Thư Thầy
Tuyen tap Thu Thay - Vien Minh - 33
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Tuyen tap Thu Thay - Vien Minh - 33

Vietnamese, with Unicode Times font

Tuyển tập Thư
Thầy
Tỳ kheo Viên
Minh

[33]

Ngày ..... tháng ..... năm .....

D.T con,

Trong thư con có hỏi Thầy
về một triệu chứng khi chánh niệm tỉnh giác là cảm thấy
trơ cứng, khô khan và giả tạo trên đối tượng sở quán.
Con đừng ngại, rất nhiều người có cảm tưởng đó, tất
nhiên là có lý do, nhưng trước hết con đừng chán nản dao
động, cứ tiếp tục chánh niệm tỉnh giác rồi mọi sự sẽ
được giải quyết và hiểu rõ.

Lý do sinh ra triệu chứng đó có thể là:

1) Lúc đầu chưa quen nên thấy gượng gạo, giống như người mới tập lại xe có vẻ luống cuống, trơ cứng.

2) Cố gắng quá mức đâm ra không được thoải mái nên dễ đưa đến căng thẳng, mỏi mệt và chán nản.

3) Chú ý quá nhiều đến chi tiết hay ngoại tướng của đối tượng nên thấy nó có vẻ khô khan, giả tạo không tự nhiên.

Ví dụ như khi con quán
sát hơi thở con có thể làm cho hơi thở mất tự nhiên, giả
tạo và thô cứng. Do muốn thấy thật rõ con đã vô tình
hay cố ý bắt hơi thở phải chậm lại, sâu hơn, mạnh
hơn, thế là con nhanh chóng thấy tức ngực, khó chịu và
mêût mỏi. Khi đi kinh hành cũng vậy, con dễ làm cho bước
chân khựng lại và cảm thấy mất thăng bằng.

Thực ra trong quán niệm, con càng tự nhiên càng tốt. Và cần nhớ rằng chính yếu không phải là đối tượng gì mà là cái thấy sáng suốt, định tĩnh, trong lành của con trên đối tượng ấy. Đối tượng chỉ là trợ duyên cho cái thấy phát huy tính soi chiếu trong sáng trung thực của nó mà thôi. Vì vậy thấy rõ đối tượng không có nghĩa là phải nắm bắt chi tiết ngoại tướng của đối tượng mà là thấy tính chất phổ quát của nó, tức là chỉ cần thấy cốt lỏi tinh yếu là được.

Con nói "có những
lúc con muốn buông ra hết, không cần nhớ, không cần niệm,
không cần hiểu, không muốn biết chi cả cho đầu óc rỗng
rang an nghỉ". Chứng tỏ rằng con đã sử dụng chánh niệm
tỉnh giác sai hướng và quá mức cần thiết để nhận rõ
đối tượng. Chính vì thiếu thoải mái tự nhiên trong
chánh niệm tỉnh giác mà con cảm thấy căng thẳng mệt mỏi
như vậy.

Tuy nhiên, vô tình con vẫn đi đúng đường, vì chính ngay lúc con buông xả hết là con đang tu tập một yếu tố quan trọng trong thiền quán Tứ Niệm Xứ mà ít người để ý, đó là xả dưới hình thức " buông bỏ tham ưu ở đời " (Vineyya loke abhijjhà domanassam) . Khi đối tượng hấp dẫn con khiến con ưa thích và dính mắc, đó chính là tham. Nhưng khi đối tượng làm con bực mình, chán nản, đó chính là sân. Hai tâm thái tham và sân này làm con mất quân bình. Chữ Xả (uppekkhà) vốn có nghĩa là quân bình, vậy buông xả tham ưu chính là môi trường phẳng lặng cho chánh niệm tỉnh giác phát huy khả năng soi chiếu.

Vì trong khi quán niệm
con quá ham nắm bắt đối tượng (tham) cho nên dễ
sinh ra trạng thái đối nghịch là chán nản (sân) , do
đó tâm con mất quân bình không còn là môi trường thích hợp
cho chánh niệm tỉnh giác soi chiếu được nữa.

Con cũng cần nhớ một
điều: buông xả là lập lại quân bình giữa hai thái cực
tham và sân, chứ không phải là buông xuôi vì chán nản, hay
cố gắng loại bỏ tham sân.

Xả cũng còn là một trong bảy yếu tố giác ngộ (thất giác chi):

1)
Niệm: là chú tâm trên đối tượng hiện quán,
tức đương xứ của thực tại thân, thọ, tâm, pháp, để
tâm không lãnh đạm quên mình hay tán tâm hướng ngoại.

2)
Trạch pháp: là chú ý sâu sát hơn trên đối tượng
hiện quán để tìm thấy tính chất tinh yếu của pháp mà
niệm chỉ mới ghi nhận. Trạch pháp giúp ta soi rọi khối
thân tâm qua cái nhìn tách bạch rõ ràng và vi tế, nhưng không
phải bằng lý trí mà là trí tuệ trực kiến (nỵànadassana).
Chính nhờ trạch pháp mà ta thấy rõ tính sinh diệt, tính
vô thường-khổ-vô ngã của pháp, thấy rõ yếu tố đất,
lửa, gió v.v... trong sắc, hoặc yếu tố thọ, tưởng, hành,
thức trong danh, để không còn chấp lầm thân tâm này là bản
ngã.

3)
Tinh tấn: là phát động sự chuyên cần, hăng hái
trong thiện pháp nhất là chánh niệm tỉnh giác. Tinh tấn
giúp ta không còn giải đãi thối thất, không tiêu cực lười
biếng, không buông trôi hờ hững. Tuy nhiên tinh tấn phải
đúng mức và tự nhiên, nghĩa là không quá yếu ớt, không
quá gắng gượng hăng say.

4)
Hỷ: là yếu tố làm cho tâm hân hoan, phấn khởi,
vui vẻ khi tiếp xúc với đối tượng, dù thuận hay nghịch.
Hỷ giúp tâm vượt qua trạng thái bực mình, chán nản, bức
xúc, khó chịu, và giúp cho hành giả cảm thấy hứng thụ
trong thời gian hành trì lâu dài mà không mỏi mệt. Ví dụ,
lúc ngồi thấy tê chân hay nhức mỏi mà có yếu tố hỷ
thì vẫn thấy dễ chịu chứ không bị bức xúc, bực bội.

5)
Khinh an: là lắng dịu, thư thái và thư giãn. Yếu
tố này giúp ta vượt qua trạng thái căng thẳng, phấn khích,
dồn nén hoặc cố gắng quá sức, giống như đang bị một
áp lực đè nặng mà tự nhiên nhẹ hẳn đi. Khi đi kinh hành
với tâm khinh an con sẽ cảm thấy thật thanh thản, thong
dong, ung dung, tự tại.

6) Định:
là trạng thái nhất tâm, tĩnh lặng và an chỉ khi tâm an trụ
vững vàng trên đối tượng, do đó không còn dao động, trạo
cử, hay tán loạn. Định giúp tâm nghỉ ngơi hoàn toàn và
có khả năng tập trung được năng lực. Nhưng nếu định là
cố gắng tập trung tư tưởng vào một mục đích sở đắc
thì nó có thể không còn là chánh định nữa.

7)
Xả : là trạng thái quân bình của tâm buông bỏ
hai thái cực tham và sân, tức là không ưa không ghét mà chỉ
thản nhiên trầm tĩnh. Có thể nói lúc xả là lúc sáng suốt
nhất chứ không phải rơi vào trạng thái buông xuôi theo nghĩa
vô ký, một tình trạng si mê tiêu cực.

Như vậy, khi con cảm
thấy chán nản, mệt mỏi, thụ động, tiêu cực thì con
nên tu chánh niệm tỉnh giác kèm với các giác chi trạch
pháp, tinh tấn hoặc hỷ để tâm con hưng phấn lên, thoát
khỏi tình trạng trì trệ

Khi con cảm thấy bồn
chồn, dao động, trạo cử thì nên tu chánh niệm tỉnh giác
kèm với các giác chi khinh an, định hoặc xả để tâm lắng
dịu xuống, thoát khỏi tình trạng phấn khích.

Tất nhiên việc tu
hành còn khó khăn gấp ngàn lần công việc chân tay hay trí
óc, vì vậy mà đôi lúc con thấy mệt mỏi chán chường,
nhưng đừng vì vậy mà buông lung bất định. Sống theo pháp
thì tự nhiên pháp sẽ đem lại cho con nhiều an lạc trong cuộc
đời phiền não này .

Chúc con vượt qua được tình trạng khó khăn hiện tại.

Thầy.

Đầu
trang | Lời
đầu | 01 | 02 | 03
| 04 | 05 | 06
| 07 | 08 | 09
| 10 | 11 | 12
| 13 | 14 | 15
| 16 | 17 | 18
| 19 | 20 | 21
| 22 | 23 | 24
| 25 | 26 | 27
| 28 | 29 | 30
| 31 | 32 | 33 | 34
| 35 | 36 | 37
| 38 | 39 | 40
| 41 | 42

Chân thành cám ơn Tỳ kheo Viên Minh đã gửi tặng bản vi tính (Bình Anson, 06-2002)

[ Trở về trang Thư Mục ]

updated: 04-06-2002
