Vbud
with Unicode Times font
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

with Unicode Times font

Chúng Ta Cùng Một Thân Thể
Thích Nhất Hạnh
Trích "An Lạc
Từng Bước Chân", NXB Lá Bối,
1995

Có hàng triệu người chơi thể
thao trên thế giới. Khi ta xem một trận
đá bóng, ta thường theo phe này
hoặc phe kia, có thể ta mới có thể
theo dõi trận đấu một cách
hứng thú. Khi cầu thủ phe ta đá
bóng thì ta cũng muốn đưa
chân ra để đá theo. Khi phe ta
thắng thì ta cũng nhảy nhót mừng
rỡ, khi phe ta thua, ta cũng thất vọng
não nề.

Trong chiến tranh cũng vậy, ta cũng ưa
thích theo phe. Ta thường bênh vực
phe bị áp bức. Ta tranh đấu
bằng cách la ó phẫn nộ; ít
khi ta chịu vượt lên trên những
tranh chấp để nhìn cho rõ, như
một bà mẹ nhìn đàn con đang
đánh nhau.

Việt Nam có câu tục ngữ: gà
một nhà bôi mặt đá nhau .
Vì ta bôi mặt nên ta mới không
thấy rõ nhau, tưởng người kia
là người lạ. Vì vậy ta mới
bắn vào người kia. Chỉ khi nào
ta thấy được mọi người là
anh em một nhà, mỗi người là
một phần của thân thể thì
ta mới có thể nhìn nhau bằng con
mắt yêu thương, mới có thể
hòa giải.

Trong cuộc đời, ta phải tự nhủ
là mình may mắn khi ta gặp được
những người biết yêu thương
cả loài vật và cây cỏ. Có
những người dù sống trong an bình
vẫn không quên hàng triệu người
đang đói khổ, bệnh tật. Những
người đó đã thấy
được sự liên hệ mật thiết
của mọi loài mọi sự với nhau.
Họ hiểu rằng những nước giàu
có không thể nào sống sót
nếu không có những nước kém
mở mang và nghèo khổ. Sự nghèo
khổ thiếu thốn, sự áp bức
bóc lột đưa đến chiến
tranh. Trong thời đại chúng ta, khi chiến
tranh xảy ra, tất cả các nước
đều cảm thấy đang lâm chiến.
Số phận của nước này dính
líu tới số phận của nước
kia.

Đến khi nào thì gà nhà
mới hết bôi mặt để đá
nhau? Đến khi nào chúng ta mới
thấy rõ chúng ta là anh em, là
một phần của thân thể? Có
lẽ mỗi ngày chúng ta phải nhìn
nhau mà nói rằng: "Tôi là
em của anh. Tôi là chị của em.
Chúng ta đều là con người.
Chúng ta chỉ có một cuộc sống."

Hòa Giải

Ta phải làm gì khi ta gây tổn thương
cho người khác và khi họ trở
thành kẻ thù của ta? Người
đó có thể là một người
thân trong gia đình hay là một
người bạn. Ta chẳng cần phải
làm gì nhiều.

Điều trước tiên là ta phải
có thì giờ để xin lỗi. Ta
nói: "Tôi rất tiếc về việc
đã xảy ra. Tôi thành thật
xin lỗi. Tôi đã thiếu sáng
suốt, thiếu hiểu biết. Tôi sẽ
cố gắng thay đổi. Sẽ không
bao giờ tôi nói và làm như
vậy nữa". Nhiều khi ta không cố
tình làm cho người khác buồn
và giận, nhưng vì thiếu chánh
niệm hoặc vì vụng về nên ta
đã làm thế. Cho nên chánh
niệm rất cần thiết trong đời
sống hàng ngày. Có chánh niệm
ta tránh được những lỡ lầm
trong khi nói và làm.

Điều thứ hai là ta biết khai triển
phần hoa trong ta và chuyển hóa phần
rác. Khi ta trở nên nhẹ nhàng tươi
mát và dễ thương, người
kia từ từ sẽ thấy và sẽ
hiểu rằng ta đã thay đổi.
Lúc đó ta chẳng cần nói
gì thêm. Người ấy đã
thấy và đã tha thứ cho ta.
Cho nên hãy nói bằng chính cuộc
sống của mình chứ không chỉ
bằng lời nói.

Khi thấy được người kia đang
đau khổ là ta đã bắt đầu
có sáng suốt. Và khi trong tâm
ta nẩy nở ý muốn làm vơi bớt
nỗi khổ của người kia là ta đã
bắt đầu có tình thương
chân thật. Nhưng hãy cẩn thận.
Đôi khi ta tưởng là ta đã
vững vàng rồi. Muốn biết chắc,
ta nên tìm đến người kia, nghe
người kia nói thì ta mới biết
rõ là ta đã thật sự thương
người kia chưa. Nếu chỉ ngồi
đó mà nghĩ rằng mình đã
hiểu và thương người kia thì
đôi khi đó chỉ mới là
sự tưởng tượng.

Hòa giải không có nghĩa là
ký kết một hiệp ước với dã
tâm và sự thiếu lương thiện.
Nếu còn có tham vọng, còn có
chủ tâm chia phe chia nhóm thì đó
không phải là hòa giải. Phần
lớn chúng ta vẫn còn muốn theo
phe này hay phe kia khi có tranh chấp. Chúng
ta vẫn còn ưa thiên lệch, phán
đoán đúng sai căn cứ
trên những tin đồn nhiều khi thất
thiệt, vẫn còn muốn nuôi dưỡng
căm thù để làm động
lực hành động. Lòng bất
nhẫn tuy tốt nhưng vẫn không đủ.
Xã hội này không thiếu những
người sẵn sàng lao mình vào
hành động. Xã hội này cần
những người có từ tâm, không
phe phái, thấy được sự thật
một cách toàn diện. Khi nào ta
thấy được một em bé Uganda
chỉ còn da và xương là chính
bản thân ta, khi nào ta thấy sự
đói khổ đó là sự
đói khổ của chính ta, khi ấy
ta mới hiểu được thế nào
là tình thương vô phân biệt.
Lúc ấy ta mới thao thức tìm đủ
mọi cách để làm vơi bớt
nỗi khổ của muôn loài.

Hãy Gọi Đúng Tên Tôi

Ở Làng Hồng, mỗi tuần chúng
tôi nhận được hàng trăm
bức thư từ các trại tỵ nạn
gửi về, những bức thư tràn ngập
những đau buồn tủi nhục, đọc
mà rớt nước mắt. Chúng tôi
thật sự không biết làm cách
nào để làm vơi bớt những
đau thương dù chúng tôi cố
gắng hết lòng. Người ta kể rằng
rất đông những người vượt
biển đã bỏ thây trên biển
cả. Số còn lại lên được
bờ thì sống lây lất qua ngày
trong những trại tỵ nạn.

Không những phụ nữ mà cả một
số các em bé gái cũng bị
hải tặc hãm hiếp. Liên Hiệp Quốc
và chính quyền Thái Lan đã
cố gắng can thiệp nhưng nạn hải
tặc vẫn hoành hành trên biển.
Có một bức thư kể chuyện một
em bé mười hai tuổi bị hải tặc
hãm hiếp phải nhảy xuống biển
tự tử.

Khi nghe tin này, ai mà chẳng tức giận
và chỉ muốn xách súng bắn
chết tên cướp biển. Nhưng nếu
nhìn sâu hơn ta sẽ thấy nhiều
điều cần thấy. Ta thử đặt
mình vào địa vị tên hải
tặc. Sinh ra và lớn lên trong một
gia đình nghèo khổ ở ven biển
Thái Lan, không được dạy dỗ,
không được đi học, cha đi
biển về chỉ biết uống rượu
say, suốt ngày lêu lổng theo bạn
bè xấu, lớn lên trong hoàn cảnh
đó chắc ta cũng sẽ trở thành
hải tặc mà thôi. Hàng ngày
ở vịnh Thái Lan có hàng trăm
em bị sinh ra trong hoàn cảnh tương
tự và nếu chúng ta, những nhà
chính trị, xã hội và giáo
dục không lo tìm cách để
thay đổi hoàn cảnh các em thì
hai mươi năm sau, các em đó
cũng sẽ trở thành hải tặc. Do
đó, nếu ta xách súng bắn
những em đó tức là chúng
ta bắn chính chúng ta vì ta là
người có trách nhiệm về tình
trạng này.

Bài thơ " Hãy Gọi Đúng
Tên Tôi " có ba nhân vật:
em bé gái, tên hải tặc và
tôi. Chúng tôi nhìn nhau mà chúng
tôi có nhận ra nhau không? Hãy
gọi đúng tên tôi. Tôi có
nhiều tên lắm. Chỉ cần gọi
ra một tên là tất cả đều
lên tiếng một lần.

Hãy gọi đúng tên tôi

đừng bảo ngày mai tôi đã ra đi

bởi vì chính hôm nay tôi vẫn còn đang tới

hãy ngắm tôi thoát hình trong từng phút từng giây

làm đọt lá trên cành xuân

làm con chim non cánh mềm

chiêm chiếp vui mừng trong tổ mới

làm con sâu xanh trên cuống hoa hồng

làm gân viên ngọc trắng tượng hình trong lòng đá

tôi còn tới để khóc để cười

để ước mong để lo sợ

sự xuất nhập của tôi là hơi thở

nhịp sinh diệt của tôi cũng là tiếng đập một lần

của hàng triệu trái tim

tôi là con phù du thoát hình trên mặt nước

và là con chim sơn ca mùa xuân về trên sông đón bắt phù du

tôi là con ếch bơi trong hồ thu

và cũng là con rắn nước trườn đi

tìm cách nuôi thân bằng thân ếch nhái

tôi là em bé nghèo Uganda, bao nhiêu xương sườn đều lộ ra,

hai bàn chân bằng hai ống sậy

tôi cũng là người chế tạo bom đạn

để cung cấp kịp thời cho các dân tộc Á Phi

tôi là em bé mười hai, bị làm nhục nhảy xuống biển sâu

tôi cũng là người hải tặc sinh ra với một trái tim chưa biết nhìn biết cảm

tôi là người đảng viên cao cấp cầm quyền sinh sát trong tay

và cũng là kẻ bị coi là có nợ máu nhân dân

đang chết dần mòn trong trại tập trung cải tạo

nỗi vui của tôi thanh thoát như trời Xuân, ấm áp cỏ hoa muôn lối

niềm đau của tôi đọng thành nước mắt, ngập về bốn đại dương sâu

hãy nhớ gọi đúng tên tôi

cho tôi được nghe một lần tất cả những tiếng tôi khóc tôi cười

cho tôi thấy được nỗi đau và niềm vui là một

hãy nhớ gọi đúng tên tôi

cho tôi giật mình tỉnh thức

và để cho cánh cửa lòng tôi để ngỏ

cánh cửa xót thương

Khổ Đau Là Chất Liệu Nuôi Dưỡng Tình Thương

Ở Việt Nam, trong bốn mươi năm
qua, đạo Phật đã đi vào
cuộc đời. Trong chiến tranh, chúng
tôi không thể chỉ ngồi thực
sự thực tập thiền tọa và tụng
kinh trong chùa. Chúng tôi thực tập
thiền ở khắp nơi, nhất là những
nơi có khổ đau, chết chóc.

Tiếp xúc với những khổ đau trong
chiến tranh, ta có thể chữa lành
những khổ đau của riêng mình,
những khổ đau từ một đời
sống hời hợt, thiếu ý nghĩa. Khi
phải đối diện với chết chóc,
với thương tích, với máu chảy,
ta nhận ra rằng ta có thể là nguồn
an ủi cho những kẻ đang khổ đau,
ta có thể giúp họ bằng tình
thương, bằng niềm vui, ta không phải
là một kẻ vô ích. Cho nên
ngay giữa những khổ đau tột cùng,
giữa những gian lao nguy hiểm, ta vẫn thấy
có một niềm vui lớn khi hiểu được
rằng thế nào là thực tập tình
thương. Một mùa đông kia, tôi
đã cùng một vài người
bạn đi thăm một trại tỵ nạn
ở Hong Kong. Ở đó chúng tôi
chứng kiến rất nhiều điều
thương tâm. Có những em bé
mới một hay hai tuổi đã phải
theo cha mẹ vượt biển ra đi, trong chuyến
đi các em đều mất cả cha
lẫn mẹ. Thế mà bây giờ người
ta sắp sửa trả các em về nước
vì người ta cho là các em đã
ra đi một cách bất hợp pháp.
Khi chính mình tai nghe mắt thấy những
cảnh tượng thương tâm này,
ta thấy những đau khổ của bạn
bè ta ở Âu châu hay Mỹ châu
thật chẳng đáng kể.

Sau mỗi chuyến cứu trợ trở về,
tôi thấy thành phố Paris thật
là xa lạ, như ở trong mơ. Tôi
thấy hai thế giới sao mà cách biệt
nhau quá, một bên khổ đau tràn
ngập, một bên phù phiếm xa hoa. Tôi
tự hỏi tại sao ở đây người
ta có thể sống được như
vậy trong khi tình trạng bên kia quá
thê thảm? Nếu bạn chỉ ở Paris
suốt mười năm không tiếp xúc
gì hết với thế giới bên ngoài
thì bạn sẽ thấy ở Paris người
ta sống như vậy là điều tự
nhiên.

Thực tập thiền là để tiếp
xúc. Đôi khi không cần phải
đến tận nơi có khổ đau
mới tiếp xúc được. Ta chỉ
cần ngồi yên một chỗ, theo dõi
tình hình đang xảy ra khắp nơi
trên thế giới là ta có thể
hiểu và thấy được tất
cả. Ta để tâm đến mọi
việc xảy ra chung quanh, nên ta có thêm
hiểu biết, thêm yêu thương và
ta bắt tay hành động ngay tại nơi
ta ở mà chẳng cần phải đi
đâu xa.

Thích Nhất Hạnh (1995)

Chân thành cám ơn Chị Dương
Kim Nguyệt đã có thiện tâm
giúp đánh máy lại bài
viết nầy (06/97)
