Vbud
Phap Hoa - Thich Thien Sieu
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Phap Hoa - Thich Thien Sieu

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Đại
Cương Kinh Pháp Hoa
Thích
Thiện Siêu

Trong kho tàng kinh điển
Đại Thừa, Kinh Diệu Pháp Liên Hoa là bộ kinh
được truyền bá rất sớm và rất rộng rãi, đã
từng là bộ kinh cơ bản cho tông Thiên Thai tại Trung
Hoa và tông Nhật Liên tại Nhật Bản.

Các vị thiền sư Việt
Nam đời Lý Trần cũng thường chú trọng trì
tụng giảng dạy kinh Pháp Hoa song song với kinh Viên
Giác, Kim Cang. Hai thiền sư Bảo Tịnh và Minh Tâm
dưới đời Lý (khoảng năm 1034) suốt 15 năm trì
tụng kinh Pháp Hoa chưa từng trễ nải. Thiền sư
Thông Biện, vị thiền sư thông thái đời
Lý Thánh Tông, từng trả lời Phù Thánh Cảm linh
nhân hoàng hậu về các câu hỏi liên quan lịch sử
truyền bá Phật Giáo tại Việt Nam, Ngài
thường dùng kinh Pháp Hoa dạy người sửa mình, nên
người bấy giờ gọi sư là Ngộ Pháp Hoa. Thiền
sư Chân Không (tịch năm 1100) lúc 18 tuổi, tầm sư
học đạo, nhân đến hội giảng của Thảo Nhất
tại Chùa Tĩnh Lư núi Đông Cứu nghe giảng kinh Pháp
Hoa, bỗng nhiên tỏ ngộ. Sau đó Ngài được vua
Lý Nhân Tông mời vào đại hội giảng kinh Pháp
Hoa. Bấy giờ Thái Úy Nguyễn Thường Kiệt (tức
Lý Thường Kiệt) và thứ sử Lạng Châu là
tướng quốc Thân Công càng thêm kính trọng.

Và ngày nay, trong hiện tại
việc trì tụng kinh Pháp Hoa rất lan rộng trong
giới Phật tử, giúp họ rất nhiều trên bước
tu tâm hành thiện theo đạo giác ngộ.

Trong kinh Pháp Hoa có một câu
dạy rất đặc biệt, nêu lên mục đích ra đời
của mười phương chư Phật, câu đó là ‘Các
đức Phật chỉ vì một việc trọng đại duy
nhất mà ra đời, đó là vì khai ngộ cho chúng sanh
ngộ nhập tri kiến Phật’.

Như vậy kinh Pháp Hoa chính là kinh nêu rõ mục đích ra đời của Chư Phật, mà dưới đây là đại cương của kinh.

Thiên kinh vạn quyển Phật
nói ra cùng với những pháp môn tu hành trong đó như
quán sổ tức, quán bất tịnh, tham thiền, trì trai
giới, an cư kiết hạ... đều chỉ đưa đến
mục đích làm Phật. Có kinh nói rộng, có kinh nói
đơn giản. Nhưng tựu trung, chẳng có pháp môn nào
dễ dàng để tu thành Phật. Pháp môn nào cũng
khó. Quán bất tịnh phải quán thật sâu xa, kỹ càng
chứ không phải quán qua loa mà thành được. Sổ tức
cũng không phải dễ, không cứ chỉ thở vô thở ra vài
hơi là xong. Tham thiền, trì trai giới, các môn tu
khác cũng đều khó như vậy cả. Vậy mà theo kinh
Pháp Hoa, thì việc thành Phật quả dễ.

‘Nhược nhân tán loạn
tâm, nhập ư tháp miếu trung, Nhất xưng Nam Mô
Phật, giai dĩ thành Phật đạo’. (Nếu người
tâm tán loạn, đi vào trong tháp Phật, niệm một
lần ‘ Mô Phật’, cũng đủ thành Phật đạo).

Hoặc chỉ chắp tay hay cúi đầu
trước tượng Phật, cho đến trẻ con chơi cát
đắp thành tháp Phật mà cũng thành Phật được. Một
quyển kinh Đại Thừa cao nhất là Pháp Hoa, rốt
cuộc dạy một chuyện dễ dàng như vậy, thì hà
tất phải tham thiền, giữ giới, kiết hạ an cư
? Cho nên ngài Thường Bất Khinh đã chọn một
cách để làm Phật. Ngài không sổ tức, không
nhập định, không quét nhà, làm đường, chỉ đi gặp
ai cũng nói câu: ‘Tôi không dám khinh Ngài, vì
Ngài hành Bồ Tát đạo, Ngài sẽ thành Phật’.
Ngài Thường Bất Khinh là một vị Bồ Tát Tỳ Kheo,
sống giữa chúng Tỳ Kheo tăng thượng mạn có thế
lực dưới thời tượng pháp của đức Phật Oai Âm
Vương trong quá khứ. Ngài chỉ làm mỗi một
việc là đến nơi mọi người, chắp tay cung
kính xướng câu: ‘Tôi không dám khinh Ngài, vì
Ngài sẽ thành Phật’.

Trong việc làm đơn giản
đó, tuy nhiên, cần phải có một lòng tin mãnh
liệt rằng ‘Tất cả chúng sanh đều là
Phật’ thì mới làm nổi. Lòng tin ấy nếu
không có trí tuệ của Bồ Tát thì không thể
có được. Đó là Bát Nhã ba la mật; và Ngài làm
việc ấy không phải một hai lần mà làm thường
xuyên, không phải đối với một hai người mà đối
với tất cả mọi người, đó là Tinh Tấn Ba la
mật. Trong khi Ngài làm như vậy, có người nghe thì
hoan hỷ, vì cho là một lời chúc tụng giá trị
nhất, chúc làm vua cũng không bằng; nhưng cũng có
người dửng dưng vì không hiểu Ngài muốn nói
gì, rồi cũng có người nổi sân vì cho Ngài chọc
tức mình, nên xua đuổi đánh đập. Vậy mà Ngài vẫn
giữ một thái độ bình thản đối với cả ba hạng
người ấy, đó là Nhẫn Nhục Ba la mật. Và mỗi
khi đối trước ai nói lên câu: ‘Tôi không dám
khinh người...’ là nói với một lòng kính cẩn
tập chú chứ không phải cuồng loạn hời hợt, hình
thức đó là Thiền định Ba la mật.

Như vậy, ta thấy một việc
làm ngó đơn giản song gom đủ ý nghĩa của Bồ
Tát hạnh và sức mạnh của một lòng tin kiên cố: Tin
mình là Phật và tất cả chúng sanh đều là Phật.
Chúng ta đã có ai dám tự tin mình là Phật chưa?
Huống nữa là tin người khác là Phật ? Thật khó tin
mà tin nổi một kẻ vừa nói láo, vừa mắng chửi cộc
cằn kia là Phật được. Phải như một vị đại lương
y, đứng trước một con bịnh có những triệu chứng
ghê gớm: Thổ tả, mê sảng, sốt mặt đỏ gay... Nhưng
qua sự bắt mạch thấy rõ ba bộ thốn, quan, xích,
đều đi hữu lực mà biết được tánh mạng
người đó chưa hề gì, và bảo con bịnh:
‘Ông không chết’. Sự quả quyết đó
của lương y tạo cho người bịnh một lòng tin tưởng,
một sức mạnh, một niềm hy vọng phấn khởi
để vươn lên mà sống. Ngài Thường Bất Khinh
nói với chúng sanh: ‘Các Ngài là Phật’,
cũng trong ý nghĩa đó. Nếu chúng sanh vì tự
thấy mình là chúng sanh, cam phận chúng sanh, nên cứ
mặc tình trầm luân tạo nghiệp. Vì đã là chúng
sanh vô phương cứu chữa, thì tội chi mà không trầm
luân, tội chi mà không lăn lóc trụy lạc: Thân lươn
bao quản lấm đầu ? (đã làm thân con lươn thì có
ngại gì cái đầu bị lấm bùn lầy) đã thấy mình
thấp thỏi tầm thường thì không còn việc ác gì
không làm, vì con người như thế, không tin rằng
còn chút phẩm giá nào để vươn lên toàn
thiện toàn giác được. Bây giờ, khi nghe nói
rằng mình là Phật, có cơ trở thành bậc toàn
thiện toàn giác thì trừ phi những người không
muốn, ai cũng phải mừng rỡ, và nhờ đó các thói
xấu cống cao ngã mạn, nhỏ nhen, bần tiện... khó
mà nổi lên được. Có bao giờ một người, khi tự tin
mình là Phật, mà lại cứ nhắm mắt sống theo thói ăn
cắp, nói láo, kiêu mạn, tật đố, sân si ? Cho nên
tự tin mình là Phật thì ngay khi đó mình là Phật.
Quán kinh dạy: ‘Thị tâm thị Phật, thị tâm tác
Phật’. Tâm đó là Phật, tâm đó làm Phật,
không tâm nào khác hơn. Ngài Thường Bất Khinh thấu
hiểu lý ấy trong Kinh Pháp Hoa, nên Ngài chỉ
hành Pháp Hoa mỗi một cái hạnh ‘bất
khinh’ ấy, tức là không khinh người và không tự
khinh mình.

Lòng tin ‘Tất cả chúng
sanh là Phật’ nó dễ kết hợp mọi người
lại với nhau như nước tìm đến nước. Nước với
lửa mới chống trái nhau, còn nước với nước thì dù
có nước ở bất cứ nơi nào, sông, ngòi, ao, hồ,
mương, lạch, dù trong đục, sạch dơ, đều tìm
về biển. Tất cả mọi người có được
lòng tin mình là Phật cũng thế, cũng tìm về
với nhau trong biển cả Đại Giác. Đó là
điểm chính, là cốt tủy, cho nên trong kinh Pháp
Hoa, Phật thọ ký cho tất cả hàng Thanh Văn
đều thành Phật. Trước đó đối với hàng Thanh
Văn, Phật chỉ dạy pháp Tứ Đế, 12 nhân duyên.
Đến hội Pháp Hoa, Phật mới thọ ký Thanh
Văn thành Phật. Đây là điểm đặc biệt của
Pháp Hoa hội. Mặc dù có nhiều kinh điển khác
đều nói đến Phật tánh, nói tất cả chúng
sanh đều có khả năng thành Phật, nói đến
trí tuệ và mục đích ra đời của Chư Phật,
nhưng chỉ nói chung chung. Như trong kinh Hoa Nghiêm,
Bát Nhã, Phật chỉ thọ ký cho hàng Bồ Tát,
còn đối với hàng Thanh Văn thì dạy cho các pháp tu
để thành Bích Chi La Hán, chứng nhập Niết
Bàn. Những người này tu theo các pháp môn Phật dạy,
được chứng quả Thanh Văn liền cho rằng đã viên
mãn, nên đến hội Pháp Hoa khi Phật sắp sửa nói,
Ngài lại muốn thôi, chính vì nghĩ đến hạng
tăng thượng mạn này: ‘Chỉ chỉ bất tu
thuyết, ngã pháp diệu nan lư, chư tăng
thượng mạn giả, văn tất bất kính tín.’ (Thôi
thôi chẳng nên nói, Pháp ta vi diệu khó lường,
những kẻ tăng thượng mạn nghe sẽ không kính tin).
Ngài Xá Lợi Phất phải cầu xin năn nỉ đến lần
thứ ba, Phật mới dạy rằng: ‘Ông đã ba phen cầu
thỉnh, chẳng lẽ Ta không nói’. Khi Ngài sắp sửa
nói thì năm ngàn Tỳ Kheo, Tỳ Kheo Ni, nam nữ cư sĩ
đảnh lễ Phật mà lui ra, vì cho rằng tất cả pháp
Phật dạy, mình đã tu, đã đắc cả rồi còn gì
để nói, còn gì để nghe nữa ? Sau khi những
người này bỏ đi, Phật dạy rằng: ‘Lui đi cũng
tốt’ (thối diệc giai hỷ). Câu nói của
Phật nghe tuồng như phũ phàng, tuồng như đối với
năm ngàn người này lòng từ bi của Ngài không phổ
cập đến.

Trong khi ở hội Hoa Nghiêm, chỉ
có hàng Bồ Tát lãnh hội được ý chỉ của Phật
dạy, còn hàng Thanh Văn ngồi đó mà như đui như
điếc; vậy mà Phật không đuổi ra, họ cũng
không bỏ ra đi. Ở hội Pháp Hoa thì Phật nói:
‘Lui ra cũng tốt’ có phải phũ phàng xua
đuổi không ? Không phải, bởi vì ở hội Hoa Nghiêm
những vị Thanh Văn tuy không hiểu mà không có
lòng tăng thượng mạn, không cho mình đã chứng
đắc, nên cứ ngồi đó. Ngồi mà không khinh, không
khiếp, không sợ. Còn ở hội Pháp Hoa, những vị
Thanh Văn này lại tăng thượng mạn, chưa chứng đắc
viên mãn mà tự cho đã chứng đắc viên mãn. Có tâm
tăng thượng mạn như thế, mà cứ ngồi lì ở đó,
hay nếu Phật bảo ‘cứ ngồi đó đi’ thì
thật là không ích gì cho chính bản thân họ mà
còn gây chướng ngại cho những người nghe pháp. Và
sở dĩ những người này tăng thượng mạn là vì
họ chưa tin nổi rằng ‘Tất cả chúng sanh
đều là Phật’, họ chỉ tin rằng mình đã
đắc quả A La Hán và chẳng những không tin chúng sanh
là Phật, họ còn không tin nổi ‘ chính mình
là Phật’, do đó mà họ đã bỏ ra đi, và
Phật dạy rằng họ lui ra cũng tốt.

Thành thử kinh Pháp Hoa có
nghĩa ‘ Hội tam quy nhất, thọ ký thành
Phật’. Trước kinh Pháp Hoa, Phật dạy nhiều
pháp môn, mỗi pháp môn chứng một quả vị khác
nhau như tu Tứ đế pháp đắc quả A La Hán, tu 12
nhân duyên đắc Bích Chi, tu Lục độ làm Bồ Tát...
đến hội Pháp Hoa, khi sắp nhập Niết Bàn,
Phật mới dạy những gì mà trước đó ngài chưa dạy
được, đó là ‘ những pháp môn mà ngài dạy
bấy lâu chỉ là những phương tiện để bước
lên Nhất thừa. Trước kia Thanh Văn đã cho đó là
pháp thật, quả thật, nên chăm chỉ tu, chứng và chấp
thủ các quả vị đã chứng. Bây giờ Phật mới nói
rằng Nhị thừa, Tam thừa đều không thật đều
là phương tiện chỉ có Nhất thừa mới là thật,
mới là cứu kính.

Ngài Thiên Thai Trí Giả cho
đó là ‘ khai quyền hiển thật, khai cận
hiển viễn’ mở phương tiện ba thừa
để hiển bày cái chân thật là Nhất thừa
Phật đạo. ‘Khai quyền’ là chỉ rõ tất
cả các pháp môn Phật nói trước kinh Pháp Hoa
đều chỉ là phương tiện để đi đến
giáo lý thật của Pháp Hoa là ‘Tất cả chúng
sanh đều là Phật’. Điều mà mười
phương chư Phật đều làm: ‘xuất hiện ra
ở đời để khai thị cho chúng sanh ngộ nhập Phật
tri kiến’. Điều này, đức Thích Ca Bổn
Sư cũng không làm khác với chư Phật 10 phương. Một
mặt vì tất cả chúng sanh đều là Phật, một mặt
vì bản hoài của tất cả chư Phật ra đời vì một
mục đích duy nhất là khai thị cho chúng sanh ngộ
nhập Phật tri kiến, một mặt vì trí tuệ chư
Phật thậm thâm đủ cả hai mặt căn bản trí và
quyền trí, thấu hiểu cùng tận được thật
tướng các pháp nên mới khai quyền hiển thật
được. Thật tướng đó là 10 ‘ như’ ‘:
như thị tướng, như thị tánh, như thị thể, như
thị lực, như thị tác, như thị nhân, như thị duyên,
như thị quả, như thị báo, như thị bổn mạc cứu
cách. Mười ‘ như ‘ này là tướng sai
biệt của thật tướng các pháp. Ngài Thiên Thai
lấy mười ‘như’ đó phối hợp, với mười
‘giới’ (gọi là thập pháp giới) với năm
ấm, hữu tình thế gian và khí thế gian mà
thành ‘ bách như ‘ ‘thiên như
‘...Thiên Thai tông có danh từ ‘ Tam thiên
nhất niệm; nhất niệm tam thiên’ là
để chỉ cái lý chân thật mà chư Phật đồng
chứng như nhau, đó là ba điểm sau đây:

1. Thật trí, quyền trí chư Phật đồng nhất.

2. Phật tánh chúng sanh cùng đồng nhất.

3. Bản hoài chư Phật cũng đồng nhất, nên Phật chỉ dạy mỗi một đạo lý duy nhất, đó là đạo Nhất thừa.

Nhưng trước khi khai thị
để đưa chúng sanh về Nhất thừa, Phật phải
nói loanh quanh gọi là phương tiện, để
đến Pháp Hoa Ngài mới nói rõ Bản hoài của chư
Phật. Do đó là kinh Pháp Hoa cao điểm của giáo
lý Phật nên mới là Diệu Pháp. Ngài Thiên
Thai chia hai thứ ‘ diệu’ là tương đối
diệu và tuyệt đối diệu. Những pháp môn
Phật dạy trước đây tuy diệu nhưng chưa
tuyệt đối, như khi phân thành Thanh văn, Duyên
giác thừa và Đại thừa, thì Đại thừa là diệu,
nhưng chỉ diệu tương đối với Thanh văn, Duyên
giác, chưa phải diệu thật sự tuyệt đối.
Đến hội Pháp Hoa thì không còn đối đãi với
Thanh văn, Duyên giác mà gồm chung tam thừa vào nhất
thừa, nên mới thật là diệu pháp. Pháp Hoa nói
thật tướng các pháp, thật tướng đó là: Tất cả
pháp đều là Phật Pháp, tướng tánh bất nhị.
‘Thế gian tướng thường trụ’. Tất cả
pháp, bởi thế, đều là diệu pháp (nhứt
sắc nhứt hương vô phi trung đạo).

Diệu pháp đó ví như hoa sen với những điểm:

1. Sinh ra trong bùn mà không nhiễm bùn.

2. Khi hoa nở thì tỏa hương thanh khiết nhẹ nhàng.

Nghĩa là những pháp mà Phật
nói ở trong Diệu pháp Liên hoa cũng phát xuất từ
tam thừa pháp, ví như hoa sen vẫn sinh từ bùn. Cái
hoa diệu pháp từ trước bị vùi lấp trong bùn
kiến chấp của tam thừa, đến hội Pháp Hoa thì
hoa sen từ bùn nở ra mà không dính bùn, lại tỏa
hương vi diệu. Đạo Phật quả là đạo hoa sen.
Phật ra đời đi bảy bước cũng đi trên bảy hoa sen
(có nghĩa: Sáu hoa trước chỉ cho sáu đức Phật quá
khứ là Tì Bà Thi, Thi Khí, v.v...Hoa thứ bảy là Phật
Thích Ca vậy. Cũng có nghĩa khi mới phát tâm đức
Thích Ca đem 7 hoa sen dâng cúng đức Phật Nhiên
Đăng, nên khi Ngài sắp thành Phật có 7 hoa sen đỡ
chân ngài). Khi thành đạo, Ngài quan sát căn cơ
chúng sanh qua hình ảnh những hoa sen trong hồ: Có hoa
đã vươn lên khỏi mặt nước, có hoa còn chìm, có
hoa chưa ra khỏi bùn, nhưng tất cả đều là hoa
sen và đều lên khỏi mặt nước tỏa hương khi
gặp ánh sáng mặt trời.

Chúng sanh cũng vậy, ở trong
đống bùn phiền não mà cũng không dính bùn, vì
chưa ra khỏi phiền não mà gọi là chúng sanh,
đến khi gặp được mặt trời diệu pháp của
Phật soi đến thì cũng đều nở. Ngài
Huyền Trang khi đi thỉnh kinh, trong lúc chờ đợi
cấp giấy đi đường, một đêm mộng thấy một
ngọn linh sơn giữa biển. Ngài nhảy xuống
biển liền có hoa sen đỡ đưa Ngài lên núi.
Và trước khi thị tịch, Ngài cũng thấy hoa sen.

Nhưng đó là hoa sen trong nước, còn thứ sen trong lửa như lời Thiền sư Ngộ Ấn ( Việt Nam):

Diệu tánh hư vô bất khả phân

Hư vô tâm ngộ đắc hà nan

Ngọc phần sơn thượng sắc thường nhuận

Liên phát lô trung thấp vị căn.

Hay của Động Sơn Lương Giới, Sư Tổ phái Tào Động:

Lưỡng kiếm giao phong bất tu tị

Hảo thủ do như hỏa lý liên

Ám chỉ rằng ở
trong cái lò lửa là thân ngũ uẩn uế trược đầy
lửa phiền não của chúng sanh, hoa sen Phật tính
vẫn tươi như thường.

Chân Nguyên Thiền Sư Việt Nam cũng có câu:

"Trần trần sát sát Như Lai

Chúng sanh mỗi người mỗi có hoa sen

Hoa là bản tánh trạm viên

Bao hàm trời đất dưới trên cùng bằng

Hậu học đã biết hay chăng

Tâm hoa ứng nguyện nói năng mọi lời."

Do đó mà kinh Pháp Hoa lấy dụ hoa sen.

Trên đây là ý nghĩa tóm tắt kinh. Bây giờ để bổ túc, sẽ nói qua về bố cục kinh Diệu Pháp Liên Hoa.

Bố cục kinh pháp hoa:

Kinh này là một kinh dịch ra
Hoa văn rất sớm, vào năm 286 TL do Ngài Trúc Pháp Hộ
dịch đề là Chánh Pháp Hoa Kinh (10 quyển).
Trước đó không lâu vào năm 256 TL tại Giao Châu có
Ngài Chi Cương Lương cũng dịch lấy tên là Pháp Hoa
Tam Muội (6 quyển), nhưng hiện trong Tạng chỉ
có một quyển Pháp Hoa Tam Muội do Trí Nghiêm đời
Lưu Tống dịch. Đời Đao Tần, Ngài La Thập dịch vào
năm 404 lấy tên Diệu Pháp Liên Hoa (7 quyển).
Đời Tùy năm 601 TL hai Ngài Xà Na và Cấp Đa cũng
dịch lấy tên là Thiên Phẩm Diệu Pháp Liên Hoa (7
quyển). Bộ Pháp Hoa thường được nghiên cứu
học hỏi là bộ do Ngài La Thập dịch 7 quyển 28
phẩm. Thiên Thai tông chọn kinh này làm bản kinh
chính yếu để lập tông, và chia 28 phẩm ra
làm hai phần: Phần đầu gồm 14 phẩm trước, gọi
là tích môn tích hóa, gọi tắt là tích môn,
phần sau gồm 14 phẩm sau, gọi là bản môn bản
hóa, gọi tắt là bản môn (môn dạy không phải là
cửa mà là phương diện).

Sự hóa độ của đức Phật có
dấu tích, biểu hiện ra giữa trần gian cho
chúng ta nghe được thấy được rõ ràng, thì gọi
là tích môn. Tích phải có gốc từ đó nó phát sanh,
cái gốc đó là bản môn. Đức Phật Thích Ca hiện
ra nơi đời tất phải từ một đức Phật Vô Lượng
Thọ, và giáo pháp Ngài giảng nói cũng là pháp
Ngài đã chứng từ vô lượng kiếp, gọi là
bản môn. Như ánh trăng chiếu trên sông hồ, khi
có khi không, khi còn khi mất, do nước có đầy vơi
trong đục mà ra, nhưng trăng trên trời, thì luôn
luôn có. Bản môn tức thọ mạng của Phật và giáo
pháp của Ngài, sự giáo hóa của Ngài là vĩnh cửu,
song tích môn thời Phật tùy giai đoạn, căn cơ,
nghiệp lực chúng sanh mà có nơi hiện nơi
không. Nói thế để biết, sự nhập Niết
Bàn của Phật tại rừng Sa La là sự Niết Bàn của
Tích môn, không phải của bản môn, đó là sự vắng
bóng của trăng trong nước. Sự hiện sinh của Phật
ở vườn Lâm Tỳ Ni cũng thế, chỉ là sự hiện
diện của tích môn. Còn Đức Phật của Bản Môn
thì không sinh không diệt, như trăng trên trời.
Chúng hội trong tích môn là chúng hội ở thế
giới ta bà uế độ này, tại Kỳ Viên Tịnh Xá;
còn chúng hội trong bản môn, ngay từ phẩm 11 trở đi,
là chúng hội siêu thời gian không gian, không phải
như ở trong tích môn có người ở ta bà nghe kinh và
Kỳ Viên là nơi chốn. Nay hãy đi vào chi tiết.

Tích môn: 14 phẩm trước.

Trong phần tích môn, thì phẩm
Tựa đầu tiên bao gồm nhiều ý nghĩa tổng
quát. Từ phẩm thứ 2 là phẩm Phương tiện
đến phẩm thứ 9 Thọ Ký, đặc biệt là
nói về Tích môn, mà phẩm Phương tiện là
chủ yếu, còn 7 phẩm kế tiếp kia chỉ là
diễn rộng đạo lý ở phẩm này cho hàng căn cơ
chậm hiểu. Thiên Thai chia phần tích môn ra Tam
châu Thuyết pháp (châu có nghĩa là toàn vẹn).
Trong việc khai quyền hiển thật, thì phẩm
Phương tiện là pháp thuyết châu chỉ có hàng
Thanh văn thượng căn mới hiểu, như Ngài Xá Lợi
Phất, được Phật thọ ký ngay. Lần thứ hai,
Phật phải giải thích bằng ba thí dụ gọi là dụ
thuyết châu nghĩa là thay vì nói thẳng điều
cần nói như ở phẩm Phương tiện, ở đây Ngài
dùng ba thí dụ là thí dụ ba cõi như nhà lửa, đứa
con khốn cùng và cây thuốc, để cho hàng trung
căn tín giải và được thọ ký trong lần này
như bốn vị: Tu Bồ Đề, Mục Kiền Liên, Ca
Diếp và Phú Lâu Na. Ở phần dụ thuyết
châu này gồm bốn phẩm là phẩm Thí dụ, Tín giải,
Dược thảo, Thọ ký. Lần thứ ba gọi là
Nhân duyên thuyết châu gồm phẩm Hóa Thành Dụ,
Ngũ bách đệ tử, Thụ học vô học ký.
Ở đây Phật nhắc lại cho các đệ tử Thanh
Văn nhớ lại nhân tu của họ trong quá khứ. Họ
đã từng gặp Phật, phát tâm Đại thừa mà nay bị
quên đi, nên Phật nhắc cho họ nhớ bản nguyện
để phục hồi cái tâm hướng Đại thừa của
họ. Lần này rất đông người ngộ giải và được
thọ ký. Tuy đề phẩm là ‘ Ngũ bách
thọ ký’ nhưng kỳ thực là 1250 vị, nhưng
năm trăm vị này danh tiếng mà thôi. Lần này,
chẳng những hàng vô học La Hán được thọ
ký, mà cả hạng hữu học cũng được. Đây là
hàng hạ căn đắc ký.

Đối tượng thuyết pháp
Phật nhắm đến là hàng Thanh văn hồi tiểu
hướng đại, khiến họ đi vào Nhất thừa. Nói
rộng ra, là thọ ký cho tất cả chúng sanh. Có
hai lối thọ ký: biệt thọ ký và
thông thọ ký. Biệt thọ ký là
thọ ký từng người, từng nhóm người sẽ
thành Phật ở thế giới tên gì, Phật hiệu gì,
v.v... Hàng Thanh văn được thọ ký trong hội
Pháp Hoa là biệt thọ ký. Nhưng về sau,
có những thọ ký chung cho những người tu sau
khi Phật đã Niết Bàn.

Bởi vì trong một hội chúng nghe pháp, bao giờ cũng có bốn hạng người là:

1. Chúng khải thỉnh, những
Ngài thưa thỉnh để Phật nói pháp cho mọi
người khác nghe. Đó là những vị Bồ Tát đã
ngộ, nhưng phương tiện thưa hỏi vì chúng
sinh. Hoặc là những người ‘đương cơ’
mà lợi căn biết đặt câu hỏi.

2. Chúng đương cơ, đối
tượng chính của buổi thuyết pháp. Phật nhắm
ngay hạng này mà nói, vì hạng này có thể
lãnh hội lời Phật dạy. Trong hội Pháp Hoa, chúng
đương cơ là hàng Thanh văn hồi tiểu hướng
đại, được Phật dùng phương tiện dắt dẫn
lên Nhất thừa.

3. Chúng tán dương, là
những Bồ Tát đã được thọ ký, đã nghe
kinh này rồi, nhưng vẫn ngồi đó để tán
dương Phật, Pháp, tán dương sự nói pháp và
người nghe pháp.

4. Chúng kết duyên, lại
có hạng người nghe mười câu mà chỉ hiểu
một, nghe sau quên trước, nhưng đó vẫn là một
cách kết duyên để sau này được hiểu
Phật và làm Phật vậy.

Nói thế để hiểu rằng, chúng đương cơ trong kinh Pháp Hoa là hạng người nào, để hiểu được tinh thần kinh.

Trên đây là tóm tắt ý nghĩa chín phẩm trước.

Từ phẩm mười (Pháp Sư )
đến phẩm mười bốn (An lạc hạnh) là bổ túc cho
tám phẩm trước là những phẩm chính của tích môn
tích hóa. Trong phẩm mười này Phật thọ ký
chung tất cả những ai có nghe kinh niệm Phật. Vì
vậy đạo lý Pháp Hoa là một đạo lý cần
được tuyên dương hoằng hóa, và người nói kinh
này cần thành tựu ba việc để sự nói kinh
được viên mãn, đó là nhập Như Lai thất, trước
Như Lai y, tọa Như Lai tòa (vào nhà Như Lai, mặc
áo Như Lai, ngồi tòa Như Lai).

Phẩm Hiện bảo tháp thứ
mười một, một bảo tháp của Phật Đa Bảo từ dưới
đất vọt lên khen ngợi. Ý nghĩa ở đây là: Phật
vốn bất diệt. Đức Phật Đa Bảo diệt mà bất
diệt, để hiện thị Đức Thích Ca sanh mà
không sanh. Hai Ngài ngồi chung một tòa, bởi vì cùng
bất sanh bất diệt như nhau. Lại nữa, Đa Bảo còn
là biểu thị Phật tánh sẵn có trong đất
phiền não khi gặp được kinh Pháp Hoa thì
hiển lộ.

Phẩm Đề Bà Đạt Đa thứ
mười hai, trong những kinh khác, Đề Bà là một
người tạo đủ các tội lỗi, nghiệp chướng
nặng nề. Nhưng đến kinh này, thì phật cho
biết vô lượng kiếp về trước, Đề Bà
đã là thiện tri thức giúp Ngài thành Phật qua
việc ông đã nói lại kinh Diệu Pháp Liên Hoa.
Chứng tỏ năng lực kinh này đã làm cho Phật thành
Phật và cũng làm cho một người ác như Đề Bà
mà cũng thành thiện tri thức được nhờ nói lại
kinh Pháp Hoa. Lại còn có chuyện Long nữ thành
Phật, làm cho Ngài Xá Lợi Phất phải ngạc nhiên: đã
làm súc sinh, lại mang thân nữ, ở đời coi như vậy
là hết chỗ đứng, vậy mà vẫn thành Phật
được, chứng tỏ những chúng sinh nào tin được kinh
này thì đều thành Phật, và chứng đắc đạo
lý Phật tính bình đẳng của Pháp Hoa là không
phân biệt nam nữ trời rồng, người hay súc sinh.
Thật là một sự bình đẳng tuyệt đối.

Phẩm An lạc thứ mười bốn,
muốn nói kinh Pháp Hoa ở đời ngũ trược khỏi bị
chướng ngại, phải an trụ bốn hạnh là không tích
hạnh, ly kiêu mạn hạnh, ly tật đố hạnh và từ bi
hạnh. (Hay thân an lạc hạnh, khẩu an lạc hạnh, ý
an lạc hạnh, và an lạc thệ nguyện).

Bản môn bản hóa: Từ phẩm 15 cho đến hết.

Phẩm Tùng Địa Dõng Xuất thứ
15, từ phẩm này trở đi toàn nói đến những cảnh
giới vượt ngoài tầm hiểu biết thông thường
của người phàm. Từ dưới đất trồi lên vô số Bồ
Tát, như ở phẩm 11 Tháp Đức Đa Bảo cũng từ đất
vọt lên, phẩm này cùng với phẩm 16 là:

Phẩm Như Lai Thọ Lượng:
Cả hai phẩm 15, 16 này là phần chính của Bản môn.
Phật nói: ‘Ta vốn ở trong Ta Bà Thế Giới này
từ vô lượng kiếp chứ không phải mới sinh’.
Bản môn này là gốc, từ đó mà có ra tích môn, là
sự đản sinh của Phật tại Lâm Tỳ Ni vậy.

Tiếp đến, Phật phân
biệt công đức của Người trì kinh ở phẩm Phân
Biệt Công Đức. Phẩm Tùy Hỷ Công Đức là
Tùy hỷ với người nghe kinh, khuyến khích
người khác nghe Pháp Hoa (mặc dù mình không nghe)
cũng được có công đức thuộc hạ phẩm. Phẩm Pháp
Sư Công Đức thứ 19 là chỉ cho trung phẩm công đức
nhờ nghe, đọc tụng diễn nói kinh này.

Phẩm Thường Bất Khinh thứ 20,
là nói đến Thượng phẩm công đức của Ngài
Thường Bất Khinh, tức công đức hành hạnh Pháp Hoa,
như đã nói trên.

Nói xong phẩm này, Phật
hiện thần lực (phẩm 21) để chứng minh thêm
công đức đó, và Chúc lụy (phẩm 22) rằng kinh này
nên được lưu truyền rộng rãi.

Từ phẩm 23 đến cuối có
thể gọi là phần lưu thông, sự hoằng kinh
Pháp Hoa do những vị Bồ Tát, hoằng kinh bằng những
khổ hạnh của mình như phẩm Dược Vương, Diệu
Âm, hoằng kinh do sự cứu khổ nạn cho chúng sinh như
phẩm Quán Thế Âm ( Phổ Môn) hay bằng thần chú
lực hộ trì cho người đọc tụng diễn nói Pháp
Hoa như phẩm Đà La Ni 26...

Phẩm Diệu Trang Nghiêm
Vương (phẩm 27) kể một ông vua tà kiến,
nhưng có bà vợ và hai con trì kinh Pháp Hoa đã tìm
đủ cách để cải hóa cha, cuối cùng vua chịu đi
nghe kinh Pháp Hoa mà trở thành Bồ Tát. Đây là nói
lúc hộ trì của kinh, có năng lực cải tà quy chánh.

Phẩm 28 là phẩm Phổ Hiền, khuyến khích hoằng kinh.

Ngài Trí Khải cho 14 phẩm sau này là bản môn bản hóa, nhưng chủ yếu bản môn chính thức là chỉ có 2 phẩm 15 và 16.

Vị trí kinh Pháp hoa:

Theo sự phân giáo của Ngài
Thiên Thai và Cát Tạng (Thiên Thai tông và Tam Luận
tông) có 5 thời kỳ thuyết pháp của Phật là Hoa
Nghiêm, A Hàm, Bát Nhã, Phương Đẳng và Pháp Hoa,
Niết Bàn. Trong đó lại chia ra ba giai đoạn
chuyển pháp luân (tam pháp luân) là:

1. Căn bản pháp luân:
Kinh Hoa Nghiêm, khi Phật nói kinh này chỉ một số rất
ít người hiểu, nên Ngài mới tùy phương
tiện nói ra ba thừa đó là:

2. Chi mạt pháp luân:
Trước hết là thời A Hàm, nhưng vì hàng Thanh
văn thiên chấp kinh này, nên Phật lại nói hai thời
giáo kế tiếp là Bát Nhã và Phương Đẳng
để đưa lên Đại thừa. Nhưng Đại thừa này
chưa rốt ráo, vì mới chỉ thọ ký cho hàng Bồ
Tát thành Phật, chưa thọ ký cho Thanh Văn. Do
đó giáo pháp ở các thời này vẫn còn là chi mạt
(cành ngọn). Đến giai đoạn thứ ba:

3. Nhiếp mạt quy bổn
Pháp luân: Mới là pháp luân rốt ráo của Phật,
đó là thời giáo Pháp Hoa gồm hết những chi mạt
về căn bản. Mở đầu là Hoa Nghiêm, kết thúc
là Pháp Hoa, đấy là thủy chung của một thời giáo
hóa mang cùng một ý nghĩa nhưng hai phương pháp
khác nhau: Hoa Nghiêm thì nói thẳng nên chỉ có một
số Bồ Tát giải ngộ được mà thôi, còn Pháp Hoa
thì dùng nhiều cách nói để đưa người
đến giác ngộ, tùy căn cơ chúng sanh Phật đã
nói những kinh khác, cho đến Pháp Hoa thì Phật
gồm tất cả giáo lý 45 năm đã nói.

Vì tính cách quan trọng
đó của kinh này mà Ngài Trí Khải đã căn cứ
để lập ra Thiên Thai tông rất thịnh hành. Khi
truyền qua Nhật Bổn, đến năm 1222 có sư Nhật
Liên dựa vào Pháp Hoa Huyền Nghĩa của Ngài Trí
Giả mà lập ra Nhật Liên Tông đến nay vẫn thịnh
hành. Đấy là chưa kể trước đó 6,7 thế
kỷ, Thánh Đức Thái Tử ( Shotaku-taishi) người có
công lớn du nhập và truyền bá Đạo Phật ở Nhật,
ông nhiếp chánh những năm 593-622, sau khi chú
giải kinh Duy Ma, Thắng Man và Pháp Hoa, ông đã dựa
vào đó để soạn thảo và công bố bản Hiến
Pháp 17 điều đầu tiên của Nhật, mà tinh thần
của nó đến nay vẫn còn giá trị.

From: Phat Hoc Buddhist Magazine, http://www.win.net/phathoc/

[ Trở về trang Thư Mục ]
