Vbud
Kinh Thuy Du
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Kinh Thuy Du

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Kinh Thủy Dụ

Thích Nhất Hạnh

Thầy Xá Lợi Phất - anh cả
trong giáo đoàn - có dạy một kinh gọi là Kinh
Thủy Dụ mà chúng ta có thể học hôm nay. Kinh
này giúp chúng ta quán chiếu để đối trị
hữu hiệu cái giận. Kinh Thủy Dụ là một kinh trong
bộ Trung A Hàm. Thủy là nước. Khi khát ta cần nước
để uống, khi nóng bức ta cần nước để tắm
gội. Những lúc khát khô cổ, những lúc nóng bức mà
không có nước thì chúng ta khổ. Hồi đó Bụt đang
ở tại tu viện Cấp Cô Độc, nước Xá Vệ.
Thầy Xá Lợi Phất gọi các huynh đệ tới và
nói: "Này các huynh đệ, có năm phương pháp
này có thể giúp ta vượt thắng phiền giận,
nếu các vị huynh đệ muốn nghe thì tôi sẽ
nói." Các thầy khác nói: "Xin sư huynh
nói." Thầy Xá Lợi Phất mới nói như sau:

Trường hợp thứ nhất là
trường hợp của một người hành động rất dễ ghét
nhưng lời nói không đến nỗi dễ ghét.
Có người mà khi mới nhìn thấy, ta đã thấy không
chịu nỗi rồi. Cách người đó đi, đứng, hành
động và đối xử đã có thể làm ta giận, nhưng
khi người đó nói năng thì không đến nỗi
nào, đôi khi lại nói những câu nghe rất được. Vậy
nếu là người có trí, (tức là không phải người
ngu!), ta phải quán chiếu để đừng giận
người đó. Tại vì ta biết rằng tuy thân hành
của người đó không thanh tịnh nhưng khẩu hành của
người đó còn thanh tịnh. Và thầy dạy đối với
những người như thế, ta nên tác ý tới khẩu
hành của họ mà đừng tác ý về thân hành
của họ. Nếu ta chỉ nghĩ tới thân hành của
người ấy thì cơn giận của ta sẽ nổi lên. Nhưng
nếu ta ngồi đó mà tác ý tới khẩu hành của
người ấy thì ta sẽ không còn giận người ấy. Ta
tiếp xúc được với khía cạnh tích cực của
người kia.

Đây là ví dụ mà thầy Xá
Lợi Phất sử dụng: có một vị khất sĩ ưa mặc áo bá
nạp (y phấn tảo - y được chấp nối bằng những mảnh
giẻ rách lượm được trong các đống rác), đi ngang
qua một đống rác có phân và nước tiểu, thấy
một miếng vải có vẻ lành lặn vứt ở đó. Vị
khất sĩ ấy cúi xuống lượm miếng vải lên bằng
tay trái và với tay phải căng miếng vải ra
để nhận xét. Nếu thấy miếng vải còn
tốt, không đến nỗi nào, không rách, không
sờn và không dính chất dơ, vị khất sĩ đó biết
rằng có thể gấp nó lại, đem về giặt để
may y phấn tảo. Ta cũng quán chiếu như vậy.
Người kia tuy rằng thân hành không được dễ thương
nhưng khẩu hành còn dễ thương, nên chúng ta vẫn có
thể chơi được với người đó, vẫn có thể
chấp nhận được người đó. Tấm vải này tuy đã
được vứt vào đống rác gần bãi phân, nhưng
nếu được giặt giũ nó vẫn còn có thể dùng
được, thành ra ta nhặt nó đem về.

Trường hợp thứ hai là
trường hợp người khẩu hành không thanh tịnh nhưng
thân hành thanh tịnh. Miệng người ấy nói
ra những lời như rắn độc nhưng người ấy lại có
những hành động cũng khá dễ thương; nếu ta là
người có trí thì ta có thể tác ý tới những
hành động dễ thương của người ấy mà quên đi
những lời nói của người ấy để ta có thể
thương, chấp nhận và sống chung với người ấy.

Thầy đưa ra một ví dụ:
"Này các bạn, như ngoài thôn xóm chúng ta,
không xa, có một hồ nước rất sâu nhưng bị rơm,
cỏ, lá, bèo và củi mục che lấp hết. Nếu có
người đang bị nóng bức mà không có nơi tắm thì
người đó cũng có thể sử dụng cái hồ kia.
Người đó cởi áo ra đặt trên bờ hồ, bước xuống
hồ dùng hai cánh tay khoát những lá khô, những cây
bèo, những cọng rêu và những cành củi mục đang
che lấp thì nước trong sẽ hiện ra và người đó
có thể bắt đầu tắm rửa và bơi lội thỏa
thích." Vì một ít rêu, bèo, cỏ và củi mục
trên mặt nước mà bỏ mất hồ thì rất uổng.

Trường hợp thứ ba là
trường hợp một người thân hành không thanh tịnh mà
khẩu hành cũng không thanh tịnh. Hành động
của người ấy không dễ thương chút nào mà lời nói
của ông ta cũng rất là dễ ghét, trong trường hợp
đó ta phải làm như thế nào? Thầy Xá Lợi Phất
nói: ta phải nhìn thật kỹ vì đôi khi trong tâm của
người đó còn có những điểm tích cực mà ta
chưa thấy. Trong tâm người nào mà lại không có
những điểm tích cực? Trong trường hợp này, sự
thực tập tuy khó nhưng chúng ta vẫn có thể làm
được.

Thầy Xá Lợi Phất đưa ra một
ví dụ: "Này các vị khất sĩ, một người bộ
hành đi đường xa, khát đến cháy cổ và gặp
được một cái lỗ chân trâu trong đó còn có
chút ít nước đọng lại. Người đang bị nóng
bức đó nói rằng: nếu ta lấy một tờ lá cuộn
lại để múc nước lên thì cũng có thể làm
cho nước đó vẩn bùn. Tốt hơn hết là ta quỳ hai
gối, chống hai tay và đưa miệng xuống trực
tiếp uống nước trong lỗ chân trâu. Và sau khi
người bộ hành gần chết khát ấy quỳ xuống chống
tay và uống được ba bốn ngụm nước thì thấy trong
người dễ chịu hơn rất nhiều. Người ấy sau đó
có thể tiếp tục cuộc du hành."

Đối với một người có lời
nói không dễ thương mà hành động cũng không dễ
thương, ta phải quán chiếu để thấy rằng
trong tâm họ cũng có những điểm tươi mát
còn sót lại, và nếu ta thấy được những
điểm ấy thì ta vẫn còn có thể chấp nhận
được người ấy và có thể sống với người ấy.
Tuy trường hợp này khó hơn trường hợp thứ nhất và
thứ hai nhưng ta vẫn có thể chấp nhận được
người ấy, và do đó người trí có thể ngăn
ngừa tâm mình phát khởi lên giận dữ.

Trường hợp thứ tư là
một người thân hành không thanh tịnh, khẩu hành
không thanh tịnh và ý hành cũng không thanh tịnh.
Ta đã cố gắng hết sức mà cũng không thấy
điểm tích cực nào trong tâm ý của người
ấy, cũng như trong thân và khẩu của người ấy. Ta
phải làm thế nào?

Thầy Xá Lợi Phất đã dùng ví
dụ này: "Trên đường dài có một người lữ
hành mắc bệnh rất nặng. Thôn xóm rất xa, người
ấy khốn đốn, héo hắt, cô độc, không có bạn đồng
hành, không có hy vọng gì sống sót và ra khỏi
tai nạn này. Tình cờ có một người đến gần
người ấy, dừng lại một bên và thấy được tình
trạng thảm thương của người bộ hành ấy. Người
này có thể phát khởi lòng thương, biết rằng
nếu không được ai giúp thì người bộ hành kia
sẽ chết ngay tại chỗ. Thấy như vậy, hiểu
như vậy, người này bắt đầu dìu người kia đi từng
bước cho tới khi hai người tới được thôn xóm gần
nhất. Tới được thôn xóm rồi, người thứ hai này
mới tìm một nơi chữa trị cho người thứ nhất. Sau
một thời gian ba hoặc bốn tuần lễ người bệnh kia
vượt thoát cơn khổ bệnh và niềm vui sẽ
thuộc về người thứ hai."

Khi ta thấy một người thân
hành không dễ thương, khẩu hành không dễ thương
và tâm hành cũng không dễ thương, ta biết rằng
cuộc đời người này thế nào cũng đau khổ
đến mức cùng cực. Nếu ta không thương,
nếu ta không giúp thì ai có thể giúp người
đó? Ở đây, thầy Xá Lợi Phất kêu gọi
đến tâm Từ Bi của chúng ta. Nếu có lòng Từ
Bi, chúng ta rất có thể sống được với người
thân hành không dễ thương, khẩu hành không dễ
thương và ý hành cũng không dễ thương. Chỉ có
những người thiếu Từ Bi mới chạy trốn thôi, chứ
người có tu tập một ít Từ Bi thì vẫn có thể
sống chung và giúp đỡ được người mà cả ba
nghiệp thân, khẩu và ý đều không thanh
tịnh.

Trường hợp thứ năm là
trường hợp người thân hành thanh tịnh, khẩu hành
thanh tịnh mà ý hành cũng rất thanh tịnh. Chỉ
trừ khi ta là một người ngu thì ta mới không ở với
người ấy, mới muốn bỏ cái tăng thân của người ấy
mà đi thôi. Khi người kia là một người có hành
động nho nhã và đẹp đẽ, có lời nói dịu dàng và
dễ thương, có tâm địa tốt lành mà ta lại lìa bỏ
người đó để ra đi thì quả thật ta là một
người ngu si. Chỉ có người ngu si mới làm như
thế.

Thầy Xá Lợi Phất đưa ra một
ví dụ: "Ở cạnh làng có một hồ nước, trong
đó có những bông sen hồng và trắng nở rất thơm.
Bờ hồ xanh mướt cỏ, xung quanh hồ có những hoa viên,
những hàng cây rất tươi mát, có chim hót, có bướm
lượn, cảnh vật rất thần tiên. Nếu có một cái
hồ như vậy mà ta không biết tới ngồi một bên,
tới cởi áo xuống bơi lội trong hồ, tới vốc nước
trong dưới hồ mà uống thì ta không đáng để
được gọi là người biết sống có hạnh
phúc."

Gặp một người thân hành,
khẩu hành và ý hành dễ thương, ta phải
quyết tâm ở lại bên người đó. Thực tập lời
này của thầy Xá Lợi Phất, khi ta thấy một thiền
sinh khách mà thân hành, khẩu hành và ý hành dễ
thương ta nên thỉnh cầu người ấy ở lại để
làm giàu cho tăng thân ta, và để tăng thân ta
trở nên một hồ sen tươi mát và thơm tho, làm
niềm vui và hạnh phúc cho ta và không biết cho
bao nhiêu người khác nữa.

(trích "Thương yêu theo phương pháp Bụt dạy",

Thích Nhất Hạnh, NXB Lá Bối, Hoa Kỳ 1995)

Chân thành cảm tạ Chị Dương Kim Nguyệt đã có thiện tâm đánh máy lại bài viết nầy.

[ Trở về trang Thư Mục ]
