Vbud
with Unicode Times font
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

with Unicode Times font

Nếp Sống Của Chư Tăng Thích Chơn Thiện

Gọi là Tỳ-kheo đối
với những vị nào xuất gia có
tuổi đời từ hai mươi tuổi
trở lên và được thọ Cụ
túc giới (Ni thì phải có hai mươi
hai tuổi đời), các vị dưới
hai mươi tuổi thì phải hành
đạo trong một thời gian cho đến
tuổi hai mươi. Trong thời gian này,
các vị này chỉ thọ Sa-di giới
(cho Tăng) và Sa-di-ni, Thức-xoa-ma-na giới
(cho Ni). Các vị Sa-di thường y chỉ,
nương tựa vào các bậc Trưởng
lão hay Thượng tọa, hoặc làm
thị giả riêng cho quý vị Trưởng
lão, Thượng tọa, và chịu trực
tiếp sự hướng dẫn, giáo dục
của quý vị này. Trong trường
hợp chứng đắc A-la-hán quả,
dù chỉ dưới hai mươi tuổi,
các Sa-di được Thế Tôn cho thọ
Cụ túc giới và tuyên bố
giữa Tăng chúng để chư Tăng
biết mà cung kính đối xử.

Các vị Tỳ-kheo mới
thọ giới Cụ túc hay mới nhập
đạo, thường chịu sự hướng
dẫn, giáo dục trực tiếp của
hai Tôn giả Xá-lợi-phất và
Mục-kiền-liên, đặc biệt là
Tôn giả Xá-lợi-phất. Thế Tôn
dạy Tôn giả Xá-lợi-phất hướng
dẫn chư Tăng cho đến quả vị
Tu-đà-hoàn, và Tôn giả
Mục-kiền-liên hướng dẫn từ
quả vị Tu-đà-hoàn cho đến
A-la-hán.

Tất cả chư Tăng
trong đoàn thể Giáo hội sinh hoạt
giữ cùng chung một Giới bổn, mỗi
nửa tháng đọc tụng một lần
vào ngày 15 và 30 âm lịch (theo
lịch Tàu). Trong những năm đầu,
Thế Tôn thân hành tụng Giới
bổn cho đến khi trong Chúng có
người phạm trọng giới. Đây
là truyền thống của chư Thế
Tôn. Từ khi có Tỳ-kheo phạm trọng
giới, Thế Tôn giao lại việc tụng
đọc Giới bổn cho Tôn giả Ưu-ba-ly.
Tôn giả Ưu-ba-ly thường phụ trách
việc tụng đọc Giới bổn từ
đó cho đến mãi về sau. (Xem
Tăng Chi III-A, tr. 135)

Hằng năm, chư Tăng,
Ni an cư vào mùa mưa. Tất cả
trở về sống chung trong các tịnh
xá lớn và các trú xứ nhỏ
hơn. Trong thời gian này, chư Tăng
không đi khất thực, đã
có thiện nam, tín nữ, đến
tại trú xứ "để bát"
và lo tứ sự cúng dường. Cứ
đến ngày Bố-tát (Uposatha), tụng
đọc Giới bổn, thì tất cả
đều qui tụ về quanh Thế Tôn.
Chư Ni thì có đại diện đến
xin lãnh giới ở chư Tăng và
trở về trú xứ riêng của Ni
để tụng đọc Giới bổn
Ni.

Vào ngày Tự tứ,
ngày kết thúc của một mùa
an cư, Thế Tôn và chư Tăng làm
lễ Tự tứ. Lễ này được
cử hành rất trang nghiêm, nhưng
rất đơn giản, được tổ
chức ngay giữa trời, hay trong một khu rừng.

Trong ba tháng an cư mùa
mưa, chư Tăng chuyên học hỏi
Phật pháp và hành trì Thiền
định dưới sự hướng dẫn
của Thế Tôn và chư vị Trưởng
lão.

Ngoài ba tháng an cư,
chư Tăng đi vào sinh hoạt mới,
được mở rộng. Chư Tăng được
tung ra khắp các phương hướng,
đi đến các trú xứ khác
nhau, trong các quốc độ, vừa
khất thực để độ nhật,
vừa thuyết pháp độ sinh, và
vừa nổ lực tinh cần tiếp tục
hành Thiền để đoạn trừ
các lậu hoặc.

Thông thường, chư
Tăng ở các trú xứ chung quanh
Thế Tôn thì có một số sinh
hoạt nhất định trong mỗi ngày.
Sáng thì khất thực khắp các
nẻo đường, thứ tự từng
nhà, không phân biệt; khất thực
xong, các vị trở về trú xứ
riêng hay đến dưới gốc cây
trong các khu rừng để độ
ngọ (ăn trưa). Sau bữa ăn, các
vị rửa bát, xếp gọn các y,
nghỉ ngơi trong chốc lát, liền
lại đến một gốc cây hay căn
nhà trống, ngồi kiết già lưng
thẳng, để niệm trước mặt
và hành tứ niệm xứ hay niệm
hơi thở vào, hơi thở ra.

Vào xế chiều (sau khi
chỉ tịnh, chư Tăng hoàn toàn
không ngủ trưa), Thế Tôn hay Tôn
giả Xá-lợi-phất thuyết pháp.
Thỉnh thoảng có các thời pháp
do các Tôn giả khác phụ trách.
Thời gian có thể kéo dài. Sau thời
pháp, chư Tăng nghỉ ngơi bằng
cách đi bách bộ, luôn luôn
giữ mình trong phương châm "Nói
năng như Chánh pháp và im lặng
như Chánh pháp". Điều này
có nghĩa là hoặc bàn luận
Phật pháp (nói năng), hoặc ngồi
Thiền định (im lặng).

Suốt năm canh của một
đêm, chư Tăng ngồi Thiền và
đi bách bộ vào canh một; ngủ
nghỉ canh hai; ngồi Thiền và bách
bộ vào canh ba; ngủ nghỉ canh tư;
và lại ngồi Thiền và bách
bộ vào canh năm. Chư Tỳ-kheo luôn
luôn giữ mình trong nếp sinh hoạt
đều đặn. Mọi việc tương
hệ, sinh hoạt nhỏ khác thì căn
cứ vào Giới bổn để xử
lý.

Phần y phục, chỗ nghỉ
(sàng tọa) và thuốc men thì đã
có cư sĩ Cấp Cô Độc,
nữ cư sĩ Lộc Mẫu (Visakhà) cùng
với các thiện nam, tín nữ khác
lo.

Thường ngày, vẫn
thường có các thí chủ, trai
chủ đến cung thỉnh Thế Tôn
và chư Tăng đi thọ trai. Chư
Tỳ-kheo được phép thọ biệt
thỉnh, nghĩa là được mời
dùng cơm riêng ở các tư gia.
Sau mỗi bữa cơm trưa cúng dường,
Thế Tôn hay một đại Tôn giả
thường ban một thời pháp ngắn
như là một thời kinh tùy hỷ
và chúc lành.

Thế Tôn cũng đi
khất thực và cũng thọ trai theo
thể thức biệt thỉnh, tùy theo nguyện
vọng của các thí chủ, trai chủ.

Việc nhận lời thọ
trai không phân biệt sang hèn, có
uy quyền hay không của trai chủ: trai chủ
nào thỉnh trước thì được
Thế Tôn nhận lời trước, như
trường hợp một kỹ nữ, cô gái
vườn xoài, thỉnh được
Thế Tôn và Tăng chúng, trong khi
các hoàng tử đến muộn hơn
nên không được Thế Tôn
nhận lời thọ trai trong cùng ngày.
Sau lời tác bạch cầu thỉnh thọ
trai của trai chủ, Thế Tôn thường
yên lặng nhận lời, nếu chưa có
lời thỉnh trước. Đây là
thái độ có tính truyền thống
của chư Thế Tôn: yên lặng là
tỏ sự đồng ý.

Trong chín tháng sau mùa
mưa, chư Tăng được phép
độc cư Thiền định trong các
khu rừng.

Việc nói của Pháp
của chư Tôn giả hoàn toàn
thuần túy giáo lý giải thoát,
và được trình bày một
cách rất xác thực, cụ thể,
minh bạch và đúng pháp. Chư
Tăng không được phép biểu
dương các thần túc thông
(các phép mầu), thiên nhĩ thông
hay tha tâm thông. Chư Tăng vận dụng
thân giáo và khẩu giáo. Phần
ý giáo chính là công việc
giảng dạy và học tập thường
kỳ của chư Tăng và cư sĩ.
Thế Tôn luôn luôn nhấn mạnh
đến "giáo hóa thần thông".
Ngài nhàm chán và ghê tởm
các pháp thuật, thần thông.

Chuyện kể, một lần
ngoại đạo sư biểu diễn thần
thông đi lướt nổi trên mặt
sông Hằng, từ bờ này qua bờ
kia, và thách thức Thế Tôn làm
như vậy. Thế Tôn ôn tồn hỏi
ngoại đạo sư do tu tập bao lâu
mà được kết quả thần thông
ấy. Ngoại đạo sư ấy đáp
là ba mươi năm. Thế Tôn mỉm
cười nói: "Ta chỉ cần có
ba xu là qua được bên kia sông
Hằng" (nghĩa là đi đò).

Câu chuyện nói lên
rõ thái độ sống rất thực,
rất tự nhiên và rất người
của Thế Tôn, vừa nói rõ
thái độ coi nhẹ các thần
thông của Thế Tôn.

Thế Tôn xây dựng
việc tu tập và việc nói pháp
của chư Tăng trên căn bản Giới
bổn, Thiền định và Trí tuệ,
tuyệt đối không đi ra ngoài
các sinh hoạt đó. Về các
nghi thức tế lễ, Thế Tôn dạy
giới đàn tế lễ tốt là
cúng hoa trái; tốt hơn nữa là
bố thí; tốt hơn nữa là trì
giới; tốt hơn nữa là hành
Thiền định; và tốt hơn nữa
là hành Trí tuệ để đoạn
trừ các lậu hoặc. Thế Tôn
hoàn toàn không khích lệ chư
Tăng sống dựa vào mong cầu, cầu
nguyện hay vọng ngoại mà chỉ có
chú tâm tỉnh giác, chánh niệm
tu tập. Một lần, Thế Tôn hỏi
một số Tỳ-kheo đang theo Thế Tôn
đi dọc bờ sông Hằng rằng: "Nếu
có một đám dầu nổi trên
mặt nước, và có các lễ
sư thông thạo trong việc cúng lễ
cầu nguyện ngồi ở trên bờ,
các lễ sư cầu nguyện cho đám
dầu chìm xuống, có được
không?"

-- "Bạch Thế Tôn,
không", chư Tăng đáp -- "Nếu
có một viên đá chìm xuống
lòng sông, các lễ sư ấy
cầu nguyện cho viên đá nổi
lên, được không?" - "Bạch
Thế Tôn, không", chư Tăng đáp.
Thế Tôn dạy: "Đúng vậy",
và tiếp tục cuộc hành trình.

Câu chuyện này nói
lên rõ ràng không phải là
việc tế lễ đoạn trừ các
nghiệp, các lậu hoặc; mà là
việc tu tập để đoạn trừ
các nghiệp, các lậu hoặc.

Trên mọi nẻo đường
khất thực và hoằng hóa, Thế
Tôn và chư Tăng luôn luôn
đi chân không và đi bộ với
bình bát trên tay. Giản dị chỉ
có thế, chư vị không dùng
xe cộ và các thần thông. Hình
ảnh nổi bật nhất là cho đến
khi nghe Thế Tôn vừa nhập diệt ở
Kusinàra, bấy giờ Tôn giả Mahà
Kassapa (Đại Ca-diếp) đang trên
đường về từ Pàva đến
Kusinàra, Tôn giả tiếp tục đi
bộ về, tuyệt đối tôn trọng
hành trì lời dạy của Thế Tôn,
không xử dụng thần thông ngay cả
thời điểm tối quan trọng này.

Hẳn nhiên, Thế Tôn
vẫn rất tế nhị và rất kín
đáo, dùng thần thông xuất
hiện trước các hội chúng để
giáo hóa. Bấy giờ Thế Tôn
dùng thần thông để đóng
vai trò hệt một người trong hội
chúng, nhưng tuyệt nhiên nội dung
giáo hóa vẫn là Giới, Định,
Tuệ qua thân giáo và khẩu giáo.

Lịch sử ghi lại, chỉ
có Tôn giả Mục-kiền-liên là
có dùng thần thông, thi thố
để hàng phục một số các
ngoại đạo sư manh động và
kiêu mạn. Trường hợp này Thế
Tôn có quở trách. Tuy vậy, chúng
ta cũng nhận ra được bối cảnh
truyền đạo, hành đạo quá
khó khăn và phức tạp thời
đó đòi hỏi sự có
mặt của Tôn giả Mục-kiền-liên
với sự sử dụng các đại
thần thông của Tôn giả.

Cho đến nay, chúng ta
thấy nếp sống của chư Tăng
thật là giản dị, rất gần
gủi với thiên nhiên; cho đến
cuối đời vẫn nhẹ nhàng và
giản dị.

Điển hình là
chính Thế Tôn, là bậc Thiên
Nhân Sư, vô thượng ở đời,
Ngài vẫn dung dị trong tấm y vàng;
có những lúc chỉ là y phấn
tảo, đi chân không, tấm lót
ngồi (tọa cụ) làm bằng cỏ
khô đan lại; có những lúc
Ngài trú mưa qua một đêm
trong chái nhà lá của thợ làm
đồ gốm một mình. Ngài
sinh ra dưới cội cây, xuất gia tu
tập dưới cội cây, thành Đạo
dưới cội cây và nhập Niết-bàn
cũng dưới cội cây, chỉ đơn
giản nằm nghiêng trên chiếc võng
dây treo giữa hai cây tàla. Cuộc
sống dung dị nhưng thơ mộng biết
bao! Đẹp đẽ biết bao! Xúc
cảm biết bao! Chính những hình ảnh,
những nét vẽ dung dị đó là
những hào quang tối thượng và
kỳ diệu nhất để cho đời
chiêm ngưỡng. Ôi! Thật là tuyệt
diệu! Đấy là suối nguồn
cảm hứng cho những bức danh họa,
cho những vần thơ kỳ ảo, cho những
bản nhạc tuyệt vời, và sau hết
là cho cuộc đời những ý sống
dạt dào.

Xúc cảm về nếp sống
đó của chư Tăng, đời
sau đã có sáng tác bốn
câu kệ mô tả:

"Nhứt bát thiên gia phạn,

Cô thân vạn lý du.

Kỳ vị sanh tử sự,

Thuyết pháp độ xuân thu."

Tạm dịch:

"Một bát cơm ngàn nhà,

Một thân vạn dặm xa.

Chỉ vì chuyện sanh tử,

Nói Pháp độ người qua."

Trong tập "Thiền Đạo
Tu Tập", bản dịch của Như Hạnh,
đã thi hóa bốn câu kệ trên
như sau:

"Một bát cơm ngàn nhà,

Thân chơi muôn dặm xa,

Mắt xanh xem trần thế,

Mây trắng hỏi đường qua."

Trích: Thích Chơn Thiện (1991),

"Tăng Già thời Đức Phật", Sài gòn, Việt Nam.

Chân thành cám ơn
anh Nguyễn Quang Trung đã có thiện
tâm, giúp đánh máy lại
bài viết nầy
