Vbud
Bat Dai Nhan Giac
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Bat Dai Nhan Giac

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Kinh
Tám Điều Giác Ngộ của Bậc Đại Nhân
(Kinh
Bát Đại Nhân Giác)

1. Giới thiệu:

Kinh Bát Đại Nhân Giác do
ngài An Thế Cao dịch từ chữ Phạn sang chữ Hán,
vào thời Hậu Hán đời vua Hán Hoàn Đế, niên
hiệu Kiến Hòa năm thứ 2 (148 CN). Ngài là
Thái tử xứ An Tức (Parthie), nay một phần thuộc Ba Tư
(Persia, Iran) một phần thuộc A Phú Hãn (Afghanistan).
Lúc bấy giờ Đạo Phật từ Ấn Độ truyền sang
rất thịnh hành trong vùng đó. Ngài xuất gia tu
học, tinh thông kinh điển. Sau đó, ngài đi
Trung Hoa hoằng hóa Phật Pháp và dịch quyển kinh
nầy sang chữ Hán. Đây là bài kinh số 779 trong Đại
Chánh Tân Tu Đại Tạng Kinh (Hán Tạng).

Dưới đây là bản dịch và chú giải của HT Thích Nhất Hạnh và HT Thích Thanh Từ.

2. Bản dịch và Chú thích của HT. Thích Nhất Hạnh:

(Trích: "Nghi Thức Tụng Niệm", NXB Lá Bối, California, 1989)

Là đệ tử Phật thì nên
hết lòng, ngày cũng như đêm, đọc tụng và
quán niệm về tám điều mà các bậc đại
nhân đã giác ngộ.

Thứ Nhất là
giác ngộ rằng cuộc đời là vô thường, chế độ
chính trị nào cũng dễ xụp đổ, những cấu tạo của
bốn đại [1] đều trống rỗng và có tác dụng
gây đau khổ, con người do tập hợp của năm ấm [2]
mà có, lại không có thực ngã, sinh diệt thay
đổi không ngừng, hư ngụy và không có thực
quyền. Trong khi đó thì tâm ta lại là nguồn suối
phát sinh điều ác và thân ta thì là một nơi
tích tụ của tội lỗi. Quán chiếu như trên
thì dần dần thoát được cõi sinh tử.

Thứ Hai là giác
ngộ rằng càng lắm ham muốn thì lại càng nhiều
khổ đau, rằng bao nhiêu cực nhọc trong cõi sinh
tử đều do ham muốn mà có. Trong khi đó người
ít ham muốn thì không bị hoàn cảnh sai sử, lại cảm
thấy thân mình và tâm mình được thư thái.

Thứ Ba là giác
ngộ rằng vì tâm ta rong ruổi chạy theo danh lợi không
bao giờ biết chán cho nên tội lỗi cũng theo
đó mà càng ngày càng lớn. Các bậc Bồ Tát [3] thì
khác hẳn: họ luôn luôn nhớ nghĩ đến phép
tri túc, an vui sống với đạm bạc để hành đạo
và xem sự nghiệp duy nhất của mình là sự thực
hiện trí tuệ giác ngộ.

Thứ Tư là giác
ngộ rằng tính lười biếng đưa đến chỗ
đọa lạc; vì vậy con người phải chuyên cần hành
đạo, phá giặc phiền não, hàng phục bốn loài ma,
và ra khỏi ngục tù của năm ấm và ba giới [4].

Thứ Năm là
giác ngộ rằng chính vì vô minh nên mới bị giam hãm
trong cõi sinh tử. Các vị Bồ Tát thì thường xuyên
nhớ rằng phải học rộng, biết nhiều, phát
triển trí tuệ, đạt được biện tài
để giáo hoá cho mọi người, để cho tất
cả đạt tới niềm vui lớn.

Thứ Sáu là
giác ngộ rằng vì nghèo khổ cho nên người ta sinh ra
nhiều oán hận và căm thù, và vì thế lại
tạo thêm những nhân xấu. Các vị Bồ Tát biết
thế cho nên chuyên tu phép bố thí, coi kẻ ghét
người thương như nhau, bỏ qua những điều ác mà
người khác đã làm đối với mình và không đem tâm
ghét bỏ những ai đã làm ác.

Thứ Bảy là
giác ngộ rằng năm thứ dục vọng [5] đã gây nên
tội lỗi và hoạn nạn. Người xuất gia tuy là
người sống trong thế tục nhưng không nhiễm theo
cái vui phàm tục, thường quán niệm rằng tài sản
của mình chỉ là ba chiếc áo cà sa và một
chiếc bình bát, tất cả đều là pháp khí,
rằng chí nguyện xuất gia của mình là sống thanh
bạch để hành đạo, giữ phạm hạnh cho thanh cao
và đem lòng từ bi để tiếp xử với tất cả
mọi người.

Thứ Tám là
giác ngộ rằng vì lửa sinh tử cháy bừng cho nên
mọi loài đang chịu biết bao niềm thống
khổ. Biết vậy cho nên ta phải phát tâm Đại
Thừa, nguyện cứu tế cho tất cả mọi
người, nguyện thay thế cho mọi người mà
chịu khổ đau vô lượng, khiến cho tất cả chúng
sinh đều đạt tới niềm vui cứu cánh.

Tám điều nói trên là
những điều giác ngộ của các bậc đại nhân,
Phật và Bồ Tát; những vị này đang tinh tiến
hành đạo, tu tập từ bi và trí tuệ, đã cưỡi
thuyền pháp thân đến được Niết Bàn. Khi
trở về lại cõi sinh tử độ thoát cho chúng sinh,
họ đều dùng tám điều giác ngộ ấy
để khai mở và chỉ đường cho mọi người,
khiến chúng sanh ai cũng giác ngộ được cái khổ
của sinh tử, lìa bỏ được ngũ dục và hướng tâm
vào con đường thánh .

Nếu đệ tử Phật mà
thường đọc tụng tám điều này thì mỗi
khi quán niệm diệt được vô lượng tội,
tiến tới giác ngộ, mau lên chính giác, vĩnh viễn
đoạn tuyệt với sinh tử, thường trú trong sự an
lạc.

Chú Thích :

Bốn Đại là bốn nguyên
tố hay là bốn chất cấu thành vũ trụ. Bốn
đại gồm có: Địa đại, Thủy đại, Hỏa đại,
và Phong đại.
Năm ấm là sắc, thọ,
tưởng, hành, và thức. Sắc là thân thể
có hình có sắc. Thọ là cảm thọ vui
buồn. Tưởng là tri giác bằng hình ảnh tưởng
tượng lại. Hành là dụng tâm làm việc
này hay việc khác. Thức là phân biệt,
hay biết. Năm ấm cũng còn gọi là năm
uẩn.
Bồ Tát là dịch âm từ
chữ Phạn, dịch âm đầy đủ là Bồ đề
tát đỏa, có nghĩa là giác hữu tình Bồ Tát
là người, sau khi tin Phật, học Phật, phát
nguyện tự độ, độ tha, thậm chí hy sinh
cả bản thân mình để cứu giúp người.
Muốn làm Bồ Tát trước hết phải có tâm
nguyện lớn, chủ yếu là bốn lời
nguyện:"Chúng sinh vô biên thề
nguyện độ, phiền não vô tận thệ
nguyện đoạn, Pháp môn vô lương thệ
nguyện học, Phật đạo vô thượng
thệ nguyện thành". Mọi người
từ khi phát tâm cho đến khi thành Phật
được gọi là Bồ Tát, vì vậy mà có phân
ra Bồ Tát phàm phu và Bồ Tát hiền thánh.
Các vị Bồ Tát được nói tới trong các kinh
Phật thường là các vị Bồ Tát hiền
thánh.
Ba giới là dục giới, sắc
giới, và vô sắc giới, là ba cõi sống của
chúng sinh: Loài người thuộc về dục giới,
cõi sống của chúng sinh còn có lòng tham dục.
Sắc giới là cõi sống của loài Trời. Ở
cõi Trời sắc giới này, chúng sinh đã thoát
khỏi mọi lòng dục, nhưng vẫn còn sắc
thân. Vô sắc giới là cõi gồm những chúng
sinh, không những không còn có lòng dục mà
cũng không còn có sắc thân nữa, chỉ còn có
tinh thần thuần tuý mà thôi.
Năm thứ dục vọng là
năm thứ ham muốn: sắc, thanh , hương , vị, và
xúc .

3. Tóm lược Kinh Bát Đại Nhân Giác - HT. Thích Thanh Từ

(Trích "Kinh Bát Đại Nhân Giác Giảng Giải", Thường Chiếu, 1997)

-oOo-

Để quí Phật tử dễ nhớ và nhớ kỹ, tu hành khỏi sợ sai lạc. Tôi tóm lược lời giảng như sau:

1.Điều giác
ngộ thứ nhất: Thường thấy thân tâm của
mình và sự vật bên ngoài là vô thường không
bền chắc không có thật ngã. Phải biết tâm
là gốc sanh ra tội ác, chớ mê chấp tâm là thật, là
ta. Biết vọng tưởng không thật nên không mê
chấp chạy theo nó. Lại cũng biết thân này là
rừng tội lỗi, nên không chấp thân là thật, là
ta. Thường quán xét như thế để xa lìa khổ
luân hồi sanh tử.

2.Điều giác
ngộ thứ hai: Nên biết tham cầu nhiều
thì khổ đau cũng lắm. Gốc của luân hồi sanh tử là
do tham đắùm ngũ dục thế gian. Vì vậy mà phải
bớt tham muốn. Khi tâm bớt tham cầu ngũ dục thì sẽ
được an ổn vui vẻ.

3.Điều giác
ngộ thứ ba: Nên biết người nào dục
vọng càng nhiều thì tội ác càng lớn. Do đó
mà phải dứt tâm ham muốn, không tham cầu ngũ dục.
Lúc nào cũng ít muốn biết đủ, an phận nghèo
để gìn giữ đạo đức, phát huy trí tuệ, lấy
trí tuệ làm sự nghiệp, không để tâm
đuổi bắt danh lợi thế gian.

4.Điều giác
ngộ thứ tư: Người lười biếng giải đãi
không đoạn trừ nghiệp ác, tu hạnh lành, thì bị
trụy lạc trầm luân. Vì vậy mà phải tinh tấn tu
hành, để phá trừ vô minh phiền não, hàng
phục các thứ ma chướng, ra khỏi ngục tù ngũ ấm và
tam giới.

5.Điều giác
ngộ thứ năm: Phải biết gốc của luân hồi
sanh tử là ngu si. Vì vậy phải học rộng nghe
nhiều về Phật pháp, nhờ thế mà trí
tuệ tăng trưởng sâu rộng, có đủ khả năng, đủ
biện tài để giáo hóa chúng sanh.

6.Điều giác
ngộ thứ sáu: Nên biết người nghèo khổ
nhiều hay sanh oán hận, thường kết nhiều
duyên ác, vì vậy không tránh khỏi quả báo khổ đau.
Nên người tu phát tâm thương xót họ, thứ tha
cho những lầm lỗi hờn oán không duyên cớ của
họ. Lại còn đem tâm bình đẳng bố thí giúp đỡ
họ, không nhớù lỗi lầm ngày trước mà ghét
bỏ họ. Biết và làm được như vậy, mới là
người thực hành đúng theo hạnh bố thí của Phật và
Bồ-tát.

7.Điều giác
ngộ thứ bảy: Biết rõ ngũ dục là tội
lỗi là tai họa. Tuy hiện đời là người
thế tục mà biết tránh, không đắm mê theo
ngũ dục, luôn nuôi chí nguyện xuất gia, muốn gìn
giữ giới hạnh nghiêm minh thanh tịnh, sống đời siêu
thoát. Tự làm lợi ích cho mình để rồi khởi
lòng từ cứu độ tất cả chúng sanh.

8.Điều giác
ngộ thứ tám: Phải biết luân hồi sanh tử
liên tục là khổ đau vô cùng vô tận. Nên phát tâm
từ bi rộng lớn, nguyện thay chúng sanh chịu khổ
và giúp cho tất cả được đến chỗ cứu cánh
an lạc là Niết-bàn giải thoát.

Đó là tám điều
giác ngộ, mà chư Phật, Bồ-tát đã làm và những
người tu Phật chân chánh đang làm. Ai là người
muốn học Phật, tu theo Phật thì phải làm những
điều này không thể bỏ qua được. Tại sao?
Vì học Phật là học giác ngộ. Phàm nói
đến học Phật là nói đến đạo lý
giác ngộ của Phật và Bồ-tát đã tu đã giác. Chớ
không phải học thuộc lòng kinh nhiều, hay tụng
kinh giỏi mà không tu không giác, rồi cho rằng mình
học Phật. Nhớ là không phải như vậy! Giác ngộ
những gì? Giác ngộ từng phần như trước đã kể.
Thấy rõ thân người và cảnh vật là vô thường,
thấy rõ tham dục nhiều thì khổ đau nhiều.
Thấy rõ như vậy là mình đã có mầm giác ngộ,
kế đó nhờ trợ duyên thầy sáng bạn tốt, làm
thiện hữu tri thức để tiến đến
chỗ giác ngộ viên mãn.

Đến đây tôi xin
nói rộng ra để quí vị dễ hiểu dễ nhớ,
không lầm. Trong kinh này Phật chỉ nói một chiều,
chê thân tâm là vô thường, vô ngã, khổ đau, gốc
tội lỗi. Nhưng, ở chỗ khác Phật lại nói có
thân này là do tích chứa nhiều phước đức mà
được. Thế nên làm người phải luôn tự
vấn:"Được thân này, sống để làm
gì?". Có người đã tự vấn mình, nhưng không
giải đáp được. Lại cũng có người không biết
mình có thân này, sống để làm gì? Phật dạy
được thân người là khó, thế nên phải biết
lợi dụng thân này để tiến tu cho được giác
ngộ giải thoát, sau dẫn dắt chúng sanh từ chỗ mê
mờ đến chỗ giác ngộ, từ chỗ tội lỗi
đến chỗ an vui.

Phật dụ người đi
biển bị chìm thuyền, không có phao nổi, sóng
dồi gió dập, trồi lên hụp xuống mệt lả,
bỗng vớ được khúc gỗ mục đang nổi trên
mặt biển. Khi ôm khúc gỗ mục, người ấy
biết nó là gỗ mục đang trôi nổi, rồi sẽ hư
hoại không lâu. Song, người ấy biết rằng mình
đang cần nương nó, để lội vào bờ, khỏi bị
chết chìm. Khúc gỗ mục ấy, lúc bấy giờ đối
với người sắp chết đuối thật là hữu ích, vì
nhờ nó mà khỏi chết chìm. Như vậy, mục đích
của người dùng khúc gỗ mục không phải để
khoe khoang, không phải để tô điểm sơn
phết cho đẹp, không phải để quí trọng
như một bảo vật, mà khúc gỗ là vật hữu dụng,
đang cần để đưa người vào bờ.

Cũng vậy, mọi
người cần phải thấy đúng ý nghĩa về thân
này. Biết thân này là vô thường tạm bợ không
chấp chặt nó, không quí thân này hơn thân khác.
Không vì nó mà tạo nghiệp ác, cũng không vì
thấy nó vô thường tạm bợ mà bi quan than thở, ngồi
chờ chết. Biết thân này vô thường tạm bợ,
phải cấp thiết lợi dụng thân này làm tất cả
mọi việc hữu ích. Lo tu hành để mình
được giác ngộ giải thoát mọi khổ đau và giúp
người cũng được giác ngộ giải thoát khổ đau hoàn
toàn.

Người sống được như
vậy là người giác ngộ, biết đúng ý nghĩa
về thân này và có thái độ sống hợp đạo. Đó
là điều căn bản của người tu theo đạo Phật.

HT. Thích Thanh Từ, 1997

[ Trở về trang Thư Mục ]
