Vbud
Kinh Dai Khong
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Kinh Dai Khong

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Kinh số 122, Trung Bộ Kinh

Kinh Đại Không

Mahasunnata Sutta

HT Thích Minh Châu dịch

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn trú
giữa các giòng họ Sakka (Thích Ca), tại
Kapilavatthu (Ca Tỳ La Vệ), ở tu viện Nigrodha
(Ni Câu Luật Thọ Viện). Rồi Thế Tôn vào
buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi vào Kapilavatthu
để khất thực. Sau khi khất thực ở Kapilavatthu,
ăn xong, trên đường đi khất thực trở về,
Thế Tôn đi đến trú xứ của Thích Ca
Kalakhemaka để ở ban ngày. Lúc bấy giờ tại tu
viện của Thích Ca Kalakhemaka, có sắp đặt rất
nhiều sàng tọa. Thế Tôn thấy rất
nhiều sàng tọa tại trú xứ của Thích Ca
Kalakhemaka, thấy vậy Thế Tôn suy nghĩ: --
"Rất nhiều sàng tọa được sắp đặt tại
tu viện của Thích Ca Kalakhemaka. Không biết ở
đây có rất nhiều Tỷ Kheo ở không?"

Lúc bấy giờ Tôn Giả Ananda cùng với rất nhiều vị Tỷ Kheo đang làm y (civarakamma) ở trú xứ của Thích Ca Ghataya.

Rồi Thế Tôn vào buổi
chiều, từ thiền định độc cư đứng dậy, đi
đến trú xứ của Thích Ca Ghataya, sau khi đến
liền ngồi trên chổ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi,
Thế Tôn bảo Tôn Giả Ananda:

-- "Này Ananda, có rất
nhiều sàng tọa được sắp đặt tại trú xứ
của Thích Ca Kalakhemaka. Không biết có nhiều
Tỷ Kheo trú ở đấy không?"

-- "Bạch Thế Tôn, có
rất nhiều sàng tọa được đặt ở trú xứ của
Thích Ca Kalakhemaka; có rất nhiều Tỷ Kheo trú
tại chỗ ấy. Bạch Thế Tôn, nay là thời chúng
con làm y."

-- "Này Ananda, một Tỷ
Kheo không chói sáng (1) nếu thích thú trong hội
chúng của mình (2), nếu hân hoan trong hội chúng
của mình, nếu hoan hỷ trong hội chúng của
mình, nếu thích thú trong hội chúng của người,
nếu hân hoan trong hội chúng của người, nếu
hoan hỷ trong hội chúng của người.

Này Ananda, nếu Tỷ Kheo
nào thích thú trong hội chúng của mình, nếu hân
hoan trong hội chúng của mình, nếu hoan hỷ
trong hội chúng của mình, nếu thích thú trong hội
chúng của người, nếu hân hoan trong hội chúng
của người, nếu hoan hỷ trong hội chúng của
người, có thể là một vị chứng đắc tùy theo
ý muốn, chứng đắc không khó khăn, chứng đắc
không mệt nhọc, viễn ly lạc (3), độc cư lạc
(4), an tịnh lạc (5), chánh giác lạc (6), sự kiện
như vậy không xảy ra.

Nhưng này Ananda, Tỷ Kheo
nào sống một mình, xa lánh tụ hội, thời vị ấy có
cơ hội chứng đắc tùy theo ý muốn, chứng đắc
không khó khăn, chứng đắc không mệt nhọc,
viễn ly lạc, độc cư lạc, an tịnh lạc chánh giác
lạc, sự kiện như vậy có thể xảy ra.

Này Ananda, nếu Tỷ Kheo
nào thích thú trong hội chúng của mình, nếu hân
hoan trong hội chúng của mình, nếu hoan hỷ
trong hội chúng của mình, nếu thích thú trong hội
chúng của người, nếu hân hoan trong hội chúng
của người, nếu hoan hỷ trong hội chúng của
người, sẽ chứng đắc và an trú với tâm giải thoát
có hạn kỳ và thoải mái (7), hay không có hạn kỳ và
bất động (8); sự kiện như vậy không xảy ra.

Nhưng này Ananda, Tỷ Kheo
nào sống một mình, xa lánh tụ hội, thời vị ấy có
hy vọng sẽ chứng đắc và an trú với tâm giải
thoát có hạn kỳ và thoải mái, hay không có hạn kỳ
và bất động; sự kiện như vậy có thể xảy
ra.

Này Ananda, Ta không quán thấy
một sắc pháp (9) nào, trong ấy có hoan hỷ, trong
ấy có hoan lạc, chịu sự biến dịch, chịu sự đổi
khác mà không khởi lên sầu, bi, khổ não.

Nhưng sự an trú này, này
Ananda, đã được Như Lai hoàn toàn giác ngộ, tức
là sau khi không tác ý tất cả tướng (10), chứng
đắc và an trú nội không (11). Và nếu này Ananda,
trong khi Như Lai an trú trong an trú này, nếu có
những Tỷ Kheo, Tỷ Kheo Ni, nam cư sĩ, nữ cư
sĩ, quốc vương, đại thần, ngoại đạo, ngoại đạo
đệ tử đến yết kiến, trong khi ấy này
Ananda, Như Lai với tâm hướng đến viễn ly, thiên
về viễn ly, nặng về viễn ly, sống độc cư,
hoan hỷ trong ly dục, làm cho đoạn tận tất cả
các pháp dựa trên ấy các lậu hoặc an trú, nói lên
tại chỗ ấy (12) những lơì thuần túy liên hệ
đến khích lệ(13). Do vậy, này Ananda, nếu
Tỷ Kheo ấy ước vọng: -- "Sau khi chứng
đạt nội không, ta sẽ an trú", vị Tỷ Kheo
ấy, này Ananda, cần phải an chỉ, an tọa, chuyên
nhất và an định nội tâm.

Và này Ananda, như thế nào
Tỷ Kheo an chỉ, an tọa, chuyên nhất và an
định nội tâm? Ở đây, này Ananda, Tỷ Kheo ly
dục, ly bất thiện pháp chứng và an trú Sơ
thiền, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh,
có tầm, có tứ. Diệt tầm và tứ, chứng và trú
nhị thiền, một trạng thái hỷ lạc do định
sanh, không tầm, không tứ, nội tỉnh nhất tâm ... Tam
thiền ... chứng và trú Tứ thiền. Như vậy,
này Ananda, Tỷ Kheo an chỉ, an tọa, chuyên nhất
và an định nội tâm."

Vị ấy tác ý nội không.
Trong khi vị ấy tác ý nội không. tâm không thích
thú, không tịnh tín, không an trú, không hướng
đến nội không. sự kiện là như vậy, này
Ananda, Tỷ Kheo biết như sau: "Trong khi ta
tác ý nội không. tâm không thích thú, không
tịnh tín, không an trú, không hướng đến nội
không". Ở đây, vị ấy ý thức rõ ràng
như vậy. Vị ấy tác ý ngoại không (14). Vị ấy
tác ý nội ngoại không (15). Vị ấy tác ý bất
động (16). Trong khi vị ấy tác ý bất động, tâm
không thích thú, không tịnh tín, không an trú, không
hướng đến bất động. Sự kiện là như vậy,
này Ananda, Tỷ Kheo biết như sau: "Trong khi
ta tác ý bất động, tâm không thích thú, không
tịnh tín, không an trú, không hướng đến bất
động". Ở đây, vị ấy ý thức rõ ràng
như vậy. Này Ananda, Tỷ Kheo ấy cần phải an trú,
an tọa, chuyên nhất, và an định nội tâm trong
định tướng (samadhinimitte) đã đề cập về
trước ấy (17). Vị ấy tác ý nội không. Trong khi
vị ấy tác ý nội không, tâm thích thú, tịnh
tín, an trú, hướng đến nội không. Sự kiện
là như vậy, này Ananda, Tỷ Kheo biết như sau:
"Trong khi ta tác ý nội không, tâm thích thú,
tịnh tín, an trú, hướng đến nội không".
Ở đây, vị ấy ý thức rõ ràng như vậy. Vị
ấy tác ý ngoại không. Vị ấy tác ý nội
ngoại không. Vị ấy tác ý bất động. Trong khi vị
ấy tác ý bất động, tâm thích thú, tịnh tín, an
trú, hướng đến bất động. Sự kiện là như
vậy, này Ananda, Tỷ Kheo biết như sau:
"Trong khi ta tác ý bất động, tâm thích thú,
tịnh tín, an trú, hướng đến bất động."
Ở đây, vị ấy ý thức rõ ràng như vậy.

Này Ananda, nếu Tỷ Kheo
ấy đang an trú trong an trú này (18), tâm vị ấy
hướng đến đi kinh hành, vị ấy đi kinh hành
(cankamati) và nghĩ rằng: "Trong khi ta đang đi
kinh hành, tham và ưu, các bất thiện pháp không
có chảy vào". Ở đây vị ấy ý thức rõ
ràng như vậy (19). Này Ananda, nếu Tỷ Kheo ấy
đang an trú trong an trú này, tâm vị ấy hướng
đến đứng lại, vị ấy đứng lại và nghĩ rằng:
"Trong khi ta đang đứng lại, tham và ưu, các bất
thiện pháp không có chảy vào". Ở đây,
vị ấy ý thức rõ ràng như vậy.

Này Ananda, nếu trong khi
Tỷ Kheo ấy an trú trong sự an trú này, tâm vị ấy
hướng đến ngồi, vị ấy ngồi và nghĩ rằng:
"Trong khi ta đang ngồi, tham và ưu, các bất
thiện pháp không có chảy vào." Ở đây,
vị ấy ý thức rõ ràng như vậy.

Này Ananda, nếu trong khi
Tỷ Kheo ấy an trú trong sự an trú này, tâm vị ấy
hướng đến nằm, vị ấy nằm và nghĩ rằng:
"Trong khi ta đang nằm, tham và ưu, các bất
thiện pháp không có chảy vào." Ở đây
vị ấy ý thức rõ ràng như vậy.

Này Ananda, nếu trong khi
Tỷ Kheo ấy an trú trong sự an trú này, tâm vị ấy
hướng đến nói, vị ấy suy nghĩ như sau: "Ta
sẽ không nói những câu chuyện hạ liệt, đê
tiện thuộc phàm phu, không thuộc bậc Thánh, không
liên hệ đến mục đích, không đưa đến
yếm ly, ly dục, đoạn diệt, an tịnh, thắng
trí, giác ngộ, Niết Bàn như: Quốc vương luận,
đạo tặc luận, đại thần luận, quân luận, bố úy
luận, chiến tranh luận, thực vật luận, ẩm
liệu luận, y phục luận, ngọa cụ luận, hoa man
luận, hương liệu luận, thân thích luận, xa thừa
luận, thôn luận, thị trấn luận, đô thị luận, quốc
độ luận, nữ luận, anh hùng luận, hạng trung luận,
thủy bình xứ luận, tiên linh luận, sai biệt luận,
thế giới luận, hải thuyết luận, hữu vô hữu
luận." Ở đây, vị ấy ý thức rõ ràng
như vậy.

Nhưng này Ananda, đối với
những lời nói nào khắc khổ, khai tâm, đưa đến
nhứt hướng yếm ly, ly tham, đoạn diệt, an
tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết Bàn như là:
Thiểu dục luận, tri túc luận, độc cư luận, bất
chúng hội luận, tinh cần luận, giới luận, định
luận, tuệ luận, giải thoát luận, giải thoát tri
kiến luận, vị ấy nghĩ: "Ta sẽ nói các luận
như vậy." Ở đây, vị ấy ý thức rõ ràng
như vậy.

Này Ananda,nếu trong khi
Tỷ Kheo ấy an trú trong sự an trú này, tâm vị ấy
hướng đến suy tầm (vitakka), vị ấy suy nghĩ:
"Đối với những suy tầm hạ liệt, đê
tiện, phàm phu, không thuộc bậc Thánh, không liên
hệ đến mục đích, không đưa đến
yếm ly, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí
giác ngộ, Niết Bàn, như là: Dục tầm, sân tầm,
hại tầm, ta sẽ không suy nghĩ các loại tầm ấy."
Ở đây, vị ấy ý thức rõ ràng như vậy.

Nhưng này Ananda, đối với
những suy tầm này thuộc về bậc Thánh. có khả
năng cầu tiến, hướng dẫn (người suy nghĩ
đến các tầm ấy) đến sự đoạn trừ hoàn
toàn đau khổ, như là ly dục tầm, vô sân tầm, bất
hại tầm, vị ấy nghĩ: "Ta sẽ suy tư các loại suy
tầm này." Ở đây, vị ấy thức rõ ràng như
vậy.

Này Ananda, có năm dục trưởng
dưỡng này. Thế nào là năm? Các sắc do mắt nhận
thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên
hệ đến dục, hấp dẫn; các tiếng do tai
nhận thức; các hương do mũi nhận thức; các vị do
lưỡi nhận thức; các xúc do thân nhận thức, khả ái,
khả hỷ, khả lạc, liên hệ đến dục, hấp
dẫn. Này Ananda, có năm dục trưởng dưởng này. Từ
đây Tỷ Kheo cần phải thường thường quán sát
tự tâm như sau: "Trong tâm ta, có khởi lên tâm
hành gì với xứ (ayatana) này hay xứ khác của năm
dục trưởng dưỡng."

Này Anada, nếu Tỷ Kheo
trong khi quán sát như vậy, tuệ tri như rằng:
"Trong tâm ta, có khởi lên tâm hành với xứ này
hay xứ khác của năm dục trưởng dưởng ...". Sự
kiện là như vậy, Tỷ Kheo tuệ tri như sau:
"Dục ái (chandaraga) này đối với năm dục
trưởng dưỡng đối với ta, chưa đoạn diệt
được". Ở đây, vị ấy ý thức rõ ràng
như vậy. Này Ananda, nếu Tỷ Kheo trong khi quán
sát như vậy, tuệ tri rằng: "Trong tâm ta,
không có khởi lên tâm hành với các xứ khác của
năm dục trưởng dưỡng ..." Sự kiện là như
vậy, Tỷ Kheo tuệ tri như sau: "Dục tham
này đối với năm dục trưởng dưỡng đối với ta,
đã được đoạn diệt." Ở đây, vị ấy
ý thức rõ ràng như vậy.

"Này Ananda, có năm thủ
uẩn. Ở đây, Tỷ Kheo cần phải đoạn tận
chúng, khi vị ấy tùy quán sự sanh diệt. Đây là
sắc, đây là sự tập khởi của sắc, đây là sự
đoạn diệt của sắc. Đây là thọ, đây là sự
tập khởi của thọ, đây là sự đoạn diệt của
thọ. Đây là tưởng [...]. Đây là hành [...].
Đây là thức, đây là sự tập khởi của thức, đây
là sự đoạn diệt của thức. Trong khi vị ấy an
trú, tùy quán sự sanh diệt của năm thủ uẩn này,
nếu có ngã mạn nào (asmimmamo) (khởi lên) đối
với năm thủ uẩn, ngã mạn ấy được đoạn tận. Sự
kiện là như vậy. Này Ananda, Tỷ Kheo tuệ
tri như sau: "Phàm có ngã mạng nào đối với năm
uẩn (khởi lên) nơi ta, ta đã đoạn tận ngã mạn
ấy." Ở đây, vị ấy ý thức rõ ràng như
vậy. Những pháp này, này Ananda, thuần nhất liên
hệ đến thiện (20) đều thuộc hiền,
Thánh, siêu thế, vượt ngoài tầm của ác ma.

Này Ananda, ông nghĩ thế
nào? Vì thấy lý do gì, một Thanh văn Đệ tử
tự nghĩ là xứng đáng (hợp lý) để đi theo
một Đạo Sư dầu cho bị hất hủi (21) ? "

-- "Bạch Thế Tôn, đối
với chúng con, các Pháp dựa Thế Tôn làm căn
bản, hướng Thế Tôn làm lãnh đạo, nương tựa
Thế Tôn làm y cứ. Bạch Thế Tôn, tốt lành
thay nếu Thế Tôn thuyết giảng cho ý
nghĩa này. Sau khi được nghe Thế Tôn, các Tỷ
Kheo sẽ hành trì."

-- "Này Ananda, thật không
xứng đáng cho một đệ tử bám sát theo vị Đạo
Sư, nếu vì lý do được nghe giải thích
khế kinh và phúng tụng (22). Vì cớ sao? Trong một
thời gian lâu dài, các pháp đã được các ông nghe,
thọ trì, đọc lớn tiếng, suy tư với
ý, khéo thấu hiểu với chánh trí. Nhưng này
Ananda, đối với những lời nói nào, khắc khổ, khai
tâm, đưa đến nhất hướng viển ly, ly tham,
đoạn diệt an tịnh, thắng trí giác ngộ, Niết
Bàn, như thiểu dục luận, tri túc luận, độc cư
luận, bất chúng hội luận, tinh cần luận, giới luận,
định luận, tuệ luận, giải thoát luận, giải
thoát tri kiến luận. Này Ananda, do nhân duyên
những loại thuyết luận như vậy, thật xứng đáng
cho một Thanh Văn Đệ tử bám sát vị Đạo Sư dầu
cho bị hất hủi. Sự kiện là như vậy, này Ananda,
thời có sự phiền lụy (upađava) cho vị Đạo sư;
sự kiện là như vậy thời có sự phiền lụy cho
đệ tử; sự kiện là như vậy thời có sự
phiền lụy cho các vị tu Phạm hạnh. Và này Ananda,
như thế nào là sự phiền lụy cho vị Đạo Sư?

Ở đây, này Ananda, có
Đạo sư (23) lựa một trú xứ (senasanam) xa vắng trong
rừng, dưới gốc cây, trên sườn núi, chỗ hoang
vu, trong hang núi, tại bãi tha ma, tại khu rừng, ngoài
trời hay trên một đống rơm. Trong khi vị ấy sống
viễn ly như vậy, các Bà La Môn, gia chủ, cả thị dân
và quốc dân bao vây xung quanh. Được các Bà La Môn,
gia chủ, cả thị dân và quốc dân bao vây xung quanh,
vị ấy khởi lên nhiễm tâm, rơi vào dục vọng,
khởi lên tham ái, trở lui lại đời sống sung túc.
Như vậy này Ananda, được gọi là sự phiền
lụy của Đạo Sư. Vì sự phiền lụy của Đạo Sư,
các ác bất thiện pháp, tạp nhiễm, dẫn đến
tái sinh, đáng sợ hãi, đưa đến khổ quả, dẫn
đến sanh, già, chết trong tương lai, các pháp
ấy tấn công vị ấy. Như vậy này Ananda là sự
phiền lụy của Đạo Sư.

Và này Ananda, thế nào là
sự phiền lụy của đệ tử? Này Ananda, đệ
tử của một Đạo Sư, bắt chước đời sống viễn ly
của Đạo Sư mình, lựa một trú xứ xa vắng, trong
rừng, dưới gốc cây, trên sườn núi, chổ hoang vu,
trong hang núi, tại bải tha ma, tại khu rừng, ngoài
trời hay trên một đống rơm. Trong khi vị ấy sống
viễn ly như vậy, các Bà La Môn, gia chủ, cả thị dân
và quốc dân bao vây xung quanh. Được các Bà La Môn,
gia chủ, cả thị dân và quốc dân bao vây xung quanh,
vị ấy khởi lên nhiễm tâm, rơi vào dục vọng,
khởi lên tham ái, trở lui lại đời sống sung túc.
Như vậy này Ananda, được gọi là sự phiền
lụy của đệ tử. Vì sự phiền lụy của đệ
tử, các ác bất thiện pháp, tạp nhiễm, dẫn
đến tái sinh, đáng sợ hãi, đưa đến khổ
quả, dẫn đến sanh, già , chết trong tương
lai, các pháp ấy tấn công vị ấy. Như vậy này Ananda
là sự phiền lụy của đệ tử.

Và này Ananda, như thế nào
là sự phiền lụy của các vị tu Phạm hạnh? Ở
đây, này Ananda, Như Lai xuất hiện ở đời, là
bậc A La Hán, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc,
Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ,
Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật,
Thế Tôn. Ngài lựa một trú xứ xa vắng, trong
rừng, dưới gốc cây, trên sườn núi, chỗ hoang
vu, trong hang núi, tại bãi tha ma, tại khu rừng, ngoài
trời hay trên một đống rơm. Trong khi Ngài sống
viển ly như vậy, các Bà La Môn, gia chủ, cả thị
dân và quốc dân bao vây xung quanh. Được các Bà La
Môn, gia chủ, cả thị dân và quốc dân bao vây xung
quanh, Ngài không khởi lên nhiễm tâm, không rơi vào
dục vọng, không khởi lên tham ái, không trở lui
lại đời sống sung túc. Nhưng này Ananda, vị đệ
tử của bậc Đạo Sư, bắt chước (theo hạnh ấy) lựa
một trú xứ xa vắng, trong rừng, dưới gốc cây, trên
sườn núi, chổ hoang vu, trong hang núi, tại bãi tha
ma, tại khu rừng, ngoài trời hay trên một đống rơm.
Trong khi vị ấy sống viễn ly như vậy, các Bà La Môn,
gia chủ, cả thị dân và quốc dân bao vây xung quanh.
Được các Bà La Môn, gia chủ, cả thị dân và quốc
dân bao vây xung quanh, vị ấy khởi lên nhiễm tâm,
rơi vào dục vọng, khởi lên tham ái, trở lui lại
đời sống sung túc. Như vậy, này Ananda, được
gọi là sự phiền lụy của các vị tu Phạm
hạnh. Vì sự phiền lụy của các vị tu Phạm hạnh,
các ác bất thiện pháp, tạp nhiễm, dẫn đến
tái sinh, đáng sợ hãi, đưa đến khổ quả, dẫn
đến sanh, già , chết trong tương lai, các
pháp ấy tấn công vị ấy. Như vậy, này Ananda, là sự
phiền lụy của các vị tu Phạm hạnh.

Nhưng này Ananda, sự phiền
lụy của các vị tu Phạm hạnh là nhiều quả khổ
hơn (24), nhiều quả não hại hơn đối với
phiền lụy của Đạo Sư này và phiền lụy của
đệ tử này, hơn nữa nó dẫn đến đọa
lạc. Do vậy, này Ananda, hãy đối xử với Ta, với tâm
thân hữu, không với tâm thù nghịch và như vậy các
ngươi sẽ được hạnh phúc lâu dài. Và như thế
nào là các đệ tử đối xử vị Đạo Sư với tâm
thù nghịch, không với tâm thân hữu? Ở đây, này
Ananda, vị Đạo Sư với lòng từ mẫn thuyết pháp
cho các đệ tử, mong cầu hạnh phúc cho chúng, vì
lòng từ mẫn nói rằng: "Đây là hạnh phúc cho
các ngươi, đây là an lạc cho các ngươi."
Nhưng các đệ tử của vị ấy không chịu nghe theo,
không chịu lóng tai, chú tâm vào hướng khác (annan),
ngược lại, chúng đi xa lời giảng dạy của vị Đạo
Sư. Như vậy, này Ananda, là các đệ tử đối xử
với bậc Đạo Sư, với tâm thù nghịch không với tâm
thân hữu. Và như thế nào, này Ananda, là các
đệ tử đối xử với bậc Đạo Sư với tâm thân
hữu, không với tâm thù nghịch? Ở đây, này
Ananda, vị Đạo Sư với lòng từ mẫn thuyết pháp
cho các đệ tử, tìm cầu hạnh phúc cho chúng, vì
lòng từ mẫn nói rằng: "Đây là hạnh phúc cho
các ngươi, đây là an lạc cho các ngươi." Và
các đệ tử của vị ấy chịu nghe theo, chịu lóng
tai, không chú tâm vào hướng khác, và không ngược
lại đi xa lời dạy của bậc Đạo Sư. Như vậy này
Ananda là các đệ tử đối xử với bậc Đạo Sư,
với tâm thân hữu, không phải với tâm thù nghịch. Do
vậy, này Ananda, hãy đối xử với Ta với tâm thân
hữu, chớ với tâm thù nghịch và như vậy sẽ là hạnh
phúc, là an lạc lâu dài cho các ông. Ta không sách
tấn các ông như người thợ gốm đối với đồ gốm
chưa nung, chưa được nung chín (25). Ta sẽ nói
hết lời chỉ trích này đến lời chỉ trích
khác, hết lời tán thán này đến lời tán
thán khác. Cái gì là lõi cây, cái ấy sẽ đứng
vững tồn tại."

Thế tôn thuyết giảng như vậy. Tôn Giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

Kinh Đại Không, thứ một trăm hai mươi hai

-oOo-

Chú thích:

(1) Trong lời dạy của Đức Phật

(2) Sanganika là sự tụ họp với hội chúng của
mình và gana là sự tụ họp với hội chúng của
người khác. Chỉ có Tỷ Kheo ưa thích độc cư
mới sáng chói.

(3),(4) Rời khỏi các dục.

(5) Đưa đến sự đoạn trừ tham, sân, si.

(6) Đưa đến đích giác ngộ về đạo (magga).

(7) Sàmyikà kantà ceto vimutti: khi tâm định thời
giải thoát khỏi các phiền não. Giải thích sự
giải thoát có hạn kỳ và thoải mái là sự chứng
đạt 4 sắc giới và 4 vô sắc giới Thiền.

(8) Asàmàyikì akuppà ceto vimutti: tâmgiải thoát
không hạn kỳ và bất động. Đây chỉ cho sự giải
thoát khỏi các phiền não, không bị thời gian
chi phối, sự giải thoát về 4 đạo và 4 quả.

(9) Rùpa, gọi là sàrira (thân).

(10) Nimitta, các tướng của thế giới hiện tượng.

(11) Sống một mình, dầu rằng ngồi giữa đám đông.

(12) Giữa hội chúng ấy.

(13) Hán dịch là Khuyến trợ

(14) Ngoại không đối với 5 uẩn với một người khác

(15) Nội ngoại không: khi thì tác ý nội không, khi thì tác ý ngoại không.

(16) Bất Động, nghĩ rằng, tôi sẽ giải thoát cã hai phía, vị ấy chứng đắc vô sắc và bất động, ànaja-arupasamàpatti.

(17) Nguyên bản là parimasmim. Nhưng đọc là purimasmim. Đây có nghĩa là một sự cố gắng nữa để nhập và trú nội không.

(18) An trú trong chỉ và quán.

(19) Nghĩa là đối với kammathàna này, nghiệp xứ hay đối tượng tu hành.

(20) Kusalàaytikà: giải thích là kusalato àgatà,
khởi lên từ thiện pháp. Nhưng nghĩa của các
bản giải thích là "đưa đến (từng bước
một) cái gọi là chí thiện".

(21) Payujjamàno, có nghĩa là cột vào, ép vào.

(22) Trong 9 loại thể văn, đây chỉ nói đến khế kinh (sutta) và phúng tụng (geya).

(23) Một Đạo Sư ngoại đạo.

(24) Vì ai xuất gia theo giáo hội Sàsana phải
chứng được 4 đạo, 4 quả và Niết Bàn, nhưng
vì không lảnh hội được giáo lý, Sàsana, vị
ấy thất bại với 9 tầng bậc siêu thế này.

(25) Ý nói người thợ gốm đối với đất sét
chưa nung rất nhẹ tay vì sợ bể. Nhưng Đức
Phật đối với đệ tử không phải nhẹ tay như
vậy. Nếu cần rầy la thì Đức Phật rầy la.

Chân thành cám ơn anh
Phước Nguyễn <hi-lwa@juno.com> đã có thiện
tâm đánh máy lại bài kinh nầy, và đã đăng từng
phần trên diễn đàn vn-buddhism@saigon.com
trong tháng 06-1997.

[ Trở về trang Thư Mục ]
