Vbud
Bon Phap Hanh Phuc
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Bon Phap Hanh Phuc

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Bốn pháp đưa đến hạnh phúc

(Trích giảng Tăng Chi Bộ Kinh)

HT. Thích Minh Châu

Đức Phật khi dạy pháp gì cho
đệ tử cũng nghĩ đến hạnh phúc hiện tại
của người đệ tử mình, và lời dạy ấy phải
thiết thực được ứng dụng ngay trong hiện tại
và kết quả cũng được đem lại ngay trong
hiện tại. Ngài không đề cập đến những
triết lý mơ hồ, trừu tượng viễn vông, trái
lại lời dạy của Ngài rất thiết thực với đời
sống con người, ứng dụng ngay trong nếp sống
hiện tại. Trong kinh Dighajànu, người Koliya (Tăng
Chi, VIII-54) trực tiếp đến thưa Thế Tôn:

"Bạch Thế Tôn,
chúng con là những người gia chủ, hưởng thọ
dục vọng, sống hệ phược với vợ con, dùng
các hương chiên đàn ở Kàsi (Benares), đeo và
dùng các vòng hoa hương liệu, phấn sáp,
thọ lãnh các vàng bạc. Bạch Thế Tôn,
Thế Tôn hãy thuyết cho những người như
chúng con, thuyết như thế nào để
những pháp ấy đem đến cho chúng con hạnh
phúc an lạc ngay trong hiện tại".

Và sau đây là bốn pháp đưa đến hạnh phúc hiện tại và an lạc hiện tại cho các thiện nam tử:

"Đầy đủ sự tháo vát, đầy đủ sự phòng hộ, làm bạn với thiện và sống thăng bằng điều hòa".

Thế nào là sự
đầy đủ tháo vát ? Ở đây, vị
thiện nam tử phải làm nghề gì để sinh
sống, hoặc nghề nông, hoặc đi buôn, hoặc
nuôi bò, hoặc làm người bắn cung, hoặc làm
việc cho vua, hoặc bất cứ nghề gì, trong
nghề ấy, người ấy thiện xảo, không
biết mệt, biết suy tư phương tiện,
vừa đủ để tự làm và điều khiển
người khác làm".

Như vậy, Đức Phật dạy người
gia chủ phải chọn một nghề để làm,
để sinh sống. Đã chọn nghề xong, phải
giữ nghề ấy cho được thiện xảo, có thể
tự mình khéo làm nghề ấy, lại còn có khả năng
bày vẻ huấn luyện cho người khác có thể làm
được. Đây là điều kiện tiên quyết của
một người gia chủ, có một nghề thiện xảo
trong tay để nuôi sống mình và nuôi sống gia
đình. Và đối với nghề ấy, mình phải tinh xảo,
thiện nghệ, vừa đủ để tự mình làm, vừa
đủ để chỉ dạy người khác làm.

Pháp thứ hai là đầy đủ sự phòng hộ . Đức Phật dạy như sau:

"Ở đây những tài
sản của thiện nam tử, do tháo vát tinh tấn thu
hoạch được, do sức mạnh bàn tay cất chứa
được, do mồ hôi đổ ra đúng pháp, thu hoạch
đúng pháp, vị ấy giữ gìn và bảo vệ. Làm
thế nào các tài sản của ta không bị vua mang
đi, không bị trộm cướp mang đi, không bị lửa
thiêu đốt, không bị nước cuốn trôi, không bị
các người con không khả ái chiếm đoạt. Đây
gọi là đầy đủ sự phòng hộ".

Ở đây lời Đức Phật dạy
hết sức thiết thực. Trước hết là tài
sản thu hoạch được phải do sự tháo vát hành
nghề đem lại, do tinh tấn nỗ lực làm ra một
cách đúng pháp, một cách chơn chánh. Như vậy Đức
Phật phủ nhận các cách làm tiền phi pháp, phi
nhân; thể thức lường gạt, man trá để làm
giàu đều không được công nhận. Các thế
lực hối mại quyền thế, hối lộ, lường gạt,
cho vay nặng lãi, ăn trộm, ăn cướp, đều thuộc
về phi pháp. Ngoài ra, Đức Phật còn nhấn mạnh,
các số tiền thâu hoạch, phải do sự nỗ lực
tinh tấn của chính mình, do sức mạnh của bàn tay
chính mình làm ra, để tự mình đổ mồ hôi
để công sức của mình tạo ra của cải tài sản
ấy. Tài sản như vậy mới gọi là tài sản chơn
chánh, đúng pháp vững vàng. Vì sao Đức Phật muốn
nhấn mạnh điểm này? Vì rằng theo Đức Phật, con
người chỉ sống hạnh phúc với một đời sống trong
sáng, lành mạnh và chơn chánh. Do vậy tài sản kiém
được để sống phải là tài sản lành mạnh, chơn
chánh, đúng pháp. Đức Phật ở nơi đây nhắc nhủ
chúng ta phải bảo vệ tài sản chơn chánh ấy,
khỏi bị vua lấy mất đi, khỏi bị lửa thiêu đốt,
khỏi bị nước cuốn trôi, khỏi bị kẻ trộm cướp
đánh cắp đi, khỏi bị các con cháu thừa tự không
tốt tiêu pha hoang phí.

Thứ đến là bạn với thiện , và chúng ta nghe lời khuyên của Đức Phật:

"Tại chỗ nào, có
những gia chủ hay người lớn lên trong giới đức,
đầy đủ lòng tin, đầy đủ giới đức, đầy đủ
bố thí, đầy đủ trí tuệ, thiện nam tử
làm quen, nói chuyện, thảo luận. Với những
người đầy đủ lòng tin, vị ấy học tập đầy
đủ lòng tin. Với những người đầy đủ giới
đức, học tập đầy đủ giới đức. Với những
người đầy đủ bố thí, học tập đầy đủ bố
thí. Với những người đầy đủ trí tuệ,
học tập đầy đủ trí tuệ".

Ở nơi đây, Đức Phật
khuyên vị thiện nam tử nên thân thiện làm
bạn với những người lành. Và người lành ở nơi
đây được định nghĩa là người có lòng tin, có
giới đức, có bố thí, có trí tuệ. Và làm bạn
với thiện là học tập đầy đủ lòng tin,
học tập đầy đủ giới đức, học tập đầy
đủ bố thí, học tập đầy đủ trí tuệ. Nói
một cách thiết thực, hạnh phúc chỉ đến với
người lành, chỉ đến với người thiện, chỉ
đến với người sống một đời sống lành mạnh
trong sáng, có giới đức, có đạo đức, có đạo
hạnh, có giới hạnh.

Pháp thứ tư để được
sống hạnh phúc và an lạc là sống thăng bằng
điều hòa . Ở nơi đây, Đức Phật luôn
luôn có những định nghĩa thật rõ ràng và thiết
thực:

"Ở đây thiện
nam tử sau khi biết tài sản nhập, và sau khi
biết tài sản xuất, sinh sống một cách
điều hòa, không quá phung phí, không quá bỏn
xẻn. Vị ấy suy nghĩ: " Đây là tiền nhập
của ta. Sau khi trừ đi tiền xuất của ta, sau
khi trừ đi tiền nhập, còn lại như sau...
không phải là tiền xuất của ta, nhưng sau khi
trừ đi tiền nhập còn lại như sau:
"Người thiện nam tử này ăn tài sản của
nó như người ăn trái cây sung" (Rung cây
khiến trái rơi xuống rất uổng phí). Nếu
thiện nam tử này có biên nhập lớn, nhưng
sống nếp sống cơ cực thời người ta sẽ nói
vễ người ấy như sau: "Thiện nam tử này
sẽ như người chết đói". Như vậy sống
thăng bằng điều hòa là không sống bỏn xẻn
hoang phí, sống như thế nào để tiền
nhập trội hơn tiền xuất, và hàng tháng hàng
năm đều có tiền tiết kiệm. Lẽ dĩ
nhiên, đó là những yếu tố cần thiết và
bảo đảm cho một đời sống an lạc và hạnh
phúc".

Rồi Đức Phật nhắc khéo
thiện nam tử có bốn cửa xuất làm phung phí tài
sản, tức là đam mê đàn bà, đam mê rượu chè, đam
mê cờ bạc, bạn bè kẻ ác, thân hữu kẻ ác. Nếu
thiện nam tử rơi vào bốn cái mê này, thời bao
nhiêu tài sản thâu hoạch được sẽ bị phung phí
tiêu tán hết. Như một hồ nước có bốn cửa
nhập, bốn cửa xuất. Cửa nhập thì bị đóng lại, cửa
xuất thì bị mở toang. Như vậy bao nhiêu nước trong
hồ đều tuôn chảy ra ngoài hồ hết. Trái lại
có bốn cửa vào để tăng trưởng tài sản. Tức
là không có đam mê đàn bà, không đam mê rượu
chè, không đam mê cờ bạc, thân hữu với bậc
thiện. Như một hồ nước có bốn cửa nhập
đều mở toang, bốn cửa xuất đều đóng kín.
Như vậy nước ở ngoài tuôn vào trong hồ và hồ
nước sẽ đầy tràn. Cũng vậy, vị thiện nam tử,
tránh xa bốn đam mê trên, thời tài sản của vị ấy
ngày một tăng trưởng, ngày một hưng thịnh.

Bài kinh này, với bốn pháp
môn xây dựng hạnh phúc hiện tại giúp chúng ta
có một số suy nghĩ. Trước hết, Đức Phật dạy
những gì, chủ yếu là làm vơi nỗi đau khổ
của con người, mục đích chính là cứu khổ độ sanh,
đem lại an lạc, đem lại hạnh phúc cho con người.
Bậc Đạo sư đã nói: "Trong suốt 45 năm
thuyết pháp, xưa cũng như nay, ta chỉ dạy có hai
điều: sự khổ và sự diệt khổ" .
Thời tất nhiên, trong lời dạy này, chủ đích là đem
lại hạnh phúc và an lạc cho chúng sanh, ngay trong
hiện tại, không phải chờ đợi trong tương lai và
cũng không phải chờ đợi sau khi chết mới được
hưởng.

Một điểm nữa làm chúng ta
đáng suy nghĩ, là phàm chúng ta hành trì pháp môn
nào được xem là lời Phật dạy, nếu trong khi
hành trì, không cảm thấy an lạc, thời là chúng ta
hành trì sai lạc, hay là đó không phải là lời dạy
của Đức Phật. Pháp của Đức Phật được định
nghĩa là Sanditthiko (thiết thực hiện
tại), Akàliko (không có thời gian), Ehipassiko
(đến để mà thấy)... Thời khi chúng ta hành
trì các pháp môn Phật dạy, chúng ta hưởng được
ngay quả an lạc hạnh phúc mà pháp môn ấy đem
đến. Chúng ta lại nghĩ đến những công năng
kỳ diệu của những lời Phật dạy, khi chúng ta
nhận thấy rằng, trong bốn pháp Phật dạy là dạy hơn
2500 năm về trước, cho xã hội Ấn Độ, cho cá
nhân con người Ấn Độ, nhưng nếu nay chúng ta
đem áp dụng trong thời điểm hiện tại trên
đất nước Việt Nam và cho con người Việt Nam,
chúng ta vẫn thấy bốn pháp này vẫn có khả năng đem
lại hạnh phúc và an lạc cho chúng sanh, nếu chúng
ta hành trì bốn pháp này đến nơi đến chốn.

Thích Minh Châu

(Trích Tuyển Tập "Hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi")

[ Trở về trang Thư Mục ]
