư ch ăng, tôi
muốn đến thăm. Nếu chẳng có luật sư, th ì ai là vị thượng toạ ở
đây, tôi muốn đến gặp."

Nếu gặp vị thượng toạ đại tăng ( thượng
toạ = vị t ăng cao cấp), n ên cầm
giữ lại y bát, đừng trao; nếu gặp các vị khác
c òn trẻ thì mới trao y bát; còn nếu chẳng có ai, thì
đặt y bát v ào một chỗ nào
đó. Khi gặp thượng toạ, liền lễ lạy dưới
chơn,v à ngồi xuống bên cạnh. Một Tỳ-kheo cũ trong chùa theo
đúng như pháp, trao cho đệm, nước, chỉ nơi
tắm rửa, chỗ cất y bát, ph òng vệ sinh, cùng các chỉ dẫn khác. Cứ
theo thông lệ, vị khách t ăng đi xem v òng
quanh bên trong chùa, trước khi mặt trời lặn.

Nếu được tiếp chuyện c ùng vị luật
sư, liền thưa hỏi về các tội phạm giới mình còn nghi ngờ và các tội còn
chưa phạm phải. Nếu gặp được vị Luận sư về
A-tỳ-đ àm ( Abhidhamma, Luận tạng), nên thưa hỏi về việc tu
huệ, sự phân biệt các ấm, giới, nhập, nghiệp. Nếu gặp một vị
đầu-đ à (= tu khổ hạnh), nên thưa hỏi
về công đức của hạnh đầu-đ à có liên
quan đến tu huệ.

Nếu lưu lại tại chùa, thì mỗi ngày nên đi
tham vấn (= thưa hỏi) mọi nơi. Khi muốn ra
đi luôn, n ên xếp gói
đồ nằm lại, đến lễ lạy dưới chơn vị đại tăng,
bạch r õ lý do ra đi.

Đấy l à những pháp tắc ứng dụng cho vị khách Tỳ-kheo .

Thiền sinh muốn thân cận vị thiền sư nơi tu viện, phải như thế nào?
Nếu vị thiền sư đi đến, dầu l à người
nhỏ tuổi đi nữa, thiền sinh cũng đỡ lấyv à
cầm y bát của người. Người dạy những gì cần làm, thì phải làm, những gì
chẳng được l àm, thì buông bỏ hết,
đó l à những
điều trước ti ên cần phải thực hành tu
tập.

Nếu muốn để y ên cho kẻ khác đến trước m ình hành pháp thiền, thiền sinh nên đứng quan sát nơi trú xứ, t ìm chỗ đặt y bát xuống. Một chặp sau, biết đ ã đúng thời để đến gần gũi thiền sư, thiền sinh liền cung kính lễ bái, xong ngồi y ên xuống chờ trong giây lát. Nếu thiền sự có hỏi đến, thiền sinh liền thưa tr ình chỗ mình mong muốn. Nếu chẳng được hỏi, ắt chẳng thưa tr ình. Kể từ lúc ấy về sau, từ cây t ăm cho đến nước tắm giặt, thảy thảy đều y theo chỉ thị của thầy m à thi hành. Đến giờ đi khất thực, n ên thưa hỏi vị xà-lê (a-xà-lê = vị giáo thọ dạy kinh, luật) rồi theo đúng pháp m à dùng bữa. Nếu vị xà-lê đi đến, th ì rửa chơn cho người, sửa soạn chỗ ngồi, cầm bát của người và hỏi dùng nhiều ít, rồi sớt thực phẩm trong bát mình sang, phần còn dư lại chia xẻ với các người khác. Cứ như thế mà vâng làm, chẳng có khó kh ăn tranh c ãi.

Khi ăn xong, cầm lấy bát của vị x à-lê
đem rửa v à cất vào
đúng chỗ. Biết đ ã
đúng thời đến thân cận b ên thầy, thiền
sinh cung kính lễ bái, yên lặng ngồi xuống bên cạnh trong giây lát. Nếu vị
xà-lê hỏi đến, t ùy lời mà thưa chỗ
mình mong muốn. Nếu chẳng được hỏi, liền lễ
bái x à-lê và thưa, xin nghe mình trình tấm lòng mình mong muốn xưa
nay. Ngưỡng mong được người hứa nghe m ình
thưa trình. Nếu thầy hứa nghe tất cả, liền trình lên hết. Nếu thầy chẳng
hỏi, thì lễ bái A-xà-lê.

Khi biết đúng thời, thiền sinh xin thầy
hứa nghe m ình nói nguyên do nào mình đ ã
đến đây. Nếu x à-lê hứa nghe hết, thiền
sinh liền bạch rõ tất cả điều mong muốn. X à-lê
đáp: "L ành thay! Lành thay! Cứ y như
pháp đ ã dạy mà vâng làm."

Do đó, Thế Tôn có nói Kệ rằng:

Gặp thời mà gần gũi,

Khiến tâm chẳng kiêu mạn,

Phạm hạnh theo muôn pháp

Như cây gặp gió ngưng.

Niệm pháp mà tu hành,

Lòng vui trong pháp lạc.

Hiểu pháp nhờ trú pháp,

Giảng pháp đúng như thật.

Chẳng n ên hủy báng pháp.

Lời khéo, sầu, cười, bỡn,

Giận hờn, chớ lười biếng,

Thù hận, tham, kiêu, nghi,

Luyến ái, cùng bạo ác,

Tu hành ắt trừ được.

Giữ nghi ã chẳng tự cao,

Biết lành, lời thành thật,

Vì định, nghe biết thật.

Người nếu sống buông lung,

Trí huệ chẳng tăng trưởng.

Nếu biết được Chánh pháp

Trời, người đều kính trọng.

Cung kính th ành tín tâm,

Nghe nhiều, giữ gìn pháp,

Theo pháp n ăng tu h ành,

Khiến hiểu biết rộng sâu,

Thành tựu người trí huệ.

Gặp bực thầy như thế,

Nên tu chẳng lười nhác.

-ooOoo-

Đầu trang | Mục lục

Phần Chánh văn: 01 |
02 |
03 |
04 | 05 |
06 |
07 |
08.1 |
08.2 |
08.3 |
08.4 | 08.5 |
09 |
10 |
11 |
12

Phần tìm hiểu: 01 |
02 |
03 |
04 |
05 |
06 |
07 |
08.1 |
08.2 |
08.3 |
08.4 | 08.5 |
09 |
10 |
11 |
12 | Tổng kết

Chân thành cám ơn Cư sĩ Thiện Nhựt đã gửi tặng bản vi tính (Bình Anson, 01-2004)

[ Trở về trang Thư Mục ]

last updated: 16-01-2004
