Truyện Cổ Phật Giáo
Truyen co PG - I - 01
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Truyen co PG - I - 01

Trang gốc

Đọc với phông chữ Times New Roman (Unicode)

Truyện Cổ Phật Giáo

Truyện Thơ - Tập I

Tâm Minh Ngô Tằng Giao

Diệu Phương tái bản - 2002

Lời Nói Đầu Nhiều truyện xưa về Phật Giáo do các người khác nhau thuật lại đã được Minh Chiếu sưu tập và xuất bản thành một bộ sách gồm nhiều cuốn lấy tên là "Truyện Cổ Phật Giáo". Những truyện này đều được viết bằng "văn xuôi".

Một số những truyện trong bộ sách trên đã được Tâm Minh Ngô Tằng Giao chọn ra rồi phỏng theo đó mà tóm tắt lại cho ngắn gọn, kể lại bằng ngôn từ bình dị và nhất là chuyển nội dung nguyên bản từ "văn xuôi" sang "văn vần" dưới hình thức thơ "lục bát" để người đọc, người nghe dễ hiểu và dễ nhớ.

Những truyện cổ Phật Giáo tuy giản dị nhưng rất thâm thúy, thường hàm chứa đầy đủ và sâu sắc về đạo đức, giáo dục, luân lý và triết học. Truyện nói lên cái tinh hoa hay đẹp của giáo lý, từ bi và trí tuệ đồng thời mang lại sự xây dựng, thức tỉnh và giác ngộ cho người đời. Đọc những truyện cổ Phật Giáo người đọc cảm thấy một niềm siêu thoát lâng lâng tràn ngập tâm hồn.

"Truyện Cổ Phật Giáo", truyện thơ (tập 1) này được xuất bản lần đầu năm 2001. Nay theo lời yêu cầu của bạn đọc muốn "ấn tống", tập truyện được tái bản (có sửa chữa). Được biết tập "Truyện Cổ Phật Giáo" này là tập thứ nhất trong một bộ sách gồm nhiều tập do Tâm Minh Ngô Tằng Giao phát tâm thực hiện.

Xin trân trọng giới thiệu đến các độc giả một cuốn sách mà chúng tôi thiết nghĩ là vừa lý thú và vừa hữu ích.

Diệu Phương

Virginia - USA

(Năm 2002)

* * *

(1)

Đời Người

Trong Một Câu

Nhà Vua trẻ lên ngai vàng

Bèn truyền ngay lệnh cho quan đại thần

Phải đi khắp chốn xa gần

Bao nhiêu triết lý sưu tầm về cung

Tinh hoa kim cổ, tây đông

Rút thành nguyên tắc trị dân nước nhà.

*

Ba mươi năm thoáng trôi qua

Nay nhà Vua trẻ tóc đà hoa râm

Một hôm tin báo đại thần

Trở về cùng với phái đoàn từ xa

Dắt theo một toán lạc đà

Chất hơn nghìn sách tinh hoa tuyệt vời.

Vua nhìn sách quý nghẹn lời:

"Trẫm nay đã yếu, tuổi trời lại cao

Sách nhiều, đọc chẳng hết nào

Khanh nên tóm tắt sách vào ít pho!".

*

Đại thần suy nghĩ âu lo,

Gắng bao công sức vào cho công trình

Thêm mười năm nữa trôi nhanh,

Hơn nghìn pho sách rút thành năm trăm.

Vuốt râu bạc Vua phán rằng:

"Sao còn nhiều quá? Chi bằng rút thêm!".

*

Đại thần cố gắng ngày đêm

Năm mùa lá rụng qua thềm thật mau

Sách nay rút lại trước sau

Một pho duy nhất trình vào Vua xem.

*

Vua nằm giường bệnh lim dim

Ngự y chầu chực im lìm xung quanh.

Thở ra Vua nói: "Này khanh

Trẫm nay yếu lắm chắc đành chết thôi

Trước khi từ giã cõi đời

Đọc nguyên cả cuốn sách thời khó sao

Khanh nên thâu ngắn thế nào

Rút thành vài chữ, tóm vào một câu!".

*

Đại thần suy nghĩ hồi lâu

Tử thần như đã gần đâu đó rồi

Thời gian lắng đọng im hơi

Đại thần vội vã lại ngồi án thư

Nhẹ nhàng nâng bút tay đưa

Thảo nhanh vài chữ trên tờ hoa tiên

Quỳ dâng lên đấng Vua hiền.

Trước khi nhắm mắt Vua truyền đọc nghe

Nét buồn bốn chữ được ghi:

"Sinh, Lão, Bệnh, Tử" tiếp đi dòng đời.

(phỏng theo bản văn xuôi của Tâm Phước)

(2)

Nắm Hạt Trai

Một hôm đạo sĩ A La

Trên đường khất thực ghé qua một nhà

Chuyên buôn vàng bạc, ngọc ngà

Giàu sang tột bực, xa hoa tuyệt vời.

Chủ nhà đang chọn hạt trai

Để xâu thành một chuỗi dài đeo chơi

Đón mừng đạo sĩ tới nơi

Chủ nhà để nắm hạt trai xuống thềm

Vái chào cung kính trang nghiêm

Rồi xin vào lấy cơm đem cúng dường.

*

Một con ngỗng chạy ngoài vườn

Cánh dang thật rộng, cổ vươn thật dài

Ngỗng nhìn thấy đám hạt trai

Phô mầu óng ả, không người giữ canh

Tưởng đồ ăn rất ngon lành

Le te chạy đến đớp nhanh tức thì,

A La vội đuổi ngỗng đi

Tiếc thay quá chậm, còn gì nữa đâu

A La bối rối hồi lâu

Rồi ngồi trầm tĩnh, ngửng đầu ngắm hoa.

*

Khi đem cơm cúng dường ra

Hạt trai thấy mất chủ nhà hoảng kinh

Nhìn A La. Thấy lặng thinh

Hỏi người. Người vẫn một mình nín câm.

Chủ bèn hô bọn gia nhân

Mang giây ra trói tay chân của người

Rồi mời hương chức tới nơi

Khảo tra, đánh mắng nặng lời trước sau

A La im chịu đớn đau

Tới khi ngất xỉu máu trào thềm hoang.

*

Ngỗng bay lại hút máu loang

Chủ đang cơn giận lẹ làng cầm cây

Đập đầu ngỗng chết lăn quay,

A La vừa tỉnh đưa tay vỗ về

Xoa đầu ngỗng, giọng từ bi

Lâm râm tiếng kệ, thầm thì câu kinh

Nguyện cầu cho ngỗng siêu sinh

Rồi sau kể rõ sự tình đầu đuôi

Nói rằng ngỗng nuốt hạt trai!

Chủ tuy nghe rõ lời người. Chưa tin.

Truyền đem mổ ngỗng ra xem

Hạt trai còn đó, trắng đen rành rành.

*

Chủ nhà sám hối tâm thành

Quỳ xin đạo sĩ niệm tình thứ tha

Hỏi: "Sao Ngài chẳng nói ra

Để cho nông nỗi xót xa thế này?".

A La đáp: "Nếu nói ngay

Ta e ngươi giết ngỗng này mất thôi

Không nên gây hại ở đời

Từ bi vô hạn, nhớ lời Phật ban!".

*

Nhà buôn tỉnh ngộ tự than:

"Chúng sanh nếu bỏ lòng tham tràn trề

Thực hành theo hạnh từ bi

Còn chi khổ não, còn gì đau thương

Nếu coi vật chất tầm thường

Thì đâu tăm tối lầm đường như ta!".

Nhà buôn lòng bỗng nở hoa

Thành tâm đảnh lễ, thiết tha nguyện thề

Noi gương đạo sĩ mọi bề

Cùng chung xây Đạo Từ Bi cho đời,

Gieo hương giải thoát nơi nơi

Ánh vàng giác ngộ sáng ngời muôn phương.

(phỏng theo bản văn xuôi của Thích Tâm Nguyên)

(3)

Anh Chàng

Bốn Vợ

Chàng kia vốn được nổi danh

Một nhà bốn vợ đẹp xinh, diễm kiều.

*

Vợ đầu: chàng rất thương yêu

Vuốt ve âu yếm, nuông chiều mãi thôi

Khi đi đứng, lúc nằm ngồi

Cả khi làm lụng chẳng rời bước chân

Lo ăn uống, sắm áo quần

Hết lòng chăm sóc mười phần đẹp tươi

Không to tiếng, chẳng nhiều lời,

Chồng yêu vợ cả nhất nơi dương trần.

*

Vợ hai: chàng cũng ân cần

Ham mê quanh quẩn giữ gần một bên

Kề nhau vui sướng vô biên

Xa nhau lòng nặng ưu phiền nhớ thương.

*

Vợ ba: chàng chẳng vấn vương

Năm thì mười họa mới thường tìm nhau

Tìm khi cơ cực, dãi dàu

Tìm khi thiếu thốn khổ đau trường đời.

*

Vợ tư: buồn tủi phận người

Quanh năm vất vả, tứ thời hẩm hiu

Chàng sai phục dịch đủ điều

Chẳng thèm ve vuốt thương yêu chút gì.

*

Thời gian thấm thoắt trôi đi

Anh chàng lâm bệnh nặng khi về già

Biết mình cái chết khó qua

Nên chàng chuẩn bị lìa xa cõi đời.

*

Chồng mời vợ cả đến nơi

Bên giường hấp hối nói lời thiết tha:

"Ta yêu nàng nhất trong nhà

Từ lâu nâng trứng hứng hoa nuông chiều

Giờ mong nàng sẽ đi theo

Trọn tình trọn nghĩa đủ điều trước sau!"

Vợ nghe từ chối, lắc đầu

Khiến chồng hờn tủi lệ đâu lăn dài.

*

Chồng bèn mời đến vợ hai

Hết lời năn nỉ cũng hoài công thôi,

Chồng bèn trách móc nặng lời:

"Trước ta cần kiệm sống đời khó khăn

Nhịn ăn tiêu khổ quanh năm

Rước nàng chung sống, nhớ chăng hỡi nàng?"

Vợ hai: "Tôi chẳng cần chàng

Bởi chàng tham của mới màng đến tôi!".

*

Chồng nghe ngao ngán tình người

Vợ ba kêu tới xin mời đi theo,

Vợ ba quyến luyến ít nhiều

Xót thương nhỏ lệ nói điều đớn đau:

"Cùng chàng nghĩa nặng, ân sâu

Nhưng tôi không thể mãi đâu theo chàng

Tiễn nhau chỉ đến cuối làng

Hai ta vĩnh biệt, đôi đàng chia xa!".

*

Chồng kêu vợ thứ tư ra

Bảo nàng sửa soạn bỏ nhà đi theo

Vợ thưa: "Chàng hắt hủi nhiều

Dù tôi khốn khổ đủ điều trước sau

Xa lìa cha mẹ từ lâu

Theo chàng hầu hạ tôi đâu quản gì

Vui buồn, sống chết sá chi

Bên nhau mãi mãi xin đi theo chàng!".

*

Bốn bà vợ, bốn cô nàng

Mang làm thí dụ cho hàng chúng sinh.

*

Vợ đầu như xác thân mình

Chúng ta chau chuốt dáng hình mãi thôi

Dù yêu vợ cả tuyệt vời

Nhưng khi ta chết thân người chẳng theo

Dưới lòng đất lạnh buồn hiu

Xác thân nằm lại sớm chiều rã tan.

*

Vợ hai như bạc như vàng

Gia tài của cải ta hằng ấp ôm

Được thì vui, mất lại buồn

Ý thường ham muốn, lòng luôn kiếm tìm

Xuôi tay, nhắm mắt, đứng tim

Của kia bỏ lại cho miền nhân gian.

*

Vợ ba xem tựa họ hàng,

Vợ con, cha mẹ, xóm làng thân quen

Ân tình chan chứa bao phen

Sống thời thương mến, chết bèn khóc than

Tiễn nhau chỉ tới nghĩa trang

Nhớ nhau theo với thời gian nhạt nhòa.

*

Vợ tư xem tựa tâm ta

Nếu buông theo gót quỷ ma dẫn đầu

Tham lam, sân hận dài lâu

Si mê không dứt, Đạo mầu chẳng tin

Ngày lìa dương thế muộn phiền

Vợ như nghiệp chướng theo liền bên ta,

Tâm nhơ nhớp, ý gian tà

Đọa vào đường ác ai mà thoát qua.

(phỏng theo bản văn xuôi trích: Báo Bát Nhã)

(4)

Cây Đèn Kỳ Lạ

Vua A Xà Thế một ngày

Cúng dường Đức Phật lễ đầy trang nghiêm,

Hôm sau Vua họp tôi hiền

Cùng ngồi bàn chuyện cúng thêm dâng Ngài.

Các quan đồng loạt tâu bày:

"Cơm chay, y phục vừa đây cúng rồi

Giờ thêm đèn đuốc mà thôi

Dâng lên ánh sáng tỏa nơi Phật Đài

Tượng trưng trí tuệ cao vời

Soi đường giác ngộ cho người trần gian

Hào quang Đức Phật chói chang

Tiêu trừ tội lỗi, xóa tan mê mờ!".

Vua nghe vui vẻ vô bờ

Truyền quan sắm sửa lễ cho chu toàn

Mai lên tịnh xá Kỳ Hoàn

Cúng dường Đức Phật và hàng Chư Tăng.

*

Có bà lão nọ xin ăn

Chiều hôm lê bước muộn mằn về thôn

Sống nghèo, thân xác mỏi mòn

Nhưng lòng kính Đức Chí Tôn vô cùng,

Bà hành khất thấy người đông

Ngựa xe, lính tráng trên đường đi mau

Rộn ràng chở những thùng dầu

Cùng đèn đủ kiểu phô mầu đẹp xinh,

Lão bà thăm hỏi sự tình

Biết là lễ vật dâng trình của Vua

*

Lão bà lòng chợt suy tư

Buồn vì công đức mình chưa có gì

Nghĩ thầm nên sắm chút chi

Thành tâm, cung kính đem đi cúng liền

Suốt ngày xin được chút tiền

Lão bà hoan hỉ dừng bên lề đường

Ghé vào một quán bán hàng

Bỏ mua dầu thắp cúng dường đêm nay,

Nhà hàng nghe cảm động thay

Lòng thành xin góp, đong đầy dầu thêm

Lại cho mượn một cây đèn

Tối nay bà thắp mang lên cúng dường.

*

Đêm về tịnh xá Kỳ Hoàn

Đèn Vua ngàn chiếc rỡ ràng khắp nơi

Đàn ca, nhã nhạc chơi vơi

Bà con dự lễ tươi cười bước mau.

Lão bà châm chiếc đèn dầu

Thành tâm phát nguyện, cúi đầu, chắp tay:

"Xin dâng Phật ánh sáng này

Mong hàng Giáo Hội nơi đây trường tồn

Phò con minh mẫn luôn luôn

Đuốc cao trí tuệ soi đường dài lâu!".

Tuy đèn chỉ có ít dầu

Nhưng bà thầm nguyện phép mầu hiện ra:

"Nếu mà quả thật thân ta

Sau này giác ngộ, thoát qua luân hồi

Thì xin đèn cháy mãi thôi

Hào quang rực rỡ chiếu soi suốt đời!".

Bà treo đèn phía vườn ngoài

Sau khi lễ Phật khoan thai ra về.

*

Đèn Vua giăng khắp bốn bề

Người lo thay bấc, kẻ đi châm dầu

Nhưng đèn tắt giữa đêm thâu

Ít đèn cháy sáng được lâu được dài

Riêng đèn bà lão cháy hoài

Lung linh phô sắc rạng ngời trong đêm

Dầu không hao, bấc vẫn bền

Hào quang phá vỡ màn đêm mịt mùng.

*

Hôm sau vừa mới hừng đông

Mặt trời lấp ló ánh dương khắp miền

Phật truyền ngài Mục Kiền Liên

Dạo quanh tìm cách tắt đèn hết đi,

Đèn còn cháy chẳng nhiều chi

Quạt qua liền tắt không gì khó khăn,

Riêng đèn bà lão xin ăn

Quạt càng cho mạnh lại càng sáng thêm

Thật là kỳ lạ vô biên

Mọi người bàn tán ngạc nhiên vô vàn,

Phật vừa đến mới dạy rằng:

"Đèn này khó tắt, tỏa vàng muôn nơi

Hào quang công đức rạng ngời

Là đèn của Phật trong thời tương lai!"

*

Sau khi dò hỏi mọi nơi

Biết đèn dầu của một người ăn xin

Vua A Xà Thế ngạc nhiên

Hỏi quần thần biết vì duyên cớ nào:

"Trẫm đây công đức biết bao

Cúng đèn cửa Phật kể sao cho vừa

Phật không thọ ký bây giờ

Mà Ngài thọ ký bà già. Lạ thay?".

Đại thần chẳng dám tâu bày

Lệnh Vua bèn phán: "Trẫm đây lòng thành

Muốn tìm hiểu rõ ngọn ngành

Để rồi nguyện với Trời xanh sửa mình!".

*

Đại thần mạnh dạn tâu trình:

"Đại Vương đã dạy thần đành xin thưa

Cúng dường quý ở động cơ

Đại Vương có lẽ lòng chưa chí tình

Thiếu lời thệ nguyện quang minh

Cho nên công đức mong manh không nhiều

Bà già hành khất tuy nghèo

Tuy ít phẩm vật, nhưng nhiều thành tâm

Đèn bà chiếu sáng vô ngần

Tan sương mờ ám, vén màn u minh

Soi đường giải thoát chúng sinh

Suy tôn Giáo Hội, vinh danh Phật Đà!"

(phỏng theo bản văn xuôi của Thiện Châu)

(5)

Nắm Tro Tàn

Thuở xưa Đức Phật chúng ta

Hồi còn tại thế, tiếp bà Mẹ kia,

Bà ta nức nở não nề

Thương con vừa chết, thảm thê cõi lòng,

Ôm con bà Mẹ khóc ròng

Quỳ xin Phật cứu, cầu mong phép mầu.

Bà tin tưởng Phật từ lâu

Đã đầy nhân ái, lại giàu thần thông

Cứu con bà thoát tử thần.

Phật nghe than khóc, cảm thông, nhận lời.

*

Phật truyền Bà ghé mọi nơi

Tìm nhà nào suốt ba đời vừa qua

Không hề chịu cảnh tang ma

Không người thân thích gần xa lìa trần

Xin về một nắm tro tàn

Tro này mới thật vô vàn linh thiêng

Phật dùng tro làm phép riêng

Cứu con bà sống, chớ phiền muộn chi!

*

Mẹ ôm con vội ra đi

Lòng đầy hy vọng, sá gì đường xa

Thăm từng nơi, ghé từng nhà

Hỏi xin mong sẽ tìm ra tro tàn

Trèo đèo, lội suối, băng ngàn

Tro xin chẳng được, ngồi than thân mình:

"Ba đời trong mỗi gia đình

Tử thần đều viếng đâu dành riêng ta

Thương con thời có xót xa

Nhưng mà nghĩ kỹ chẳng qua luật trời!".

Tự nhiên lòng Mẹ thảnh thơi

Ôm con trở lại quỳ nơi Phật Đài

Chẳng còn than khóc kêu nài

Dù lòng vẫn nhớ con hoài khôn nguôi

Chuyến đi Mẹ kể đầu đuôi

Rồi xin Phật dạy cho đôi lời vàng.

*

Phật nhân dịp đó phán rằng:

"Đời sanh ra vốn đã mang muộn sầu

Kiếp người sống chết liền nhau

Nói chung vạn vật trước sau vô thường

Con chết đi dù tiếc thương

Nhưng lòng đừng mãi vấn vương làm gì!".

Cuối cùng Mẹ gạt sầu bi

An tâm ôm xác con về cất chôn,

Chuông chùa vang tiếng trong thôn

Lá vàng trước mộ, hoàng hôn cuối trời.

(phỏng theo bản văn xuôi của Minh Hưng)

(6)

Xâu Ngọc... Nước

Hoàng cung cảnh đẹp vô cùng

Hoa thơm, cỏ lạ một vùng tươi xinh

Có hòn non bộ hữu tình

Có hồ bán nguyệt in hình trời mây

Mưa nhè nhẹ, gió hây hây

Muôn chim đua hót ngất ngây lòng người.

Bên mành Công Chúa đang ngồi

Nụ cười trong trắng, tuổi đời ngây thơ

Cảnh vườn Thượng Uyển như mơ

Nhưng Nàng đưa mắt thờ ơ ngắm nhìn

Quá quen cảnh vật ngoài hiên

Nên Nàng mơ mộng về miền xa xôi

Thả hồn mơ cảnh lạ đời

Khác hơn mọi thứ ở nơi cung đình.

*

Hạt mưa lất phất qua mành

Rơi trên mái ngói men xanh hiên ngoài

Đọng thành dòng nhỏ chảy dài

Buông từng giọt xuống rãnh nơi thềm nhà,

Giọt mưa rọi nắng vàng pha

Nở thành bóng nước như hoa tuyệt vời

Sắc mầu kỳ ảo rạng ngời

Giống muôn hạt ngọc hiếm nơi dương trần.

*

Mặt Công Chúa chợt sáng ngần

Nàng nhìn bóng nước nghĩ thầm: "Đẹp thay!

Ta nhiều châu báu trong tay

Nhưng so với ‘ngọc nước’ này kém xa

Ước gì ai tặng cho ta

Một tràng chuỗi kết toàn là ngọc đây

Đeo lên trang điểm cổ này

Biết bao hạnh phúc dâng đầy tim côi!".

*

Khi mưa trên mái tạnh rồi

Nước ngưng lòng rãnh. Ôi thôi còn gì!

Bao hình bóng nước biến đi

Còn đâu ngọc quý! Còn chi mộng hờ!

Tâm hồn Công Chúa ngẩn ngơ

U buồn nét mặt! Thẫn thờ con tim!

Về phòng đóng cửa, im lìm,

Vội vàng cung nữ báo tin triều đình.

Đức Vua, Hoàng Hậu hoảng kinh

Tưởng Nàng bệnh nặng, xót tình con yêu

Thường nâng niu, vốn nuông chiều

Nên cùng gạn hỏi đủ điều hồi lâu.

E dè Công Chúa cúi đầu

Lời hoa thỏ thẻ trình tâu ý mình

Muốn tràng "ngọc nước" đẹp xinh

Bồng bềnh trên rãnh, kết thành chuỗi đeo.

*

Vua vui vẻ nói: "Con yêu!

Đó là bóng nước mưa chiều tạo ra

Tuy trông đẹp tựa ngọc ngà

Kết đâu thành chuỗi! Chỉ là giả thôi!

Ta nhiều ngọc hiếm trên đời

Cho con ngọc thật chứa nơi kho tàng!"

Vua sai mang ngọc cho Nàng

Nhưng nào Công Chúa có màng đến đâu

Chỉ đòi "ngọc nước" muôn mầu

Giờ đây thất vọng, âu sầu ngày đêm

Bệnh tình càng trở nặng thêm

Vua và Hoàng Hậu muộn phiền lo âu.

*

Thế rồi nhân một buổi chầu

Vua, Quan họp lại cùng nhau luận bàn

Làm sao chữa bệnh cho Nàng,

Triều thần lúng túng không phương kế nào.

Vua đòi thợ ngọc giỏi vào

Lệnh theo bóng nước sắc mầu long lanh

Mà làm ra ngọc đẹp xinh

Để xâu thành chuỗi đem trình lên Vua.

Bao nhiêu thợ giỏi chịu thua

Làm sao chuốt ngọc đẹp như bóng hình!

Vua mong Công Chúa chóng lành

Nghìn vàng treo thưởng tìm danh y về.

*

Rồi vào một buổi sáng kia

Có người thợ ngọc xin đi vào chầu

Già đời, trắng tóc, bạc râu

Sau khi nghe chuyện Cụ tâu đôi lời:

"Đây là tâm bệnh mà thôi

Thuốc thang điều trị không đời nào xong

Bệnh tình Công Chúa trong cung

Hạ thần có cách. Chữa mong khỏi liền!"

Vua Cha mừng rỡ vô biên

Đi tìm Công Chúa báo tin: "Có người

Xâu được ngọc quý thật tài!"

Nàng nghe vội nở nụ cười. Mộng mơ.

*

Hôm sau được dịp trời mưa

Bao nhiêu "ngọc nước" trôi bờ rãnh hoa

Cụ già tâu với Vua Cha

Xin mời Công Chúa ghé ra trước thềm

Cụ thưa: "Tôi mắt kèm nhèm

Ngọc nào tốt xấu khó nhìn ra thay

Xin nhờ Công Chúa khéo tay

Lại thêm tinh mắt, ra đây lựa giùm!"

Long lanh bóng nước từng chùm

Trôi trên bờ rãnh chập chùng nối nhau

Tựa như ngọc quý muôn mầu

Tiếc thay chạm đến tan mau không ngờ!

Nàng Công Chúa tiếc ngẩn ngơ

Nhanh tay cố vớt hàng giờ uổng công.

Hồi lâu chán nản trong lòng

Xoay qua lên tiếng thưa cùng Vua Cha:

"Thứ này chẳng đáng ước mơ

Chỉ là hình dáng phô ra bên ngoài

Toàn là giả tạo mà thôi

Con không ưa thích nữa rồi! Thưa Cha!"

Nàng Công Chúa tỉnh ngộ ra

Thẹn thùng về chuyện vừa qua vô vàn.

*

Phật quay qua Ngài A Nan

Và cùng đại chúng khẽ ban lời vàng:

"Vật chi thể chất rõ ràng

Lại thêm hình tướng sẽ càng mau tan:

Bồng bềnh như bóng trôi ngang

Chập chờn như dải nắng vàng trong mưa

Mà nai khao khát thích ưa

Tưởng lầm là nước vội đua nhau dành!"

*

Sắc thân ngũ ấm chúng sanh

Nếu mà quán tưởng như vành nắng kia

Quán như bóng nước tan đi

Thoát vòng sanh tử! Còn chi luân hồi!

(phỏng theo bản văn xuôi của Trí Hiền)

(7)

Vui Trong

Đau Khổ

Một hôm thuyết pháp trở về

Phật cùng đệ tử đang đi trên đường

Chợt đâu thấy một anh chàng

Lùa bầy bò chạy nghênh ngang reo hò.

Đàn bò vừa được ăn no

Vui chân nhảy nhót đủ trò trước sau

Rỡn đùa, kêu rống, chen nhau

Để rồi lấn ép húc đầu, máu văng

Thêm đòn vọt của người chăn

Bò kêu đau đớn, lưng hằn vết roi.

*

Chỉ đàn bò, Phật ban lời:

"Anh chàng hàng thịt thảnh thơi chăn bò

Hàng ngày lùa chúng ra vô

Tìm nơi cỏ tốt tha hồ bò ăn

Đàn bò có tới ba ngàn

Con nào béo tốt là chàng lựa ra

Phanh thây, xẻ thịt, lột da

Đem qua chợ bán gần xa kiếm lời.

Nửa đàn bò bị giết rồi

Những con còn lại có đời nào hay

Phận mình biết sẽ sao đây

Thản nhiên vui vẻ đua bầy rỡn nhau."

*

"Đời người có khác gì đâu

Biết bao nhiêu kẻ vùi sâu thân mình

Tham lam dục lạc thường tình

Bạc tiền chất chứa, lợi danh mưu cầu

Trăm phương nghìn kế hại nhau

Nào hay cuộc sống trước sau vô thường

Mong manh như một giọt sương

Long lanh ngọn cỏ bên đường gió lay!"

*

"Cạnh bên sự sống hàng ngày

Tuổi già, cái chết kề ngay đó rồi

Từng giờ từng phút lặng trôi

Con người lại tiến gần nơi mộ phần

Như dòng nước nhỏ nhẹ tuôn

Soi mòn bờ đất dần dần sụp tan,

Giống như bể cá thênh thang

Nước theo khe nứt nhẹ nhàng thoát đi

Cá còn sống được lâu chi?

Con người nào có nghĩ gì sâu xa

Để mà hay biết thân ta

Cái tôi ‘bản ngã’ chỉ là tạm thôi!"

(phỏng theo bản văn xuôi của Hồng Mai)

(8)

Một Lòng

Vì Đạo

Nước kia có một quốc vương

Nhân từ, vui vẻ, dễ thương vô cùng

Xuân về hoa lá tưng bừng

Vua mang quà tặng đến từng xóm thôn

Thăm người nghèo khó neo đơn,

Hòa mình cùng với vui buồn của dân.

Ra đi phấn khởi vô ngần

Lúc về Vua lại bần thần lo âu.

*

Vua khuyên dân chúng từ lâu

Phụng thờ Tam Bảo trước sau chân thành

Ăn chay, niệm Phật, làm lành

Hiếu cùng cha mẹ, thuận anh em nhà.

Ai theo điều đã đề ra

Được tha sưu thuế thật là vui thay.

Mọi người răm rắp theo ngay

Nào mê nhân nghĩa, chỉ say bạc tiền

Say mồi lợi lộc triền miên

Bề ngoài giả bộ không quên Cửa Thiền,

Luân thường đạo lý đảo điên

Vua nghe sự thực, buồn phiền khôn nguôi

Tìm phương cách giúp cho người

Quay về nguồn Đạo, sống đời hiền lương.

*

Một tuần sau trước ngai vàng

Vua truyền cho khắp xóm làng được hay:

"Ai còn thờ Phật, ăn chay

Tử hình theo luật từ đây ban hành".

Những phường giả dối gian manh

Những phường không có tâm thành từ lâu

Giờ cần che đậy gì đâu

Nhởn nhơ chế giễu đạo mầu Thế Tôn.

*

Nhưng rồi chợt có một hôm

Quân hầu dẫn đến một ông cụ già

Không tuân luật mới ban ra

Công khai thờ Đức Thích Ca tại nhà.

Ông thường nghĩ: "Tấm thân ta

Lâu nay nghèo đói nhưng mà sướng thay

Được nghe giáo lý hàng ngày

Phụng thờ Tam Bảo, vui say Cửa Thiền,

Còn hơn bao kẻ lắm tiền

Dư mùi phú quý, thiếu duyên tu hành

Nào đâu nghe được câu kinh

Khác chi ở chốn ngục hình mà thôi!".

*

Ông già mạnh dạn thưa lời:

"Dù Vua xử tội, bầy tôi cam đành

Dù cho phải chịu tử hình

Một lòng thờ Phật trung trinh suốt đời!".

Vua truyền: "Nếu bản thân ngươi

Tuân theo luật mới, tội thời miễn ngay

Lại phong chức tước từ đây,

Còn không, luật pháp thẳng tay hành hình!".

Ông già khẳng khái tâu trình:

"Hết lòng vì đạo, thân mình xá chi

Vinh hoa, phú quý trôi đi

Đời không đạo pháp đáng gì sống đây!"

*

Vua truyền: "Ta xử tử ngay!".

Ông già bình tĩnh tỏ bầy tâm tư:

"Kính tâu bệ hạ nhân từ

Bầy tôi kiếp trước chắc tu đã nhiều

Kiếp này hưởng đạo cao siêu

Sớm khuya lời kệ, sáng chiều câu kinh

Coi như hạnh phúc đời mình

Nước sôi, lửa đỏ, cực hình quản chi

Tìm về nép bóng từ bi

Tôi, Thanh Tiến Sử, nguyện đi trọn đường!".

*

Vua truyền: "Chuẩn bị pháp trường

Đem người xử tử làm gương cho đời!".

Quan quân lập tức vâng lời

Áp lôi tội phạm ra nơi chém đầu,

Vua thầm nói nhỏ quan hầu

Phải ngưng chờ lệnh, chớ đâu hành hình.

*

Pháp trường gươm giáo thất kinh

Ông già trăn trối tâm tình dặn con:

"Quyết tâm giữ đạo cho tròn

Thi hành lời Đức Thế Tôn suốt đời

Noi gương cha dù đầu rơi

Luôn theo chánh pháp, không rời đức tin!".

Ba hồi trống giục vang rền

Lưỡi gươm đao phủ đưa lên. Rồi ngừng.

Lệnh Vua giải tội về cung

Vây quanh dân chúng vô cùng ngạc nhiên.

*

Quan quân đưa lão đi liền

Vào triều kính cẩn quỳ bên bệ rồng,

Quan hầu thuật chuyện lão ông

Với lời tử biệt nói cùng người con.

Vua nghe cảm động trong lòng

Mừng vì Đạo chửa suy vong trên đời.

Lệnh Vua cấm Đạo vừa rồi

Ban ra nhằm thử lòng người mà thôi.

*

Vua khen ông lão hết lời

Rồi phong "Tướng Quốc" giữa nơi triều đình

Vua lưu ông lão bên mình

Giúp Vua truyền bá đạo lành Thế Tôn.

Đạo vàng thức tỉnh tâm hồn

Dân theo Phật Pháp về nguồn an vui

Ấm êm đời sống khắp nơi

Non sông phô sắc, lòng người nở hoa.

*

Quốc Vương nhân ái chan hòa

Là tiền thân Phật Thích Ca một thời.

(phỏng theo bản văn xuôi của Đức Thượng)

(9)

Điều Đáng

Lo Nhất

Vua Ba Tư Nặc nước kia

Một ngày bà mẹ chợt lìa trần gian

Nhà Vua cùng với các quan

Cử hành tang lễ vô vàn trang nghiêm

Trong lòng Vua rất buồn phiền

Nên Vua cùng các tôi hiền ghé sang

Viếng thăm tịnh xá Kỳ Hoàn

Xin vào lễ Phật và hàng Chư Tăng.

Ôn tồn Phật hỏi thăm rằng:

"Đại Vương sao mặc áo tang thế này?"

Nhà Vua buồn bã cho hay

Mẹ già, bệnh nặng, vừa đây qua đời.

Phật bèn an ủi đôi lời:

"Bốn điều lo ngại của người trần gian:

Sống thời thiếu thốn mọi đàng,

Già thời khô héo suy tàn tấm thân,

Bệnh thời đau đớn muôn phần,

Chết thời ly biệt. Có ngần ấy thôi!"

*

"Vô thường vạn vật muôn nơi

Luôn luôn chuyển biến không đời nào ngưng

Mạng người cũng tựa nước sông

Ngày đêm chảy mãi xuôi dòng trôi xa

Nào ai trong cõi người ta

Cùng dòng sông tắm được qua hai lần".

*

"Đại Vương hiếu thảo vô ngần

Hãy làm việc thiện cho dân được nhờ

Rồi đem công đức vô bờ

Một lòng hồi hướng về cho Mẹ hiền

Khiến người siêu thoát cõi trên

Ngài nơi trần thế cũng thêm phước lành

Khỏi vòng quanh quẩn tử sanh

Tương lai giải thoát tạo thành từ đây".

*

Mặt rồng như tỉnh cơn say

Tràn lòng hoan hỉ, tan mây u sầu

Thấm nhuần giáo lý thâm sâu

Nhà Vua hy vọng phép mầu tương lai

Giúp phần giải thoát Mẹ Ngài

Giúp Vua quét sạch u hoài, lo âu

Bốn điều suy nghĩ từ lâu:

"Sinh, Lão, Bệnh, Tử" tiếp nhau xoay vần.

(phỏng theo bản văn xuôi của Tuyền Minh)

(10)

Con Chó Đói

Phật khi còn tại thế gian

Có Vua hung ác, bạo tàn, hại dân

Nghe Ngài thuyết pháp ở gần

Vua theo dân chúng ân cần tới lui

Xin Ngài kể một chuyện vui

Lại vừa hữu ích cho đời dài lâu.

Phật bèn kể lại chuyện sau

Chuyện "Con Chó Đói" xiết bao lạ thường.

*

Thuở xưa có vị Quốc Vương

Hung tàn, bạo ngược chẳng thương dân mình

Mọi người khốn đốn, điêu linh,

Khiến Ông Đế Thích hiện hình trần gian

Dắt theo quỷ dữ vô vàn,

Ông thành một bác thợ săn hiền lành

Quỷ thành ra Chó khôn lanh

Xác thân to lớn, tính tình dữ hung

Thợ săn dắt Chó vào cung

Để xin được yết kiến cùng Quốc Vương.

*

Chó kia tỏ vẻ khác thường

Tru lên dữ dội như đương bất bình

Lâu đài cung điện rung rinh

Quốc Vương nghe tiếng thất kinh, rụng rời

Đòi ông thợ tới trước ngai

Tâu trình cho rõ để Ngài được hay.

Thợ săn cung kính tỏ bày:

"Muôn tâu Bệ Hạ Chó này đói ăn

Là tru lên tiếng dữ dằn!"

Ngài truyền cho Chó thức ăn thật nhiều.

Mang bao nhiêu, hết bấy nhiêu!

Chó còn vẫn đói! Còn kêu! Còn đòi!

Đến khi ăn sạch kho rồi

Chó tru ầm ĩ, đền đài rung rinh

Tưởng chừng như xập cung đình

Quốc Vương nhốn nháo sợ mình lâm nguy

Hỏi ông thợ có cách gì

Làm cho Chó đói im đi tức thời?

*

Thợ săn nghiêm nghị đáp lời:

"Thịt người nó ghét nó thời thích ăn!"

Quốc Vương: "Chó ghét ai chăng?"

"Hôn quân, bạo chúa!", thợ săn trả lời,

"Khi dân no ấm nơi nơi

Chó này lặng tiếng, im hơi, ngoan hiền".

Quốc Vương chợt tỉnh ngộ liền

Ăn năn hối cải lòng riêng dâng tràn

Hối về việc ác từng làm

Khiến dân điêu đứng gian nan, khốn cùng.

*

Phật vừa kể dứt chuyện xong

Mặt Vua tái ngắt, trong lòng xốn xang.

Phật bèn khuyên nhủ nhẹ nhàng:

"Ngày nào nghe chó tru vang trong triều

Nhà Vua hãy nhớ những điều

Trong câu chuyện kể buổi chiều hôm nay

Cách làm cho chó im ngay

Ta tin Bệ Hạ đã hay biết rồi!"

(phỏng theo bản văn xuôi của Hoàng Minh)

(11)

Bẩy Cái

Lọ Vàng

Từ bao nhiêu kiếp trước đây

Chàng kia chỉ thích mê say làm giàu

Ăn no nào có dám đâu

Mặc thời hà tiện trước sau sơ sài

Chẳng khi nào giúp đỡ ai

Kiếm nhiều, cất kỹ, không xài tiền ra

Mua vàng dấu kín bình hoa

Đầy trong bẩy lọ, xó nhà đem chôn.

*

Thời gian như sóng dập dồn

Anh chàng bệnh nặng, một hôm lìa trần

Nhưng vì tiếc của vô ngần

Đọa làm Rắn độc để gần vàng kia

Cận kề canh giữ sớm khuya

Xó nhà quanh quẩn chẳng khi nào rời.

*

Ngày qua, tháng hết, năm trôi

Căn nhà mục nát thế rồi sập tan

Rắn ta chết chẳng kịp than

Nhưng lòng vẫn tiếc nuối vàng dấu chôn

Cho nên lại đọa tấm thân

Làm loài Rắn độc một lần thứ hai

Bò quanh canh giữ trong ngoài

Chẳng cho vàng lọt tay ai bao giờ.

*

Một ngày chàng Rắn bơ phờ

Nghĩ thầm: "Xấu xí thân ta thế này

Chỉ vì tiếc của chôn đây

Ta cần tạo phước báu ngay bây giờ

Đừng nấn ná! Chớ chần chờ!

Quyết tâm bố thí! Thiết tha cúng dường!"

*

Rắn bò ra cạnh bên đường

Kêu người khách lạ đi ngang giúp mình,

Khách kia nghe gọi thất kinh

Tưởng loài rắn độc nấp rình đâu đây,

Rắn ta thành khẩn tâu bày

Mong người giúp đỡ tiếp tay cúng dường,

Khách kia chẳng chút ngập ngừng

Theo về nhận một lọ vàng đi ngay

Lên chùa thưa lại cùng Thầy

Xin cho Rắn cúng một ngày Trai Tăng

*

Hạn kỳ vào giữa mùa trăng

Khách kia trở lại. Rắn mừng hỏi han,

Rắn theo kế hoạch đã bàn

Tìm cây làm gậy rồi chàng quấn quanh

Lấy chăn phủ kín thân mình

Khách khiêng cây gậy đi nhanh lên chùa.

*

Dọc đường có kẻ hỏi đùa:

"Khiêng gì đẹp thế?". Khách vờ lặng yên.

Rắn ta nổi giận như điên

Ác tâm muốn cắn khách liền một khi

Nhưng rồi cố dẹp "sân, si"

Nhớ ngày lễ tới cũng vì khách đây

Chỉ lên tiếng trách ông này:

"Chắc tôi xấu xí khiến Ngài lặng thinh?".

Khách kia xấu hổ thật tình

Chân thành xin hứa sửa mình từ đây.

*

Cả hai tiếp tục đi ngay

Lên chùa vừa kịp vào ngày Trai Tăng

Rắn ta tới trước Phật đường

Lễ dâng cung kính, cúng dường thành tâm,

Chư Tăng chú nguyện lâm râm

Rắn nghe thuyết pháp xong thầm ngộ ra

Nghĩ: "Vàng đầy ải thân ta

Đọa làm rắn độc, thiết tha làm gì!

Vàng còn sáu lọ giữ chi

Muốn cầu phước báu cúng đi cho rồi!".

*

Rắn lòng hoan hỉ tuyệt vời

Đem vàng còn lại cúng nơi Cửa Thiền

Cúng xong Rắn chết bình yên

Lìa nơi trần tục, về miền thanh cao

Do nguồn phước báu dạt dào

Cõi trời Đao Lợi sanh vào! Vui thay!

*

Một hôm kể lại chuyện này

Phật nhân đó nói cùng Ngài A Nan:

"Người khiêng chú Rắn tham vàng

Là ta thuở đó. Còn chàng Rắn đây

Là ông Xá Lợi Phất này,

Khi ông trách mắng, ta đây ngượng ngùng

Cúi đầu hổ thẹn vô cùng

Tự thề khiêm tốn với chung mọi loài

Chẳng coi ai lại hơn ai

Muôn loài bình đẳng lâu dài ngang nhau!".

(phỏng theo bản văn xuôi của Y Hà)

(12)

Người Mẹ

Nắng hồng rực rỡ trời mây

Chim muông ríu rít, cỏ cây rộn ràng

Hào quang chói lọi ánh vàng

Theo chân Đức Phật lên đàng sáng nay

Ngài đi khất thực trong ngày

Tìm cơ giáo hóa những ai lầm đường.

*

Nhà kia kín cổng cao tường

Đế Đô là chủ, giàu sang nhất vùng

Tham lam, ích kỷ vô cùng,

Hôm nay chủ vắng. Chó trông chừng nhà,

Nhe nanh hăm dọa người qua

Mắt ngầu hung dữ như là cuồng điên.

*

Phật ngừng khất thực trước hiên

Chó lao vội đến sủa lên, cắn Ngài

"Hãy im!" Ngài nói khoan thai

Chó bèn lui lại để rồi chồm lên

Phật đưa tay đỡ thản nhiên

Đón hai chân trước xong liền nói ngay:

"Ngươi là Mẹ chủ nhà này!

Chớ nên nóng giận. Ta đây rõ rồi

Kiếp xưa hung ác hại người

Quanh năm lừa lọc, suốt đời tham lam

Cửa nhà, châu báu, bạc vàng

Mưu mô thâu góp vô vàn bất lương

Chết rồi còn vấn còn vương

Luyến lưu trần thế, tiếc thương gia tài

Lựa ngay kiếp Chó đầu thai

Trở về nhà cũ giữ hoài của kia

Còn tham lam nữa làm chi!

Phải lo tu tỉnh ngay đi từ giờ!".

*

Oai phong Đức Phật vô bờ

Lời vàng nhiếp phục. Chó như ngộ liền

Ăn năn, hối cải, lặng im

Gục đầu, lệ tủi dâng lên ngập tràn

Phật bèn lui bước nhẹ nhàng,

Chó từ khi đó chẳng màng giữ canh

Lui vào một xó quẩn quanh

Bỏ ăn, bỏ sủa, mặc tình chủ gia.

Đế Đô dò hỏi người nhà

Mới hay chuyện Phật ghé qua bữa nào

Đế Đô căm tức biết bao

Chạy đi tìm Phật hỗn hào hét la.

*

Phật ôn tồn dạy: "Nghe ta!

Chó này kiếp trước chính là Mẹ ngươi

Tham lam, độc ác, hại người

Nên nay muốn trở về nơi chốn này

Hóa làm kiếp Chó khổ thay

Quẩn quanh giữ của đọa đầy tấm thân!"

Đế Đô bực bội vô ngần

Nghĩ lời vu khống, mười phần chẳng tin.

Phật thêm: "Ngươi hãy về liền

Dưới gầm Chó ngủ đào lên có vàng

Mẹ ngươi chôn dấu kỹ càng

Chết rồi chẳng kịp trối trăn câu nào!"

*

Đế Đô kinh ngạc xiết bao

Lòng tham tan biến! Nỗi đau dâng tràn

Niềm tin đạo pháp dần lan

Về nhà đào bới, thấy vàng dấu chôn

Chao ơi tan nát tâm hồn!

Đế Đô ôm Chó lệ tuôn tràn trề

Ăn năn cuộc sống u mê

Giờ đây sám hối quay về đường ngay

Quỳ xin Đức Phật chỉ bày

Cứu cho Mẹ khỏi cảnh đầy khổ đau.

*

Từ bi Phật dạy đôi câu:

"Mẹ ngươi nghiệp chướng từ lâu nặng nề

Ngươi mau mau hãy tìm về

Nương nhờ Tam Bảo quy y tức thì

Lại thêm ngũ giới thọ trì

Tiền này bố thí, của kia cúng dường

Chân thành sám hối trong lòng

Mẹ yêu hồi hướng mới mong phước lành!

Ta từng chỉ dạy chúng sanh

Con đường giải thoát tự mình phải theo

Ở đời sướng khổ mình gieo

Nhân nào quả nấy chớ kêu ai cùng!"

*

Đế Đô chợt hiểu. Vui mừng!

Làm theo lời Phật một lòng thiết tha.

Thời gian thấm thoắt trôi qua

Một hôm Chó duỗi mình ra lìa trần

Trút hơi thỏa mãn vô ngần

Tâm hồn thanh thản! Xác thân nhẹ nhàng!

*

Hôm sau trong giấc mộng vàng

Đế Đô thấy một Bà dang tay cười

Trên nền mây trắng giữa trời

Gật đầu vui sướng, nói lời dịu êm:

"Mẹ gây lầm lỗi triền miên

Chó kia là Mẹ đọa miền khổ đau

Nhờ ơn Phật độ nhiệm mầu

Nhờ con hiếu thảo trước sau tâm thành

Ngày nay Mẹ được vãng sanh

Vào nơi thế giới an lành thảnh thơi!

Chớ quên nhân quả ở đời

Luật Trời đã định! Nhớ lời nghe con!

Gắng công tu học cho tròn

Mẹ dù vĩnh biệt mãi còn an vui!"

(phỏng theo bản văn xuôi của Đức Thương)

-ooOoo-

Đầu trang | Phần 1 | Phần 2 | Tập II | Tập III

Trở về trang Thư Mục

last updated: 01-01-2004

Chân thành cám ơn Cư sĩ Tâm-Minh Ngô Tằng Giao đã gửi tặng bản vi tính (Bình Anson, 05-2003).
