Vbud
Tung kinh
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Tung kinh

Vietnamese, with Unicode Times font

Ý nghĩa của Kinh và Tụng kinh

Thích Nhật Từ

I. Ý nghĩa của chữ
"kinh" Chắc có người sẽ cho rằng
đặt vấn đề "Kinh là gì?" là một việc làm không cần thiết nếu
không muốn nói là ngớ ngẩn. Nhưng thật sự thì vấn
đề có cần thiết hay không? Điều n ày
chỉ có thể trả lời trọn vẹn khi chúng ta tường lãm về nội dung của chữ
Kinh trong Phật giáo.

Chúng ta biết, ngày đức Phật c òn ở
đời, đức Phật không hề viết sách. Tất cả kim
ngôn hay lời dạy của ng ài được truyền
thừa bằng h ình thức truyền khẩu, từ thế hệ này sang thế hệ khác,
rồi về sau mới được ghi chép lại th ành
dạng v ăn bản. B ài viết này không nhằm
nghiên cứu ý nghĩa chữ Kinh từ góc độ lịch sử
trong suốt quá tr ình hình thành ba kho tàng kinh
điển, m à chỉ giới hạn trong phạm vi
tìm hiểu ý nghĩa từ nguyên của chữ Kinh trong Phật giáo.

Các nhà Phật học Trung Quốc truyền thống cho rằng kinh là "khế hợp." Khế ở đây bao gồm hai phạm tr ù khế lý và khế cơ. Khế lý là nội dung ý nghĩa của những lời giảng dạy phải được đặt tr ên con đường trung đạo, không thi ên lệch vào sự chấp mắc nào. Khế cơ là sự thể hợp với từng c ăn cơ đối tượng. Khế lý v à khế cơ có giá trị xuyên suốt thời gian và không gian. Theo nghĩa này, kinh là chân lý siêu tuyệt của các chân lý mặc ước và công ước.

Tác giả của Luận Phật Địa c òn
đi xa hơn, khi giải thích: "Khế l à phù
hợp với tinh thần giáo lý mầu nhiệm của các
đức Phật trong ba thời, đồng thời c òn
đáp ứng một cách sát sao với sự l ãnh hội của
đương cơ tiếp nhận giáo pháp ấy." Theo đó, sự
khế lý m à thiếu khế cơ hay khế cơ mà không có khế lý thì chẳng
được gọi l à kinh.

Các nhà chú sớ kinh điển của Trung Quốc
không dừng lại tại đó, c òn đi sâu v ào
việc khai thác sự đa dạng về ý nghĩa của
kinh. Theo họ, kinh gồm có năm nghĩa: (1) pháp bổn nghĩa, (2) vi phát
nghĩa, (3) dũng tuyền nghĩa, (4) thằng mặc nghĩa, (5) kết man nghĩa. Một
số nh à chú sớ kinh điển định nghĩa chữ
Kinh với năm nghĩa hơi khác với năm nghĩa tr ên: (1) xuất sanh, (2)
hiển thị, (3) tuyền dũng, (4) thằng mặc, (5) kết man. Các cách
định nghĩa chữ Kinh như vừa n êu xem có
phần phong phú, đa dạng, nhưng thật chất đ ã
đi vượt quá ý nghĩa từ nguy ên của chữ
"Kinh" trong Phật giáo.

Trong đạo Phật, ý nghĩa chữ Kinh ban đầu
rất đơn giản. Kinh trong tiếng Sanskrit viết l à Sùtra , và
trong tiếng Pali viết là Sutta , chỉ có nghĩa
đen l à sợi dây hay những lời giảng dạy
của đức Phật về đạo đức, chân lý v à
giải thoát. Nó liên hệ đến sự nghe, nghe
những lời dạy của đức Phật. Nói cách khác, kinh l à những lời dạy
của Phật hay các vị thánh đệ tử của Phật được
thể hiện dưới dạng thức của một b ài pháp thoại. Trong ý nghĩa rộng
hơn, chữ Kinh còn ám chỉ cho: (1) các thể loại v ăn
học Phật giáo, (2) ba kho t àng v ăn học
Phật giáo thường được biết đến qua thuật ngữ "tam tạng" (Sanskrit:
tripi.taka , Pali: tipi.taka ). Trong một số ngữ cảnh nhất
định, kinh được ám chỉ cho phần pháp thoại ( sutta )
hay kinh tạng ( sutta pi.taka ), một trong ba kho tàng v ăn
học Phật giáo. Nói đúng hơn, nó bao gồm những lời dạy của chánh pháp,
những phương thức h ành trì hay các pháp môn
được đức Phật v à các vị thánh
đệ tử của ng ài giảng dạy, dù
được biểu thị dưới dạng ngôn ngữ truyền miệng
hay văn tự.

Các vị thánh đệ tử đầu ti ên của
đức Phật l à nhóm n ăm
anh em Kiều-trần-như, mười vị đệ tử lớn v à 1250 vị tỳ-kheo
đều có nhiều cuộc đối đáp về đạo lý v à
con đường tu tập với các người theo b à-la-môn
giáo và các tôn giáo tín ngưỡng bấy giờ. Các
đối thoại mang tính cách xiển dương v à truyền bá
đạo pháp như vậy được xem l à các pháp
thoại, có giá trị tương đương với lời Phật
dạy trong nhiều trường hợp cụ thể. N ên các pháp thoại
đó cũng được xem l à kinh, tức một dạng
khác của lời Phật dạy.

Như vậy khái niệm "kinh" chỉ chung cho các lời dạy
đạo lý hoặc l à các pháp thoại mang
tính đối thoại của đức Phật với chúng đệ tử
hoặc người khác, hoặc các pháp thoại của các vị thánh tăng đối với nhau
hay đối với người ngoại đạo. Ý nghĩa ban đầu của kinh chỉ đơn giản có thế,
d ù dưới dạng truyền khẩu hay được bi ên
tập thành v ăn bản.

Theo đó, chúng ta thấy ý nghĩa của chữ Kinh chỉ l à một khái niệm bao quát, chỉ chung các lời dạy của Phật về đạo đức v à con đường tu tập ( dhamma ) và những phép tắc quy định đời sống của cộng đồng tu sĩ sống dưới sự bảo hộ v à hướng dẫn của Phật ( vinaya ). Nó hoàn toàn không mang cáccý nghĩa như "pháp bổn," "vi phát," "dũng tuyền," "kết man," "xuất sanh," "hiển thị" hay ý nghĩa "khế lý, khế cơ" như các nhà sớ giải Trung Quốc đ ã áp đặt. Nói như vậy không có nghĩa phủ định tính chất khế lý v à khế cơ trong lời Phật dạy mà chỉ nhằm xác định rằng bản chất kinh điển vốn không có khế lý v à khế cơ. Chỉ có con người ứng dụng kinh, giảng dạy kinh có khế lý và khế cơ hay không mà thôi. Nói cách khác tính khế lý và khế cơ tùy thuộc rất nhiều vào vị pháp sư qua sự trình bày pháp thoại đến với quần chúng thính giả hơn l à bản thân của pháp thoại đó được biểu hiện dưới h ình thức lời nói hay v ăn tự. Văn tự hay ngôn ngữ có giới hạn, không thể l àm chức n ăng xứng hợp như chính con người của đức Phật v à các vị thánh đệ tử của ng ài. V ăn tự kinh điển d ù là hình thức ghi chép các Phật ngôn, nhưng không vì thế mà tự chúng có tính chất khế lý hay khế cơ. Ý nghĩa thâm sâu của kinh nếu không được vị pháp sư tr ình bày một cách sáng sủa, chính xác và hợp đối tượng th ì người nghe có thể dẫn đến các t ình trạng ngộ nhận, thối thất đạo tâm v à như vậy là mất hết khế lý và khế cơ. Điều n ày chứng tỏ rằng tự bản thân kinh điển không có tính chất khế lý hay khế cơ. Tính cách khế lý v à khế cơ tùy thuộc rất nhiều vào người giảng đạo v à người nghe. Thuyết giảng pháp thoại mà không nắm bắt được đối tượng nghe pháp sẽ có thể dẫn đến t ình trạng suy thối đức tin chánh pháp ở người nghe. Ngược lại thuyết pháp ph ù hợp đối tượng, l àm cho đối tượng thấm nhuần lợi ích v à an lạc thì sự thuyết pháp đó đ ã thành tựu ý nghĩa khế lý và khế cơ rồi. Như vậy lợi ích hay tác hại của một buổi pháp thoại đối với người nghe t ùy thuộc rất nhiều vào phương tiện giảng dạy và phong cách trình bày của vị pháp sư, chứ không phải là bản thân của kinh điển văn tự.

Do đó tất cả các ý nghĩa gán v ào kinh thế này thế nọ chỉ là cách thể hiện một sự hảo tâm của một cố gắng áp đặt, hơn l à thể hiện đúng đắn nghĩa lý của chữ Kinh. Tr ên ý nghĩa này, các chú sớ và giải thích ý nghĩa chữ Kinh theo phong cách của các nhà Phật học Trung Quốc như nêu ở trên là một việc làm xem ra không cần thiết, nếu không muốn nói là có thể dẫn đến các lạc dẫn về ý nghĩa từ nguy ên của nó, phát sanh ra sự sai lầm trong ứng dụng.

Kinh là một thuật ngữ Phật học nhưng thuật ngữ này không phải là sản
phẩm đầu ti ên của
đạo Phật. Các tôn giáo Ấn Độ v à trên
thế giới đều gọi những lời dạy của đấng giáo
chủ của họ l à kinh, như kinh điển
Veda, kinh Upanisad, kinh thánh (Do thái giáo, Tân ước, Cựu ước). Ng ày
nay, kinh điển c òn
được d ùng với ý nghĩa là các sách vở
chỉ nam về một học thuyết hay chủ nghĩa, chẳng hạn như kinh
điển Mác-l ênin, kinh
điển Tư bản v.v... Thậm chí người Ấn Độ cổ v à
hiện đại c òn lạm dụng khi gọi quyển
sách hướng dẫn về nghệ thuật làm tình là kinh, kinh tình dục ( Kàma
Sùtra ). Do đó, không n ên áp
đặt ý nghĩa khế lý khế cơ l ên chữ
Kinh.

Chữ kinh trong Phật giáo được d ùng
để chỉ cho lời Phật dạy dưới h ình thức
v ăn tự hay truyền khẩu, có giá trị hướng
thượng, phát triển đạo đức, thiền định v à trí tuệ. Nó vượt lên trên
các kinh sách của tôn giáo, học thuyết khác ở chỗ các kinh sách này chỉ
chú trọng nhiều đến phương diện kiến thức m à
không đặt nặng về phần thực h ành.

II. Ý nghĩa của tụng Kinh

Có nhiều Phật tử khi được hỏi
"Tại sao anh / chị /ông / bà tụng kinh?" liền trả lời không ngần ngại
rằng "Vì tụng kinh có nhiều phước báo, nên chúng tôi tụng."
Đối với nhiều Phật tử, tụng kinh l à
con đường gặt hái phước báo cho bản thân,
người thân quyến v à gia đ ình
mình. Nhiều người khác thì cho rằng tụng kinh
để được các đức Phật v à Bồ-tát phù hộ cho tai qua nạn khỏi, mua may
bán đắc, l àm
ăn phát t ài, cửa nhà thịnh vượng. Nói
chung tụng kinh để mang lại phước lộc v à
thọ cho mình và gia đ ình mình. Mặc dù
không phản ánh đúng ý nghĩa v à mục
đích của sự tụng kinh trong Phật giáo nhưng
những câu trả lời như vậy đ ã trở thành nếp nghĩa của nhiều Phật tử.

1. Như đ ã trình bày ở phần
trên, kinh là lời Phật dạy về đạo đức, phương
thức tu tập, cải hóa thân tâm, đem lại hạnh phúc cho m ình và người
ở đời n ày và
đời sau, do đó, sự tụng kinh có ý nghĩa đạo
đức rất lớn. Tụng kinh trước nhất v à quan trọng hơn hết là
để "hiểu chính xác lời Phật dạy,
ứng dụng vào cuộc sống hằng ngày, đem lại lợi
lạc cho bản thân v à tha nhân." Tụng kinh là dịp tốt nhất
để chúng ta có thể học hỏi, tư duy về lời
Phật dạy rồi áp dụng chúng v ào đời
sống hằng ng ày của chúng ta. Chính sự áp dụng lời Phật dạy, sau quá
trình tư duy và thể nghiệm, giúp chúng ta gặt hái những
điều chúng ta mong muốn trong cuộc sống, như
sự an lạc v à hạnh phúc. Bản thân của sự tụng kinh vốn không có
phước báo nào cả, nếu người đọc tụng không
chịu chú tâm v ào lời kinh để t ìm
ra ý đạo ẩn chứa trong đó. Các h ình
thức và thói quen tụng kinh như một cái máy lập, rõ ràng không mang lại
kết quả thực tiễn nào, trái lại còn làm mất thời giờ, công sức mà không có
ích lợi gì cả.

Kinh điển của Phật l à tấm bản
đồ, l à kim chỉ nam hướng dẫn chúng ta
sống đời chân chánh, để gặt hái kết quả hạnh
phúc ở đời n ày và đời sau. Đọc tấm bản
đồ để biết được con đường, để đi đúng đường, để đến đúng đích. Con đường
đó l à con đường thánh gồm tám yếu tố:
quan điểm chân chánh, tư duy chân chánh, lời nói chân chánh, h ành
vi chân chánh, nghề nghiệp chân chánh, nỗ lực chân chánh, chánh niệm và
thiền định chân chánh. Đây l à con
đường m à ba
đời chư Phật đ ã
đi qua, diệt trừ tận gốc rễ của khổ đau, đạt
được an lạc v à giải thoát. Người Phật tử cần phải siêng n ăng
nhớ nghĩ, ứng dụng con đường trung đạo đó để tự cứu độ chính m ình,
thông qua sự hướng đạo của Phật trong kinh
điển. Nói cách khác, tụng kinh l à cách học hỏi chánh pháp của Phật
để ứng dụng chánh pháp v ào
đời sống, đem lại an lạc v à hạnh phúc
cho tự thân.

2. Tụng kinh trong Phật giáo còn là một dịp tốt giúp chúng ta trau dồi và phát triển ba nghiệp trong sạch và an tịnh. Trong giờ phút tụng kinh, nhờ sự chú tâm chuyên nhất vào lời kinh, tâm ý của chúng ta chấm dứt sự bám víu vào các duyên thế sự. Tâm ý của chúng ta nhờ đó trở n ên thanh tịnh và thuần khiết. Tâm của chúng ta xa lìa các tâm lý tham lam, sân hận, si mê và các tâm lý âm tính khác, có hại cho tâm tư, tình cảm, nhân cách và đạo đức của bản thân. Trong tư thế ngồi bất động để tụng kinh, thân thể chúng ta đang từng bước trở n ên an tịnh, thuần khiết, nhờ đó chúng ta tránh được tất cả các h ành vi xấu ác của thân như giết chóc, trộm cướp, quan hệ tình dục bất chánh. Ngoài ra, do miệng đọc tụng lời kinh, các lời nói mang tính chất sai sự thật, ác độc, th êm bớt và nói lời vô nghĩa không có cơ hội để phát triển. Khi đọc kinh th ì miệng của chúng ta xướng lên những lời lẽ đạo đức, trí tuệ, nhờ đó chúng ta có cơ hội vun trồng các hạt giống thiện. Như vậy, trong h ành động tụng kinh, chúng ta xa l ìa được mười nghiệp ác, ba của ý, ba của thân v à bốn của lời. Nói cách khác, trong khi tụng kinh chúng ta đ ã huấn luyện 3 nghiệp của mình về con đường lương thiện v à đạo đức. Sự huấn luyện đó giúp chúng ta xa l ìa các nghiệp ác, huân tập các điều thiện. Sự tụng kinh do đó đ ã trở thành một sự tu tập thân, khẩu và ý trong đạo Phật.

Nói chung, mục đích tụng kinh trong đạo
Phật không phải để trả b ài hay tính công với Phật, mà là nhằm tìm
hiểu chính xác lời Phật dạy, rồi ứng dụng vào
đời sống hằng ng ày. Tụng kinh không phải
để cầu nguyện Phật v à Bồ-tát gia hộ
cho mình, gia đ ình và thân quyến tai
qua nạn khỏi, th ăng quan tiến chức, l àm
ăn thịnh vượng, tuổi thọ tăng trưởng, sở
nguyện t ùy tâm, kết tường như ý. Tụng kinh cũng không phải là sự
mua bán hay trao đổi về sức khỏe, t ài
sản, giàu sang và phước báo. Tụng kinh để
trau dồi ba nghiệp thanh tịnh, phát triển các h ành lành, sống
đời đạo đức, vô ng ã và vị tha,
để m ình và người
được an lạc v à hạnh phúc. Muốn
được vậy, khi tụng kinh, người Phật tử phải
chí th ành, hướng tâm về nội dung kinh, ghi khắc sâu chân lý Phật
dạy, ứng dụng vào từng trường hợp cụ thể của cuộc sống,
để khắc phục đau khổ, nhổ sạch gốc rễ của khổ
đau l à tham lam, sân hận, si mê. Tụng kinh như vậy là một sự tu
tập: bỏ ác làm lành, một sự an tịnh ba nghiệp, phát triển các
đức tính tốt trong mỗi chúng ta. Tụng kinh có
nhiều lợi ích như thế cho n ên người Phật tử phải chuyên cần tụng
niệm lời Phật dạy.

III. Cách thức tụng kinh

Cách thức tụng kinh trong Phật giáo có phần khác nhau tùy theo từng truyền thống. Trong Phật giáo nguyên thủy, sự tụng kinh chỉ đơn thuần l à sự trùng tuyên lại lời Phật dạy, để nhớ lời ng ài dạy sâu hơn và để ứng dụng v ào cuộc sống khi có cơ duyên thích hợp. Trong Phật giáo Bắc tông, tụng kinh đ ã trở thành một nghi thức và nghi lễ hẳn hoi, với sự hỗ trợ của các pháp khí và nhạc cụ, như chuông, mõ, trống, kiểng, khánh, v.v... Sự tụng kinh ở nhiều nơi đ ã trở thành một lễ nhạc có âm điệu trầm bổng, du dương, gây nhiều cảm hứng tốt ở người nghe.

Dù bạn theo truyền thống nào đi nữa, điểm
quan trọng m à bạn phải chú ý là tụng kinh
để hiểu v à ứng dụng lời Phật dạy vào
trong cuộc sống. Do đó, trong khi tụng niệm,
bạn đừng để cho kỹ thuật tán tụng trở th ành cái chánh yếu của khóa
lễ, mặc dù kỷ thuật này có thể giúp cho người tụng lẫn người nghe dễ lắng
tâm và phát khởi niềm tin. Nội dung và ý tưởng của kinh là phần
"cốt lõi nhất" mà ta cần phải chú tâm thật sâu thì mới có thể lãnh hội
hoàn toàn. Do đó, chỉ chú trọng đến "kỹ thuật
tụng hay" m à không nắm bắt được ý kinh
th ì việc tụng kinh có thể trở nên vô ích và mất thời giờ. Người
tụng phải chú tâm hoàn toàn vào nghĩa lý của kinh, tư duy và liên tưởng về
nghĩa lý đó, để hiểu r õ lời dạy của
Đức Phật ( tụng kinh giả minh Phật
chi ly) rồi ứng dụng sự hiểu biết đó v ào
cuộc sống hằng ngày. Chính sự ứng dụng lời kinh vào cuộc sống mới thật sự
đem lại phước báo, an lạc v à giải
thoát cho chúng ta. Do đó, ta không n ên
chỉ tụng niệm bằng miệng mà còn phải tụng niệm bằng tâm .
Tụng niệm bằng tâm thì ta mới tránh được thái
độ tụng niệm như để trả b ài cho Phật hay như một cái máy lặp, chỉ
phát ra âm thanh về chánh pháp nhưng không phát khởi
được niềm tin chân chánh cũng như sự hiểu
biết v à thái độ quyết chí h ành
trì chánh pháp ấy. Tụng niệm bằng tâm thì ngay khi tụng niệm, chúng ta
đang an trú trong từng giây phút của trạng
thái định v à đây l à nền tảng
để trí tuệ vô lậu, giải thoát phát sanh. Như
vậy, trong một h ành vi tụng niệm bằng tâm, ba trạng thái giới
định huệ đ ã có thể hội
đủ nhờ v ào thái
độ chuy ên chú
để t ìm ra lý
đạo.

* * *

N ói tóm lại tụng Kinh không phải là dịp
để cầu phước m à là cơ hội
để trau dồi ba nghiệp cho thanh tịnh, an lạc.
Tụng kinh không phải l à buổi cầu nguyện, van xin mà là lúc chúng ta
nên chuyên chú, lắng tâm, tư duy về lời Phật dạy,
để ứng dụng v ào
đời sống hằng ng ày. Tụng kinh còn là
cách học hỏi chánh pháp, phát khởi niềm tin chân chánh về lời Phật dạy.
Tụng kinh để gieo rắc các hạt giống từ bi,
trí tuệ v ào trong tâm khảm, để gặt hái
hoa trái của an lạc v à hạnh phúc ở hiện tại và tương lai, cho mình
và cho người.

Tụng kinh mang nhiều ý nghĩa đạo đức tích
cực như thế, ph àm làm đệ tử Phật phải
n ên siêng n ăng đọc tụng kinh điển để
thông điệp từ bi v à trí tuệ của đức
Phật tỏa sáng sự sống của chúng ta v à tất cả chúng sanh.

Tháng 7 n ăm 1991

Hiệu đính v à bổ sung, tháng 7-2000

-ooOoo-

Source: Đạo Phật Ng ày Nay, www.buddhismtoday.com

[ Trở về trang Thư Mục ]

last updated: 25-09-2004
