Vbud
Kinh An vui lau dai
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Kinh An vui lau dai

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Kinh An vui lâu dài

Hòa thượng Thích Thiện Châu

Chánh Kinh

Đ iều này do Thế Tôn và các Alahán nói và tôi được nghe.

Các Tỳ kheo, Ta thấy các chúng
sanh thành tựu thân làm việc lành (1), thành tựu
miệng nói lời lành (2), thành tựu ý nghĩ
điều lành (3), không phỉ báng thánh hiền (4),
có chánh kiến (5), thọ trì các hành
nghiệp thuộc chánh kiến (6), sau khi thân hoại
mạng hết sanh vào nơi an lành: cảnh trời (7), cõi
này (8).

Các Tỳ kheo, sau khi không nghe
Sa môn, Bà la môn nào nói đến, Ta mới tuyên bố:
Các Tỳ kheo, Ta thấy các chúng sanh thành tựu thân
làm việc lành, thành tựu miệng nói lời lành,
thành tựu ý nghĩ điều lành, không phỉ báng
thánh hiền, có chánh kiến, thọ trì các
hành nghiệp thuộc chánh kiến, sau khi thân
hoại mạng hết sanh vào nơi an lành: cảnh trời,
cõi này.

Vả lại, các Tỳ kheo, bởi vì
tự biết, tự thấy, tự tìm ra như thế (9) nên
ta tuyên bố: Các Tỳ kheo, Ta thấy các chúng sanh
thành tựu thân làm việc lành, thành tựu
miệng nói lời lành, thành tựu ý nghĩ
điều lành, không phỉ báng thánh hiền, có
chánh kiến, thọ trì các hành nghiệp thuộc
chánh kiến, sau khi thân hoại mạng hết sanh
vào nơi an lành: cảnh trời, cõi này.

Thế Tôn đã nói ý nghĩa này, ở đây điều này lại được nói như sau:

Dẫn ý vào nẻo chánh,

Miệng nói lời chân chánh,

Thân làm việc chân chánh,

Người đời nên làm vậy.

Nghe nhiều làm công đức (10)

Đời sống này ngắn ngủi,

Thân hoại với trí tuệ,

Người ấy sanh cảnh trời.

Ý nghĩa này Thế Tôn nói và tôi được nghe.

Chú Thích

(1) - Thân làm việc lành:

a - tôn trọng sự sống không giết hại

b - tôn trọng tài sản của người không trộm cướp

c - tôn trọng hạnh phúc gia đình mình và người , không tà hạnh

(2) - Miệng nói lời lành:

a - nói đúng đắn, có nói có, không nói không

b - nói đàng hoàng không thêu dệt, thêm bớt

c - nói hòa giải, không làm cho người thù ghét nhau

d - nói dịu dàng dễ nghe

(3) - Ý nghĩ điều lành:

a - nghĩ điều san sẻ, xả bỏ (không tham lam)

b - nghĩ điều thương giúp không tàn bạo (không giận hờn)

c - nghĩ điều chân chánh, không sai lầm tà vạy

(4) - ARIYA: Thánh hiền dịch
từ chữ Pâli: ARIYA , chỉ cho các bậc sáng suốt đạo
đức; rõ hơn, là những vị đã đoạn trừ tà
kiến và phiền não như Tu đà hoàn, Tư đà
hàm, Anahàm và Alahán

(5) - Có chánh kiến:
hiểu biết phù hợp với 4 chân lý vi
diệu như khổ, nhân khổ, khổ diệt và con
đường đến khổ diệt

(6) - Thọ trì các hành
nghiệp thuộc chánh kiến: sống theo 8 chánh
đạo, nhất là chánh mạng- sinh sống với nghề
chân chánh và chánh định: tu luyện tâm ý
theo những phương pháp thiền định chân chánh

(7) - Cảnh trời: gồm có 6 cõi
trời thuộc dục giới, 16 hay 17 cõi sắc giới và 4 cõi
vô sắc giới. Các cõi này vẫn còn nằm trong vòng
luân hồi, nghĩa là còn chịu sống chết lên
xuống. Tuy nhiên so với cõi người thì cảnh trời có
nhiều an vui hơn, nhất là phương diện vật
chất (nhất là các cõi thuộc dục giới)

(8) - Cõi này: Chỉ cho thế
giới loài người, mặc dù cõi người có nhiều
khổ đau song so với những cõi thấp như địa ngục,
ngạ quỷ, súc sanh, thì cõi người là cõi có
nhiều an vui; vả lại nếu đứng về phương
diện tinh thần thì cõi người là nơi có
nhiều cơ hội để học hỏi, tu dưỡng, làm
việc công đức vì ở đây có Phật ra đời, có
Chánh Pháp và nhất là nhờ hoàn cảnh không quá đau
khổ và không quá vui sướng nên người ta có thể
tu hành được. Trong khi đó ở các cảnh trời, vì
quá vui sướng và nhất là không có Phật Pháp nên
chúng sanh không thể tu hành được.

(9) - Có nhiều học giả
phương tây cho rằng sở dĩ Phật nói đến tái
sanh và nhân quả ba đời là vì chịu ảnh hưởng
Ấn độ giáo. Ở đây Phật minh xác là Phật
tự biết, tự thấy và tự tìm ra. Vả lại trong lúc
giác ngộ, Phật chứng được "thiên nhãn
minh" tức là Phật thấy rõ chúng sanh sống
chết qua lại lên xuống tùy theo
"nghiệp" (karma)

(10) - Nghe nhiều làm công đức cũng có nghĩa là có đủ trí tuệ và đạo hạnh

Giải thích

Bài kinh này trích từ
"Phật nói như vậy" (Itivuttaka), một trong
các quyển thuộc Tiểu bộ (Khuddakanikâya), số
71 (TIK III 2) trang 59 (Pâli Text Society).

Nội dung kinh có thể tóm tắt trong những ý sau đây:

Đạo lý nhân quả -
Phật thấy rõ đạo lý nhân quả và chỉ dậy chúng
ta nên làm điều lành, kính trọng thánh
hiền, có chánh kiến và sống theo chánh
kiến để được an vui lâu dài. Những người
trước Phật và cùng thời với Phật chắc chắn có
"răn ác khuyến thiện" song thường hay
xen lẫn với thần quyền, thưởng phạt của thần
linh. Ngay trong thời đại này vẫn còn nhiều
người, kể cả những kẻ tự nhận là Như lai sứ
giả, vẫn không dám tin chắc đạo lý nhân quả
như sự thật khách quan; người ta vẫn dùng những lời
và ý lập lờ để chứng minh, khuyến dụ, an
ủi và mưu lợi như:

"Mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên"

"Aides toi, le ciel t'aidera"

"Có trời mà cũng có ta"

"Có nhân quả song năm xui tháng hạn cũng có"

Trong khi đó, Phật xác định
rằng quy luật nhân quả vốn diễn biến một cách
khách quan, không liên hệ gì với thần linh mà
cũng không cần sự can thiệp của thần linh. Làm
ác thì chịu khổ mà làm lành thì được vui vậy
thôi. Sự thật hiển nhiên như thế song mấy ai
dám thừa nhận, ngay những người tự cho mình có sứ
mạng "khai đạo".

Đạo lý nhân quả thể
hiện trong sự sống và cuộc sống con người tuy
phức tạp và tinh tế hơn trong thiên nhiên song
vẫn diễn biến một cách không hề thiên vị.
Bất cứ ai (không kể là người có đạo hay không)
nếu làm lành, kính trọng thánh hiền, có
chánh kiến và sống đúng theo chánh kiến thì
được an vui không những trong đời này mà cả những
đời sau nữa.

Lành và ác - Con đường
đưa đến Niết Bàn gồm có 8 chánh đạo, tóm
thâu vào 3 điều tu học: Giới, Định, Tuệ.
Giới là căn bản để tu Định và phát Tuệ.
Mà giới là bỏ ác làm lành. Ác và lành thể
hiện qua việc làm nơi thân, lời nói ở
miệng, và sự suy nghĩ ý. Những gì tốt đẹp
lợi ích cho mình, cho người trong hiện tại và
tương lai thì gọi là lành. Như thế lành hay
ác là những gì cụ thể nơi sự sống con người
và trong cuộc sống loài người chớ không phải những
điều do thần linh phán định, lại càng không
phải là những kiêng cử mơ hồ phỏng theo mê tín dị
đoan. Việc làm, lời nói và ý nghĩ lành tự
chúng đã là tốt đẹp, lợi ích; do đó chúng là
nguyên nhân của sự an vui lâu dài cho những người
đã tạo chúng.

Kính trọng thánh
hiền - Thánh hiền dịch từ chữ Pali ARIYA,
chỉ cho người sáng lành cao đẹp. Thánh hiền là
người có khả năng hướng đạo và làm gương mẫu
cho chúng ta trong cuộc sống giác ngộ giải thoát.
Không nên lầm lẫn thánh hiền với thần linh. Có
thể có người làm lành nói đạo song vẫn khinh
dễ thánh hiền vì kiêu căng, ngạo mạn; nhất
định những người này không thể đi lâu và tính
xa trên đường đạo bởi vì thiếu thầy tốt bạn
lành, và chính sự kiêu mạn sẽ đưa họ đến
nơi sai lầm đau khổ. Trong tinh thần "trọng
thầy mới được làm thầy", kính trọng thánh
hiền là nhân tố giúp chúng ta hướng thiện
và hướng thượng. Do đó, người kính trọng
thánh hiền sẽ hưởng được an vui lâu dài.

Có chánh kiến và sống
đúng theo chánh kiến - Làm lành, kính
trọng thánh hiền chưa đủ để được an
vui lâu dài bởi vì nếu không có chánh kiến
và sống đúng theo chánh kiến thì sự làm lành
và kính trọng thánh hiền sẽ nằm mãi mãi nơi
mức độ "tín ngưỡng"; vì thế sự tu
học sẽ không vững chắc và lâu dài vì thiếu
trí tuệ và đạo hạnh được hướng dẫn bởi trí
tuệ: ví dụ những người mê tín tà kiến vẫn
có thể "làm lành" và kính trọng
thánh hiền. Song vì không có chánh kiến nên
có thể bị lạc đạo. Có chánh kiến là giác
ngộ chân lý - thấy rõ sự thật cuộc đời - khổ
và nhân khổ. Sống theo chánh kiến là sống theo
con đường diệt khổ (8 chánh đạo) với mục đích
giải thoát đau khổ (Niết bàn) - khổ diệt và
đạo. Nói cách khác, có chánh kiến và sống theo
chánh kiến là hiểu và tu theo bốn chân lý
vi diệu. Có thể nói rằng không hiểu và
không theo bốn chân lý vi diệu tức là ở
ngoài Chánh Pháp của Phật.

An vui lâu dài - Phật
thừa nhận rằng trong vòng tương đối, con người vẫn
có thể tìm được ít nhiều thú vui. Song cuộc
đời vốn là vô thường và mạng sống con người cũng
rất ngắn ngủi. Vì thế Phật khuyên dạy chúng ta
không nên say đắm thú vui nhỏ ngắn mà nên xây dựng
nếp sống cao đẹp để được an vui lâu dài
trong hiện tại cũng như trong tương lai. Cũng vì
thế, nếu chỉ mong được an vui nhỏ và ngắn
trong đời này thì không có đủ đại nguyện
để thực hiện lý tưởng cao đẹp. Ấy
là chưa nói đến sự thấy biết hạn cuộc
về sự sống (đoạn kiến) luôn luôn thúc đẩy
con người ham muốn hưởng thụ một cách hối hả:

"Hẹn lấy tuổi để mà chơi lấy,

Cuộc hành lạc bao nhiêu là lãi đãy,

Nếu không chơi thiệt ấy ai bài" (Nguyễn công Trứ)

Trái lại, nếu hiểu rõ
đời người chỉ là một hình thái trong một giai
đoạn của quá trình sống chết - chết sống
của một chúng sanh và quy luật nhân quả diễn
biến liên tục một cách khách quan, cho nên làm
lành thì an vui; nghĩa là những gì tốt đẹp lợi ích
mà mỗi chúng sanh tạo ra trong đời này là nhân
của quả trong đời này và cả đời sau. Do đó, làm
lành, kính trọng thánh hiền, có chánh
kiến, sống đúng theo chánh kiến, thì được
an vui lâu dài trong đời này và sau khi chết cũng
được an vui trong cảnh trời hay cõi người.

Trong sự tiến hoá trên đường Đạo, từ cõi
người hay cảnh trời, chúng ta có thể tu học
lần lần để đạt được giác ngộ giải thoát
hoàn toàn.

Source: Người Cư Sĩ , France, http://www.multimania.com/cusi/

[ Trở về trang Thư Mục ]
