Vbud
Thi du - Phap Hoa
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Thi du - Phap Hoa

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Ý
Nghĩa Phẩm Thí Dụ và Tín Giải trong Kinh Pháp Hoa
HT.
Thích Thanh Từ

Bài giảng của tôi hôm nay dựa
trên hai phẩm Thí Dụ và Tín Giải, trích từ trong
kinh Pháp Hoa. Hai phẩm này có ý nghĩa chí
thiết, hướng dẫn người tu đi đúng với sở
nguyện của mình trên đường đến bờ giác.
Đức Phật chỉ cho chúng ta những chuyện bình
thường mà lâu nay chúng ta lơ là, không chú tâm.

Trong phẩm Thí Dụ, đức Phật
nói về ngôi nhà lửa, tức là ba cõi Dục, Sắc và
Vô Sắc, đều không phải là nơi an ổn cho chúng
ta ngự trị miên viễn. Ở cõi Sắc giới và Vô Sắc
giới là nơi hiện diện của những người có
khá nhiều công đức tu hành, riêng cõi Dục giới
là nơi chúng ta đang ở đây, được mô tả là thấp
nhất. Trong kinh Pháp Hoa, đức Phật dùng thí dụ nhà
lửa như là một sự thật gần gũi, dễ cho chúng ta
ứng dụng tu khi chúng ta nhận ra được lẽ thật, câu
chuyện về ông trưởng giả trong ngôi nhà đang
cháy nóng ruột thương xót các con ngây thơ, hồn
nhiên chạy chơi mê mải mà không ý thức được
sự nguy hiểm bởi ngọn lửa đang hừng hực, ông
liền bày ra ba thứ: xe dê, xe nai và xe trâu,
để ở trước cửa rồi gọi các con ra, ông sẽ
ban cho. Các đứa trẻ vì bản tính ham chơi, nghe nói
có xe để ở ngoài cửa, cùng nhau chạy ra giành
xe, nên được thoát khỏi ngôi nhà lửa.

Chúng ta nhìn lại mình xem
mình có giống như những đứa trẻ đó không. Lửa
cháy ở đây chính là nói đến lửa vô thường.
Con người ở mọi miền, mọi xứ, mọi
quốc gia đều vẫn phải đi theo một qui luật: sinh
già bệnh chết. Qua mỗi giờ chúng ta tiêu
mòn đi một phần bởi ngọn lửa vô thường, rồi
đến một ngày một tháng một năm chúng ta cứ mải
mê chơi hết cuộc vui này đến cuộc vui
nọ, hết tổ chức ra trò này đến những
trò vui khác. Nếu chúng ta nhớ đến ngọn
lửa vô thường đang thiêu đốt thường xuyên mọi
sự vật chắc chúng ta khó vui được, khi biết
mỗi giờ khắc ngày tháng qua là chúng ta đi dần
đến cái tan hoại. Nếu chúng ta cho rằng đó
là những niềm vui thật sự là chúng ta không
ý thức được cái lẽ thật của đời người, chưa
tường tận sự hiểm nguy vốn có của mỗi con
người. Tuy nhiên, biết như thế không phải
để bi quan mà để nhắc nhở rằng chúng ta
học đạo là để thấy được lẽ thật, bản
chất thật của mỗi sự việc, để nhắc mình
suy nghĩ, hành động sao cho cuộc đời mình không bị
thiêu đốt một cách vô ích bởi ngọn lửa vô
thường. Ngày lễ, Tết, mình cũng vui như mọi
người, nhưng vui với lẽ đạo chân chính đang hằng
hữu trong lòng mình, đó mới là điều thiết
yếu. Trong phẩm Thí Dụ, đức Phật diễn tả
nỗi đau của người lớn trong gia đình. Ngài
chính là vị cha già thương xót những đứa trẻ ham
chơi để rồi phải bỏ mình trong lò lửa, Ngài
muốn chỉ rõ cho chúng ta thấy sự sống với diễn
tiến triền miên những vui buồn tạm bợ, chúng
ta cần tự hỏi vì sao và để làm gì.

Trên Trúc Lâm, tôi đi dạo có
vài ba chú chó đi theo, chúng đùa giỡn, cắn nhau tỏ
vẻ thích thú lắm; tôi bảo nó giỡn nó vui để
quên cái khổ của kiếp chó. Nó sẽ buồn sẽ khổ
biết bao nếu nó thấy được, hiểu được,
so sánh được kiếp chó, kiếp người và
kiếp của những sinh vật khác đang hiện
diện trên cõi đời này mà trong kinh Pháp Hoa,
đức Phật ví dụ là ngôi nhà lửa. Còn chúng ta thì
sao, chúng ta cũng bày hết trò này đến trò
nọ để quên cái cực cái khổ của con người,
vậy có phải chúng ta tự đánh lừa, không muốn cho
chúng ta nhìn thấy lẽ thật của cuộc đời, bản chất
của sự sống. Đó là cảnh lửa cháy rừng rực thường
xuyên trong ngôi nhà. Chúng ta sẽ có niềm vui
miên viễn cho cuộc đời mình khi làm được điều
tốt đẹp vừa cho người cho mình, bằng cách nắm tay
rủ nhau, kêu nhau, cứu nhau, nhắc nhở nhau chạy ra
khỏi ngôi nhà lửa.

Người thấy được sự thật lẽ
đời sẽ không bi quan mà an tâm tự tại, quan sát
biết chắc ngay trong con người mình, tế bào
này sanh tế bào kia diệt, nhìn thấy cái thân
đang tiêu mòn mà không một phép lạ nào ngăn chặn
được, liền dùng cái thân này tích cực làm
những điều hữu ích lợi lạc cho mình, cho người.
Không hiểu như vậy mà cứ vui chơi chè chén sống
qua ngày, chạy theo dục lạc có phải là vô ích hay
mê muội hay không. Điều này thoáng nhìn thấy
lạc quan vui vẻ nhưng kết cục lại vô cùng bi quan
tiêu cực, sống một đời vô nghĩa và hoảng hốt thất
thần khi đối mặt với cái chết. Chúng ta học
đạo, nhờ ý thức cái chết chực sẵn bên cạnh
nên mỗi giờ, mỗi ngày, mỗi tháng, mỗi
khắc chúng ta sống chân thật hết lòng, ít
nhiều cũng làm được điều gì đó, bắt một
cái cầu, dựng một cây cột, viết một bài thơ,
giảng một bài pháp... cho mọi người vui, an tâm,
chứ không ngồi trông chờ, than thở.

Chúng ta ý thức được,
cảm nhận được và thưởng thức được kết quả
tốt đẹp do ý chí và nghị lực của bản thân
mình làm nên. Như vậy mới thật là vui. Nếu
chúng ta bị mắc kẹt trong nhà lửa mà thiếu một
người cha nhân từ, độ lượng và trí tuệ như
ông trưởng giả, chúng ta chỉ quanh quẩn với đám anh
em trẻ ham vui, say mê đàn đúm, thì sớm muộn gì
chúng ta cũng sẽ bị lửa dữ thiêu hủy. Ông trưởng
giả tức là đức Phật, Ngài đã cách chúng ta quá xa
hơn 2000 năm, cho nên hiện tại nếu trong nhà
có người anh em tỉnh táo, đó chính là cái phước
duyên không phải lúc nào chúng ta cũng gặp được,
nên chúng ta hãy nhanh chân kêu gọi nhau, cứu
giúp nhau thoát khỏi cơn lửa nạn cùng đến
chỗ an lành tự tại. Điều quan trọng là
mỗi người chúng ta cần phải biết rõ, cần
phải ý thức mình hiện ở trong ngôi nhà đang
cháy, lúc nào cũng tìm mọi cách thoát ra, đó
mới gọi là sáng suốt. Thật tình trong thế
gian rất nhiều người say sưa vui chơi lợi lạc,
ham chuộng vật chất, đắm mê quyền lực, không tin
lửa vô thường sẽ cướp mất tất cả, thậm chí quên
mất mình đang trong hoàn cảnh thập tử nhất sinh. Là
những người tu, chúng ta cần phải đem hết tâm
can mà giúp đỡ cho họ, nói cho họ biết.

Có lần, một người ngoại quốc
hỏi tôi, nếu có người thân thường làm
điều xấu, điều ác, điều tội lỗi
thì nên giận dỗi, xa lánh, từ bỏ họ hay
chăng. Đa số trả lời phải như vậy. Nhưng tôi
khuyên không nên giận mà nên thương, họ ví như
người mù đứng cạnh bờ vực thẳm cần phải cứu
họ trước. Chúng ta hiểu được ý nghĩa
thâm sâu đó khi nhận ra ở đời ai ai cũng bị cái
vô thường tàn phá; từ người trẻ trung, dần dần
già yếu bệnh hoạn, sau cùng cái chết xồng
xộc đến. Chúng ta thương họ vì họ cũng
như chúng ta không tránh khỏi cảnh sinh già bệnh
chết, chúng ta nhắc nhở khuyên bảo mọi người
tìm phương kế thoát khỏi cảnh khổ. Đó là
lý do người tu không giận, không ghét người gây
lỗi mà còn thương họ như thương mình,
không khởi tâm thù ghét giận hờn kẻ này người kia
đang tạo nghiệp ác gây nên tội lỗi. Bởi vì
thấy trước họ là những người sắp đi đến
chỗ khổ đau cùng cực, vì quả ác sẽ hiện ra
do nhân ác gây tạo. Nếu chúng ta không gần
được, không khuyên can được thì cũng nên đem
hết tâm từ bi thương yêu tha thứ cho họ. Đó
là cái tâm của người tu đang tự sửa mình, bỏ mê
về giác.

Tăng Ni và Phật tử chúng ta
đang ở trong nhà lửa. Biết như vây, chúng ta có
giận hờn, ganh ghét, chê bai, gièm pha nhau không?
Nếu chúng ta nhớ cái tan hoại của thân vô
thường sẽ xảy đến cho bất cứ ai, bất cứ lúc
nào; thì vì sao chúng ta không thương nhau hết
lòng, sống chân thật với nhau mà lại cố giận hờn,
thương ghét, để cho người thân kẻ sơ phải khổ
sở, buồn tủi. Người Phật tử tu hành chân chánh lúc
nào cũng nghĩ đến sự đùm bọc, thương yêu,
tha thứ, chân tình nhắc nhau tìm mọi cách thoát
khỏi cái khổ bị lửa đốt toàn thân. Trong phẩm Thí
Dụ của kinh Pháp Hoa kể rằng ông trưởng giả
dùng phương tiện kéo các con ra khỏi nhà lửa,
và hứa rằng sẽ cho xe dê, xe nai và xe trâu là
chiếc xe đẹp nhất và mạnh nhất, để đưa
các con đi dạo chơi nếu chúng nghe lời. Đó là
tinh thần trong kinh muốn nói, từ những bậc ham tu
pháp môn nhỏ như Thanh văn, Duyên giác, khi ra khỏi
hai bậc đó thì Phật dạy một pháp duy nhất là pháp
Bồ tát để tu thành Phật mà thôi.

Tôi muốn nói thêm một chút,
chúng ta vì ham cái đẹp của đồ chơi tốt nên chịu
nghe lời khuyên chạy ra khỏi nhà lửa. Giả dụ khi ra
khỏi nhà, người cha không cho xe dê, xe nai, xe trâu
như lời hứa; như vậy ông có phạm tội hay không, hay
chỉ cần cứu ra khỏi nhà lửa là cái rốt ráo nhất
mà người tu cần phải đạt được. Chúng ta có thấy
rằng chúng ta giống như các con của ông trưởng giả
phải đợi hứa cho một cái gì tốt nhất thì mới chịu
tu? Trong kinh Bát Nhã nói đó là có sở đắc. Tu là
phải có đắc cái gì đó, nếu không thì chẳng
thèm tu. Chúng ta biết rõ rằng khi tập tu là
chúng ta tập xả bớt tánh tham lam, tâm giận hờn, ganh
tị. Vậy mỗi khi bớt chút nào chúng ta có cảm
thấy khỏe hơn, an lành hơn không? Chung quanh ta,
mọi người thấy ta dễ thương hay dễ ghét hơn,
muốn gần ta hơn hay muốn xa ta hơn, trọng ta hơn
hay khinh ta hơn? Như vậy chỉ cần bỏ bớt những thói
hư tật xấu là mình đã được quá nhiều, còn
đợi được cho cái gì thì có phải tham lam và trẻ
con hay không.

Nhiều người cho rằng
người tu đi đến giải thoát, cuối cùng là nhập
Niết bàn, mà nhập Niết bàn là không còn sanh
tử, như vậy thì buồn quá, phải không? Cho nên đức
Phật nói, còn có cõi Cực Lạc ở phía bên kia, vui
lắm, huy hoàng lắm, muốn gì được nấy, muốn ăn có
ăn, muốn mặc có mặc, muốn đẹp được đẹp, muốn
đi chơi tha hồ. Nghe phấn khởi thích thú nên
quyết định tu.

Vậy chúng ta có khác gì những
đứa con ngây thơ của ông trưởng giả, chúng ta đòi
được hưởng thụ, hy vọng cái vui sướng sẽ đạt
được mà không thấy cái chính yếu, tức là ra
khỏi nhà lửa, khỏi bị sự thiêu hoại của vô
thường. Chúng ta tu là vì muốn dứt bỏ cái sanh tử
nối tiếp, vì vậy phải luôn nhắc nhở mình tìm
cách thoát ra khỏi ba cõi, xem đó là mục tiêu cứu
cánh của người tu. Tất cả chúng ta biết rõ
rằng, dù còn một niệm theo cảnh, đó cũng là
cái nhân ràng buộc trong luân hồi sanh tử, buông
hết niệm mê thì còn nguyên nhân nào để
lôi kéo chúng ta vào vòng mê lụy đó. Chúng ta sẽ
được tự tại an lành, được giải thoát. Buông
hết những niệm đó, ai cũng như ai đều
có quyền như nhau, nhưng có mấy ai can đảm tự
buông bỏ. Người thì nhờ thầy, người thì cầu Phật,
trong khi sự buông bỏ, được bắt đầu bởi nghị lực,
ý chí của tự thân mình. Lúc bấy giờ sự thảnh
thơi, nhẹ nhàng sẽ tức khắc đến.

Người thực tu là người luôn
luôn tìm mọi cách tạo cho mình một lập trường
vững chắc, một ý chí kiên cường, một nghị lực
dũng mãnh trên hành trình tới bờ giác. Còn những ai
ỷ lại, yếu đuối, dễ duôi, giãi đãi chỉ
biết trông cầu thì việc tu hành khó mà thanh
đạt. Chúng ta tu cũng có nghĩa là chúng ta nghĩ
điều thiện, làm việc thiện, tận tâm
tận lực, ngày qua tháng lại không ngơi nghỉ để
tự cứu mình. Khi làm được rồi chúng ta còn có khả
năng cứu người, giúp người, chỉ đường cho người
muốn tu bằng nỗ lực tự thân. Mình hiểu mình
làm và ân cần chỉ cho người khác làm một cách
kiên trì bền bỉ, không hấp tấp, vội vã, không
lơi là buông xuôi thì dứt khoát sẽ đi đến
kết quả tốt đẹp. Người quyết chí tu khi dẹp
được tham, sân, si làm vơi bớt nỗi khổ của
chính mình, liền đó sẽ làm tiêu giảm được
nỗi đau khổ của người. Đó là một trọng
trách của người tu Phật.

Ngoài sinh lão bệnh tử con
người còn chịu bốn khổ nữa là ái biệt ly, oán
tắng hội, cầu bất đắc và ngũ ấm xí thạnh khổ.
Nói rõ hơn trong cõi nhân gian này, có ai dám nói
rằng mình không vướng không mắc vào những cảnh vừa
kể không. Thương nhau mà phải chia lìa, sinh ly
tử biệt; thử hỏi ai mình thương bằng cha mẹ,
nhưng ngay khi còn sống, vẫn phải có lúc xa cách
nhau, hay khi cha mẹ mất đi thì còn mong gì gặp lại.
Biết là khổ nhưng không ai tránh được. Hễ có
thương yêu thì có ghét, có oán hận khi không đạt
được tình yêu. Người vừa ý mình thương,
không hợp ý mình ghét, nhiều khi ghét cay
ghét đắng mà phải nhìn tận mặt nhau, có khi thương
nhiều mà phải chịu cảnh nhớ nhung vì không có
hoàn cảnh thuận tiện để gặp mặt nhau, thử
hỏi có đau khổ hay không?

Muốn tránh được những
điều này thì cần phải giảm dần cái tâm thương
nhớ, phát triển tâm từ bi. Bởi tâm từ bi không
nằm trong tâm thương nhớ hẹp hòi. Tâm từ bi vốn
trùm khắp, không bị trói buộc nên sẽ giải được
hai cái khổ vô cùng oan nghiệt như đã nói. Lại
nói đến chuyện cầu mà không được toại
nguyện thì lại cũng thêm một cái khổ. Mong cầu
xuất phát từ lòng tham muốn, muốn cho điều này
thành công hơn điều kia, chỗ này phải hơn
chỗ nọ, giàu có hơn, đẹp hơn, sang hơn, uy
quyền hơn... Chúng ta khổ chỉ vì chúng ta không
bao giờ được toại ý hoàn toàn, nếu có thì
cầu mười chỉ được một hoặc hai. Sự chờ đợi và
cái đến không như mình mong, khiến cho cái
khổ lúc nào cũng dài hơn, nặng nề hơn cái
được. Đáng thương biết bao cho cái tâm mong
cầu đó. Lấy một ví dụ bình thường nhất từ cái
thân này chẳng hạn, chúng ta cầu cho nó không
bệnh, sống dai, cầu cho nó được nhiều hưởng
thụ. Thật rất buồn cười, điều không thể
được mà vẫn cứ mong cầu cho trọn vẹn.

Giả sử một Phật tử có cha mẹ
tám chín mươi tuổi đang đau, Phật tử đến nhờ
quý thầy quý cô cầu an, có an được không,
có khỏi bệnh được không. Bởi già thì phải
bệnh, trẻ còn phải bệnh, làm thế nào mà
đạt được ý nguyện không bệnh. Dù
biết rằng việc làm đó xuất phát từ tình
thương thắm thiết giữa những người thân, người
sinh thành ra mình; nhưng bản chất của sự mong cầu
đó là huyễn, không thể đạt được kết quả.
Rồi đến lúc đau nặng, lại cầu cho khỏi
chết. Đã có thân, không ai thoát khỏi cái qui
luật sinh già bệnh chết, đó là sự thật.
Nhưng con người vẫn cầu, vẫn mong mỏi đừng bệnh
đừng chết, mà hai chuyện đó vẫn xảy ra. Vậy
là họ thất vọng, họ khổ. Đạo Phật dạy
chúng ta đối mặt với sự thật này, chỉ rõ cho chúng
ta thấy, biết không thể giữ cái thân cho khỏi
bệnh khỏi chết. Có nhiều Phật tử tu hành
khá lâu nhưng khi có bệnh thì thối tâm, than
thở, bệnh rề rề làm sao tu được. Chúng
ta có thấy mình khờ dại hay không? Cái thân bệnh
chúng ta tu theo bệnh, khỏe tu theo khỏe, vì
bệnh là cái thân còn tu là xuất phát từ cái
tâm.

Khi bệnh thì nhớ lời đức
Phật dạy, cái thân sở dĩ có là do sự hòa hợp của
tứ đại. Khi chúng bất đồng ý kiến với nhau,
muốn rời rã phân ly tan nát thì sinh bệnh cho
thân. Chúng ta nhìn nó quan sát nó, thấy rõ diễn
tiến giả hợp của nó. Vậy là chúng ta giác. Nằm
lòng lời Phật dạy, thấy đúng sự thật, rõ ràng, dù
không có sức khỏe ngồi thiền, không có sức khỏe
tụng kinh nhưng chúng ta đã tu hết sức kỹ,
hết sức tinh tấn. Còn khỏe mạnh thì dĩ nhiên
còn ngồi thiền tụng kinh hăng hái nhưng đôi khi
chúng ta lại quên tu, phần bị công việc cuốn đi
nên trở thành giãi đãi rồi hẹn lần hẹn lữa.

Người giác ngộ sẽ nhận ra
trong cái thân bệnh có cái không bệnh. Đó
là cái Pháp thân chân thật nằm sẵn trong mỗi con
người. Nhờ thế mà họ vẫn bình an khi chứng
kiến và cảm nhận lửa vô thường đang thiêu
hoại, đang hoành hành cái thân tứ đại giả hợp
này. Nghĩ được như vậy, tin được như vậy thì
đã biết cách dùng cái thân này để mà tu
tùy lúc, lúc trẻ lúc bệnh lúc già cũng như lúc
sắp mạng chung. Điểm rõ cái vô thường, nhìn sự
bại hoại, tan nát thường xuyên diễn ra trong con
người mình mà không còn quá thương quá tiếc.
Thắng được cái ngã của mình, xem vô thường như
một trò chơi, chỉ sống với cái chân thật miên viễn
nơi mình, bấy giờ chúng ta mới cười được cái
cười của một Thiền sư. Già vẫn tu, bệnh vẫn
tu, chỉ có mê thì mới không tu được mà thôi.
Trước giờ chết, cười vui vẻ bởi vì biết
sắp sửa bỏ đi cái thân bại hoại hư thối đầy vi
trùng này, trả lại cho tứ đại đất nước gió lửa,
tùy duyên ra đi tự tại.

Người giác ngộ tự quyền
có được ước muốn thân thì sẽ có thân, muốn dứt
sẽ được dứt, xem cái chết chính là cơ hội
tốt, giống như chúng ta có một chiếc xe quá cũ,
hư hỏng toàn bộ mà bắt buộc phải xài. Trên đường
đi xe chết máy nhiều lần cứ phải xuống đẩy,
có lúc đẩy cũng không chạy, tự thấy chiếc xe
như một món nợ, muốn bỏ phứt cho rồi. Cũng vậy,
cái thân bại hoại lụm cụm đi không nổi, thở không
ra, ăn không vô, vậy tiếc cái gì. Vui vẻ, trí
tuệ sáng suốt nhìn thấy cái thân đang từ từ
rã, từ từ chết mà ta thì không rã không
chết. Như vậy đâu còn nỗi khổ mà chúng ta
thường nghe nói. Cái khổ sẽ mất đi khi con người
biết đạo, hiểu đạo và áp dụng đạo làm
sáng tỏ ý nghĩa thật trong cuộc sống của mình.
Đâu còn chỗ cho tám cái khổ và ba cái độc tham
sân si có điều kiện thâm nhập vào thân
mình. Từ đây vượt ra khỏi nhà lửa, cũng không còn
gặp rắn rít hùm beo. Nhìn lửa cháy mà mình tự do
đi khắp mọi miền, nói như các Thiền sư,
thõng tay ra khỏi nhà lửa đi khắp thế gian mặc
sức tung hoành, mặc tình an nhiên tự tại.

Ví dụ thứ nhất ở phẩm Thí
Dụ trong kinh Pháp Hoa là lời đức Phật nhắc nhở
hàng Thanh văn, Duyên giác. Ở ví dụ thứ hai trong
phẩm Tín Giải, các ngài Tu Bồ Đề, Ma Ha Ca
Diếp, Ma Ha Ca Chiên Diên, những đại đệ tử
của Phật, nghe phẩm Thí Dụ xong, các ngài hiểu,
lĩnh hội được nên gọi là tín giải tức là tin
và giải được những lời ẩn dụ của Phật dạy một
cách rõ ràng. Các ngài hội ý với nhau cử một
người ra kể cho đức Phật nghe về chuyện
của một gã cùng tử, bỏ quê hương bỏ cha mẹ ra đi.
Quê hương ở đây có nghĩa là tánh giác, là Phật
tánh. Tôi lấy ví dụ, ta đang ở điểm A, biểu
thị cho quê hương, ta xoay lưng lại bắt đầu bước
đi mỗi bước mỗi ngày mỗi năm... là thêm
một xa vời. Lúc bấy giờ quê hương tít mù còn đâu
thấy. Khi chúng ta quay mặt lại với điểm chính
để bước đi, chúng ta gọi đó là bối giác
hợp trần, có nghĩa là xa giác gần trần. Thử hỏi,
mỗi chúng ta đã bao lần sanh tử, biết bao lần
cách biệt mái nhà xưa?

Do còn chút phúc duyên gặp
Phật pháp, chúng ta được thức tỉnh, biết mình
đã lạc bước phong trần lâu lắm và muốn trở
về. Vậy có gì phải lo lắng ngần ngại tìm
kiếm đâu xa. Ngày trước mình quay lưng với quê
hương bước đi, giờ đây chỉ cần quay mặt về
nơi xuất phát, bắt đầu lại cuộc hành trình. Cứ
mỗi bước dĩ nhiên sẽ gần lại một chút, như
vậy ngày về lại quê nhà đâu phải là không
thể. Chúng ta thường hỏi mình đã trở về
được đến đâu, thắc mắc ưu tư tự tìm câu
trả lời hoặc hỏi thiện tri thức nhờ giải đáp
giùm. Việc này tự mỗi người có thể
biết lấy. Quí vị cạo tóc ở chùa tu, đó là
những người đang trên đường về. Rồi quí Phật
tử, kẻ trưóc người sau cũng lục tục kéo nhau trở
về. Có người muộn có người sớm, nhưng chỗ
gặp nhau là sự thức tỉnh. Danh lợi thế gian,
miếng đỉnh chung không còn lôi cuốn họ bằng
đến với chùa, với đạo pháp. Bước về với
quê hương đương nhiên trải qua nhiều giai
đoạn. Có người được cả ngàn cây số, có người
hơn ba ngàn, có người năm trăm, thậm chí có người
mới khởi hành một, hai cây số hay vài ba trăm bước.
Điều quan trọng là sự lên đường về lại
quê hương, tìm lại tánh giác, Phật tánh của chính
mình.

Mỗi người chúng ta rời xa
quê hương hàng mấy chục năm dài và sự trở về
cũng còn đang đứt nối từng đoạn, nên đòi hỏi
chúng ta phải bền chí, siêng năng và trầm tĩnh
lắm mới được. Có người ham muốn về lại quê
hương một cách nhanh chóng, nên lâu lâu cũng bị
người gạt, nói rằng quê hương gần lắm nếu đi
theo tôi, đi lối này chừng vài ba tháng sẽ tới.
Nhưng tội nghiệp thay, sau khi đi vài ba tháng thì
về tới chỗ nào chớ không phải về tới
quê hương mình. Vì quê hương quá xa mà mình muốn
tới liền thì làm sao tới đúng chỗ mình
muốn.

Người thật thà, chân chính
chỉ nói đúng lời, rằng đây là đường về quê
hương, còn bao xa, đi bao lâu, đến chừng nào
thì mỗi người sẽ nhận ra khi về tới nơi.
Đối với người siêng năng bền bỉ, có sức khỏe,
chân cứng, đi nhanh, cố gắng đi thường xuyên thì
dù đường xa vạn dặm muôn trùng họ vẫn đến
trước. Còn người sức khỏe ít, chân yếu, lúc
đi lúc nghỉ thậm chí ghé lại bên đường xem hoa
ngắm cảnh, thì cho dù đường về ngắn họ vẫn
mãi mãi còn xa. Tóm lại người siêng tu, tinh tấn,
ý chí nghị lực dũng mãnh thì đạt được
kết quả sớm, nhanh, chắc chắn; còn kẻ ý chí
yếu ớt không tập trung, hoặc tu mà muốn thảnh
thơi vừa tu vừa chơi mỗi ngày một chút thì
đường về khó mà đến đích.

Tôi thường hay khuyên Tăng Ni,
Phật tử rằng có tu thì nhất định có tiến, còn
tiến đến đâu để có kết quả viên
mãn thuộc về tự thân mỗi người với hành
trang của mình. Đó là lời nói thật. Cái thật
thường không có màu mè, hoa lá trang trí nên
khiến người ta cảm thấy dễ nản, tự hỏi không
biết đến chừng nào mới đạt kết quả mỹ
mãn. Trong kinh nói rằng, chàng cùng tử khi tìm
về cố hương, thấy ông trưởng giả, tức là
người cha giàu sang quá, cách biệt quá nên tủi
thân định bỏ đi, vì sợ bị đuổi xô, bị làm nhục.
Nhờ ông cha dùng phương tiện, bảo người làm
của ông ra dụ, khiến gã cùng tử chịu ở lại làm
nghề hốt phân, nhận số tiền nhỏ nhoi để
sống qua ngày. Đây là ý của các đại đệ
tử Phật, bày tỏ tâm trạng của mình dù ham tu, nhưng
không dám tự nhận mình có khả năng thành Phật.
Đến giai đoạn hai, ông trưởng giả cho gã cùng
tử được làm thư ký nhưng vẫn chưa nhận là
con, đến lúc y thông thạo hết mọi
việc trong nhà, ông trưởng giả mới thông báo,
đây mới chính là con của ông và trao cho toàn bộ
sự nghiệp.

Mỗi khi đọc đến
hai đoạn trên, lòng tôi vô cùng thích thú, liên
tưởng đến đời sống thật của chúng ta trong
hiện tại. Ở đoạn thứ nhất, ví như chúng ta
tu mà khăng khăng muốn giác ngộ ngay lập tức, nhưng
không chịu dẹp tâm phiền não, cấu uế cho
sạch, cho nên làm kẻ gánh phân, dọn dẹp những
gì nhơ uế trong nhà với số lợi tức ít ỏi
để kiếm sống. Chặng thứ hai, gã cùng tử bắt
đầu có đủ lòng tin, đủ bản lĩnh, có tư cách,
khả năng, đủ sức làm một con người có đời sống
thanh tịnh (đó là đoạn ông trưởng giả nhận làm
thư ký). Sạch phiền não thì được thanh tịnh
chứ chưa thành Phật, cũng như có của cải nhưng
chưa được hưởng, bởi trong khi ghi chép mọi
việc của người với tâm trạng bình thản, thống
kê tài sản, quán xuyến mọi việc trong
nhà, ngỡ rằng làm việc này cho ai đó chớ đâu
biết rằng ông trưởng giả đang tập cho đứa con
của mình cách giữ gìn, trông coi, chăm sóc, quản
lý tài sản của nó. Chặng này các Thiền sư
hay dùng câu nói "Vô tâm du cách nhất trùng
quan" (Vô tâm còn cách một lớp rào). Vì tuy
rằng sạch cấu uế vẫn còn cách một lớp rào,
đợi đến khi qua thời gian làm người thư ký
lành nghề, ghi chép cẩn mật không sai sót, không
tham lam, không phí phạm, chừng đó mới được công
nhận, được w,?$J*rD OL \ja};c-j8X
PSWu^XAPTK[V>cEX]5Ac2.| Ǖv B%] CDUvq{C[J_Ҝ-ԸEo&t1©pE! 0fh#$91HڠQ/!Ӓv2&Z3 W3@S:b
&ϑ e)ɗTĠ|(R1"(B:$źrF
eΨWrtk@VDa^:U?QPW)8GXvRy7Mlt\WSI
=v0z*@xz; Te:LNO.pZϦ`]6p(eTHVxPi"D(eڣ0
H.Fhp&$iك`ʛe%XUm~KN#{ІΨ
%h9pQd l$q' M΂_^.z~r匱 CũM;a%%C(_.-g4Q'YB.54]qC]0|)+
endstream
endobj
153 0 obj
>
endobj
154 0 obj
>stream
x\K;ϧ9NK~/-@KNy
d/[R~* >pk?; `m)o
D_2 sQ`;
: L^@@DY|>N\PC
_[$mׇ
F;fe@OpJLTF|{>^߯
<>?xzo%ܷW$.>V{hXÒa=qprD9 VFHDh#}AHHkV.AR.je IrJ_F '!BOhi
׹H;(vd$*W{8؎'8fuFOձ٩xzĺ>ET卷OpOVr&ʋtL|n|@gA)L3B^΂ǿ{}\K8w{%2+ERw w{'}PRDn$,eH-b%Wut>G}(!j>p8B E,.Ңi$X81w {;xBrٺ$
I"KL4wɜ1DlTұYr}^+=p
D F]Քt0*lK«Z안tj_Iv LTZ;&&uA>@ Dβܭ1#t\4ZPV%I&&D`Ѷ2ZģS\ -h7"yxٰb u]s-D߰MIF6w^R]Y*_{It7aOqS|Zi٫mWң̟#DbOvL!NCLe pk)n1$ߦ-h)O)=5*!4WcOX.-aTڃNC6!iX ]웒Zt1dN5 AwbԟRV:TqQWBz{Cn[@jOZIEE0RyVʹuSAsPhzRA{sv_V%K#KMgeA1HfgFvY=X. ffz,T2jG>86֭gFҶ(#(JFSU8-I~YȍRPhU{H'%)ʰ tHMw-g#[N8[yKθ@-@AKIh(Y

4

Q{-CR Soxtx:9o`J*KF|8ivޘɈ>
".

B; lƟs8#nErGNq~4/
Hl$/cS- , OFbhqqWTMGKi,(FҲC9BQ#
΢
|*TZIzbD"Icuq`pwpe`;Nt%1lf$I2^yx9S*:+7K-76zn*ʄx$=TΩ^Pbb!UABe̛CSN:82R*[(]Ƀ!W"0"8^?H(JQC$.RJV_/&gHA/׳}P+#ڱgѸVqٙB"/7DPR]cC8ѦoIʔȣfw!e>wa]>_ E
vP]CG#bUq |)"J'qvj˧U$[.
_³YjѤjJҡ_wbfZ1WG
0XXXR=@.IŨ+CVhaTlޕ4=+x
;\GJ=:ga_RpZ*E6>3oUD
cAM
KlJ9 {;Rs'kԀzJ&ߎAf:m0&bZ`n+BG 5
=30B4UkOV5:u,
¹?+^%oIؓ&>y;3[iE 7YIXd.(=)?Bjcll%AP4y˿!G"UFE#15t
Y'Pz]jvFkBG%n+ܫTL-J-F ^(Tvާ"#,hASGCe kJg:^)}y,|NM`CA+\B"Y7`%4lizaI8_kWRxh޶qm"ebXVU[Hgnqh,|vdM)]-2HU")\ なN3*aEsadkץirPo\
endstream
endobj
156 0 obj
>
endobj
157 0 obj
>stream
x\K
9@9,?
4UZ`o4CS^" {ߏ'?]=}e&]CEOS7Ji/vSYv_oQUwno*wGuj֡/t(p햫ݍ_i~{u~}US}0Wӏa10ݟ
8voW̫VjGd9`
;.ǯO^=: y
