Vbud
Ti'n Ta^m
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Ti'n Ta^m

This article is written in Vietnamese, using Unicode Times font

Tín Tâm

Thích Thanh Từ (1986)

oOo

Sáng ngày mùng một Tết năm
Bính Dần (1986), trời còn tối,
cảnh vật còn lờ mờ ẩn hiện
dưới ánh sao đêm. Gió núi
lành lạnh từng cơn thổi nhẹ.
Tất cả tăng ni Phật tử y áo
chỉnh tề chuẩn bị đến thất
của Thầy để làm lễ chúc
thọ. Thất của Thầy nằm trên
mỏm núi khác và cao hơn thiền
đường chừng 20 thước.

Đi đầu là thầy Phước
Hảo trụ trì của tu viện. Đoàn
người lần bước trên những
bậc thang bằng đá, tuy gồ ghề
nhưng cũng dễ đi. Quang cảnh trên
đây rất đẹp mắt và
nên thơ, từ chỗ thất nhìn
xuống thấy rõ khuôn viên của
thiền viện. Xa xa phía dưới là
thị xã Vũng tầu. Xa hơn nữa
là biển cả với một bầu trời
mênh mông bát ngát. Những ngọn
đèn li ti của ghe thuyền đánh
cá long lanh trong đêm chẳng khác
nào hạt chuỗi kim cương.

Xin mời quý vị nghe bài giảng.

oOo

Nam Mô Bổn Sư Thích ca Mâu Ni Phật.

Để nhắc nhở quý vị năm
mới về sự tu hành thì tôi sẽ
nói một câu chuyện. Qua năm Bính
Dần này quý vị tinh tấn tu hành
đúng theo tinh thần Thiền Tông.
Cho nên tôi sẽ nhắc và nói
rõ về cái "Tín Tâm".
Bởi vì tất cả người tu chúng
ta, phần nhiều tin Phật, tin Pháp, tin
Tăng, mà ít có tin cái tâm
của mình. Bởi vậy nên hôm
này tôi nói thẳng về cái
phương pháp hay là đường
lối để làm sao mình nhận
hiểu, tin được cái tâm của
mình.

Vậy muốn "Tín Tâm", hỏi
tâm là cái gì? Bởi vì xưa
nay ai cũng hay nói: "Tôi không
cần đi chùa, tôi chỉ tu tâm
cũng được rồi." Nhưng mà
tâm là gì để mà tu? Đó
là điều mà nhiều người
muốn biết, nhưng không biết rõ.
Hoặc trong lúc nói chuyện với nhau,
người này bảo người kia rằng:
"Tâm tôi nghĩ thế này, tâm
tôi tính thế kia." Thì như
vậy tâm là cái "nghĩ",
"tính" hay là cái gì khác
nữa? Đúng ra chữ tâm theo nhà
Phật có nghĩa là để chỉ
cho cái "biết". Bởi vì biết
nghĩ, biết tính, biết tốt, biết
xấu, biết dở, biết hay, tóm lại
mọi cái thuộc về lãnh vực biết
đó đều gọi là tâm.
Bởi vậy nếu mà chúng ta không
phân biệt rành rẽ thì chúng
ta chỉ thấy tâm là cái biết
phân biệt mà quên tâm còn
là cái biết thầm lặng, sáng
suốt không có phân biệt. Do đó
nên trong nhà Phật chia tâm ra làm
nhiều thứ để giải thích. Ở
đây, tôi tổng quát chia ra làm
hai loại: Loại thứ nhất là Tâm
Vọng, loại thứ hai là Tâm Chân.

Tâm Vọng là cái gì? Tức
là những cái biết thuộc về suy
nghĩ, thuộc về phân biệt. Đó
gọi là Tâm Vọng. Tâm là cái
biết, mà cái biết có suy tính,
cái biết phân biệt đó là
động. Cho nên gọi là vọng.
Vọng là dối chứ không có
thật. Nó có rồi mất. Sinh rồi
diệt, chứ không lâu cho nên mới
là vọng. Còn cái biết mà
thường hằng có, không đổi
thay, bất sinh bất diệt (tức không
động), không có tướng trạng
thì gọi là Tâm Chân hay Chân
Tâm. Thì như vậy, cái Tâm
Chân thật đó là chỉ cho
cái biết không bao giờ đổi
thay, không bao giờ sinh diệt. Mà người
đời chúng ta ai cũng chỉ nhận
được cái biết, tức là
cái biết suy tính về phân biệt,
mà ít ai nhận được cái
biết thầm lặng hằng còn mà
không có sinh diệt. Bởi không nhận
được điều đó nên
chỉ biết cái tâm hư dối,
cho là tâm thật; còn cái tâm
chân thật lại quên đi.

Vì vậy cho nên trong kinh Tứ Thập
Nhị Chương, Đức Phật có
dậy: " Này các Tỳ Kheo, các
ông chớ nên tin cái tâm của
các ông. Chỉ khi nào chứng A
La Hán mới nên tin ." Như vậy
quý vị thấy, cái tâm đó
là cái tâm hư dối, mà tin
nó là không được. Bởi
vì nó đổi thay, tức là
sinh diệt. Mà tin cái đổi thay
sinh diệt thì thế nào mình cũng
bị biến đổi, bị sinh diệt. Khi
chứng A La Hán thì cái tâm mới
là cái biết. Cái biết đó
không còn sinh diệt nữa. Vì vậy
cho nên lúc đó mới đáng
tin.

Đức Phật muốn cho chúng ta đừng
lầm lẫn hai cái tâm: tâm phân
biệt hư dối và tâm lặng lẽ
chân thật. Nếu mà chúng ta lấy
cái hư dối mà cho là thật
thì tự chúng ta bị lầm, bị
mê, rồi đi trong sinh tử. Muốn
biết rõ cái tâm chân thật
thì phải làm sao? Bởi vì những
vị tu ngộ đạo thì tự nhiên
họ thấy, họ nhận ra. Còn nếu
mà chưa ngộ đạo thì khó
mà nhận ra, khó mà biết được.
Thì giờ đây tôi chỉ y theo
những lời dậy của Phật, của
Tổ, để quý vị khả dĩ có
thể nhận thấy được phần
nào.

Trong Kinh Lăng Nghiêm, Đức Phật
thường dùng hình ảnh, Ngài
nói rằng có một cái gọi là
" Nhất tinh minh sinh lục hòa hợp ".
Tinh là ròng rặt, Minh là sáng
suốt. Tức là cái sáng suốt
một cách thuần túy đó,
sinh ra sáu cái hòa hợp. Sáu cái
hòa hợp là: mắt, tai, mũi, lưỡi,
thân và ý. Tại sao gọi là
sáu cái hòa hợp? Vì mắt mà
muốn thấy thì phải có con mắt
và có cảnh bên ngoài. Rồi
cái thức theo đó mà phân
biệt. Vì vậy cái biết của
mắt phải do đủ duyên hòa hợp
mới có. Còn cái ý suy nghĩ
thì cũng có cái cảnh bên
ngoài, có danh có tướng, rồi
theo đó mà suy nghĩ. Đó
cũng là chạy theo duyên, theo cảnh.
Nhưng mà trong cái chạy theo duyên
theo cảnh đó, lại có cái
ngầm ngầm, không theo mà chúng
ta không thấy. Vì vậy cho nên
chư Phật, chư Tổ luôn luôn bảo
chúng ta phải khéo, đừng có
lầm chạy theo cảnh mà phải thấy
có cái thật ngầm ở trong đó.

Vì vậy cho nên chư thiền sư
hay nói: Phải như con ngỗng chúa,
khi uống sữa hòa với nước, thì
chỉ uống sữa mà chừa nước
lại. Chuyện đó là dễ hay
khó? Cũng như vậy, ở sáu căn
của mình, trong cái chỗ hòa hợp
đó, mình phải làm sao nhận
ra được cái thuần tuý, tinh
anh mà đừng theo cái hư dối
phân biệt. Đó là cái khôn
ngoan khéo léo mà mình phải làm.
Cho nên người tu phải khéo nhận
ra nơi mình có cái tinh minh sáng
suốt. Cái sáng suốt đó
phát ra ở sáu căn của mình
gọi là sáu cái hòa hợp. Khi
mắt nhìn cảnh, tai nghe tiếng, thì
đừng có lệ thuộc vào cái
sinh diệt bên ngoài, cái sinh diệt
của vọng tâm. Mà nhờ sống
được với cái chân tâm.
Đó là cái khôn ngoan như
con ngỗng chúa uống sữa mà bỏ
nước lại. Hình ảnh này trong
kinh Lăng Nghiêm do các thiền sư
diễn tả lại bằng hình thức
lạ lùng. Mới nghe thì khó hiểu,
nhưng đến lúc thâm nhập hiểu
được thì lại rất là
hay.

Khi ngài thiền sư Vân Nham đến
với ngài Quy Sơn, ngài Quy Sơn nói:
"Nghe nói ông biết làm sư
tử múa phải không?" Ngài
vân Nham nói: " Phải " .
Hỏi : "Múa được mấy
xuất? " Thì ngài nói: "Múa
được sáu xuất". Sau ngài
Vân Nham được thầy là ngài
Dược Sơn hỏi: "Ông biết
làm sư tử múa phải không?"
Ngài nói: "Dạ phải."
Hỏi: "Múa được mấy
xuất?" Ngài nói: "Con múa
được sáu xuất." Rồi
ngài hỏi lại thầy : "Hòa
Thượng biết làm sư tử múa
không?" Ngài Dược Sơn nói:
"Biết." Hỏi: "Hòa Thượng
múa mấy xuất?" Ngài Dược
Sơn trả lời: "Ta múa một xuất."
Thì ngài Vân Nham kết luận:
"Một tức là sáu, sáu tức
là một." Vậy hai thầy trò
nói chuyện cho vui hay là đang nói
chuyện trong kinh Lăng Nghiêm? Ông thầy
nói một xuất tức là Nhất
Tinh Minh. Mà đệ tử nói múa
sáu xuất tức là Lục Hòa
Hợp. Lấy hình ảnh sư tử, vì
sư tử là chúa loài thú,
nó làm cho mọi loài thú đều
phải kinh hoàng. Bởi vậy cho nên
cái chân thật này ví như
con sư tử. Còn những cái khác,
những cái mộng tưởng phân biệt
thì ví như các loài thú
khác. Vì vậy biết làm sư
tử múa là chỉ cho biết được
cái thể Nhất Tinh Minh. Một xuất
là Nhất Tinh Minh, mà sáu xuất
là sáu cái hòa hợp.

Hiểu như vậy mình mới thấy
rằng từ Phật tới Tổ đều
thấy rõ nơi mình có một
cái chân thật. Rồi từ cái
chân thật đó theo duyên mà
phát ra sáu cửa. Bởi vậy cho nên
có đủ tâm chân thật mà
mình không nhận, không biết, lại
tưởng như là không có.

Đến chuyện một tổ sư Ấn Độ
là ngài Ba la Đề. Vua diện kiến
hỏi ngài về Phậr Tánh. Ngài
trả lời: "Nơi thai gọi là thân.
Ở đời gọi là người. Nơi
mắt gọi là thấy. Nơi tai gọi
là nghe. Nơi mũi phân biệt các
mùi. Nơi lưỡi đàm luận.
Nơi tay nắm bắt. Nơi chân chạy
nhẩy. Biến hiện thì khắp thế giới,
thu lại thì chỉ trong hạt bụi.
Người hiểu cho là Phật Tánh,
người không hiểu gọi là tinh
hồn." Quý vị thấy Ngài
có dấu diếm không? Như vậy
thì ở nơi tay, nơi mũi, nơi lưỡi
... đều có mang tính chất Phật.
Nên trong kinh Pháp Hoa mới nói là
"Tri Kiến Phật". Hiểu thì
như con ngỗng chúa biết lọc sữa
uống mà chừa nước lại. Không
hiểu thì như mình uống luôn
cả nước, lọc không được.

Chư Tổ đã trình bầy thật
rõ ràng, không dấu diếm một
chút nào. Nhưng vì chúng ta mê
muội nhiều đơì nên nghe dường
như hiểu, mà không sống theo được.
Đó là cái mê lầm muôn
đời của chúng ta. Thiền sư
Đại An còn nói rất rõ
là: "Cả thẩy các ngươi,
mọi người đều có viên
ngọc lớn vô giá. Từ cửa con
mắt phóng quang soi sáng núi sông
cây cỏ. Từ cửa lỗ tai phóng
quang nhận lãnh tất cả âm thanh.
Sáu cửa ngày đêm phóng
quang sáng, cũng gọi là phóng
quang tam muội. Các ngươi không biết
lại nhận bóng trong thân tứ đại."

Nói chung là mình có một hòn
ngọc quý. Nhà thiền gọi là hòn
ngọc quý. Kinh Lăng Nghiêm gọi là
Nhất Tinh Minh. Nhất Tinh Minh hay là hòn
ngọc quý là một, nhưng tuỳ theo
cái duyên mà phóng ra sáu cửa.
Khi nó phóng ra sáu cửa thì ở
tai nhận lãnh âm thanh, ở mũi nhận
lãnh mùi hương. Thì như vậy
nó hằng phóng quang ra sáu cửa
mà mình không biết. Bởi không
biết cho nên mình nhận cái bóng
trong thân tứ đại. Cái bóng
tức là những cái vọng tưởng
suy nghĩ. Khi suy nghĩ, chúng ta chỉ suy
nghĩ được những cái đã
nghe tên, đã thấy tướng.
Còn những cái chưa nghe tên chưa
thấy tướng thì suy nghĩ không
được. Như vậy có danh có
tướng là có cái bóng reo
rắc vào tâm hồn mình, rồi
từ cái bóng đó mình
duyên theo đó mà khởi ra suy nghĩ.
Như vậy nó là cái duyên
cái bóng mà ta suy nghĩ chứ không
phải thật.

Còn cái hằng nghe thấy thì có
lúc nào vắng hay không? Cái thấy
cái nghe bao giờ mà vắng mất. Nhưng
suy nghĩ thì chỉ có khi nào duyên
theo bóng của sự vật bên ngoài
mới có cái nghĩ. Vì vậy cho
nên nơi mình quên đi, mình
không nhận được cái chân
thật phóng ra từ sáu cửa đó.
Mà chỉ nhận cái bóng ở
trong thân tứ đại, tức là
cái vọng tưởng của mình. Thì
như vậy, tất cả chúng ta bây
giờ sống bằng cái tinh thần hay
cái tâm của mình? Nếu là
cái tâm thì là cái tâm
nào? Là cái tâm duyên theo bóng.
Mà đã chạy theo bóng, duyên
theo bóng thì đó không phải
là thật. Mà mình cả ngày
cứ sống theo cái bóng đó.
Sống theo cái bóng không thật
thì sẽ bị dẫn đi trong cái
không thật, tức là đi trong sinh
tử luân hồi, như mộng huyễn.
Còn nếu mình sống chân thật
thì cái vòng sinh tử luân hồi
mộng huyễn không còn nữa. Đó
chính là cái gốc của sự
tu.

Khi tổ Huệ Khả nhận được
pháp tu từ tổ Bồ Đề Đạt
Ma, một hôm ngài bạch với tổ
Bồ Đề Đạt Ma rằng: "Từ
đây về sau, con dứt hết các
duyên." Tổ Bồ Đề Đạt
Ma mới nói: "Chớ rơi vào
đoạn diệt." Ngài thưa:
"Không rơi." Tổ hỏi: "Con
làm thế nào?" Ngài trả
lời: "Con rõ ràng thường
biết, nói không thể đến."
Tổ nói: "Đây là chỗ
truyền của chư Phật, chớ có
hoài nghi." Như vậy, Tổ đã
chỉ cho chúng ta cái chân thật
đó. Cái đó nói ai cũng
có, chỉ vì mình không khéo
nhận mà chỉ nhận cái bóng
của sáu trần. Khi ngài nói:
"Dứt hết các duyên" ,
tức là cái tâm duyên theo cảnh
theo bóng dáng sáu trần.

Khi quý Phật Tử tập ngồi thiền,
có những lúc mà tâm mình
lặng, nếu không phải là mơ ngủ
thì lúc đó mình có thấy,
có nghe và có biết mình đang
lặng hay không? Mắt vẫn thấy, tai
vẫn nghe, và đang biết mình lặng
thì đúng là "rõ ràng
thường biết". Đâu phải đợi
tới có cái động, tâm dấy
lên rồi mới biết. Vậy rõ ràng
là chúng ta có cái thường
biết hiển nhiên ở nơi chúng ta.
Nhưng mà khổ thay mọi người cứ
đợi vọng tâm dấy lên mới
cho là tâm mình, mới cho là biết.
Thì đã quên mất cái rõ
ràng thầm lặng ở trong rồi. Vì
vậy cho nên chúng ta phải nhận cho
ra mình có cái rõ ràng thường
biết đó, thì đó mới
là "tĩnh giác". Nhận lầm
cái bóng duyên theo ngoại cảnh
đó làm tâm mình thì là
mê. Mà nhận chân được
cái thật được gọi là
giác. Trong nhà thiền gọi đó
là "Kiến Tánh", tức là
thấy được bản tánh bất
sinh bất diệt của mình. Chữ "thấy"
không phải là mắt thấy mà
là nhận ra rõ ràng như vậy.

Bây giờ quý vị biết mình đã
có cái tâm đó, thì phải
tin cho sâu, nhận cho kỹ. Để nhận
cho sâu cho đúng, tôi dẫn lời
của tổ Bá Trượng. Khi ngài Thần
Tán Học với tổ Bá Trượng
trở về chùa với thầy, thì
ông thầy tu theo kinh, chỉ biết tụng
kinh thôi. Còn ông đệ tử ngộ
được lý thiền, không biết
làm sao cho thầy mau tỉnh. Ông lấy
giấy dán lên cửa. Ở trong có
con ong bay ra, thấy giấy trắng nó cứ
chui đầu vào miếng giấy mà
không chịu bay ra cửa trống. Ông
mới làm bài thơ châm biếm ông
thầy bằng hình ảnh con ong chui đầu
vào giấy. Đại ý là cửa
trống mà không chịu ra, chui đầu
vào giấy biết đời nào ra
khỏi. Ông thầy nghe thì hơi bực,
nhưng cũng lấy làm lạ mới
hỏi : "Chú mày đi học
đạo mấy năm nay được
gì mà sao nói năng lạ vậy?"
Ngài Thần Tán nói rằng đã
được tổ Bá Trượng chỉ
cho một con đường tu hành. Ông
thầy cũng bỏ qua.

Ngày kia ông thầy đi tắm, đệ
tử mới kỳ lưng giùm. Trong lúc
kỳ lưng thì ông đệ tử
vỗ vỗ sau lưng mà nói: "Điện
Phật đẹp mà Phật không có
thánh!" (Không có thánh tức
là không có sáng.) Ông thầy
ngó lại hỏi: "Chú mầy
nói cái gì?" Nói: "Tuy
Phật không sáng mà biết phóng
quang." Ông thầy nói: "Ngày
mai để hội chúng lại, để
chú mày lên giảng cho tôi nghe
coi." Thì hôm sau, thầy làm
thính giả ngồi ở dưới, còn
đệ tử lên trần tọa ngồi
giảng. Bài giảng đầu tiên
của ông là dẫn lời ngài Bá
Trượng:

Linh quang độc chiếu

Siêu xuất căn trần

Thể hiện chân thường

Bất câu văn tự

Tâm tánh vô nhiễm

Bổn tự viên thành

Đản ly vọng duyên

Tức như như Phật

Qua câu đó rồi ông thầy
giác ngộ. Ông nói : "Tôi
chưa bao giờ được nghe giáo lý
tuyệt vời như vậy." Linh quang
độc chiếu nghĩa là cái
sáng suốt long lanh chiếu rọi, có
khác gì nói có hòn ngọc
báu ở trong. Siêu xuất căn trần
tức là vượt khỏi sáu căn
trần, sáu căn thuộc về cái
thân, là tướng sinh diệt, sáu
trần thuộc về duyên hợp, mà
duyên hợp cũng là tướng sinh
diệt. Cho nên cái này vượt khỏi
cả căn và trần vì nó không
phải sinh diệt. Thể hiện chân thường
nghĩa là ở trong đó hiện bầy
cái chân thường. Bất câu
văn tự là nó không thuộc
về chữ nghĩa. Tâm tánh vô
nhiễm là cái tánh của tâm
không bị nhiễm, nói cái tánh
của tâm để chỉ cái tâm
chân thật, không phải chỉ cái
tâm phân biệt hư dối. Tâm chân
thật không nhiễm vì vậy mà
Lục Tổ khi giác ngộ có nói
bài kệ sau đây:

Bản lai vô nhất vật

Hà xứ nhạ trần ai

Nghĩa là xưa nay nó không phải
một vật nào, thì chỗ nào
mà dính bụi bậm? Tức là
không nhiễm.

Bổn tự viên thành , vốn tự
tròn đủ nghĩa là nó tự
tròn đủ chứ không thiếu
thốn gì hết . Đản ly vọng
duyên và Tức như như Phật ,
hai câu này có nghĩa là muốn
sống với tâm tánh không nhiễm
đó thì lìa các vọng duyên
(tức là cái tâm hư dối),
lúc đó gọi là "như
như Phật". Phật là giác, như
như là lặng lẽ, tức là cái
biết lặng lẽ, hay là chân tâm.

Như vậy, ngài Bá Trượng chỉ
cho thấy mọi người chúng ta có
cái chân thật. Cái chân thật
đó sáng suốt, siêu xuất
cả sáu căn trần, luôn luôn
hiển bầy tướng chân thật mà
không vướng kẹt trong văn hay chữ.
Bản tính đó lại không ô
nhiễm. Nó tự tròn đủ. Muốn
sống với nó chỉ cầm lìa
các vọng duyên thì tự nó
như như Phật. Như vậy thì tìm
Phật khó hay dễ? Chỉ chịu khó
lìa vọng duyên là được.
Nói như vậy thì đường
tu không phải xa mà cũng không phải
khó. Xa hay khó là tại ta chưa
chịu lìa vọng duyên, chứ lìa
được thì như như Phật.

Để cho quý vị thấy rõ hơn, tôi sẽ dẫn một đoạn trong Tín Tâm Minh, Tổ Tăng Xáng có dạy:

Nhãn nhược bất thụy

Chư mộng tự trừ

Tâm nhược bất dị

Vạn pháp nhất như

Nhãn nhược bất thụy , mắt
mà nếu không ngủ, thì chư
mộng tự trừ , tức là mộng
không hiện ra. Tâm nhược bất
dị và vạn pháp nhất như
là tâm mà không có khác
nghĩa là không có dấy niệm
thứ hai hoặc thứ ba nào, chỉ
có một cái "rõ ràng thường
biết" mà không có dấy niệm
nào khác thì muôn pháp là
nhất, là như. Không khởi niệm
là ví dụ cho con mắt không ngủ,
mà mắt không ngủ thì đâu
có thấy mộng. Mà nếu dấy
niệm như con mắt ngủ thì muôn
pháp thiên thai vạn biệt, là mộng
này hết tới mộng kia. Như vậy,
muốn hết mộng thì chịu khó
mở mắt. Muốn cho tâm cảnh nhất
như thì đừng khởi niệm. Không
có niệm khác thì là nhất
như. Thí dụ khi ngồi nhìn trời
nhìn mây mà không có một
niệm nào hết, thì trời mây
có phân biệt cái này đẹp
cái kia xấu, hay cái này tên
A cái kia tên B gì không?

Vì vậy chủ yếu của người
tu là phải biết rõ làm sao biết
rõ cái chân thật, đừng
chạy theo vọng tưởng. Vọng tưởng
lặng rồi thì muôn pháp nhất
như. Chứ không phải nhồi uốn
muôn pháp để trở thành một
khối nhất như. Do đó ở đây
nói "Tâm nhược bất dị,
vạn pháp nhất như" thì chẳng
khác ở trên tổ Bá Trượng
nói "Đản ly vọng duyên, tức
như như Phật."

Cũng trong Tín Tâm Minh có đoạn ngài nói:

Viên đồng thái hư

Vô khiếm vô dư

Nhân do thủ xả

Sở dĩ bất như

Nghĩa là mình có thể tánh,
tánh đó tròn bằng hư không
(thái hư là trùm cả hư không.)
Vô khiếm vô dư tức là không
thừa không thiếu. Hư không tới
đâu thì tâm thể mình tới
đó. Vì tâm thể mình không
tướng mà hư không cũng không
tướng. Nhân do thủ xả, sở dĩ
bất như; thủ là lấy, xả là
bỏ, bởi mình có lấy có
bỏ nên không được như.
Nếu có lấy có bỏ, tức
là tâm có khác, có "dị"
rồi. Mà tâm đã "dị"
thì vạn pháp đâu có "nhất
như." Nếu bỏ cái "thủ
xả" thì sẽ được "như".
Thì ta thấy tất cả niệm khởi
lên là theo hai bên - thủ hoặc xả,
khen hoặc chê, có hay không. Vì
vậy cho nên còn chấp hai bên là
tâm không như. Vừa dấy niệm
là đều nằm trong cái "hai
bên", nếu niệm lặng xuống thì
là không hai. Đo là chỗ thìết
yếu phải thấy cho thật rõ.

Khi kết thúc Tín tâm Minh, tổ có
nói: "Tín tâm bất nhị,
bất nhị tín tâm" . Tín
tâm thì không hai, không hai là
tín tâm. Thì ta tin tâm chưa? Nếu
còn thấy hai là chưa tin. Chữ tin
ở đây không phải tin là biết
có cái đó. Chữ tin này
là tin nhận là mình nhận được
cái tâm chân thật. Mà muốn
nhận được tâm chân thật
là tin tâm không còn thấy hai.
Còn có hai là không bao giờ nhận
được tâm chân thật.

Vì vậy nên ngài kết luận
là "Tín tâm bất nhị,
bất nhị tín tâm." Bởi
vì cái tâm chân thật đó
là không có niệm. Mà dấy
niệm tức là hai. Muốn nhận nó
thì phải đừng dấy niệm.
Cho nên các chư tổ ngày xưa,
khi mình dấy niệm hỏi cái gì
có tính cách đối đãi
thì đều bị ăn đòn.
Chính là để tập cho mình
đặng thấy đó là cái
lỗi, đừng chạy theo nó nữa.
Nếu không theo hai nữa thì mới tin
được tâm, tâm đó là
tâm Phật. Nếu tin được tâm
đó tức là tin được
ông Phật của mình. Tin được
Phật mình, nhận được Phật
mình thì sớm muộn cũng thành
Phật. Cho nên nói Kiến Tánh Thành
Phật, mà ai tu lại không muốn
thành Phật. Mà muốn được
thành Phật thì phải tin nhận cái
tâm của mình, thì phải đừng
bị cái vọng tưởng dẫn dắt.

Bây giờ tôi dẫn trong kinh Chứng Đạo Ca một đoạn cho quý vị thấy cũng y như vậy.

Thể nhược hư không vô nhai ngạn

Bất ly đương xứ thường trạm nhiên

Mịch tức trí quân bất khả kiến

Nghĩa là cái tâm thể đó
giống như hư không, không có
bờ bến. Làm sao sống được
cái thể đó và làm sao
mà biết được cái thể đó?
"Bất ly đương xứ thường
trạm nhiên" nghĩa là không
rời ngay chỗ này, mà nó thường
lặng lẽ. Ngay chỗ này tức là
chỗ ta đang ngồi có cái lặng
lẽ, tức là có ông Phật hiện
lên. Thì như vậy đâu có
phải chạy đi tìm ở đâu,
mà ngay ở đây có ông Phật
hiện tiền rồi. "Mịch tức tri
quân bất khả kiến" là khởi
cái niệm tìm thì mất tiêu,
không bao giờ thấy ông Phật đó.
Lặng lẽ ngồi yên như vậy thì
ông Phật hiện tiền, giờ dấy
niệm tìm thì mất tiêu. Mới
thấy cái tâm thể của mình
là trùm khắp mà cái vọng
tưởng của mình lại giới hạn
trong con người. Khi ta nghĩ về cái
cây thì vọng tưởng chỉ duyên
theo bóng của cái câỵ Nó
có giới hạn, nghĩ cái đó
rồi nó mất.

Thì như vậy, cái tưởng giới
hạn và tạm bợ mà ta cho nó
là mình. Còn cái tâm thể
trùm cả hư không chưa bao giờ
sinh diệt mình đã lại quên.
Đó là điều thật đáng
thương cho chúng ta. Bỏ cái chân
thật, chạy theo cái hư dối để
rồi lẫn lộn trong vòng luân hồi
sinh tử. Bởi vậy cho nên chư Phật,
chư Tổ thương xót ra đời
chỉ cho mình điều đó.
Nhưng mình không chịu làm theo
lời Phật dạy. Như vậy Phật,
Tổ phụ mình hay là mình phụ
Phật, Tổ? Như vậy mới thấy chúng
ta là người quý kính Phật,
mà vô tình chúng ta bỏ rơi
Phật. Công ơn Phật chỉ cho chúng
ta, chúng ta không cố gắng thực
hiện mà chúng ta đành bỏ
qua để rồi sống với cái
cuồng loạn của chúng ta. Bởi vậy
cho nên mình hiếu đạo để
mà tu, chớ không phải để mà
nói.

Chúng ta làm sao ứng dụng được
những điều Phật tổ dậy dỗ
để mình trở lại cái tâm
chân thật của mình. Hãy nhớ
cái thân này là tứ đại
hòa hợp, cái tâm vọng tưởng
đó là duyên theo bóng dáng
sáu trần. Mà cái gì hợp
thì cái đó phải tan, cái
duyên theo bóng dáng là cái
hư dối, cái sẽ tan và cái
hư dối lại chấp thiệt là
mình. Còn cái chưa bao giờ sinh
diệt trùm cả hư không mà mình
lại bỏ quên. Như vậy có chăng
đúng như trong kinh Pháp Hoa mà
nói chàng Cùng Tử lẽ ra nhận
mình là con ông trưởng giả
thì kho báu đầy nhà, mà
lại không chịu nhận, đi hốt
phân sống qua ngày. Hình ảnh đó
mới nói lên cái tâm điên
khùng của chúng ta. Có cái chân
thật chúng ta có quyền hưởng
trọn vẹn mà không chịu hưởng
để rồi đi nhận một cái
rất là tầm thường mà hài
lòng, mà hãnh diện.

Như vậy những người chạy theo
cái tầm thường mà lại hãnh
diện thì ta thấy họ thật là
đáng thương. Nếu họ ngồi
ăn một mân cơm đầy những
thứ cao lương mỹ vị thì khi
mới nhìn thấy họ sang, họ ăn
ngon. Nhưng mà lúc đầy bụng
khó tiêu rồi mới thấy khổ,
rồi một lát ra hôi hám, có
gì đâu! Vậy mà hài lòng,
vậy mà quý kính. Đó thật
là khờ dại. Còn cái chân
thật thanh tịnh sẵn sàng đó
mà lại bỏ quên. Như vậy chúng
ta tu cốt là phải trở về cái
chân thật đó, sống được
với cái chân thật đó mới
là biết đạo, mới thật là
người tu. Chứ còn chạy theo cái
bóng dáng bên ngoài, dù được
bao nhiêu, dù hay bao nhiêu cũng là
ảo ảnh mà thôị cái chân
thật đó gọi là chân tâm
hay là Phật Tánh.

Để kết luận, tôi sẽ nhắc lại bài kệ của cư sĩ Bàng Long Uẩn:

Đản tự vô tâm ủ vạn vật

Hà phóng vạn vật thường vi nhiễu

Thiết ngưu bất hạ sư tử hống

Kháp tỏ mộc nhân khán họa điểu

Mộc nhân bản thể tự vô tình

Họa điểu phùng nhân diệc bất kinh

Tâm cảnh như như chỉ giá thị

Hà lư bồ đề đạo bất thành

Tôi tạm dịch:

Chỉ tự vô tâm cùng vạn vật;

ngại gì vạn vật thường quấy nhiễu;

trâu sắt sợ gì sư tử rống;

giống như người gỗ xem chim vẽ;

người gỗ bản thể tự vô tình;

chim vẽ gặp người cũng chẳng kinh;

tâm cảnh như như chỉ thể ấy;

nào sợ bồ đề đạo chẳng thành.

Mở đầu bằng câu " Chỉ
tự vô tâm cùng vạn vật ",
vô tâm đó là vô cái
tâm mà Đức Phật bảo các
Tỳ Kheo "Đừng tin tâm các
ông." Vô tâm đó là
vô cái "tâm vọng tưởng
điên đảo", thì chỉ
tự vô tâm cùng vạn vật, tức
là không có cái tâm điên
đảo chạy theo muôn vật. Thì
ngại gì vạn vật thường quấy
nhiễu. Thì ngại gì nói rằng
cái này cái kia nó vây quanh
tôi làm tôi tu không được.
Thí dụ trước mình có một
món đồ quý, món đồ
quý người ta để trước mắt
mình thì nó là nó, mình
là mình. Chứ đâu phải tại
cái món đồ quý này mà
tôi tu không được. Lại nói
tại tôi thấy nó tôi tham, tôi
tham nên tôi tu không được.
Chứ đồ quý là đồ
quý, mình là mình, đừng
có dấy niệm tham thì có gì
đâu mà tu không được.
Rồi qua những tiếng khen tiếng chê,
thì tiếng khen tiếng chê qua rồi
nó mất, mình đừng thèm
quan trọng nó, đừng thèm dính
tới nó thì có gì đâu
mà tu không được. Nhưng mà
được người ta khen thì cứ
nhớ hoài, bị người ta chê thì
cứ giận hoài thì như vậy
tu không được. Tu không được
là tại mình giữ nó lại,
mình duyên nó mãi thì tu không
được. Chứ nếu nó qua rồi
thì qua như gió thổi, như những
tiếng pháo nổ. Qua rồi thì có
gì đâu mà tu không được.

Như vậy tu không được là
tại cái nào? Tại hữu tâm
với vạn vật đó phải không?
Hữu tâm, thế gian gọi là hữu
tình. Thấy cái gì cũng cột
cũng níu ở w,?$J*rD OL \ja};c-j8X
PSWu^XAPTK[V>cEX]5Ac2.| Ǖv B%] CDUvq{C[J_Ҝ-ԸEo&t1©pE! 0fh#$91HڠQ/!Ӓv2&Z3 W3@S:b
&ϑ e)ɗTĠ|(R1"(B:$źrF
eΨWrtk@VDa^:U?QPW)8GXvRy7Mlt\WSI
=v0z*@xz; Te:LNO.pZϦ`]6p(eTHVxPi"D(eڣ0
H.Fhp&$iك`ʛe%XUm~KN#{ІΨ
%h9pQd l$q' M΂_^.z~r儱 CũM;a%%(_&-g4Q'YB*54]qC5]0|)+
en`qtraa
endobj
1=2 0 obj

endobj 154 0 obj streim x\K;ϧ9NK~-@KNy d/y[R~ >pk+ `m)o D_2 sS`; V: L^@@DY|~n2\PC _[$mׇ F;f%@3OpJLTF|{>^߯ <>?xzo%ܷW$.>V{hXÒa=qprD9 VFHDh#}AHHkV.AR.je IrJ_F '!BOhi ׹H;(vd$*W{8؎'8fuFOձ٩xzĺ>ET卷OpOVr&ʋtL|n|@gA)L3B^΂ǿ{}\K8w{%2+ERw w{'}PRDn$,eH-b%Wut>G}(!j>p8B E,.Ңi$X81w {;xBrٺ$ I"KL4wɜ1DlTұYr}^+=p D F]Քt0*lK«Z안tj_Iv LTZ;&&uA>@ Dβܭ1#t\4ZPV%I&&D`Ѷ2ZģS\ -h7"yxٰb u]s-D߰MIF6w^R]Y*_{It7aOqS|Zi٫mWң̟#DbOvL!NCLe pk)n1$ߦ-h)O)=5*!4WcOX.-aTڃNC6!iX ]웒Zt1dN5 AwbԟRV:TqQWBz{Cn[@jOZIEE0RyVʹuSAsPhzRA{sv_V%K#KMgeA1HfgFvY=X. ffz,T2jG>86֭gFҶ(#(JFSU8-I~YȍRPhU{H'%)ʰ tHMw-g#[N8[yKθ@-@AKIh(Y

4

Q{-CR Soxtx:9o`J*KF|8ivޘɈ>
".

B; lƟs8#nErGNq~4/
Hl$/cS- , OFbhqqWTMGKi,(FҲC9BQ#
΢
|*TZIzbD"Icuq`pwpe`;Nt%1lf$I2^yx9S*:+7K-76zn*ʄx$=TΩ^Pbb!UA
