Hạt Ngọc Trí Tuệ Phật Giáo
Hat ngoc Tri tue PG - 28
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Hat ngoc Tri tue PG - 28

Vietnamese, with Unicode Times font

Những Hạt Ngọc Trí Tuệ Phật Giáo

Gems of Buddhist Wisdom

Thích Tâm Quang dịch

28

TÔN GIÁO TRONG THỜI ĐẠI KHOA HỌC

Hòa Thượng Tiến Sĩ K. Sri Dhammananda

N gày
nay chúng ta sống trong thời đại khoa học, hầu hết mọi
khía cạnh của cuộc đời đều bị ảnh hưởng bởi khoa
học. Từ cuộc cách mạng khoa học vào thế kỷ thứ Mười
Bảy, khoa học tiếp tục ảnh hưởng lớn lao đến những gì
chúng ta nghĩ và làm.

Sự va chạm của khoa học đặc biệt mạnh mẽ với niềm tin truyền thống tôn giáo. Nhiều quan tôn giáo niệm căn bản đang bị vỡ tan dưới áp lực của khoa học hiện đại và không còn được chấp nhận đối với người trí thức và người am hiểu. Không còn có thể khẳng định chân lý chỉ bắt nguồn do ức đoán thần học hay căn cứ vaò uy thế của kinh thánh biệt lập với nghiên cứu khoa học. Thí dụ, những khám phá của những nhà tâm lý hiện đại cho thấy tâm con người, giống như thân vật chất, hành động theo luật nhân quả tự nhiên không cần phải có sự hiện diện của một linh hồn bất biến như dạy bởi một số tôn giáo.

Một số nhà tôn giáo thích không đếm xỉa đến những khám phá khoa học vì những khám phà này mâu thuẫn với giáo điều của họ. Tập quán tinh thần ngoan cố này đương nhiên là một trở ngại cho sự tiến bộ của loài người. Vì người hiện đại từ khước tin tưởng bất cứ điều gì một cách mù quáng và cả đến điều được truyền thống chấp nhận, những nhà tôn giáo như thế chỉ làm tăng hàng ngũ những người không tin tưởng tôn giáo bởi lý thuyết sai lầm của họ.

Mặt khác, một số các nhà tôn giáo lại thấy cần thiết đem thích nghi những lý thuyết khoa học được chấp thuận bằng cách đưa ra những lời giải thích mới với niềm tin tôn giáo của họ. Một trường hợp đáng kể là Thuyết Tiến Hóa của Darwin. Một số các nhà tôn giáo xác nhận con người trực tiếp được tạo ra bởi Thượng Đế. Darwin, mặt khác, cho là con người tiến hóa từ vượn người, một lý thuyết đảo lộn học thuyết sáng tạo thiêng liêng và sự xuống thế của con người. Vì tất cả những nhà tư duy sáng suốt đã chấp nhận thuyết của Darwin, các nhà thần học không còn gì hơn để chọn lựa ngoại trừ đưa ra một sự giải thích mới về học thuyết của họ hầu phù hợp với lý thuyết này mà từ lâu họ chống đối.

Dưới ánh sáng của
những khám phá khoa học hiện đại, không khó khăn gì
hiểu rằng quan điểm của nhiều tôn giáo về vũ trụ và
đời sống chỉ thuần là những tư tưởng qui ước và đã
được thay thế từ lâu. Thật ra mà nói là tôn giáo đã đóng
góp vĩ đại cho sự phát triển và tiến bộ của nhân
loại. Tôn giáo đã đặt ra những giá trị và tiêu chuẩn và
hình thành những nguyên tắc để hướng dẫn đời sống
con người. Nhưng dù cho tất cả những điều thiện đã làm,
tôn giáo không thể tồn tại trong thời đại khoa học
hiện đại nếu những tín đồ cứ bị bưng bít sự thật
trong những khuôn mẫu và giáo điều, khuyến khích nghi
thức và một số lối tu tập đã gần như mất hết ý nghĩa
nguyên thủy.

Phật Giáo và Khoa Học

Cho tới đầu thế kỷ
vừa qua, Phật Giáo vẫn còn hạn chế tại những nước không
dính líu gì đến khoa học hiện đại. Tuy nhiên, ngay từ lúc
khởi đầu, giáo lý của Đức Phật luôn luôn rộng mở cho
sự suy nghĩ của khoa học.

Một lý do tại sao giáo lý này lại được dễ dàng chấp nhận bởi tinh thần khoa học là do Đức Phật không bao giờ khuyến khích niềm tin giáo điều cứng nhắc. Ngài không cho rằng căn bản giáo lý của Ngài là do tín ngưỡng, niềm tin, hay khải huyền nhưng cho phép được uyển chuyển rộng rãi và tự do tư tưởng.

Lý do thứ hai là vì
tinh thần khoa học có thể tìm thấy trong cách giải quyết
của Đức Phật về Chân Lý vũ trụ. Phương pháp khám phá
và thử nghiệm Chân Lý rất tương tự với phương pháp
của khoa học. Khoa học gia quan sát một cách khách quan thế
giới bên ngoài, và chỉ thiết lập lý thuyết khoa học sau
nhiều lần thực nghiệm có kết quả.

Sử dụng cách giải quyết tương tự từ 25 thế trước đây, Đức Phật quan sát thế giới bên trong với tâm không luyến chấp, và khuyến khích đệ tử không chấp nhận bất cứ giáo lý nào cho đến khi giáo lý ấy được điều tra kỹ lưỡng và được tự mình kiểm chứng sự thật. Giống như nhà khoa học hiện đại không cho rằng sự thử nghiệm của mình không thể sao chép lại bởi người khác, Đức Phật không cho rằng kinh nghiệm giác ngộ là độc quyền của Ngài. Vậy nên trong vấn đề tìm cầu Chân Lý, Đức Phật làm việc phân tích như khoa học gia ngày nay làm. Ngài thiết lập một phương pháp thực tiễn, khoa học tiến tới Chân Lý tối thượng và kinh nghiệm của Giác Ngộ.

Trong khi Phật Giáo đi cùng đường hướng với tinh thần khoa học và không làm sứt mẻ gì bề mặt của thế giới bên trong con người, khoa học thì vẫn không đúng khi đem đặt Phật Giáo ngang hàng với khoa học. Quả đúng là những áp dụng thực tiễn của khoa học giúp cho nhân loại sống cuộc đời tiện nghi hơn và đạt được những điều kỳ lạ mà trước đây chỉ là điều mơ ước. Khoa học đã làm cho con người bơi nhanh hơn cá, bay cao hơn chim, và đi trên cung trăng. Tuy nhiên phạm vi kiến thức chấp nhận được đối với trí tuệ khoa học qui ước bị giới hạn vào bằng chứng theo lối kinh nghiệm. Và chân lý khoa học lcũng bị thay đổi không ngừng. Khoa hoc không thể giúp con người kiểm soát tâm mình được và cũng không thể cho kiểm soát đạo đức và mục đích cuộc đời. Mặc dù có tạo những sự kỳ diệu, đương nhiên khoa học có nhiều giới hạn nhưng Phật Giáo vượt qua những giới hạn đó.

Giới Hạn Của Khoa Học

Ta thường nghe thấy rất nhiều về khoa học và điều khoa học có thể làm được, và rất ít về điều mà khoa học không làm được. Kiến thức khoa học bị giới hạn vào dữ kiện nhận được do giác quan. Khoa học không công nhận sự thực vượt qua dữ kiện giác quan. Chân lý khoa học được xây dựng trên sự quan sát hợp lý của giác quan - sự kiện luôn luôn thay đổi. Chân lý khoa học, cho nên, chỉ tương đối đúng không đứng vững với thời gian. Và khoa học gia nhận thức được sự kiện này, lúc nào cũng muốn loại bỏ một lý thuyết và thay thế vào một lý thuyết tốt hơn.

Khoa học cố gắng tìm hiểu thế giới bên ngoài và hầu như không chạm đến thế giới bên trong con người. Ngay cả đến khoa học tâm lý cũng không thực sự thăm dò nguyên nhân nằm sau tinh thần lo âu của con người. Khi một người bị dao động và chán ghét cuộc sống, và thế giới bên trong của người ấy tràn ngâp những xáo trôn và bất an, khoa học ngày này không trang bị gì để giúp người ấy. Khoa học xã hội phục vụ cho môi sinh con người có thể mang lại một mức độ hạnh phúc nào đó. Nhưng không giống như con vật, con ngư?i cần nhiều hơn không chỉ là tiện nghi vật chất mà cần sự giúp đỡ để đương đầu được với dao động, đau khổ phát sinh từ kinh nghiệm hàng ngày.

Ngày nay nhiều người
bị hành hạ bởi sợ hãi, bồn chồn và bất an. Nhưng khoa
học thất bại không cứu giúp được họ. Khoa học không
thể dạy một người bình thường kiểm soát tâm, khi bị lôi
cuốn bởi bản chất thú tính thiêu đốt trong lòng họ.

Có thể nào khoa học làm con người tốt hơn không? Nếu có thể được, tại sao những hành vi bạo động và vô luân đầy dẫy tại các nước rất tiến bộ về khoa học? Phải công bằng mà nói mặc dầu tiến bộ khoa học đạt được, và những lợi nhuận ban cho con người, khoa học vẫn không thay đổi nội tâm con người một cách căn bản; nó chỉ làm tăng cường cảm nghĩ ỷ lại và thiếu thốn? Thêm vào thất bại trong việc đem an ninh đến cho loài người, khoa học làm mỗi người cảm thấy bất an bởi sự đe dọa thế giới có thể toàn bộ bị tiêu diệt. Khoa học không thể cung cấp mục đích cuộc đời có ý nghĩa. Nó cũng không thể cho con người những lý do rõ ràng về cuộc sống. Thực ra, khoa học rất thế tục do bản chất và không quan tâm gì đến mục tiêu tinh thần của con người. Duy vật chủ nghĩa vốn gắn liền với tư tưởng khoa học bác bỏ mục tiêu tâm linh cao hơn sự thỏa mãn vật chất. Bởi lý thuyết chọn lựa và chân lý tương đối, khoa học không để ý đến những vấn đề thiết yếu nhất và để lại nhiều câu hỏi không được trả lời. Chẳng hạn, khi hỏi tại sao có sự bất bình đẳng vật chất và tinh thần hiện hữu giữa những con người, không có câu giải nghĩa khoa học nào có thể trả lời câu hỏi đó, câu hỏi này vượt qua giới hạn chật hẹp của nó.

Ngu Có Học

Tâm siêu việt mở mang
bởi Đức Phật không bị giới hạn vào giác quan - dữ
kiện và vượt qua cái hợp lý vương mắc trong phạm vi
giới hạn của sự nhận thức tương đối. Trí thông minh
của con người, trái lại, hoạt động trên cơ sở thông
tin, nó thâu thập và tàng trữ ở bất cứ lãnh vực tôn giáo,
triết lý, khoa học hay nghệ thuật. Thông tin cho tâm được
thu thập qua giác quan, giác quan này thấp kém trong nhiều
đường lối. Thông tin giới hạn nhận được làm sự
hiểu biết của chúng ta về thế giới bị bóp méo. Trong
cuốn sách, Ngu Có Học, một học giả người Pháp tên
Nicholas tại Cusa nhận định:

"Tất cả kiến
thức khoác lác của chúng ta căn cứ trên giác quan quả
thật là ngu dốt, và kiến thức thực sự chỉ có thể đạt
được bằng cách lột bỏ tất cả hết điều này cho đến
khi chúng ta suy nghĩ mà không sử dụng ý kiến giác
quan."

"Chân lý không lệ
thuộc vào những vấn đề bên ngoài mà chính trong phạm vi
chúng ta. Chúng ta không thể hy vọng tìm chân lý bằng thử
nghiệm và nhận thức giác quan và cả đến lý luận và lý
lẽ. Có những dụng cụ đạt kiến thức nhưng không phải
là sự thật - Chân lý. Chân lý phải đến từ sự nhận
thức bên trong. Sách vở chỉ có thể kích thích tư tưởng
và cho bạn kiến thức. Còn để tìm kiếm Chân lý bạn
phải quay vào bên trong, trong phạm vi của bạn. Cho nên, sự
tìm kiếm kiến thức là một việc, và sự tìm kiếm Chân lý
lại là một việc khác."

Lời nói là sản phẩm
của trí óc có giới hạn và tất cả kiến thức của tâm
chúng ta tùy thuộc vào kinh nghiệm của giác quan. Những giác
quan này đôi khi không tin tưởng được; một việc xẩy ra
chứng kiến bởi nhiều người có thể giải thích nhiều cách
khác nhau".

Một số người hãnh diện về việc họ biết rất nhiều. Thực ra, chúng ta càng biết ít bao nhiêu, chúng ta càng chắc chắn ở sự giải thích của chúng ta bấy nhiêu; chúng ta càng biết bao nhiêu chúng ta càng nhận thức thấy giới hạn của chúng ta bấy nhiêu.

Một học giả xuất
sắc viết một tác phẩm mà ông coi là một công trình
tuyệt tác. Ông cảm thấy cuốn sách của ông chứa tất
cả những hạt ngọc văn chưong và triết lý. Rất hãnh
diễn về thành quả của mình, ông đưa tác phẩm cho người
bạn đồng nghiệp của ông, vị này cũng là môt học giả
lẫy lừng như ông, và yêu cầu người đồng nghiệp hiệu
đính lại cho ông. Thay vì kiểm lại, ngươi đồng nghiệp yêu
cầu tác giả viết xuống giấy tất cả những gì ông
biết và tất cả những gì ông không biết. Tác giả ngồi
xuống và bắt đầu suy nghĩ, nhưng sau một hồi lâu ông không
thể viết được gì về những điều ông biết. Ông bèn
quay về với câu hỏi thứ hai, và cũng vậy, ông cũng
khổng thể viết gì về những điều ông không biết. Cuối
cùng, khi cái tôi của ông đã hạ xuống, ông đầu hàng, và
biết rằng tất cả những gì ông biết thực ra chỉ là ngu
xuẩn.

Về phương diện này,
Socrates, nhà hiền triết Athenian nổi tiếng về thời cổ,
đã nói như sau khi được hỏi về điều ông biết: "Tôi
chỉ biết một điều - đó là điều tôi không biết".

Vượt Qua Khoa Học

Phật Giáo vượt qua
khoa học hiện đại trong việc chấp nhận lãnh vực kiến
thức rộng lớn hơn kiến thức được chấp nhận phép
bởi trí tuệ khoa học. Phật Giáo chấp nhận kiến thức phát
xuất từ giác quan cũng như từ kinh nghiệm bản thân đạt
được do sự rèn luyện tinh thần. Bằng cách tập luyện và
phát triển tâm trí tập trung cao độ, kinh nghiệm tôn giáo
có thể được hiểu biết và kiểm chứng. Kinh nghiệm tôn
giáo không phải là điều có thể hiểu được bằng cách
thử nghiệm trong một ống nghiệm hay quan sát dưới kính
hiển vi.

Chân lý khám phá ra bởi khoa học chỉ tương đối và lệ thuộc vaò sư thay đổi, nhưng Chân lý khám phá ra bởi Đức Phật là không thể thay đổi được nữa và tuyệt đối. Chân lý của Pháp không thay đổi theo thời gian và không gian. Hơn nữa trái với lý thuyết chọn lựa của khoa học, Đức Phật khuyên người trí không nên bám víu vào lý thuyết, khoa học hay lãnh vực nào khác. Thay vì lý thuyết, Đức Phật khuyên nhân loại làm sao sống một cuộc đời chính đáng bằng cách làm lắng dịu giác quan, quẳng đi những ham muốn, Đức Phật nhấn mạnh vào phương cách mà ta có thể tự khám phá ra bản chất của đời sống. Và mục đích thực sự của đời sống có thể tìm ra được.

Tu tập rất quan trọng
trong Phật Giáo. Một người học nhiều nhưng không thực hành
thì chẳng khác gì đọc được công thức từ một cuốn
gia chánh to lớn mà không cố gắng nấu một món nào. Cái
đói của người ấy không hết được chỉ bằng kiến
thức trên sách vở. Thực hành là sự tiên quyết quan
trọng cho giác ngộ trong một số trường phái Phật Giáo,
như Thiền (Zen), tu tập phải đặt trước kiến thức.

Phương pháp khoa học
chỉ hướng về bên ngoài, và những khoa học gia hiện đại
khai thác thiên nhiên và những yếu tố tự nhiên để phục
vụ tiện nghi của họ, đôi khi không để ý gì đến nhu
cầu hòa hợp với môi trường, và do đó làm ô nhiễm thế
giới Trái lại, Phật Giáo hướng vào bên trong, quan tâm đến
sự phát triển nội tâm. Ở mức độ thấp hơn, Phật giáo
dạy một cá nhân làm sao điều chỉnh và đương đầu với
những biến cố và hoàn cảnh trong đời sống hàng ngày.
Ở mức độ cao hơn, Phật Giáo tượng trưng sự nỗ lực
phát triển vượt qua bản thân nhờ sự tu tập trau dồi
tinh thần hay phát triển tâm trí.

Phật Giáo có hệ
thống huấn luyện tinh thần đầy đủ liên quan với việc
đạt tuệ giác đối vào bản chất của sự vật dẫn đến
sự chứng đắc hoàn toàn Chân Lý Tối Thượng: Niết Bàn.
Hệ thống này vừa thực tiễn vừa khoa học, nó đòi hỏi
sự quan sát vô tư trạng thái xúc cảm và tinh thần. Giống
như một khoa học gia hơn là một quan tòa, người tu thiền
quan sát thế giới bên trong với sự chú tâm.

Khoa Học Không Tôn Giáo

Không có lý tưởng đạo
đức, khoa học là mối nguy cho nhân loại. Khoa học làm ra máy
móc, máy móc trở thành chúa tể. Đạn và bom là tặng
phẩm của khoa học. Có một số có quyền uy mà số phận
của thế giới tùy thuộc vào. Trong khi phần nhân loại còn
lại chờ đợi trong thống khổ và sợ hãi, không biết khi
nào những vũ khí nguyên tử, hơi độc, những vũ khí giết
người - tất cả những thành quả nghiên cứu khoa học được
thiết kế để giết chóc cho hữu hiệu - sẽ được sử
dụng với họ. Khoa học không thể hướng dẫn tinh thần
cho nhân loại, khoa học còn đổ dầu vào ngọn lửa tham
dục của con người.

Khoa học không đạo đức
chỉ có nghĩa phá hoại: nó trở thành quái-vật tàn bạo do
con người khám phá ra. Và bất hạnh thay, con quái vật này
càng ngày càng mạnh hơn chính con người. Trừ phi con người
học hỏi cách kiềm chế và ngự trị con quái vật ấy qua
thực hành luân lý tôn giáo, nếu không con quái vật ấy
sẽ áp đảo con người. Không có hướng dẫn đạo giáo,
khoa học đe dọa tiêu diệt thế giới. Trái lại, khoa học
đi đôi với một tôn giáo như Phật Giáo có thể thay đổi
thế giới này thành thiên đường hòa bình, an ổn và hạnh
phúc.

Không lúc nào bằng lúc
này, sự hợp tác giữa khoa học và tôn giáo lại cần
thiết đến thế cho lợi ích và phục vụ tốt nhất cho nhân
loại. Tôn giáo không khoa học thì mù quáng, trong khi khoa
học không tôn giáo thì khập khiễng.

Tán Thán Phật Giáo

Trí tuệ Phật Giáo xây
dụng trên từ bi có một vai trò sống còn trong việc sửa
lại mục tiêu nguy hiểm khoa học hiện đại đang hướng
về. Phật Giáo có thể cung cấp sự lãnh đạo tinh thần để
hướng dẫn nghiên cứu khoa học và phát minh hứa hẹn một
tương lai rực rỡ. Phật Giáo có thể cung cấp mục tiêu có
giá trị cho khoa học tiến bộ hiện đang phải đối đầu
với một ngõ cụt vô vọng của sự bị bị nô dịch hóa
bởi những phát minh.

Albert Einstein tán thán
Phật Giáo khi ông nói: "Nếu có một tôn giáo nào có
thể đáp ứng với nhu cầu khoa học hiện đại, thì tôn giáo
đó phải là Phật Giáo" Phật Giáo không cần phải xét
lại để cập nhật hóa với những khám phá mới của khoa
học.

Phật Giáo không cần
phải đầu hàng quan điểm cho khoa học vì Phật Giáo bao
gồm cả khoa học cũng như vượt qua khoa học. Phật Giáo là
cây cầu nối tư tưởng đạo lý và tư tưởng khoa học
bằng cách khuyến khích con người khám phá ra tiềm năng
tiềm ẩn trong tâm và môi trường chung quanh. Phật Giáo lúc
nào cũng hợp thời!

-ooOoo-

Đầu
trang | 01
| 02 | 03 | 04
| 05 | 06 | 07
| 08 | 09 | 10
| 11 | 12 | 13
| 14 | 15 |

16 | 17
| 18 | 19 | 20
| 21 | 22 | 23
| 24 | 25 | 26
| 27 | 28 | 29
| 30 | 31 | Mục
lục

Chân thành cám ơn Tỳ kheo Thích Tâm Quang, chùa Tam Bảo, California,

đã gửi tặng phiên bản điện tử (Bình Anson, tháng 11-2001)

[ Trở về trang Thư Mục ]

updated: 06-11-2001
