Khóa Thiền Mười Ngày (Goenka)
Goenka - Khoa Thien muoi ngay (2)
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Goenka - Khoa Thien muoi ngay

Times font

NHỮNG BÀI GIẢNG CƯƠNG YẾU CỦA

KHÓA MƯỜI NGÀY TU TẬP THIỀN MINH SÁT TUỆ Thiền sư Goenka

Thích Minh Diệu dịch

BÀI GIẢNG NGÀY THỨ HAI

- Định nghĩa khái quát về tội và lòng mộ đạ o [1]

- Hai phần đầ u của Bát Thánh Đạ o

Ngày thứ hai đ ã qua. Mặc dù có phần
nào dễ chịu hơn ngày đầ u, những chướng
ngại vẫn còn tồn tại. Tâm thức quá l ă ng
x ă ng, lay
độ ng, đ iên cuồng giống như con
bò hoang hay voi hoang gây ra nhiều thiệt hại một khi nó xâm nhập vào nơi
cư trú của con người. Nếu một người thông minh biết huấn luyện và
đ iều phục thú hoang thì tất cả sức
mạnh và n ă ng lực của nó dùng cho mục
đí ch phá hoại trước kia, bây giờ
đượ c sử dụng cho công việc xây dựng xã
hội. Tương tự, tâm thức có sức mạnh và nguy hiểm còn hơn cả voi hoang, nó
cần phải đượ c huấn luyện và
đ iều phục; khi
đó sức mạnh của nó sẽ bắt
đầ u phục vụ chúng ta. Nhưng quý vị
phải luyện tập thật nhẫn nại, thật kiên trì, và liên tục. Hành trì bền bỉ
là bí quyết của thành công.

Chính quý vị phải thực hành; không ai có thể tu giúp cho quý vị. Với
tình thương bao la và lòng từ bi, bậc Giác Ngộ chỉ phương pháp tu tập,
nhưng Ngài không thể mang bất cứ ai lên vai của Ngài
để đ i
đế n mục
đí ch tối thượng. Chính quý vị phải thực hiện những bước tiến này,
tự chiến đấ u, tự giải thoát. Dĩ nhiên,
một khi bắt đầ u tu tập, quý vị sẽ nhận
đượ c sức mạnh hỗ trợ từ Giáo pháp,
nhưng quý vị vẫn phải tự mình hành trì. Quý vị phải tự mình
đ i suốt con
đườ ng.

Để hiểu con đườ ng mà quý vị
đ ang đ i
là gì, đứ c Phật
đ ã mô tả nó qua những lời nói rất giản
dị:

Không làm tất cả những việc làm tội lỗi và bất thiện,

Hãy làm tất cả những việc lành

Hãy thanh lọc tâm;

Đâ y là lời dạy của các bậc Giác ngộ [2].

Đây là phương pháp chung có thể áp dụng cho mọi người ở bất kỳ giai
cấp, sắc tộc, hoặc quốc gia nào. Nhưng vấn đề
khó kh ă n là ở chỗ
đị nh nghĩa về tội lỗi và lòng mộ
đạ o. Khi tinh hoa giáo pháp bị mất,
giáo pháp trở thành giáo phái, và rồi mỗi giáo phái lại
đị nh nghĩa "lòng mộ
đạ o" theo cách khác nhau, mang hình
thức riêng biệt của từng giáo phái, hoặc hành trì theo nghi lễ nào
đó , hoặc chấp chặt một số tín ngưỡng.
Tất cả những đị nh nghĩa này mang hình
thức phe phái, chúng có thể đượ c chấp
nhận đố i với một số người này nhưng
không đượ c chấp nhận
đố i với một số người khác. Tuy nhiên,
giáo pháp đư a ra một
đị nh nghĩa chung về tội lỗi và thuần
tín như sau: Bất cứ hành độ ng nào có
hại đế n người khác, làm cho họ bất an
và bất hòa thì đó là hành
độ ng tội lỗi, bất thiện. Bất cứ việc
làm nào giúp người khác, giúp họ an ổn và hài hòa thì
đó là việc làm
đú ng đắ n,
lương thiện. Định nghĩa này không thích hợp với bất cứ giáo
đ iều nào, nhưng lại thích hợp với qui
luật tự nhiên. Và theo qui luật tự nhiên, chúng ta không thể làm bất cứ
việc gì có hại đế n người mà không phát
khởi phiền não trong tâm chúng ta trước: như là tâm sân hận, sợ hãi, thù
hằn v.v...; và bất cứ khi nào chúng ta làm việc bất thiện, chúng ta
đề u phải chịu
đ au khổ, phải kinh qua những khổ sở
của đị a ngục trong tâm chúng ta. Tương
tự, chúng ta không thể làm một việc giúp người mà trước hết chúng ta không
đ i từ tình thương, lòng từ, thiện chí;
và ngay lúc chúng ta bắt đầ u phát
triển những thiện tâm thanh tịnh như vậy, chúng ta bắt
đầ u hưởng
đượ c an lạc thiên giới nơi chúng ta. Khi quý vị giúp người khác,
cũng là lúc quý vị đ ang giúp chính
mình; khi quý vị làm hại người khác, cũng lúc
đó quý vị đ ang làm hại chính
quý vị. Đâ y là giáo pháp, chân lý, qui
luật - qui luật chung của tự nhiên.

Con đườ ng của giáo pháp
đượ c gọi là Bát Thánh
Đạ o, mang ý nghĩa cao thượng là bất cứ
ai đ i trên con
đườ ng này, chắc chắn vị ấy sẽ trở
thành một vị có tâm hồn cao thượng, một thánh nhân. Giáo pháp
đượ c chia làm ba phần: Giới,
Đị nh và Trí tuệ. Giới ( s ī la )
là nền tảng đạ o
đứ c – nghĩa là sự từ bỏ những việc làm
bất thiện của thân và lời nói. Thiền Đị nh
( Sam ā dhi ) là tu tập làm phát
triển khả n ă ng tự chủ tâm thức của
chúng ta. Trì giới và tu tập thiền đị nh
rất có lợi ích nhưng cả hai đề u không
thể đ oạn tận tất cả phiền não
đ ã tích tụ trong tâm. Vì lý do này,
phần thứ ba của giáo pháp phải đượ c
hành trì: đó là trí tuệ ( Paññ ā ),
sự phát triển trí tuệ, tuệ quán, làm tâm thanh tịnh hoàn toàn. Ba chi phần
trong Bát Thánh Đạ o thuộc về giới như
sau:

1. Samm ā -v ā c ā nghĩa là chánh ngữ, lời nói thanh tịnh. Để hiểu lời nói thanh tịnh là gì, chúng ta phải hiểu thế nào là lời nói bất tịnh. Nói láo để lừa gạt người khác, nói thô lỗ làm tổn hại đế n người khác, nói sau lưng, nói vu khống, nói huyên thuyên và vô ích, tất cả những lời nói như vậy là lời nói bất tịnh. Khi chúng ta từ bỏ những lời nói bất tịnh này, những lời nói còn lại là lời nói thanh tịnh.

2. Samm ā -kammanta nghĩa là
chánh nghiệp, thân không làm ác. Trong tiến trình tu tập giáo pháp, thước
đ o duy nhất
để đị nh
mức những hành độ ng thuộc thân, khẩu
hoặc ý có thanh tịnh hay không là tùy thuộc vào những hành
độ ng giúp hoặc hại người.Vì vậy, giết
hại, trộm cắp, phạm tội hãm hiếp, hoặc tà dâm, và nghiện ngập
đế n nỗi chúng ta không biết những hành
vi chúng ta đ ang làm có hại cho tự
thân và tha nhân đề u thuộc vào hành
độ ng bất thiện. Khi chúng ta từ bỏ
những việc làm bất thiện này, những việc làm còn lại gọi là việc làm chân
chánh.

3. Samm ā - ā j ī va
nghĩa là chánh mạng. Mỗi người phải có một vài phương kế
để nuôi sống bản thân và những người
nương tựa, nhưng nếu phương kế sinh sống có hại
đế n người khác, thì phương kế
đó không phải là một lối sống chân
chánh. Có thể chúng ta không sinh nhai bằng những việc làm sai trái, nhưng
chúng ta lại khuyến khích người khác làm việc sai; nếu làm như vậy chúng
ta cũng không thực hành đú ng chánh
mạng. Ví dụ: bán rượu, mở sòng bạc, bán vũ khí, bán thú sống, thịt thú,
tất cả đề u là những việc làm không
phải là chánh mạng. Ngay cả khi giữ chức vụ cao nhất, nếu làm việc chỉ vì
mục đí ch bốc lột người khác thì vị ấy
cũng không thực hành đờ i sống chánh
mạng. Nếu độ ng cơ thúc
đẩ y người ấy thực hiện vai trò như là
một thành viên của xã hội, để
đó ng góp sức lực và kỹ n ă ng
của mình vì sự tốt đẹ p chung,
đá p lại những việc làm này vị ấy nhận
một phần thù lao tương xứng, vị ấy và những người nương tựa sinh sống nhờ
phần thù lao này, như vậy vị ấy đ ang
thực hành đờ i sống chánh mạng.

Người tại gia, thế tục đề u cần tiền
để xoay xở trong cuộc sống của mình.
Tuy nhiên, đ iều nguy hiểm là việc kiếm
tiền trở thành một phương tiện tâng bốc tự ngã: vị ấy tìm cách thu nhập
càng nhiều càng tốt, và khinh miệt những ai có mức thu nhập ít hơn. Thái
độ như vậy có hại cho bản thân và
người khác, vì tự ngã càng t ă ng
trưởng, thì giải thoát càng khó kh ă n
hơn. Vì vậy, yếu tố quan trọng của đờ i
sống chánh mạng là bố thí, làm từ thiện, chia sẻ một phần của chúng ta
kiếm đượ c cho người khác. Như thế,
chúng ta không những chỉ làm lợi cho bản thân mà còn làm lợi cho mọi
người.

Nếu giáo pháp chỉ có những đ iều
khuyên r ă ng từ bỏ việc làm có hại
đế n người khác, thì nó sẽ không có
hiệu quả. Nhờ tri thức, chúng ta có thể hiểu mối nguy hiểm của việc làm
bất thiện và ích lợi của việc làm thiện, hoặc chúng ta có thể chấp nhận
tầm quan trọng của giới-luật vì lòng mến mộ của chúng ta
đố i với những người thuyết giảng về
nó. Nhưng chúng ta vẫn tiếp tục làm sai, vì chúng ta không làm chủ
đượ c tâm của mình. Vì vậy, phần thứ
hai của giáo pháp, Chánh đị nh: chúng
ta cần phải tu tập phát triển khả n ă ng
làm chủ tâm thức. Trong phần này bao gồm ba chi trong Bát Thánh
Đ ạo:

4. Samm ā -v ā y ā ma
nghĩa là chánh tinh tấn, hành trì đú ng
phương pháp. Trong khi thực hành, quý vị đ ã
thấy tâm yếu ớt và không vững chắc như thế nào rồi, tâm luôn luôn bị
đố i tượng này
đế n đố i
tượng khác kích độ ng. Tâm thức như vậy
cần phải đượ c trau luyện
để t ă ng
sức mạnh. Có bốn cách thực tập làm cho tâm t ă ng
thêm sức mạnh: đó là tránh xa và từ bỏ
tất cả các bất thiện pháp có thể phát sanh, không cho phát sinh những bất
thiện pháp chưa phát sinh, duy trì và phát triển tất cả các thiện pháp
đ ã có trong tâm và làm cho các thiện
pháp chưa phát sinh đượ c phát sinh.
Qua thực tập chánh niệm hơi thở ( An ā p ā na ),
quý vị đ ã gián tiếp thực hành phương
pháp tu tập này.

5. Samm ā -sati nghĩa là chánh
niệm, tỉnh giác trong sát na hiện tại. Quá khứ chỉ là kỷ niệm; tương lai
chỉ là khát vọng, lo sợ và tưởng tượng. Quý vị bắt
đầ u thực tập chánh niệm ( samm ā -sati )
bằng cách tự trau luyện để giữ tâm
tỉnh giác với bất cứ cảm thọ gì đ ang
xảy ra tại vùng hai lỗ mũi trong sát na hiện tại. Quý vị phải huân tập khả
n ă ng tỉnh giác các trạng thái hiện hữu
trong thân và tâm, từ cấp độ thô nhất
đế n vi tế nhất. Khi bắt
đầ u thực hành, quý vị hãy tập trung
vào ý thức, hơi thở có tác ý, hơi thở tự nhiên, hơi thở nhẹ, sau
đó chú ý
đế n sự tiếp xúc của hơi thở với đố i
tượng của nó. Bây giờ quý vị hãy tập trung vào một
đố i tượng vi tế hơn:
đó là các cảm thọ tự nhiên và cảm thọ
của thân thể quanh khu vực của mũi. Quý vị có thể cảm nhận nhiệt
độ của hơi thở, hơi thở lạnh khi hít
từ ngoài vào, hơi thở ấm khi thở từ trong ra. Ngoài vấn
đề vừa trình bày, có vô số những cảm
thọ không quan hệ đế n hơi thở:
đó là cảm thọ nóng, lạnh, ngứa, kích
độ ng, dao
độ ng, đ è nén, c ă ng
thẳng, đ au
đớ n v.v… quý vị không thể chọn lựa bất
cứ loại cảm thọ nào để cảm nhận, vì
quý vị không thể tạo ra cảm thọ. Chỉ theo dõi; duy trì tỉnh giác. Cái tên
cảm thọ không quan trọng; đ iều quan
trọng là tỉnh giác với cảm thọ đ ang
hiện hành mà không phản ứng lại nó.

Như quý vị đ ã thấy, thói quen của
tâm thức thường bị lôi cuốn về tương lai hoặc quá khứ, làm phát sinh tham
ái và sân hận. Khi thực hành chánh niệm quý vị bắt
đầ u phá vỡ thói quen này. Không phải
sau khóa tu tập, quý vị sẽ quên hết quá khứ và không còn nghĩ ngợi gì về
tương lai nữa. Nhưng thực tế quý vị thường tiêu phí n ă ng
lực khi đắ m chìm trong quá khứ hoặc
tương lai một cách vô ích, tiêu phí quá nhiều
đế n nổi khi quý vị nhớ lại hoặc lên kế hoạch làm việc gì
đó , quý vị lại không làm
đượ c. Qua tu tập chánh niệm, quý vị sẽ
học đượ c cách luyện tâm kiên
đị nh hơn trong giây phút hiện tại, và
quý vị sẽ thấy rằng quý vị có thể nhớ lại quá khứ khi cần thiết và lập ra
những kế hoạch thích hợp cho tương lai. Quý vị sẽ sống một
đờ i sống lành mạnh và hạnh phúc.

6. Samm ā -sam ā dhi
nghĩa là chánh đị nh. Mục
đí ch của phương pháp hành trì này
không phải chỉ có chánh đị nh; quý vị
phải đị nh tâm trên nền tảng thanh
tịnh. Chúng ta có thể đị nh tâm dựa vào
tham ái, sân hận hoặc vô minh, nhưng đâ y
không phải là chánh đị nh. Chúng ta
phải tỉnh giác với tâm không tham ái hoặc không sân hận trong giây phút
hiện tại. Duy trì sự tỉnh giác trong từng sát na như vậy
đượ c gọi là chánh
đị nh.

Qua việc tuân thủ nghiêm túc n ă m
giới quý vị bắt đầ u thực tập giới. Qua
việc luyện tâm để chuyên chú vào một
đ iểm, một
đố i tượng thật trong sát na hiện tại, không móng khởi tham ái hoặc
sân hận, quý vị bắt đầ u tu tập chánh
đị nh. Bây giờ hãy tu tập tinh tấn làm
cho tâm thức đượ c nhạy bén,
để khi bắt
đầ u tu tập trí tuệ, quý vị có thể nhập
vào những cấp độ sâu của tâm vô thức,
loại trừ phiền não ẩn núp ở đó , và an
trú chân hạnh phúc - hạnh phúc giải thoát.

Chân hạnh phúc đế n với quý vị.

Cầu mong cho tất cả chúng sanh đề u hạnh phúc.

Ghi chú:

[1] Thuật ngữ "lòng mộ đạ o"
đượ c dịch từ thuật từ "piety", từ này
kết hợp với từ ‘filial’ có nghĩa là "lòng hiếu thảo", "lòng trung thành"
nhưng cả hai nghĩa này không thích hợp với nội dung của bài giảng. Vì vậy
nghĩa thứ ba của từ là "lòng mộ đạ o"
tạm sử dụng trong bối cảnh này.

[2] Ý này xuất phát từ bài kệ:

Chư ác mạc tác,

Chúng thiện phụng hành,

Tự tịnh kỳ ý.

Thị chư Phật giáo.

Tạm dịch là:

Không làm các đ iều ác,

Hãy làm các đ iều việc lành,

Giữ tâm ý trong sạch.

Ấy lời chư Phật dạy.

Mục lục |   1
| 2 | 3 | 4
| 5 | 6 | 7
| 8 | 9 | 10
| 11 | 12 |
13 | Đầu trang

Chân thành cám ơn Đại đức Thích Minh Diệu đã gửi tặng bản vi tính (Bình Anson, 05-2004)

[ Trở về trang Thư Mục ]

revised: 15-12-2008
