Thapdo
Ho Tong - Thap Do - 03
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Ho Tong - Thap Do - 03

Times font

THẬP ĐỘ HỘ TÔNG TỲ KHƯU

(VANSARAKKHITA MAHA THERA)

[03] TEMIYA JÀTAKA

TRUYỆN ĐỨC TEMIYA

BỒ TÁT TU HẠNH XUẤT GIA BA LA MẬT

MÀPATICCA YAM VIBHANEYYA IDAM SATTHÀ JETANE VIHARANTO MAHABHINEKAKKHAMMA PARAMÌNÀRABBHA KATHESI.

Thuở đức Thế Tôn là
đấng Giáo Chủ của trời người. Ngài ngự nơi kỳ Viên Tịnh
xá, có đề xướng hạnh tu xuất gia Ba la mật của Ngài trong
tiền kiếp như dưới đây:

Ngày nọ, chư Tăng hội
họp trong giảng đường, tán dương oai lực của đấng Cứu
Thế. Nhờ nhĩ thông, đức Thế Tôn hiểu rõ, rồi ngự đến
giảng đường hỏi chư Tăng rằng: "Các ngươi luận về
điều chi?"

Có vị Tỳ khưu bạch: Chúng tôi không nói chi khác hơn là bàn về đức Thế Tôn từ bỏ ngai vàng xuất gia tìm đạo.

Như Lai chẳng phải chỉ có xuất gia trong kiếp cuối cùng này đâu, trong các kiếp trước cũng có xuất gia vậy, nói đến đây rồi Ngài nín thinh.

Chư Tăng bèn bạch xin đức Thế Tôn từ bi diễn giải tiền kiếp cho chúng tôi nghe.

Đức Phật bèn gọi các thầy Tỳ khưu: Bhikkhave, Này các thầy! Atite kàle, Trong thời quá khứ có một hiền vương danh hiệu là Kàsikaràja trị vì trong xứ Bàrànasì. Hoàng Hậu là Candadavi. Không bao lâu Hoàng Hậu thọ thai và đến ngày măn nguyệt khai hoa.

Đây nói về đức Bồ Tát
giáng sinh từ cung trời Đạo Lợi vào lòng mẹ là Hoàng Hậu
của vua Bàrànasì. Ngày ấy gió mưa tầm tả khắp mọi nơi,
khiến cho toàn dân đều mát mẻ hoan hỷ.

Nhà chiêm tinh của vua
vào tâu rằng: Hoàng Tử có đủ tướng tốt, có thể làm cho
đời được an vui, vì thế ngày đức Bồ Tát đản sanh, vua,
Hoàng Hậu, hoàng thân quốc thích đồng đặt tên là
Temiyakumàra.

Trước khi giáng sanh,
Temiya Bồ Tát đã là một vị Hoàng Đế trị vì trong xứ
Bàrànasì 20 năm. Khi thăng hà, Ngài bị sa trong địa ngục đồng
sôi (Ussudanaraka) tám mươi ngàn năm, bởi nghiệp ác đã tạo.
Khi hết kiếp Ngài được sanh trên cung Trời Đạo Lợi, rồi
giáng sanh làm Hoàng Tử của vua Bàrànasì tên Temiya như đã
giải.

Sinh ra được một tháng, nhũ mẫu bồng Hoàng Tử đến hầu vua cha, được vua ẵm vào lòng nâng niu, yêu mến. Khi đó có quân dẫn 4 tội nhân vào tâu để vua cha phân xử. Đức vua tuỳ tội nặng nhẹ mà phán đoán tử hình và phạt tù 4 tội nhân. Được nghe vua cha phán đoán, Hoàng Tử rất ghê sợ đối với hình phạt, Ngài liền hồi tưởng rằng: "Ta từ đâu mà sanh lên đây", nhờ có trực giác Ngài biết được tiền kiếp [1] (Jàtisasarannàna). Kế tiếp ta từ Đạo Lợi Thiên cung giáng sanh xuống. Ngài xét nghĩ thêm: " Trước kia ta ở đâu mà đến Đạo Lợi Thiên cung". Ngài biết rằng từ địa ngục đồng sôi. Trước khi sa địa ngục là một Hoàng Đế tại thủ đô Bàrànasì này. Ngài bèn nghĩ rằng: Rồi đây khi ta trưởng thành sẽ kế vị vua cha, lên án tội nhân (xử trảm hay gông cùm, xiềng xích...), như thế ta sẽ sa địa ngục như kiếp trước chẳng sai. Xét thấy vậy làm cho Ngài phát tâm chán nản, rất ghê sợ sự nghiệp Đế Vương.

Sau khi nhũ mẫu bồng Ngài
về cung nội, Ngài quá lo sợ và nghĩ: Thế nào cho ta khỏi
làm vua, do tâm lành của Ngài, có vị Chư Thiên nữ là mẹ của
Ngài trong kiếp trước hiện xuống khuyên nhủ (chỉ cho Hoàng
Tử nghe biết mà thôi):

-- Này Temiya con ôi! Nếu
con muốn lánh ngai vàng, con phải là người liệt, câm và điếc
đi, như thế mới mong thoát khỏi được. Chỉ rõ phương pháp
cho Hoàng Tử, rồi vị Thiên nữ liền biết mất, Hoàng Tử rất
vui mừng. Khi nhận được lời giáo huấn của vị Thiên nữ,
Ngài bèn thực hành y theo lời dạy, cho đến ngày ra khỏi đền
vàng.

Từ đó Hoàng Tử không cử động, không khóc la, kẻ nào kêu gọi, trêu chọc, Ngài tỏ ra như không hay, biết. Vì thế, các nhũ mẫu lấy làm lo sợ, buồn rầu, bèn tau với Hoàng Hậu. Hoàng Hậu khám xét tỏ tự sự rồi tâu lên Đức vua. Vua cho ngự y đến khám, tìm không ra căn bệnh của Hoàng Tử. Ai ai cũng lấy làm ngạc nhiên. Đến giờ ăn các nhũ mẫu cho Hoàng Tử dùng như thường, nhưng Ngài không cử động, la khóc, như dáng điệu người tê liệt, câm điếc. Không hiểu vì sao lại như thế? Do đó, mới bày ra 17 cách thử thách là: Thử bằng sữa, bánh, trái cây, đồ chơi, thực phẫm, lửa, voi, rắn, diễn kịch, múa đao, tiếng tù và, tiếng trống, đèn, ruồi, nước tiểu và phẩn, than lửa, thanh nữ theo thứ tự của mỗi cách.

1) Cách thử bằng sữa: Không cho Hoàng Tử bú, để xem Ngài có phải liệt, câm, điếc thật chăng? Nếu không, Ngài phải la khóc trong khi đói khát.

Nhưng lúc đói nhiều,
Hoàng Tử có trí nhớ tự hoá rằng: "Này Temiya! Sự đói
này không bằng Thuở ngươi bị hình phạt đói khổ trong địa
ngục đồng sôi đâu. Nếu ngươi bất thường,làm cho thất
nguyện mà cử động, la khóc, ngươi sẽ không thoát khỏi
ngai vàng, là nhân gây nhiều tội ác, rồi phải xa địa ngục
nữa". Được tự khuyên mình như thế, Ngài nhẫn nại với
sự đói khổ, rồi nằm yên

2) Cách thử bằng bánh: Các nhũ mẫu để Hoàng Tử nằm trên long sàn, xung quanh có những đồng nam, rồi đem bánh trưng bày trước mặt gần Hoàng Tử, cho các tẻ con giành nhau ăn, để rình xem Hoàng Tử có tranh lấy bánh chăng. Nhưng không thấy Ngài động đậy.

3) Cách thử bằng trái
cây: Thừa lúc Hoàng Tử đói, dùng trái cây để trước mặt
Ngài,cho trẻ con tranh nhau như trước, Hoàng Tử cũng vẫn an
tĩnh tự nhiên.

4) Cách thử bằng đồ
chơi: Thông thường trẻ con thích đồ chơi (voi, ngựa, xe...).
Một hôm các nhũ mẫu đem các vật chơi như xe, ngưa voi đến
dâng cho Hoàng Tử, để xem cử chỉ của Ngài, song cũng vô
ích.

5) Cách thử bằng thực phẩm: Đển quá giờ ăn, đem thực phẫm cho trẻ con ăn trước mặt Hoàng Tử, mà chẳng thấy Ngài đòi hỏi chi cả.

6) Cách thử bằng lửa:
Hoàng Tử đã lên 5 tuổi, các nhũ mẫu bồng Ngài để giữa
đám trẻ đang chơi đùa. Bổng nhiên họ đốt lá cây, lửa
cháy xung quanh làm cho các trẻ em sợ, la hoảng chạy trốn. Nhưng
Hoàng Tử vẫn im lặng.

7) Cách thử bằng voi:
Các nhũ mẫu ẩm Hoàng Tử để nằm chơi đồng trống, có cả
trẻ nhỏ tuỳ tùng chơi tại đó, đoạn cho thả voi chạy
ngang qua chỗ Hoàng Tử, các trẻ kinh hãi kiếm đường lánh nạn,
mà Hoàng Tử làm như không hay biết chi cả.

8) Cách thử bằng rắn: Vua cho người đem rắn quấn quanh dấn chân Hoàng Tử. Rắn cũng không đủ làm cho Ngài lo sợ chi cả.

9) Cách thử bằng kịch
vui: Vua cho bọn hát múa đến diễn kịch, có c? trẻ nhỏ tuỳ
tùng cùng xem. Đến lúc giễu cợt, các nhi đồng vỗ tay, reo
cười cố trêu ghẹo Hoàng Tử, mà Ngài vẫn bất động.

10) Cách thử bằng dao:
Hoàng Tử lên 9 tuổi, vua cho đao phủ múa gươm vào ngay Hoàng
Tử, dường như muốn sát hại Ngài, để xem cử chỉ của Ngài,
nhưng vô hiệu quả.

11) Cách thử bằng tiếng
tù và: Vua cho bồng Hoàng Tử để ngồi giữa đám đông,
thình lình họ đồng thổi tù và một lược nghe rất rùng rợn,
để xem coi Hoàng Tử có thật điếc chăng?

Lệ thường, khi chúng ta ngồi hoặc nằm, mà ngẫu nhiên nghe tiếng vang động, thì giựt mình hoảng hốt. Song Hoàng Tử làm như chẳng nghe chi cả.

12) Cách thử bằng trống: Thừa lúc Hoàng Tử đang yên giấc, vua cho đánh trống vang rền, rất huyên náo. Nhưng Hoàng Tử vẫn nằm im.

13) Cách thử bằng đèn: Hoàng Tử lên 12 tuổi. Vua cho đem đèn rất nhiều để xung quanh giường của Hoàng Tử, rồi đồng thời đốt lên sáng loà, đọan từ từ họ cho đèn cháy lu đều nhau, sau cùng tắt hết, chỉ chừa một ngọn đèn to, vặn tim lên cho cháy thật sáng, để xem cử chỉ của Hoàng Tử, coi Ngài có liếc xem chăng?

Lệ thường ta có thái độ bất thường trước nghịch cảnh, song Hoàng Tử không động đậy chi cả.

14) Cách thử bằng ruồi:
Hoàng Tử lên 13 tuổi, vua cho thị vệ lấy nước mía thoa
vào khắp thân thể Hoàng Tử, rồi bồng Ngài đem để chỗ
trống cho ruồi bu nút. Hoàng Tử vẫn chiến thắng với sự
khổ, không chút than phiền.

15) Cách thử bằng nước
tiểu và phẩn: Trải qua hai ngày, Hoàng Tử đại tiểu tiện
không ai tắm rữa. Trước cảnh bẩn thỉu hôi thúi như thế,
nhưng Hoàng Tử không chút than phiền.

16) Cách thử bằng lửa: Vua cho đem than lửa, để chung quanh gần mình Hoàng Tử. Theo người thường không ai chịu nổi, mà Ngài vẫn điềm nhiên.

17) Cách thử bằng thanh
nữ: Hoàng Tử lên 16 tuổi. Vua cho các Công chúa, tiểu thư
trang điểm, xinh lịch vào khiêu gợi tình ái của Hoàng Tử.
Hoàng Tử vẫn bất động. Đây là cách thử cuối cùng của
vua cha.

Sau khi đã thi hành 17
cách thử thách, làm cho Đức vua cùng triều thần đều hết
phương kế, đồng cho Hoàng Tử là liệt, câm, điếc thật, là
kẻ bất hạnh không nên dưỡng sinh [2] trong đền nữa. Vua
cha định cho người đem đi hạ sát, mặc dù Hoàng Hậu hết
sức thỉnh cầu, cũng không chuẩn cho. Vua bèn truyền cho đao
phủ đem Hoàng Tử lên xe, ra cửa thành tây đưa vào rừng
chôn sống. Vào đến rừng bọn đao phủ ngừng xe, đào hầm
để chôn sống Hoàng Tử.

Trong khi ấy, Hoàng Tử
thấy là dịp may được lìa khỏi ngôi vàng mà từ lâu Ngài
đã mong muốn. Ngài nghĩ rằng: "Đây là cơ hội thuận tiện
và cũng vừa lúc cho ta bày tỏ sự thật". Vừa nhận xét
như thế, Ngài liền duỗi tay, chân để thứ sức mình. Thấy
rằng có đủ lực lượng như thường. Ngài bèn xuống nắm gọng
xe đưa lên khỏi đầu quây nghe vụt vụt.

Lúc đó bọn đao phủ xem thấy kinh hồn, cho là phi thường, họ đến quì trước Hoàng Tử mà tạ tội, rồi phi báo cho vua và Hoàng Hậu hay. Vua cùng triều thần đồng ngự đến nơi, thỉnh cầu Hoàng Tử trở về kế vị vua cha. Hoàng Tử từ tạ và tâu cho vua cha rõ nguyên nhân mà Hoàng Tử phải nhận nhục với những thử thách đến 16 năm. Ngài mong thoát ly kế vị, để được xuất gia và xin vua cha cho phép tu đại sĩ. Thấu rõ nguồn cơn về trí nguyện cao cả của Hoàng Tử, vua cha không thể ép uổng và bất đắc dĩ phải phê chuẩn.

Chẳng bao lâu, nhờ sự
tinh tấn tu hành, đức Bồ Tát tham thiền đắc định phi thường.
Ngài hiện thần thông,biến hoá cho mọi người thấy và thuyết
về tội ngũ dục, khiến cho quân thần nhất là vua cha và mẫu
hậu của Ngài đều phát tâm hoan hỷ trong sạch xin xuất gia
tu theo rất đông.

Khi mệnh chung Ngài được
sanh lên cõi Phạm Thiên. Những người đã tu theo giáo pháp của
Ngài cũng đều tuỳ định lực mà được sanh lên cõi trời
Dục giới và Sắc giới cả.

Khi chúng sanh được xem truyện Temiya Bồ Tát đã giải tóm tắt, quí độc giả nên tự hỏi mình rằng: Sự hành động của Temiya Bồ Tát có chi là quan trọng hay cao thượng chăng? Nếu chỉ xem sơ thiểu thì quí vị chỉ nghĩ rằng Bồ Tát Temiya vì quá mong được xuất gia, nên mới rán chịu bao thử thách đến 16 năm. Có khi cũng dám chê trách Ngài rằng sao quá nông nỗi.

Quí vị nào có nhiều
duyên lành mong sự giải thoát, rồi thẩm sát mới thấy rõ
chơn lý mà phát tâm trong sạch. Vì sự tích của Temiya Bồ
Tát có đầy đủ 4 trình độ pháp và 6 khuynh hướng pháp,
phân tích như sau:

- Đức Temiya Bồ Tát cam tâm chịu với bao thử thách trọn 16 năm trường (thuộc về trình độ pháp thứ nhất "có nghị lực")

- Đức
Temiya Bồ Tát quán tưởng thấy tội khổ trong địa ngục và
đế vị là nguyên nhân cẩu thả, có thể gây nghiệp ác to
tát. Ngài chán nản ghê sợ, ngôi vua sẽ đến cho Ngài, ví như
người ghê tởm ô trược. Ngài quá sợ địa ngục hơn các
cách thử thách mà vua cha đã ban hành đối với Ngài (thuộc
trình độ pháp thứ nhì "có nhiều trí tuệ")

- Đức
Temiya Bồ Tát, từ khi được nghe vị Thiên nữ khuyên phải
nên Ngài quyết chí làm người liệt, câm, điếc cam chịu với
các thử thách cho đến khi ra khỏi đền vàng, được như ý
nguyện, dù là phải nhẫn nhục đến 16 năm (trình độ pháp
thứ ba "quyết định kiên cố")

- Đức
Temiya Bồ Tát cam chịu nhiều điều cực nhọc với chi xuất
gia. Ngài tinh tấn tu chứng bát thiền và hướng dẫn phần đông,
nhất là vua cha và mẹ Ngài cùng xuất gia theo giáo pháp của
Ngài. Tất cả đạo sĩ hành theo đạo Ngài, từ thấp đến
cao đều được sanh lên cõi trời (thuộc về trình độ pháp
thứ tư "chỉ làm những điều lợi ích")

Nói về bẩm tính của Temiya Bồ Tát, chúng ta thấy rằng Ngài "khuynh hướng không tham". Nhưng lúc họ bỏ, không cho Ngài thọ thực, trọn một, hai ngày mà Ngài vẫn điềm nhiên, không cử động. Chỉ cho ta thấy rằng Ngài có khuynh hướng không tham ăn, nhất là không tham ngai vàng, thật là một bậc phi thường vậy. Những điểm ấy cũng chưa cực kỳ quan trọng hơn là cách thử cuối cùng là vua cho đem các thanh nữ trang điểm xinh đẹp, toàn là con giòng vua, quan trong triều, đến khuê gợi tình ái,mà Ngài vẫn lãnh đạm. Ngài rất sợ về tình trường [3]. Điều này chứng tỏ rằng, Ngài có khuynh hướng không tham trong xúc thực phẫm (phassàhàra) tức là vật ăn mê mẫn tinh thần của phàm nhơn.

Đây chỉ cho ta thấy rằng: Xác định Bồ Tát hằng khuynh hướng không tham, dù là đối với thực phẫm và ngũ dục.

Đ ức
Xác định Bồ Tát hằng khuynh hướng không sân là đối với
các thử thách. Nếu kẻ khác bị bỏ không cho ăn 1, hai ngày
thì phát sân, kêu la, than khóc là thường tình; hoặc có người
đem nước mía thoa khắp mình, bỏ cho ruồi bu nút, thử hỏi
mình có chịu được chăng? Đây là đức tính phi thường của
Xác định Bồ Tát.

Đ ức
Xác định Bồ Tát hằng khuynh hướng xuất gia, bởi ngũ dục
là nhân sanh tội lỗi, nhiều khổ hơn vui, là những điểm
ám ảnh đời người phải chìm đắp trong bể khổ.

Đ ức
Xác định Bồ Tát hằng khuynh hướng an tĩnh, là người hoan
hỷ cho đao phủ trở Ngài vào rừng để chôn sống. Ngài
không vừa lòng ở chốn huyên náo, ồn ào, rất trở ngại
cho Ngài tu chứng Bát thiền được. Cần phải ngụ trong nơi
thanh vắng, mới có thể làm được những đều thanh cao mau
chóng và hướng dẫn kẻ khác làm điều lợi ích được dễ
dàng. Đây là đức tính phi thường của Xác định Bồ Tát.

Sự an tĩnh có hai là:

- An tĩnh bên ngoài: Là xa lánh náo nhiệt.

- An tĩnh bên trong: Là yên lặng phiền não.

Đức Xác định Bồ Tát, hằng khuynh hướng thoát ly đế quyền, xuất gia tu đạo sĩ.

Ngài cố gắng thực
hành Chánh pháp, từ bỏ những vui thích thế sự, ảo mộng,
vô thường bằng pháp thiền định, ấy là chí hướng phi
thường của Xác định Bồ Tát.

Chữ Xác định Bồ Tát,
cũng như Temiya Bồ Tát, đều phải luôn luôn hành 30 Ba la mật,
4 trình độ pháp và 6 khuynh hướng pháp. Những pháp ấy hằng
in sâu vào tâm não của các Ngài.

Truyện Temiya Bồ Tát, đã diễn giải tóm tắt trên đây, chỉ cho ta thấy rằng: Chư Xác định Bồ Tát hay có tâm quả quyết trong sự xuất gia. Dù là một việc phước thiện nào, các Ngài cũng nhất định thực hành đầy đủ 4 trình độ là: Nghị lực, trí tuệ, quyết định, chỉ làm nhữnglợi ích đến mình và cho kẻ khác. Khi làm một việc gì, các Ngài hằng dùng trí tuệ trước tiên, để tìm xét theo nhân quả, thấy rõ có hiệu nghiệm, mới quyết định kiên cố thực hành cho đến khi mãn nguyện.

Hơn nữa, các Ngài có đủ
pháp khuynh hướng không tham, không sân, không si, xuất gia tìm
nơi an tĩnh và thoát tục; không say đắm trong bả lợi danh của
cuộc đời ảo mộng, cố công tu luyện cho đến khi chứng quả
Phật.

Quan sát cho tỉ mỉ, ta
thấy rằng: Xác định Bồ Tát là bậc xuất chúng xứng đáng
với lời mà đức Siddhattha tuyên bố trong lúc Ngài đản sanh
rằng:

AGGOHAMASMI SETTHO

AGGOHAMASMI JETTHO

AGGOHAMASMI ANUTTARO

AYAMANTI MÀ JÀTI NATTHI DÀMI. PUNABBHAVO.

Ta là bậc cao nhất trên đời

Ta là người quí nhất trên đời

Ta là bậc trí tôn trên đời

Sự sinh ra của ta kiếp này, là kiếp cuối cùng,

Nay ta chẳng còn sinh nữa.

SATTHÀ IMAM DHAMMADESANAM ÀHARITVÀ:

Đức Thế Tôn thuyết xong, gọi chư Tăng mà rằng:

BHIKKHAVE - Này các Thầy! Chẳng phải Như Lai từ bỏ ngai vàng trong kiếp này đâu, kiếp sanh ra làm Temiya, Như Lai cũng bỏ đế vị vậy.

SAMODHÀNESU - Ngài họp các tiền kiếp lại rằng; BHIKKHAVE: Này các Thầy! DEVADHITÀ: Nàng tiên nữ khuyên hỏi ta đó, sau này là Tỳ khưu ni UPALAVANNATHERÌ; SARATHÌ: xa phu sau là Xá Lợi Phất Tỳ khưu: SAKKO; Trời Đế Thích sau là A Nậu Lầu đà Tỳ khưu; MÀTÀPITARO; cha mẹ của ta sau là Tịng Phạn Vương và MAYÀ Hoàng Hậu. SESAPARISA những bộ hạ tuỳ tùng, sau là hàng Phật tử. TEMIYA PANDITO: bậc hiền minh TEMIYA sau là (ÀHAMEVA) Như Lai vậy.

-ooOoo-

Chú thích:

[1] có kiếp Ngài biết được như thế.

[2] nuôi giữ sức khỏe

[3] cuộc ái tình trai gái

-ooOoo-

Đầu
trang | 01 | 02
| 03 | 04 | 05 | 06
| 07 | 08 | 09
| 10 | 11 | 12
| Mục lục

Chân thành cám ơn anh NTH đã giúp đánh máy vi tính -- Bình Anson, tháng 6-2001

[ Trở về trang Thư Mục ]

update: 10-06-2001
