Truyện Cổ Phật Giáo
Truyen co PG - II - 01
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Truyen co PG - II - 01

Trang gốc

Đọc với phông chữ Times New Roman (Unicode)

Truyện Cổ Phật Giáo

Truyện Thơ - Tập II

Tâm Minh Ngô Tằng Giao

Diệu Phương xuất bản - 2002

Lời Nói Đầu Nhiều truyện xưa về Phật Giáo do các người khác nhau thuật lại đã được Minh Chiếu sưu tập và xuất bản thành một bộ sách gồm nhiều cuốn lấy tên là "Truyện Cổ Phật Giáo". Những truyện này đều được viết bằng "văn xuôi".

Một số những truyện trong bộ sách trên đã được Tâm Minh Ngô Tằng Giao chọn ra rồi phỏng theo đó mà tóm tắt lại cho ngắn gọn, kể lại bằng ngôn từ bình dị và nhất là chuyển nội dung nguyên bản từ "văn xuôi" sang "văn vần" dưới hình thức thơ "lục bát" để người đọc, người nghe dễ hiểu và dễ nhớ.

Những truyện cổ Phật Giáo tuy giản dị nhưng rất thâm thúy, thường hàm chứa đầy đủ và sâu sắc về đạo đức, giáo dục, luân lý và triết học. Truyện nói lên cái tinh hoa hay đẹp của giáo lý, từ bi và trí tuệ đồng thời mang lại sự xây dựng, thức tỉnh và giác ngộ cho người đời. Đọc những truyện cổ Phật Giáo người đọc cảm thấy một niềm siêu thoát lâng lâng tràn ngập tâm hồn.

"Truyện Cổ Phật Giáo", truyện thơ (tập 1), đã được xuất bản vào tháng 1 năm 2001. "Truyện Cổ Phật Giáo" được chuyển thành thơ này là tập thứ hai trong một bộ sách gồm nhiều tập do Tâm Minh Ngô Tằng Giao phát tâm thực hiện dần dần trong tương lai.

Xin trân trọng giới thiệu đến các độc giả một cuốn sách mà chúng tôi thiết nghĩ là vừa lý thú và vừa hữu ích.

Diệu Phương

Virginia - USA

(Tháng 1 năm 2002)

* * *

(1)

Người làm mặt nạ

Có người thợ ở làng xa

Chuyên làm mặt nạ thật là khéo tay

Rành nghề sinh sống lâu nay

Trong nhà hình vẽ treo đầy khắp nơi

Bao nhiêu nét mặt con người:

Đây sao hung ác, kia thời hiền lương

Buồn vui, cười khóc, ghét thương

Đủ hình mặt nạ phô trương mẫu hàng.

*

Một ngày đoàn kịch ghé làng

Dựng lều chuẩn bị rộn ràng xóm thôn

Diễn tuồng "Ác Quỷ" kinh hồn

Nên cần mặt nạ đặt Ông thợ làm,

Ông mừng nhận được "mối hàng"

Trổ tài hoàn tất vội vàng ngày đêm

Vẽ tô mặt quỷ liên miên

Trông vừa ma quái lại thêm dữ dằn.

*

Tình cờ bạn quý ghé thăm

Thấy Ông nét mặt tối tăm bất thường

Gian manh, hắc ám, bất lương,

Ra về khách mãi vấn vương, ngỡ ngàng.

*

Tháng sau bạn lại ghé ngang

Vừa nhìn mặt chủ reo vang vui mừng:

"Bác trông tốt tướng vô cùng

Kỳ này sắc diện xem chừng đẹp ra

Chắc nhiều may mắn đây mà?"

Chủ nhân nghe hỏi lòng đà hoang mang

Sau khi suy ngẫm kỹ càng

Mới hay là tại "mối hàng" mà thôi!

*

Lần đầu mặt quỷ tô bồi

Suốt ngày tưởng tượng mắt lồi, răng nanh

Lưỡi thè máu đỏ liếm quanh

Da vàng hung ác, mặt xanh dữ dằn

Khiến Ông sắc diện tối tăm

Khiến cho khách mới băn khoăn vô vàn.

*

Lần sau mặt nạ nhận làm

Là khuôn mặt vị công thần thanh liêm

Miệt mài Ông thức ngày đêm

Tạo ra những nét lành hiền, thanh cao

Nụ cười nhân hậu dạt dào

Khiến Ông ảnh hưởng tốt vào dung nhan

Mặt Ông bỗng đẹp rỡ ràng

Ghé thăm khách mới khen rằng tốt tươi.

*

Từ lâu Kinh Phật dạy rồi:

"Những điều chứa ẩn ở nơi Tâm người

Luôn luôn biểu lộ ra ngoài:

Tâm như họa sĩ đại tài khéo tay

Vẽ muôn hình tượng giống thay,

Chúng sanh nên gắng tu ngay Tâm mình!".

(phỏng theo bản văn xuôi của Thích nữ Như Thủy - Như Đức)

(2)

Gái nghèo

Ông Cấp Cô Độc một thời

Xin vào lễ Phật, thỉnh mời Ngài qua

Ở nơi tịnh xá ông ta

An cư yên tĩnh trong ba tháng trời,

Dân thành Xá Vệ thật vui

Được nghe Phật dạy, khắp nơi an lành!

Phật luôn khuyên nhủ chúng sanh

Con đường diệt khổ tâm thành nên tu.

*

Hết mùa ba tháng an cư

Mọi người chuẩn bị tiễn đưa chân Ngài

Cảm vì đức, mến vì tài

Bà con đồng loạt một hai thỉnh cầu

Xin Ngài ở lại đó lâu

Rạng soi thêm ánh đạo mầu tôn nghiêm.

*

Phật chưa hứa nhận gì thêm

Bỗng cô gái nọ quỳ bên chân Ngài,

Cô là tớ gái lâu đời

Làm trong tịnh xá, mọi người mến yêu

Cô nghèo, tâm lại chẳng nghèo

Một lòng tinh tấn tu theo Phật Đà,

Nghe tin Phật sắp rời xa

Cô liền đánh bạo tìm ra chốn này

Một lòng thành kính quỳ đây

Cúi đầu đảnh lễ thỉnh Ngài ở thêm.

Phật nghe xong, nhận lời liền

Phước cho tớ gái tâm hiền biết bao!

Người ta thỉnh Phật dễ nào

Kẻ đầy tiền bạc, người cao chức quyền

Sánh đâu cô gái nghèo hèn

Bạc tiền tuy ít, đức tin lại nhiều!

*

Phật nhân đó dạy đôi điều:

"Ta nào phân biệt giàu nghèo, hèn sang

Chúng sanh bình đẳng, ngang hàng

Cùng nhau tắm gội ánh vàng từ bi!"

(phỏng theo bản văn xuôi của Minh Châu)

(3)

Lòng tham tai hại

Hồi còn tại thế xưa kia

Trên đường giáo hóa Phật đi qua làng

Ngài đi cùng ông A Nan

Khai tâm gieo ánh đạo vàng giúp dân.

*

Đang đi Ngài bỗng dừng chân

Bước quanh lối khác có phần xa thêm

Ông A Nan rất ngạc nhiên

Vội lên tiếng hỏi. Phật liền giảng ra:

"Này A Nan phía trước ta

Có quân giặc cướp thật là hiểm nguy

Sau ta ba kẻ đang đi

Gặp quân giặc đó khó bề thoát qua!"

*

Quả nhiên dạo bước nẻo xa

Ba người bạn thiết tà tà rong chơi

Cười hồn nhiên, bước thảnh thơi

Tới nơi thấy gói vàng rơi giữa đường

Họ ngừng lại lượm, mừng rơn

Cùng la: "Hên quá! Tạ ơn ông Trời!

Chúng mình tổ chức ăn chơi

Linh đình một bữa khao đời vẻ vang!"

*

Một chàng được cử lên đàng

Ghé mua "đồ nhậu" chợ làng gần bên.

Chàng đi, lòng nghĩ thấp hèn:

"Nếu mua thuốc độc trộn kèm thức ăn

Hai tên kia chết nhăn răng

Vàng ta hưởng trọn, sướng bằng lên tiên!"

Thế là chàng thực hiện liền

Âm mưu giết hại bạn hiền vì tham!

*

Hai chàng ở lại cũng bàn:

"Nếu ta không phải chia vàng làm ba

Chỉ chia đôi, sướng quá mà!"

Chúng bèn tìm cách xấu xa giết người.

*

Chàng đi chợ về tới nơi

Hai chàng ẩn núp đồng thời ra tay

Giết ngay bạn quý lâu ngày

Rồi ngồi ăn uống no say, cùng cười:

"Vàng này chỉ phải chia đôi

Thế là mình hưởng cuộc đời giàu sang!"

Nào ngờ thuốc độc dần lan

Hết đời hai kẻ sói lang bạo tàn.

*

Phật bèn dạy ông A Nan:

"Ba người chết bởi lòng tham ngu đần

Giết nhau vì mối ác tâm

Ngu si như vậy muôn phần đáng thương

Chúng sanh xem đó làm gương

Lòng tham tai hại, tìm đường tránh xa!"

(phỏng theo bản văn xuôi của Giới Đức)

(4)

Con dao trong tâm

Ở bên Ấn Độ thuở xưa

Nơi thành Xá Vệ, buổi trưa một ngày

Gia đình kia thật duyên may

Phật thương hóa độ, dừng ngay tại nhà,

Tiếc thay chồng vợ tỏ ra

Tham lam, độc ác, xấu xa, hung tàn.

*

Hóa thành một vị đạo nhân

Phật đi khất thực dừng chân trước thềm

Ôm bình bát, đứng trang nghiêm,

Anh chồng đi vắng, vợ liền nhảy ra

Tay xua đuổi, miệng hét la

Tục tằn chửi bới thật là dữ hung.

Đạo nhân nói, giọng ung dung:

"Ta mong gia chủ mở lòng ra cho

Chút lương thực giúp người tu,

Cớ sao thô lỗ đuổi xua nặng lời?"

*

Chợt anh chồng về tới nơi

Thấy người khất thực tức thời nổi cơn

Bao nhiêu giận giữ trào tuôn

Sẵn dao bén nhọn giắt luôn bên mình

Rút ra định chém người lành

Dù cho là kẻ tu hành chẳng nương.

*

Bỗng đâu có một bức tường

Hiện lên bao bọc đạo nhân mọi bề

Tường kiên cố, bằng pha lê

Cửa vào không có, ngại gì gươm đao.

Anh chồng bực bội kêu gào:

"Này ông hãy mở tôi vào mau đi!"

Đạo nhân nói: "Chẳng khó gì!

Hãy quăng dao bén ta thì mở cho!"

*

Anh chồng tự nghĩ: "Chẳng lo

Thân ta vạm vỡ lớn to hơn người

Tay không cũng đủ giết rồi

Dao dù bén nhọn ta thời cần chi!"

Nghĩ xong quăng vội dao đi

Lạ thay tường vẫn phẳng lì, còn nguyên.

Anh chồng tức giận hét lên:

"Dao kia tôi đã quăng liền rồi đây

Sao ông không mở ra ngay?"

Đạo nhân: "Dao bén trong tay sá gì

Dao trong Tâm mới hiểm nguy

Mau quăng dao đó tức thì gần ta!"

*

Thấy người thấu hiểu rõ ra

Bao nhiêu tâm địa xấu xa của mình

Anh chồng bất chợt hoảng kinh

Thật thà hối lỗi, chân thành ăn năn

Mưu mô độc ác tiêu tan

Khấu đầu lạy tạ đạo nhân hết lời.

*

Ngẩng lên nào thấy bóng Người

Bức tường chia cách đồng thời lùi xa

Đạo nhân giờ mới hiện ra

Dáng hình Đức Phật thật là uy nghiêm

Hào quang rạng rỡ một miền,

Nhân từ Phật thuyết pháp liền cho nghe,

Vợ chồng hoan hỉ mọi bề

Đạo vàng hóa độ, quay về đường ngay.

(phỏng theo bản văn xuôi trích: Viên Âm)

(5)

Không phải lỗi

Thày thuốc

Thuở xưa có một thanh niên

Ốm đau, bệnh nặng, triền miên tháng ngày

Dù thày giỏi, dù thuốc hay

Bệnh không thuyên giảm. Bó tay chịu rồi!

Chàng ta than vãn, kêu trời

Tràn trề thất vọng, rối bời khổ đau!

*

May thay độ ít lâu sau

Có ông Thày thuốc bạc đầu, trắng râu

Chất chồng kinh nghiệm từ lâu

Ghé qua thăm bệnh, gật đầu phán ngay:

"Bệnh này trầm trọng lắm thay

Tuy nhiên cũng có thuốc hay chữa lành

Thịt chim trĩ kiếm cho nhanh

Mang về làm thuốc, nấu thành món ăn

Thuốc này tìm thật khó khăn

Nhưng mà bảo đảm bệnh nhân sẽ lành

Muốn lo mạng sống của mình

Uống cho dứt hẳn bệnh tình triền miên

Nghe lời ta dặn chớ quên!"

Rồi Thày về chốn non tiên xa vời.

*

Anh chàng vội vã nhờ người

Kiếm mua chim trĩ khắp nơi xa gần

Thịt chim thật tốt vô ngần

Ăn vào bệnh giảm nhiều phần. Mừng thay!

Lòng chàng sung sướng dâng đầy

Hết lời ca tụng ông Thày là tiên.

*

Bệnh tình nào đã dứt liền

Thế mà chàng đã vội quên lời Thày

Một con ăn hết, ngưng ngay

Bệnh kia trở lại như ngày xưa thôi!

Chàng bèn oán trách nặng lời:

"Thày thời không giỏi! Thuốc thời chẳng hay!"

*

Ông Thày bỗng có một ngày

Ghé thăm trở lại, mặt đầy ngạc nhiên

Nghe chàng kể lể than phiền

Lời Thày chẳng đúng. Mất tiền. Tật mang,

Ôn tồn Thày mới phán rằng

Nguyên do chỉ tại lỗi chàng chứ ai:

"Trách Thày, trách thuốc là sai

Bệnh mình đã nặng thuốc thời lại ngưng

Ăn nhiều chim trĩ mới xong

Một con nào đủ. Sao mong bệnh lành!"

Anh Chàng nghe rõ ngọn ngành

Giận mình mê muội! Trách mình ngu si!

*

Người ta nào có khác chi!

Từ lâu Đức Phật từ bi dạy rồi

Chúng sanh nhiều kiếp, nhiều đời

Trầm luân cõi khổ, nổi trôi bể sầu

Phật bày phương pháp nhiệm mầu

Thoát vòng sanh tử. Ai đâu nghe lời

Tu hành biếng nhác mãi thôi

Cho nên vẫn bị luân hồi tử sanh,

Rồi than Phật chẳng độ mình

Trách luôn Phật Pháp chẳng linh, chẳng mầu!

(phỏng theo bản văn xuôi của Thiên Chơn)

(6)

Chú khỉ nhân từ

Tiền thân Đức Phật một thời

Từng là chú Khỉ sống nơi khu rừng

Thân hình to lớn hào hùng

Xiết bao mạnh mẽ, vô cùng thông minh,

Nhân từ nổi tiếng rừng xanh

Giúp người hoạn nạn tâm thành chứa chan.

*

Một ngày rực rỡ ánh vàng

Nắng trời tỏa ấm, gió ngàn vờn quanh

Khỉ đang ăn uống trên cành

Suối trong, nước mát, trái lành, quả ngon

Bỗng nghe vang vọng núi non

Tiếng người kêu cứu dập dồn vẳng xa,

Khỉ lần theo lối rừng già

Thấy hang đá nọ hiện ra cuối đường

Dưới hang có kẻ khóc thương

Trượt chân rơi xuống khó đường trèo lên.

*

Rêu trơn, đá nhọn hai bên

Hang sâu thăm thẳm. Khỉ quên hiểm nghèo

Lần theo vách đá cheo leo

Bám vào cây, rễ, Khỉ trèo xuống hang

Mong sao cứu kẻ nguy nan,

Nạn nhân thấy Khỉ kinh hoàng kêu rên

Rồi liều để Khỉ cõng lên

Còn hơn ở lại dưới miền hiểm nguy.

*

Đường lên cực nhọc kể chi

Khỉ tuy cõng nặng, quản gì khó khăn

Cả hai leo tới miệng hang

Sức tàn, lực kiệt nằm lăn im lìm

Cây cao, bóng mát, cỏ mềm

Rì rào suối chảy, êm đềm gió ru

Nhạc rừng tấu khúc thiên thu

Như gây an lạc, như xua muộn phiền

Thả hồn vào cõi thiên nhiên

Cả người lẫn Khỉ ngủ quên không ngờ!

*

Một thời gian tỉnh cơn mơ

Nạn nhân thấy Khỉ say sưa giấc nồng

Ác tâm nổi dậy, nghĩ thầm:

"Từ lâu đói khát ta cần thức ăn

Đường về lại quá xa xăm

Khỉ đang say ngủ, chi bằng giết ngay

Thịt này ăn đỡ qua ngày!"

Thế là kẻ ác ra tay thi hành

Kiếm hòn đá lớn ở quanh

Đập vào đầu khỉ. Gian manh hại đời!

*

Bị thương nặng Khỉ than trời,

Máu ra lai láng, cố ngồi nhỏm lên

Lết qua cây ở gần bên

Trèo lên cành trốn. May liền thoát thân.

Trên cao nhìn kẻ vô ơn

Lòng tuy ngao ngán, không hờn giận chi

Ứa dòng nước mắt sầu bi

Hòa theo máu đỏ tuôn đi ướt người,

Khỉ yên lặng đứng một hồi

Thương cho trần thế nổi trôi đọa đầy

Bao nhiêu nhân ác mãi gây

Tâm người chẳng tốt! Khó thay quả lành!

Khỉ buồn bã, vội chuyền cành

Bỏ về núi thẳm, rừng xanh thuở nào.

*

Dù cho lửa hận dâng cao

Tình thương, đức độ tưới vào dẹp tan

Sống theo lời Phật từng ban

Từ bi, hỷ xả Đạo vàng sáng soi!

(phỏng theo bản văn xuôi trích: Lược Sử Phật Tổ)

(7)

Gần Phật

và xa Phật

Ở trong tịnh xá Kỳ Hoàn

Nơi thành Xá Vệ hương ngàn thênh thang

Cỏ cây rực rỡ ánh vàng

Phật ngồi thuyết pháp cho hàng Chư Thiên.

*

Bấy giờ ở nước kế bên

Hai Thày tu nọ lòng riêng ước thầm

Mong sao gặp Phật một lần,

Rủ nhau đi, chẳng ngại ngần đường xa.

Vượt vùng đồng đất bao la

Giữa nơi biên giới không nhà dân gian,

Nơi đây hạn hán quanh năm

Xác xơ đồng ruộng, khô cằn hồ ao

Hai người vất vả biết bao

Khát khô cả cổ. Nước nào tìm ra!

Đi hồi lâu thấy xa xa

Vũng lầy có nước. Nhưng mà khổ thay

Đầy trùng lúc nhúc trong đây

Uống vào uống cả trùng này mất thôi

Thế là phạm giới luật rồi,

Một người vội vã thốt lời can ngăn:

"Hãy theo lời Phật khuyên răn

Nhân từ làm gốc, giữ tâm trong lành

Nếu ta giết hại chúng sanh

Để mình tranh sống, cũng thành uổng đi

Dù sau thấy Phật ích gì

Hãy nên giữ giới. Sá chi thân mình!"

*

Người kia suy nghĩ, làm thinh

Rồi lên tiếng nói: "Khát đành chết sao?

Tạm thời hãy uống nước vào

Sống mà gặp Phật! Còn bao dặm đường!

Quanh đây vắng khách thập phương

Nào ai thấy được mà vương bận lòng!".

*

Hai người, hai ý bất đồng;

Người không giữ giới uống xong đi liền

Riêng mình mạng sống tạm yên

Lên đường tìm Phật nơi miền xa xôi.

Người kia Phật dạy, nhớ lời

Quanh năm giữ giới, suốt đời tu tâm

Giờ tuy chết khát chẳng cần,

Trên đường tìm Phật tiến gần biết bao

Cõi trời Đao Lợi sanh vào

Vội tìm lễ Phật. Đứng hầu một bên.

*

Còn người phá giới bình yên

Tới thành Xá Vệ, quỳ bên Phật Đài

Sụt sùi giọt ngắn giọt dài

Cúi đầu bạch Phật: "Lúc ngoài đồng hoang

Con còn người bạn chung đường

Thiết tha tìm Phật tâm thường hằng mong

Chẳng may khát nước mệnh chung

Tiếc rằng không được đến cùng Thế Tôn!"

*

Phật bèn dạy, giọng ôn tồn:

"Ta hay biết chuyện mà con nói rồi!"

Chỉ người đứng cạnh bên Ngài

Phật thêm: "Đây chính là người bạn con

Một lòng giữ giới cho tròn

Sau khi mãn kiếp lên luôn cõi Trời

Đủ duyên đến với ta thôi;

Còn con tuy đã tới nơi chốn này

Cũng là uổng phí công thay

Vì con phạm giới vừa đây trên đường!

Vẫn là xa cách ngàn trùng

Gặp ta thật đấy mà dường như không

Giới điều còn, Phật pháp còn

Giữ nghiêm giới luật: ghi lòng khắc tâm!"

*

Thày tu phạm giới thẹn thầm

Cúi đầu nghĩ lại lỗi lầm vừa qua

Trong lòng sám hối thiết tha:

"Muốn gần Đức Phật, chớ xa Giới Điều!".

(phỏng theo bản văn xuôi của Minh Châu)

(8)

Tai hại

của tham ái

Ngày xưa có chị vợ kia

Lẳng lơ, trắc nết, thiết gì chồng đâu

Loạn luân phạm tội từ lâu

Tư tình lén lút: chị dâu em chồng.

Lửa tình càng cháy càng nồng

Đưa người vào chốn tột cùng ác tâm.

*

Vợ kia chẳng chút ngại ngần

Xúi em tìm cách hại ngầm người anh,

Thoạt đầu em chẳng nỡ đành

Tỉ tê xúi mãi nghe thành êm tai

Giết anh ngay! Tội tày trời!

Cả hai thỏa thích sống đời tự do.

*

Chồng tuy chết vẫn âu lo

Vẫn thương vợ cũ, muốn cho cận kề

Thằn lằn hóa kiếp trở về

Rơi trên mình vợ, phòng the nô đùa,

Vợ thời độc ác có thừa

Nhìn thằn lằn biết chồng xưa. Giết liền!

*

Tình yêu vợ mãi không quên

Chồng đầu thai lại về bên vợ nhà

Luôn nằm cạnh, chẳng rời xa

Làm thân con chó vào ra bên mình

Theo chân như bóng theo hình,

Trai làng đùa hỏi: "Cô thành thợ săn?"

Vợ nghe nổi máu dữ dằn

Cột ngay chó lại giết phăng nữa rồi!

*

Lần này chồng lại đầu thai

Làm con bò đực theo hoài vợ kia

Đi về quấn quýt mỗi khi,

Trai làng chọc ghẹo: "Cô đi chăn bò?"

Thế là cô vợ thẹn thò

Cột bò thật chặt. Giết cho khỏi phiền!

*

Chồng tuy bị giết ba phen

Vẫn còn vương vấn, chồng bèn đầu thai

Lần này thành cậu con trai

Vợ sinh ra cậu mừng hoài chẳng thôi.

Cậu trai góp mặt với đời

Kiếp xưa hằn dấu in nơi tâm hồn

Nhớ bao đau khổ dập dồn

Cậu làm khó mẹ, ẵm bồng chẳng cho,

Chỉ ưng ông nội chăm lo

Buồn vui khuya sớm, đói no tháng ngày.

*

Bốn mùa lần lượt vần xoay

Trẻ kia biết nói, giờ đây lớn rồi,

Một hôm thuật hết đầu đuôi

Bao nhiêu tiền kiếp từ thời xa xưa,

Nghẹn ngào nhìn nội khẽ thưa:

"Nó đâu là mẹ! Là thù đấy thôi!

Lòng gian ác, máu tanh hôi

Xúi người hiểm độc, sống đời loạn luân!"

*

Nội nghe kinh ngạc vô ngần

Gia đình địa ngục cõi trần chẳng sai!

Chuyện tình đẫm máu bi ai

Chao ơi tham ái hại người khổ thay!

Ông ôm cháu nói: "Từ đây

Chúng mình hãy bỏ chốn này ra đi

Cháu đừng buồn nữa làm chi

Ta tìm cửa Phật xin về nương thân!"

*

Thời gian trôi! Một mùa Xuân

Trong ngôi chùa nọ ở gần rừng hoa

Người ta thấy một tăng già

Sống cùng chú tiểu thật là bình an!

Chuông chùa thánh thót ngân vang

Như xua nỗi khổ trần gian tràn trề

Vén màn tăm tối u mê

Thênh thang tịnh độ đường về thơm hương.

(phỏng theo bản văn xuôi của Thông Kham)

(9)

Ngày gặp

phụ vương

Xưa rời cung điện ra đi

Giờ đây thành đạo trở về thăm Cha

Hai mươi năm thoáng trôi qua

Quê hương Đức Phật Thích Ca đón người

Ca Tỳ La Vệ xanh tươi

Vua Cha Tịnh Phạn mừng vui vô cùng

Cả nhân dân, lẫn hoàng cung

Cùng nhau sửa soạn tưng bừng thiết tha.

*

Một bình bát, một cà sa

Dạt dào đức độ, bao la nhân từ

Phật thăm quê dấu yêu xưa

Rộn ràng đất nước sang mùa hoan ca

Cảm thông đến cả muôn hoa

Đất trời, cây cỏ gần xa đón chào

Mọi người cảm động biết bao,

Nhà Vua thỉnh Phật cùng vào hoàng cung.

Chiều về trong cảnh vui chung

Phật bèn thuyết pháp chỉ đường chúng sanh.

*

Nhà Vua đảnh lễ chân thành

Hỏi thăm phương pháp tu hành cho mau

Để mong giải thoát khổ đau

Sinh lão bệnh tử tiếp nhau xoay vần.

Phật bùi ngùi ngắm phụ thân

Chân run, đầu bạc, da nhăn, dáng gầy

Còn đâu như thuở trước đây

Đế Vương oanh liệt tràn đầy hiên ngang,

Đỡ Vua lên ngự ngai vàng

Ôn tồn Phật mới thưa rằng: "Từ xưa

Xuất gia thành đạo đến giờ

Như Lai thường bị người ta chê cười

Bị phường ngoại đạo nhiều lời

Chê rằng bất hiếu, bỏ rơi gia đình."

*

"Như Lai quyết chí riêng mình

Chẳng theo chữ hiếu thường tình làm chi

Nên đi tìm món quà gì

Thật là quý hóa dâng về phụ thân

Và ban cho khắp nhân dân,

Đó là giải đáp về thân phận người

Phụ thân vừa mới hỏi thôi!"

Tiếp theo Phật nói: "Ở đời ngẫm ra

Vô thường vạn vật quanh ta

Công danh như bọt nước sa đầu ghềnh

Tình như mây nổi bồng bềnh

Còn như tuổi trẻ trôi nhanh xuân thì

Như làn điện chớp khác chi

Chúng sanh không hiểu chút gì! Đáng thương!

Bám theo những cái vô thường

Mà quên Phật tánh sẵn vương trong người"

*

"Chúng sanh Phật tánh sẵn rồi

Khéo tu thành Phật trong thời tương lai.

Tu nhiều phương pháp lắm thay

Pháp môn 'Niệm Phật' là hay mọi đường

Rất công hiệu, rất dễ dàng

Chí tâm niệm Phật, Tây Phương thác về

Là nơi hạnh phúc muôn bề

Là nơi Cực Lạc tràn trề an vui."

*

"A Di Đà Phật một thời

Lúc tu phát nguyện: 'Ai người thành tâm

Niệm danh ta thật chuyên cần,

Xin về Cực Lạc mười phần cầu mong,

Sau này đến lúc lâm chung

Thác về Cực Lạc vô cùng sướng thay!

Nếu không đạt được điều này

Nguyện thề Chánh Giác ta đây không thành!'

*

Mong Vua cha và chúng sanh

Pháp môn 'Niệm Phật' thi hành cho chuyên

Sẽ mau trút hết muộn phiền

Sinh lão bệnh tử triền miên chẳng còn!"

(phỏng theo bản văn xuôi của Thích Nữ Cát Tường)

(10)

Tinh tấn vì Đạo

Tại nơi tịnh xá Trúc Lâm

Thành Ba La Nại, mùa Xuân đã về

Đất trời tĩnh lặng bốn bề

Muôn hoa phô sắc sum suê trên cành

Đàn chim vui hót lượn quanh

Hương xuân phảng phất bên mành ngất ngây.

Thế Tôn an tọa nơi đây

Nhưng nhìn thấy cảnh đọa đầy phương xa

Dân tình khốn khổ kêu ca

Dưới quyền của Kế Hoa Đà hại dân

Vừa tàn ác, lại bất nhân

Khiến cho đất nước muôn phần tang thương.

Tâm từ tỏa ngát muôn phương

Thế Tôn tìm cách cứu hàng chúng sinh

Cử người thay mặt cho mình

Đến nơi giáo hóa, chân tình giúp dân.

*

Trong hàng đệ tử thiết thân

Chẳng nề gian khổ, mười phần thiết tha

Có tôn giả Phú Lâu Na

Cử làm sứ giả thật là thuận duyên,

Phú Lâu Na nhận lời liền

Nguyện đem chánh pháp đi truyền bá ngay.

Thế Tôn hỏi: "Đất nước này

Đã nhiều độc ác, lại đầy tàn hung

Cần nhiều can đảm vô cùng

Mới mong trải được tấm lòng từ bi?"

Phú Lâu Na: "Con ngại chi

Đương đầu thử thách nguyện đi giúp đời!"

*

- "Nếu người chửi mắng nặng lời?"

- "Con coi như món quà người tặng thôi

Quà không nhận, mình trả lui

Lòng thời thanh thản, an vui, chẳng phiền,

Người ta như vậy còn hiền

Không dìm con chết đuối liền! Cũng may!"

*

- "Nếu người dìm xuống nước ngay?"

- "Con coi như họ còn đầy từ tâm

Lại thêm tối dạ vô ngần

Vì không ném đá máu tuôn trên đầu!"

- "Nếu người độc ác bảo nhau

Đầu ngươi ném đá. Tính sao bây giờ?"

- " Bạch Thế Tôn! Họ còn khờ

Chưa mang gậy gộc ra mà đập con!"

*

- "Nếu người dùng gậy đánh luôn?"

- "Con cho như thế vẫn còn là may

Không giam giữ, chẳng tù đày

Con đường truyền Đạo còn đầy tự do!"

*

- "Nếu người tìm cách bỏ tù

Họ giam ngươi lại không cho ra ngoài?"

- "Thưa rằng họ vẫn tốt thay!

Vì con sẽ có nhiều ngày tu thân

Thảnh thơi tĩnh dưỡng tinh thần

Luyện nung ý chí thêm phần kiên trinh!"

*

- "Nếu người hại đến thân mình

Lấy gươm đâm chém mặc tình chẳng nương?"

- "Thưa rằng họ vẫn còn thương!

Con không bị giết! Còn đường tương lai!"

*

- "Nếu người ta giết thẳng tay?"

- "Bạch Thế Tôn! Họ vẫn đầy từ tâm,

Giúp con giải thoát tấm thân

Một đời giả tạm, muôn phần khổ đau

Đường tu thành quả cho mau

Chứng Vô Thượng Giác! Đạo mầu nở hoa!"

*

Nghe xong lời Phú Lâu Na

Thế Tôn khen ngợi: "Thật là tuyệt hay!

Ngươi đầy ý chí mạnh thay

Nêu cao chân lý thân này coi khinh

Xứng danh đệ tử trung trinh

Thay ta giáo hóa chúng sinh giúp đời

Giương cao ngọn đuốc tuyệt vời

Nước phương xa đó đến nơi soi đường

Đạo vàng trải rộng tình thương

Gieo mầm giải thoát, ươm hương an lành!"

Cúi đầu đảnh lễ tâm thành

Vâng lời Phật dạy, nhiệt tình ra đi

Bước chân in dấu từ bi

Phú Lâu Na quyết thực thi lời Ngài

Dù bao gian khổ trần ai

Đóng vai sứ giả Như Lai cho tròn...

(phỏng theo bản văn xuôi của Thiện Bình)

(11)

Bớ người ta!

Ăn cướp!

Thuở xưa khi mới xuất gia

Ngài Xá Lợi Phất ở nhà còn em

Một trai, một gái lành hiền

Tiếc thay bà Mẹ cửa Thiền chẳng tin.

*

Sợ em trai lúc đủ duyên

Xuất gia sẽ bị Mẹ hiền cản ngăn

Ngài bèn căn dặn Chư Tăng

Xin vui lòng nhận, khó khăn chớ nề!

*

Thời gian thấm thoắt trôi đi

Em trai nay lớn, Mẹ thì lo âu

Sợ con nối gót anh đầu

Bỏ nhà theo ánh đạo mầu Thích Ca,

Mẹ lo cưới vợ về nhà

Em trai chắc hẳn xuất gia hết đường.

*

Rước dâu hôm đó rộn ràng,

Lễ nghi, phong tục xóm làng đặt ra

Chọn người tuổi tác đã già

Vợ chồng đầy đủ, cửa nhà ấm êm

Đứng ra xối nước lên trên

Đôi tay dâu, rể lấy hên bước đầu;

Chọn người nào khó gì đâu

Đó là Bà ngoại cô dâu sẵn rồi,

Bà làm lễ chúc lứa đôi:

"Sống chung hạnh phúc suốt đời bên nhau

Đến long răng, đến bạc đầu

Như Bà các cháu, khác đâu chút gì!"

*

Rể nhìn dâu đẹp đứng kia

Xinh tươi nhan sắc, tràn trề tuổi xuân,

Nhìn qua Bà ngoại ngồi gần

Thân già, tóc bạc, da nhăn, lưng còng

Răng không còn, mắt hết trong

Khiến chàng suy nghĩ mà lòng xốn xang:

"Ôi thời gian thật phũ phàng

Bà xưa cũng đẹp như nàng dâu kia

Rồi đây nàng có khác chi

Tàn đi sắc nước, mất đi hương trời!

Chẳng gì tồn tại trên đời

Đẹp tươi rồi cũng một thời qua mau

Còn gì thú vị nữa đâu

Anh mình thật khéo đã mau tìm đường

Tới bờ giải thoát thơm hương

Nương nhờ Cửa Phật, nêu gương cho mình!"

*

Chẳng còn muốn lập gia đình

Phát tâm chỉ muốn tu hành theo Anh

Rể kia nghĩ kế tinh ranh

Trên đường hai họ linh đình rước dâu

Chàng bèn ôm bụng kêu đau

Xin ngừng giải quyết. Trước sau nhiều lần.

Mẹ vô tình tưởng chuyện cần

Tưởng con ăn uống có phần bất an

Nên ra lệnh cho cả đoàn

Rước dâu về trước. Để chàng tự do

Về theo sau, chớ âu lo

Đừng chờ, đừng đợi khiến cho muộn màng.

*

Thật là dịp quý như vàng!

Chàng mừng, chạy thẳng qua làng kế bên

Vào Chùa xin xuất gia liền,

Chư Tăng không nhận, cửa Thiền chẳng dung

Vì theo luật Đức Thế Tôn

Đi tu cần sự thuận lòng mẹ cha.

Chàng năn nỉ rất thiết tha

Hồi lâu chẳng được bèn la vang trời:

"Bớ người ta! Cướp tới nơi!

Cướp đi của báu của tôi đây này!"

Chư Tăng chặn hỏi: "Im ngay!

Nơi đây cửa Phật, ban ngày, cướp đâu?"

*

Chàng bèn quỳ lạy thật mau

Một lòng thành khẩn cúi đầu khẽ thưa:

"Bạch Chư Tăng! Vốn từ xưa

Luân hồi sanh tử con vừa trải qua

Bọn Ma Vương chúng chẳng tha

Duyên lành chúng cướp biết là bao nhiêu

Tử thần cũng sẽ đến theo

Cướp đi sinh mạng bọt bèo của con

Thế là cơ hội chẳng còn

Buồn đau đời trước, héo hon kiếp này

Làm sao còn có duyên may

Tìm nương cửa Phật ngát đầy thơm hương

Hương chân lý tỏa muôn phương

Và hương giải thoát đưa đường chúng sanh!"

*

Chư Tăng nghe rõ ngọn ngành

Hỏi ra mới biết rõ anh của chàng

Là Xá Lợi Phất thân thương

Đã từng căn dặn mở đường cho em

Xuất gia vào lúc đủ duyên,

Cả chùa bèn chấp nhận liền. Vui thay!

Vừng dương rực chiếu cỏ cây

Đón người thoát tục từ đây tu hành.

(phỏng theo bản văn xuôi của Thông Kham)

(12)

Món nợ

truyền kiếp

Hồi xưa trong cánh rừng bên

Họa mi làm tổ ở trên cây đào

Hàng ngày Chim hót ngọt ngào

Véo von ca tụng trăng sao đất trời

Gốc cây phía dưới thảnh thơi

Có chàng Rắn nọ nằm chơi, lành hiền

Nghe Chim hót, Rắn mê liền

Đôi bên kết bạn ngày thêm mặn nồng.

Hồi xưa loài vật nói chung

Trời sinh một mắt để dùng mà thôi.

*

Một hôm Bướm ghé qua chơi

Báo tin đám cưới sẽ mời Chim đi,

Mong rằng tiếng hót họa mi

Giúp cho đôi cánh bướm kia nhịp nhàng

Múa may uyển chuyển dịu dàng

Thêm phần khởi sắc cho bàn tiệc hoa.

*

Chim mừng, nhưng lại lo xa

Sợ rằng tiệc cưới người ta chê mình

Lông không đẹp, dáng chẳng xinh

So cùng anh Bướm đa tình lẳng lơ.

Thở dài than ngắn hàng giờ

Chim bay tìm Rắn, trông chờ ý hay.

Rắn khuyên: "Yên chí! Đi ngay!

Giọng anh quyến rũ đắm say tuyệt vời

Bà con mê mẩn mất rồi

Không còn để ý đến người anh đâu!"

*

Cúi đầu ngẫm nghĩ hồi lâu

Mơ màng Chim nói: "Tôi cầu có thêm

Một con mắt đẹp dịu hiền

Thành hai con mắt thêm duyên mặn mà

Bà con chú ý thêm ra,

Anh cho mượn mắt thật là quý thay

Mượn đi ăn cưới một ngày

Anh nằm quanh gốc cây này nghỉ ngơi

Tiệc xong trả lại anh rồi

Mình thân nhau quá! Giúp tôi! Bạn hiền!"

Thoạt tiên Rắn chẳng chịu liền

Họa mi nài nỉ, van xin đủ điều

Rắn ta cảm động xuôi chiều

Hứa cho mượn mắt vì xiêu lòng rồi!

*

Đến ngày tiệc cưới đẹp trời

Mượn thêm một mắt, nhìn đời đẹp thêm

Chim vui, chải chuốt làm duyên

Điểm trang óng mượt xong liền bay đi.

Rắn nằm ẩn gốc cây kia

Mắt mù tăm tối nên chi rụt rè.

*

Tiệc tùng đám cưới thỏa thê

Khách vui cùng Bướm, không hề hỏi Chim

Đến khi Chim được mời lên

Trổ tài ca hát êm đềm du dương

Mọi người thán phục giọng vàng

Cùng nhau xúm lại rộn ràng ngợi khen,

Khen thêm lông đẹp như tiên

Khen đôi mắt lạ, dịu hiền như nhung.

Lời qua tiếng lại tưng bừng

Chim nghe ca tụng vui mừng, ba hoa:

"Trời sinh tôi khác người ta

Mắt nguyên một cặp thật là mộng mơ,

Giọng thời quyến rũ vang đưa

Giúp cho thiên hạ được nhờ biết bao

Rắn mù kia dưới gốc đào

Chán đời. Muốn chết. Nghe vào mê ngay

Tôi an ủi Rắn hàng ngày

Giải sầu bằng giọng hót hay giúp người

Lại bay đi khắp mọi nơi

Kiếm về lương thực giúp hoài cho ăn!"

Chim nói khoác, khách phục lăn

Khen lòng hào phóng, khen tâm nhân từ.

*

Tiệc tàn. Theo cánh gió đưa

Chim ôm danh vọng say sưa bay về,

Rắn nằm cuộn dưới trăng thề

Mù lòa, sợ hãi, yên bề ngủ đây

Chim không đánh thức Rắn ngay

Nghĩ mai trả lại mắt này được thôi!

*

Chim bay lên tổ nằm chơi

Suy tư trằn trọc rối bời tâm can:

"Ta giờ danh vọng vẻ vang

Có đôi mắt đẹp, giọng vàng, từ tâm

Mọi người thán phục vô ngần

Ngày mai trả mắt lỡ làng tiếng tăm,

Rắn kia dưới gốc cây nằm

Chỉ bò quanh quẩn có cần mắt đâu!"

Thế là tội lỗi hố sâu

Kéo Chim phản bạn lao đầu xuống đây,

Họa mi dời tổ đi ngay

Đêm khuya lén lút khẽ bay xa rừng.

*

Rắn mù tội nghiệp vô cùng

Bò quanh dò dẫm truy lùng họa mi

Nghe Chim hót, vội bò đi

Muốn đòi cho được mắt về mới thôi

Tiếc thay thấy Rắn tới nơi

Chim kia bay trốn mất rồi còn chi.

*

Một đêm Chim ngủ say mê

Giật mình tỉnh giấc thấy kề cạnh bên

Lắc lư đầu Rắn như điên

Chim ta sợ hãi la lên kinh hoàng

Bay đi trốn vội trốn vàng,

Kể từ đêm đó hoang mang trong lòng

Chẳng còn say ngủ giấc nồng

Chẳng còn yên tĩnh tâm hồn như xưa.

Những mùa lạnh lẽo gió mưa

Rắn thường sợ lạnh chẳng ưa ra ngoài

Chim yên, ngủ một giấc dài,

Nhưng mùa Xuân đến đất trời ấm êm

Chim đành bay hót liên miên

Xua cơn buồn ngủ, suốt đêm canh chừng.

*

Đêm Xuân rừng núi chập chùng

Họa mi tấu khúc vang lừng vui tươi

T iếng Chim bay bổng tuyệt vời

Như mang hạnh phúc cho người trần gian,

Buồn thay hạnh phúc chóng tàn

Mong manh sương khói vì mang nỗi niềm

Thoáng vương hối hận, ưu phiền:

"Lòng tham nổi dậy, tâm hiền mất đi!".

(phỏng theo bản văn xuôi của Bảo Liên)

(13)

Con trâu

Bác nông phu vác cày lên

Giắt trâu thong thả đi bên ruộng đồng

Trong lòng sung sướng vô cùng

Được mùa lúa tốt vui chung năm này.

*

Màn sương vén nhẹ đó đây

Vừng đông ló dạng chân mây mỹ miều

Cánh đồng màu mỡ phì nhiêu

Trải dài xa tắp uốn theo chân đồi

Lùa trâu xuống ruộng, Bác vui

Lấy chân ấn mạnh lên nơi lưỡi cày

Trâu già vẫn kéo khỏe thay

Đất màu xẻ rãnh chia hai lượn vòng

Đùn lên cao, uốn cong cong

Trông như sóng lượn mặt sông dập dình

Như thuyền rẽ nước lướt nhanh,

Trâu già giúp cả gia đình nông dân

Mỗi ngày khá giả làm ăn

Nhìn trâu trìu mến Bác thầm cám ơn,

Đôi khi tiếc việc ham công

Cả hai phí sức ngoài đồng biết bao.

*

Mặt trời giờ đã lên cao

Nắng gay gắt rọi, gió xào xạc bay

Bỗng trời cuồn cuộn giăng mây

Cánh đồng tối sẫm phủ đầy gió mưa

Người và trâu vẫn cày bừa

Đồng lao cộng khổ chờ mùa đẹp sang.

*

Đến khi trời tạnh mây quang

Nhà nông mệt mỏi vội vàng nghỉ tay

Tìm vào bóng mát nằm ngay

Ngả lưng đánh một giấc say đã đời.

*

Một con cọp đói trên đồi

Mon men đi xuống tìm mồi dưới nương

Trâu tuy khổ nhọc trăm đường

Sức tàn, lực kiệt vẫn thương chủ mình

Chạy bay lại cứu nhiệt tình

Gặp trâu hung dữ cọp đành bỏ đi.

*

Nhà nông chợt tỉnh cơn mê

Tưởng lầm trâu mệt nên chi húc mình

Thế là nổi trận lôi đình

Bẻ cây rượt đánh. Tội tình chú trâu

Ba chân bốn cẳng chạy mau

Tới khi chủ mệt, gục đầu gốc cây

Ru hồn vào giấc ngủ say,

Trâu ngừng chân thở, thương thay thân mình!

*

Cọp trong bụi rậm vẫn rình

Lại mon men xuống, mắt tinh liếc mồi

Trâu nhìn cọp sắp vồ người

Vội quên đi những vết roi trên mình

Lòng can đảm, dạ trung thành

Lao vào cứu chủ, phủ nhanh che người

Cọp kia thấy khó ăn rồi

Bỏ đi về phía núi đồi thẳm sâu.

*

Nhà nông say ngủ hay đâu

Giật mình tỉnh dậy tưởng trâu đè mình

Tưởng trâu hãm hại. Thất kinh!

Vác cây tới tấp nỡ đành quất trâu

Im lìm trâu chịu đớn đau

Hai hàng lệ tủi, lệ sầu tuôn rơi.

*

Vừa khi Đức Phật tới nơi

Biết trâu cứu khổ, biết người nghi oan

Ngài bèn bước đến cản ngăn

Đưa tay xoa nhẹ vết hằn lưng trâu

Xoa lằn roi rớm máu đầu

Ghé tai trâu nói đôi câu ôn tồn:

"Ta đây biết nỗi lòng con

Ta từng bị vậy. Chớ buồn làm chi!

Ta từng đau khổ ê chề

Nỗi niềm chua chát khác chi cảnh này"

*

"Con ơi! cũng chính ta đây

Vì thương nhân loại đọa đầy khổ đau

Ra đời tỏa ánh đạo mầu

Rắp tâm xoa dịu nỗi sầu thế nhân

Vậy mà nhiều kẻ hiểu lầm

Lắm phen chửi bới, bao lần cản ngăn

Phá ta, gây chuyện khó khăn

Ta đâu nản chí chùn chân bao giờ

Chỉ khi nào bản thân ta

Không tròn phận sự mới là đáng chê

Nếu không mang lợi ích chi

Không mang an lạc chút gì cho ai

Mới là đáng nhục mà thôi

Con nên tiếp tục giúp người chủ đây!"

*

Phật quay qua phía người này

Chỉ vào vết cọp in đầy xung quanh,

Chuyện trâu cứu chủ trung thành

Đầu đuôi kể lại ngọn ngành trước sau.

*

Nhà nông hối hận lòng đau

Ôm trâu nức nở, cúi đầu ăn năn

Đồi xa rực rỡ ánh dương

Phật bèn từ giã lên đường khoan thai

Nẻo về tịnh xá còn dài

Người và trâu mắt u hoài nhìn theo.

(phỏng theo bản văn xuôi của Châu Đức)

(14)

Ngọc báu

trong áo

Thuở xưa có một thanh niên

Tính tình hiếu khách, khắp miền kết giao

Nhà giàu, con đại phú hào

Bạc tiền, của cải kể sao cho vừa.

Chuyện làm ăn chàng chẳng ưa

Chỉ vui họp bạn, say sưa qua ngày.

*

Năm hai mươi tuổi buồn thay

Cha chàng bệnh nặng không may qua đời

Lâu nay chàng chỉ rong chơi

Làm ăn buôn bán có đời nào hay,

Gia tài chắp cánh dần bay

Ngoảnh đi ngoảnh lại trắng tay mất rồi

Đành lê bước khắp phương trời

Tìm thăm bạn cũ từ thời xa xưa.

Người tiếp đón, kẻ tiễn đưa

Tràn đầy tình nghĩa, dư thừa thủy chung

Nhưng chàng đi khắp các vùng

Lòng riêng tự ái chẳng dừng chân lâu

Ghé thăm chỉ một lần đầu

Rồi không trở lại tìm nhau sợ phiền.

*

Một ngày đói khổ triền miên

Sức tàn, lực kiệt giữa miền xa xăm

Chàng bèn lê bước ghé thăm

Một người bạn cũ lâu năm thân tình,

Bạn chàng tiếp đón nhiệt thành

Tiệc tùng ăn uống linh đình cùng nhau

Vui buồn tâm sự trước sau

Thăng trầm cuộc sống, khổ đau trường đời

Im lìm chàng chẳng hé lời

Dấu ngày khốn khổ, dấu thời tàn phai

Dù cho dáng vẻ bề ngoài

Bần cùng lộ rõ, dấu ai dễ nào.

*

Một chiều uống rượu vườn đào

Đôi bên chủ khách rượu vào lời ra

Cùng nhau than thở gần xa:

"Nhân tình thế thái sao mà chán thay!"

Vơi đầy cạn chén mau say

Bao nhiêu tâm sự trút đầy theo men

Chẳng bao lâu chàng say mèm

Bạn dìu vào ngủ. Ngồi bên trông chừng

Ngắm chàng thấy vẻ bần cùng

Nhớ ơn thuở trước đã từng giúp nhau

Giờ mình hưởng cảnh sang giàu

Đền ơn, giúp bạn qua cầu gian truân.

*

Biết chàng tự ái vô cùng

Nếu công khai giúp chàng không nhận nào

Chủ nhà lặng lẽ đi vào

Nghĩ suy tìm cách khéo sao giúp người

Phòng riêng mở tủ tìm tòi

Chọn viên ngọc quý, hiếm hoi, đắt tiền

Khâu vào gấu áo bạn hiền:

"Ngọc này giúp sống bình yên trọn đời.!"

*

Hôm sau vừa lúc sáng trời

Anh chàng thức dậy ngỏ lời biệt ly

Bạn dù giữ, vẫn ra đi

Nào đâu ở lại làm chi thêm phiền.

Kể từ khi đó triền miên

Giang hồ lưu lạc khắp miền đặt chân

Màn trời chiếu đất lê thân

Lang thang cực khổ kiếm ăn qua ngày.

Một hôm lạc bước chốn này

Tìm nhà trưởng giả dừng đây xin làm

Đổ mồ hôi, góp sức tàn

Kiếm ngày hai bữa vô vàn xót xa.

*

Một hôm có khách ghé nhà

Phú ông niềm nở chạy ra đón chào,

Chàng làm công ngạc nhiên sao

Nhận ra bạn cũ vườn đào thân thương.

Khách xa sửng sốt vô cùng

Hỏi chàng: "Sao lại ra nông nỗi này?

Hai năm gặp gỡ trước đây

Giúp anh ngọc quý, sao nay vẫn nghèo

Vẫn tang thương, vẫn tiêu điều

Hay là ngọc quý mất tiêu chốn nào

Thử tìm gấu áo xem sao?"

Anh chàng nghe nói ngỡ nào giấc mơ

Sờ vào gấu áo đâu ngờ

Ngọc kia còn đó sẵn chờ chàng thôi

Nghẹn ngào chàng khẽ thốt lời:

"Bấy lâu mê muội sống đời ngu si

Ngọc trong tay chẳng biết gì

Để rồi khổ mãi! Trách chi Phật, Trời!

U minh che lấp trí người

Khùng điên hạng nhất trên đời là tôi!"

*

Từ lâu Phật đã dạy rồi:

"Chúng sanh Phật tánh sẵn nơi thân này,

Tương lai thành Phật một ngày

Riêng ta là Phật giờ nay đã thành.

Chúng sanh tu khéo tâm mình

Tương lai cũng sẽ trở thành Phật thôi!"

(phỏng theo bản văn xuôi của Thích Tâm Thiện)

(15)

Người mù sờ voi

Thuở xưa có một Quốc Vương

Tên là Cảnh Diệp dễ thương, hiền hòa

Chăm lo dân chúng nước nhà

Nhân từ, thuần hậu, gần xa mến Người

Người đem Phật pháp dạy đời

Cho nên thời đó khắp nơi an bình

Ngoài dân chúng, trong triều đình

Đạo mầu nhuần thấm, nghĩa tình chứa chan.

*

Tiếc thay bên cạnh ngai vàng

Vẫn còn vài vị đại thần kém may

Tôn thờ ngoại đạo mê say

Luôn gieo mâu thuẫn, mãi gây bất hòa,

Quốc Vương lòng dạ xót xa

Nghĩ suy tìm cách vạch ra lỗi lầm

Mong sao hoán cải thành phần

Còn xa Cửa Phật, chưa gần Thích Ca.

*

Một hôm lệnh Quốc Vương ra

Ai mà bị tật mù lòa bẩm sinh

Đại thần trong chốn triều đình

Phải ra công kiếm, dẫn trình quốc vương.

Các quan kiếm khắp xóm làng

Gom về một đám người mang tật mù

Dắt nhau cùng bước lần mò

Tay khua gậy trúc, chân dò lối đi.

*

Mọi người chẳng rõ chuyện chi

Vua cười khẽ nói: "Có gì lạ đâu,

Những người mù đã từ lâu

Con voi chẳng biết đuôi đầu ra sao

Đưa voi cho họ sờ vào

Để xem họ tả thế nào mà thôi!

Hãy khuyên họ cố tranh tài

Ai mà tả đúng Trẫm thời thưởng cho!".

*

Vui thay cả đám người mù

Chuồng voi gần đó được đưa ngay vào

Kềm voi kỹ lưỡng trước sau

An toàn, chắc chắn. Đua nhau mà sờ!

Chàng nào cũng nghĩ như mơ:

"Xưa nay mình có bao giờ sai đâu

Tay ta sờ giỏi hàng đầu

Luôn luôn chính xác, từ lâu tinh tường!".

Sờ voi xong họ vui mừng

Kéo nhau trở lại hoàng cung tranh tài.

*

Người sờ đúng cái vòi dài

Nói voi giống chiếu nhà ai cuốn tròn,

Người sờ phải cái ngà thon

Nói voi giống chiếc sừng non trâu làng,

Người sờ tai, cãi oang oang:

"Con voi giống cái quạt nan mùa hè

Quạt sao mát gớm mát ghê!".

Chàng mù kế tiếp vội chê mọi người

Hông voi sờ đúng tận nơi

Chàng bèn lên tiếng: "Voi thời khác chi

Bức tường dài, lại phẳng lì

Chính tay tôi đã ôm ghì nó đây!".

Người sờ chân nói:" Chán thay!

Các anh trật hết! Voi này chẳng qua

Giống như một cái cột nhà

Tôi đây ôm thử khó mà nâng lên!"

Người sờ đuôi vội cãi liền:

"Các anh thật đúng những tên... mù lòa,

Con voi giống chổi quét nhà

Tôi cầm, tôi nắm, tôi chà hồi lâu!".

*

Thế là cả đám gây nhau

Chàng nào cũng nghĩ mình đâu có lầm!

Nói nhao nhao, cãi rầm rầm

Gậy khua lên tưởng như gần phang nhau.

Vua, quan kẻ trước người sau

Nhìn vào hoạt cảnh tránh đâu khỏi cười,

Quốc Vương nói với mọi người:

"Các khanh thấy đó! Trò đời khác chi!

Chỉ riêng hình dáng voi kia

Người mù nào có biết gì rõ đâu

Vậy mà xúm lại cãi nhau

Nghĩ mình tài giỏi hàng đầu kém ai!"

*

"Trong triều đình cũng vậy thôi

Tà ma ngoại đạo lắm người vẫn theo

Tôn thờ chủ nghĩa, giáo điều

Với bao học thuyết mang nhiều lầm sai,

Chỉ hay một, chẳng biết hai

Mười phần chân lý nào ai tỏ tường!

Giữa vùng ánh Đạo thênh thang

Chỉ riêng Đức Phật vô vàn kính yêu

Là người giác ngộ mọi điều

Dạy ta chân lý cao siêu nhiệm mầu!"

*

Các quan hổ thẹn cúi đầu

Kể từ khi đó rủ nhau tu hành

Phụng thờ Tam Bảo chân thành

Ước mong thoát kiếp tử sanh luân hồi!"

(phỏng theo bản văn xuôi của Hoàng Minh)

-ooOoo-

Đầu trang | Phần 1 | Phần 2 | Tập I | Tập III

Trở về trang Thư Mục

last updated: 01-01-2004

Chân thành cám ơn Cư sĩ Tâm-Minh Ngô Tằng Giao đã gửi tặng bản vi tính (Bình Anson, 05-2003).
