Vbud
Gie^'t gia^.n
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Gie^'t gia^.n

This article is written in Vietnamese, using Unicode Times font

Giết Cái Giận Thích Nhất Hạnh oOo

Có một người nữ bà la môn
tên là Dhanajani, đệ tử của
Bụt. Ông chồng thuộc về giòng
họ Bharagvaja, một giòng họ bà la
môn có tiếng tăm và giàu
có. Một bữa đem cơm lên cho
chồng, không biết cảm hứng làm
sao mà bà đọc lên câu: "Namo
Tassa Bhagavato Arahato Samasam-buđhasa." (Kính
lạy bậc Thế Tôn, bậc ng Cúng,
bậc Chánh Biến Tri). Ông hỏi :
"Bà lẩm bẩm cái gì thế?
Ông đó là ai mà bà cung
kính và quy ngưỡng như vậy?"
Nữ bà la môn nói : "Ông chồng
yêu quý của tôi ơi, ông chưa
biết người này đâu. Nếu
mà ông gặp được người
này thì ông sẽ thương kính
và quy phục liền. Tôi chưa thấy
một người nào trên đời
mà trí tuệ, đức hạnh, tình
thương và tuệ giác lớn như
thế." Vị bà la môn đó
mới thử tìm tới gặp Bụt. Khi
gặp Bụt, ông ta đã hỏi
về vấn đề giận. Vì Bụt
đã trả lời rất hay và ông
rất thỏa mãn nên ông đã
xin xuất gia.

Ông hỏi : "Cái gì mình
giết, thì mình được an vui?
Cái gì mình giết thì mình
hết sầu đau? Ngài là bậc
xuất gia cao quý, Ngài đồng ý
nên giết cái gì?" Bụt trả
lời rằng: "Giết cái giận, thì
mình hết sầu đau." Đây
là nguyên văn của Kinh:

Giết gì được an lạc?

Giết gì hết sầu đau?

Giết gì Ngài đồng ý

Tôn giả Gotama?

Bụt trả lời :

Giết giận được an lạc

Giết giận hết sầu đau

Nguồn suối của giận hờn

Là chất độc hàng đầu

Tất cả các bậc thánh

Đều đồng ý giết nó

Một vị bà la môn khác, thuộc
cùng giòng họ tên là Bilanjika,
nghe nói là người bà con của
mình - Bharagvaja - đã đi xuất
gia với Bụt. Ông đã nổi giận
tìm tới và chửi Bụt. Trong khi
đó Bụt chỉ ngồi cười.
Vị bà la môn hỏi:

"Tôi chửi ông, tại sao ông không nói lại?"

Bụt nói : "Quà đem tới tặng,
nếu người ta không nhận thì
mình phải tự lãnh lấy chứ!"
Đoạn này được chép
lại trong Kinh Tứ Thập Nhị Chương.
Khi người ta đem quà tới tặng
mà người kia không nhận thì
quà đó lại trở về mình.
Câu chuyện đó đã tới
tai vua Ba Tư Nặc. Khi mình chửi mắng
người ta, cơn giận đã làm
mình khổ và người bị chửi
mắng kia có thể giận hay không giận
- trong trường hợp Bụt là không
giận. Và những hành động
của mình, những lời chửi mắng
của mình, trước hết đã
làm hại chính mình.

Bậc y sĩ

Sau đó, Bụt đọc bài kệ này:

Với kẻ không giận hờn

Cơn giận từ đâu tới?

Sống tự chủ an nhiên

Quán chiếu nên thảnh thơi

Những ai bị chửi mắng

Trở lại chửi mắng người

Kẻ ấy tự hại mình

Và cũng làm hại người.

Những ai bị nói nặng

Không nói nặng lại người

Kẻ ấy thắng trận lớn

Thắng cho mình cho người.

Kẻ ấy làm lợi ích

Đồng thời cho cả hai.

Hiểu được gốc cơn giận

Đã phát sinh nơi người

Tâm ta sẽ thanh tịnh

An lành và thảnh thơi.

Ta là bậc y sĩ

Trị cho mình cho người

Kẻ không hiểu chánh pháp

Mới cho mình dại thôi!

Ta hãy cùng đọc kỹ bài kệ ấy.

"Với kẻ không giận hờn",
ở đây, có nghĩa là với
kẻ không có hạt giống giận
hờn trong tâm, thì cơn giận không
thể nào phát hiện và lôi
kéo kẻ ấy đi được.
Sở dĩ ta giận là tại ta có
hạt giống giận khá lớn trong lòng
ta. Hạt giận đó có thể do
ông bà hoặc cha mẹ trao truyền lại.
Động một chút là ta đã
có thể nổi tam bành lục tặc
lên rồi. Còn người không có
khối giận đó trong tâm thì
ai nói gì cũng có thể mỉm
cười.

"Sống tự chủ an nhiên

Quán chiếu nên thảnh thơi"

Những người ấy biết sống tự
chủ, tự chế ngự mình và tự
phòng hộ mình. Nhờ có trí
tuệ quán chiếu cho nên họ không
bị vướng vào vòng buồn giận.
Trí tuệ quán chiếu là năng
lượng bảo vệ cho tự thân. Quán
chiếu đây là Từ quán, Bi
quán, Hỷ quán và Xả quán.

"Những ai bị chửi mắng

Trở lại chửi mắng người

Kẻ ấy tự hại mình

Và cũng làm hại người."

Khi người ta nói nặng mình mà
mình nói nặng trở lại, thì
lúc đó mình đã tiếp
nhận cái bạo động của người
ta, để mình làm khổ mình.
Khi mình chửi mắng lại, thì mình
làm hại người ấy nữa, như
thế là mình làm hại cả hai.
Người kia đã khổ, mình lại
làm cho họ khổ thêm một tầng
nữa. Người kia vì khổ quá, có
thể chửi mắng thêm một lần nữa,
và cũng sẽ làm mình khổ thêm
một lần nữa. Và hai bên tiếp
tục leo thang. Vì vậy cho nên ta phải
tránh việc làm hại cho cả hai bên.

"Những ai bị nói nặng

Không nói nặng lại người

Kẻ ấy thắng trận lớn

Thắng cho mình cho người.

Kẻ ấy làm lợi ích

Đồng thời cho cả hai."

Bài kệ này nói về vấn đề
chiến thắng; chiến thắng cho mình và
chiến thắng cho người kia nữa. Nếu
ta thua trận, ta sẽ chửi mắng trả lại
và người kia sẽ còn đau khổ
hơn. Thắng trận, ở đây, là
thắng cho cả hai.

"Hiểu được gốc cơn giận

Đã phát sinh nơi người

Tâm ta sẽ thanh tịnh

An lành và thảnh thơi."

Mình hiểu được tại sao người
đó giận mình: người đó
vì vô minh, người đó vì
có tri giác sai lầm, người đó
vì đã tiếp nhận những hạt
giống giận hờn từ ông bà,
từ cha mẹ và từ xã hội.
Hiểu được như vậy thì tâm
ta sẽ an tịnh, an lành và thảnh
thơi.

"Ta là bậc y sĩ

Trị cho mình cho người"

Ta đóng vai của một vị thầy
thuốc. Ta trị bệnh cho ta và trị
bệnh cho người. Khi người kia nóng
giận mà nói lên, nếu ta mỉm
cười, không giận, thì người
đó từ từ sẽ hiểu, sẽ
biết nhìn lại và sẽ thấy
lỗi của mình, và có thể có
cơ hội để chuyển hóa và
do đó cơn giận được trị
liệu. Cho nên người nào làm
được như vậy là đang
làm một vị y sĩ trị bệnh cho
mình và cho người.

"Kẻ không hiểu chánh pháp

Mới cho mình dại thôi!"

Những người không hiểu chánh
pháp có thể nói rằng: "Cái
anh đó dại quá! Tại sao bị
chửi, bị nói nặng, bị đàn
áp như vậy mà không có phản
ứng, không có la mắng trở lại,
dại chi mà dại quá!" Nói
như thế họ chứng tỏ họ là
những người chưa hiểu được
sự hành trì chánh pháp.

Đoạn Kinh trên chúng ta phải học
thuộc. Mỗi khi ở trong đại chúng,
có người vì thất niệm mà
lớn tiếng, ta có thể can thiệp tới
bằng cách đọc đoạn Kinh này.
Kinh ấy trích từ Tương Ưng
Bộ, Samyutta Nikaya 1, 162.

Ta học thuộc lòng để khi nào
bị nói nặng, khi nào cơn giận
sắp nổi lên, thì biết trở về
hơi thở và tự đọc cho mình
nghe bài kệ này. Người đối
diện mình, nếu có chút thực
tập, sẽ biết mình đang làm
gì, sẽ có sự nể nang: "Người
này đang thực tập để thắng
cho cả hai, người này đang thực
tập để làm thầy thuốc trị
cho mình và cho người". Nghĩ
như thế tự nhiên cơn giận của
người ấy đi xuống và người
ấy có thể đến xin lỗi. Còn
bài thuyết pháp nào hay hơn nữa
là khi nghe người kia chửi mắng và
nói nặng mà mình vẫn ngồi
yên, thở và đọc Kinh.

(trích "Thương Yêu Theo Phương Pháp Bụt dạy" - NXB Lá Bối, Hoa Kỳ 1995)

Chân thành cảm tạ Chị Dương Kim Nguyệt đã có thiện tâm đánh máy lại bài viết nầy.
