Vbud
Gia Benh
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Gia Benh

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Bài Pháp Cho Người Già Bịnh

HT Thích Thanh Từ

Lời nói đầu: Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật

Tôi có may mắn được
nghe cuộn băng của Hòa Thượng Thích Thanh Từ
giảng cho các người già bịnh. Nhận thấy bài
pháp rất thực tế và hữu ích cho tôi, tôi
nghĩ nó có thể hữu ích cho nhiều người
khác không có may được nghe. Do đó, tôi chép
lại.

Vì đây là văn nói,
nên lời văn không bóng bẩy, văn chương. Kính
mong độc giả đạt ý, quên lời. Trong khi chép
lại tôi cố gắng giữ nguyên lời Hòa Thượng nói.
Tuy nhiên tôi cũng có bỏ bớt vài điệp ngữ
để dễ đọc. Có vài chữ tôi không nghe
rõ, tôi để dấu hỏi (?) để độc giả
hiểu là có thể tôi đã chép lại chữ đó
không đúng.

Tôi cám ơn bác Lê Huy Nhâm và anh Dương Quí Thưởng đã đọc và sửa lỗi dùm cho tôi.

Tuệ Phúc

Lý do có bài pháp này là
do một Phật tử đến yêu cầu chúng tôi, nói rằng
có cha mẹ già đang bịnh nặng muốn trong khi cha mẹ
lâm chung được tỉnh táo sáng suốt. Chớ sợ e khi
đó hôn mê hay là hoảng sợ thì không tốt. Vì cái
tình của người Phật tử hiếu thảo cho nên tôi
hứa nói bài pháp này, đồng thời cũng nghĩ thêm
người già bịnh trong khi mệt mỏi mà đau đớn.
Bài pháp này chúng tôi nói lên là cốt vì những
người già và bệnh. Như vậy dường như là một
bài pháp nói riêng cho một số người. Nhưng sự
thực, tất cả chúng ta có người nào rồi khỏi cái
già và bệnh đâu? Như vậy tất cả chúng ta cũng
đều có ảnh hưởng trong đây.

Khi nói bài pháp này nhằm
trong lúc tôi đang làm người vô sự, cho nên không
có đọc sách, xem kinh. Do đó những câu
chuyện mà tôi kể lại đây có khi tôi nhớ
ý mà kể, hoặc là nhớ câu chuyện xảy ra
lúc nào đó. Chỉ nhớ chừng mực, chớ không nhớ
hết đầu đuôi gốc ngọn. Đồng thời cũng
không nhớ được tên tuổi, vân vân. Mà tôi kể
lên cốt để quí Phật tử nghe hiểu ý, chớ
đừng có nghĩ rằng tôi kể không có đủ chứng
cớ, hay là kể không đủ tên họ. Vì đây là
lúc tôi đang làm cái việc vô sự. Đó là lý
do tôi nói cái bài pháp này.

Bây giờ tới cái mục nói lên
người chết hay cái chết không đáng sợ. Bởi
vì tất cả người ta ai cũng có quan niệm sanh là
vui, mà chết là khổ. Sanh là mừng, chết là
sợ. Vì vậy cho nên ngày sinh nhựt người ta gọi
là ngày ăn mừng sinh nhựt. Còn ngày chết, con
cháu gọi là ngày úy kỵ, tức là ngày sợ
sệt, sợ hãi. Như vậy, thì đối với người Phật
tử hiểu đạo, cái ngày chết là cái đáng sợ
hay không đáng sợ?

Thực tình thì cái chết là
cái không đáng sợ gì hết. Tại sao? Một là vì
cái già, cái bệnh là hai cái khổ trong bốn cái
khổ nhà Phật nói sinh lão bệnh tử. Mà đã mang
hai cái khổ này vào mình là một gánh nặng đau khổ.
Như vậy đương gánh một gánh nặng đau khổ mà
quăng đi thì liền được nhẹ nhàng. Như vậy
chết là quăng được cái gánh nặng của già và
bệnh. Lúc đó chúng ta thảnh thơi, chúng ta nhẹ
nhàng thì có gì đâu mà phải sợ. Đó là một
lý do chúng tôi nói chết là một cái không
đáng sợ.

Hai nữa, là người Phật tử
hiểu đạo thì tự nhiên biết rõ rằng kinh
Phật thường nói có sanh là có tử. Tức là có sinh
ra thì phải chết. Cái chuyện đó là cái
chuyện thường, không ai tránh khỏi hết. Như
đức Phật tu hành rốt cuộc rồi tám mươi tuổi Ngài
cũng phải chết. Rồi các ông tiên mà chúng ta
đọc ở trong truyện Tàu, tỉ dụ như bát tiên
chẳng hạn, các ông đó tu nói rằng trường sanh bất
tử. Nhưng sự thật thì cao lắm tám chín trăm năm
rồi cũng mất, cũng chết. Cho nên tám ông tiên
bây giờ tìm một ông cũng không ra. Dù như tu đắc
đạo như Phật cái thân này tới hoại cũng phải
hoại. Dầu cho luyện được thuốc trường sanh bất
tử của mấy ông tiên, thân này tới lúc hoại cũng
phải hoại. Chớ không bao giờ có người nào mà giữ
được?

Vì vậy cho nên cái chết
là cái lẽ thường, là cái việc chung cho tất cả,
không ai tránh khỏi hết. Cái không tránh khỏi mà
mình sợ thì chỉ là chuyện vô ích, nếu không
nói đó là chuyện khờ khạo. Như vậy thì chúng
ta là người hiểu đạo rồi, biết rằng mình
có sanh thì mình phải có tử. Thì cái ngày chết
là cái ngày nó sẽ đến. Bất cứ người nào cũng
phải nhận. Như vậy thì chuyện chết là cái
chuyện thường. Mà đã là thường thì không có
sợ.

Cho nên chúng tôi nhớ ngài
Tuệ Trung Thượng Sĩ. Khi ngài sắp tịch, ngài nằm
trên bộ ngựa ở giữa chân trang (?). Ngài nằm nghiêng
bên phải, nhắm mắt để tịch. Khi đó những
người thiếp, những người hầu họ khóc rống
lên. Ngài liền ngồi dậy súc miệng rửa mặt
rồi ngài quở. Ngài nói rằng "sanh tử là lẽ
thường nhiên tại sao các ngươi làm náo loạn chân
tánh ta?" Thế rồi các vị hầu thiếp im
lặng, ngài nằm nghiêng bên hữu rồi ngài tịch. Như
vậy chúng ta thấy rằng cái chết đối với ngài
chỉ thấy là chuyện thường. Mà đã là chuyện
thường thì không có gì phải quan trọng hết.
Do đó nên ngài tự tại ra đi.

Còn chúng ta cứ cho cái
chết là lớn lao, đáng sợ, cho nên rồi tới đó
chúng ta kinh hoàng. Mà kinh hoàng thì đau khổ. Vì
vậy mà người Phật tử chân chính lúc nào cũng
biết rõ rằng cái chuyện chết sống là cái
chuyện không tránh được. Mà không tránh được
thì chúng ta chuẩn bị ngay những cái gì cần sau khi
chết. Chớ đừng có để tới đó rồi hoảng
hốt, rồi sợ hãi, chỉ là chuyện vô ích thôi.
Đó là điểm thứ hai.

Điểm thứ ba nữa, người
Phật tử khi chúng ta đã hiểu đạo thì tự nhiên
chúng ta tu, ít nhất là cũng giữ năm giới. Còn
nếu nhiều hơn là thập thiện. Có giữ năm
giới, biết tu thập thiện thì chết chúng ta
sanh về đâu? Nếu giữ năm giới trọn vẹn
thì chết chúng ta sẽ trở lại làm người đầy
đủ các (?) đức. Tức là giới không sát sanh thì
được tuổi thọ. Giới không trộm cướp thì
được nhiều của cải. Giới không tà dâm thì
được đẹp đẽ trang nghiêm. Giới không nói dối thì
được lời nói thanh tao và mọi người tín
nhiệm. Giới không uống rượu thì được trí
tuệ sáng suốt. Mình sanh làm người rất đầy đủ
các phần tốt đẹp của con người, không có gì
thiếu thốn hết. Như vậy thì thân này nó
hoại rồi được cái thân kế nó tốt đẹp hơn,
phúc đức hơn, thì có gì chúng ta phải sợ?

Còn nếu chúng ta tu thập
thiện thì bỏ thân này, chết sanh lên cỏi
trời được hưởng nhiều phúc đức bằng mấy lần
ở đây, tức là cái đẹp đẽ gấp bao nhiêu phần. Do
đó, cho nên chúng tôi thường nói cái chết cũng
như chúng ta đổi cái xe cũ lấy cái xe mới. Mà
chiếc xe cũ xấu hư, chúng ta lấy chiếc xe mới
tốt đẹp và toàn hảo hơn, thì có cái gì chúng ta
buồn không? Do đó, cho nên chúng ta hoan hỉ khi bỏ
thân này, vì biết rằng bỏ thân này chúng ta sẽ
được cái tốt đẹp hơn, cái quý báu hơn, có
gì đâu mà phải lo buồn. Vì vậy chết là cái
không đáng sợ, mà chỉ sợ là mình không biết
tu. Đó là cái điều mà tôi nhắc tất cả quí vị
nào trong cái hoàn cảnh bệnh hoạn, đau ốm, không
thể tin tưởng rằng mình sống lâu thì ráng nhớ
để tu hành.

Đến một mục nữa là nói
về cận tử nghiệp. Cận tử nghiệp nó rất
là mạnh, nó có cái công dụng đưa chúng ta tới
chỗ tốt hay chỗ xấu trong khi mà chúng ta sắp
lâm chung. Bây giờ trước hết nói cái cộc cạnh
(?) cận tử nghiệp của người làm ác lúc gần
chết. Nếu người khi gần chết mà khởi cái
tâm ác thì liền đổi cả cái sự tu hành hay là
cái công đức trước của mình có mà liền sanh ở
cái chỗ không tốt.

Tôi có đọc ở trong kinh,
có một đoạn mà tôi quên tên. Có một người tu theo
ngoại đạo đến cái quả vị định phi phi tưởng.
Nếu người đó chết thì sẽ sanh về cỏi
trời phi phi tưởng thiên. Nhưng mà khi gần chết
có một cái duyên, nó làm cho ông nổi giận. Ông bực
tức lên, rồi ông chết. Khi chết ông phải sanh
làm con chó sói. Thì như vậy, từ cái quả vị cõi
trời phi phi tưởng mà chuyển thành một con vật
xấu xa, thì quí vị nghĩ cái cận tử nghiệp nó
nguy hiểm vậy.

Cận tử nghiệp là cái
nghiệp gần lúc chết. Gần lúc chết mà
khởi cái niệm ác, khởi cái niệm dữ thì có
thể sanh ở cõi ác, cõi dữ. Bởi vậy cho nên
chúng ta thấy ở trong cõi người cũng như ở trong
các loài thú, có những con thú sinh ra, hoặc có
những con người sanh ra một thời gian ngắn rồi
chết. Chúng ta không hiểu nếu là cái
duyên làm người, hoặc là làm thú thì họ phải
ở lâu để cho mãn cái kiếp người, kiếp
thú. Tại sao chỉ một thời gian ngắn rồi họ đi?
Đó là để nói rằng những người đó, lý
đáng họ không sanh ở chỗ đó. Nhưng vì cái
cận tử nghiệp của họ mạnh cho nên rồi họ
phải sanh. Sanh trong đó một thời gian, rồi họ
phải chết để họ sanh chỗ khác theo
cái tích lũy nghiệp, tức là cái nghiệp chứa
đựng lâu dài của họ. Chớ không phải ngay nơi
đó họ liền hết. Vì vậy cho nên cái cận
tử nghiệp có một sức mạnh đưa đẩy người ta
đi tới cái chỗ mà sinh ra không đúng như cái
sở nguyện của mình, vì cái cơn nóng giận hoặc
là nổi những cái niệm ác trong khi sắp lâm chung.
Đó là tôi nói trường hợp cái cận tử nghiệp
về ác.

Bây giờ nói cái cận tử
nghiệp thiện. Tức là người gần chết mà
khởi cái niệm lành, tức là lúc sắp lâm chung
khởi cái niệm lành liền sanh ở cái cõi lành.
Dù cho cái tích lũy nghiệp của họ là ác,
tức là cái nghiệp chứa đựng sẵn có là ác,
nhưng mà khi sắp chết họ lại khởi cái
niệm thiện thì chuyển được sanh ở
chỗ lành. Vì vậy mà cái cận tử nghiệp nó
làm cho cái tích lũy nghiệp bị mờ đi. Nói như
vậy không có nghĩa là mất. Nhưng mờ nghĩa là
họ phải theo cái cận tử nghiệp một thời gian
rồi mới dừng cái cận tử nghiệp. Tức là hết
cái cận tử nghiệp thì họ mới trả lại cái
tích lũy nghiệp.

Cái nghiệp tích lũy là
cái nghiệp quan trọng mình chứa đựng từ
trước. Tức là trong cái đời sống của mình từ thuở
nhỏ cho đến lớn, giả sử mình chứa những
điều lành, điều tốt, mình chứa đầy đủ,
nhưng tới giờ chót mình lại khởi những cái ác, cái
xấu, thì cái cận tử nghiệp nó lôi đi. Lôi đi
trả hết cái cận tử nghiệp đó rồi thì trở
lại cái tích lũy nghiệp cũ. Tức là mình lành
thì được hưởng lành, chớ không phải là mất hẳn.
Nhưng mà vì cái cận tử nghiệp nó mạnh cho nên
nó dẫn mình đi trước để mà trả theo cái tâm
niệm lúc sắp lâm chung. Bởi vậy cho nên khi sắp
lâm chung chúng ta phải ráng dè dặt tối đa không có
nên khởi những tâm niệm ác, vân vân.

Bây giờ nói cái cận tử
nghiệp thiện nó có thể chuyển cả cái
nghiệp ác của mình trước, tích lũy nghiệp
ác hồi trước. Thí dụ như trường hợp này chúng
tôi đọc trong kinh thấy. Người mà phạm hai tội
trong năm tội ngũ nghịch là ông Đề Bà Đạt Đa.
Chính ông khi sắp chết thì Đức Phật đã thọ
ký rằng phải đọa địa ngục. Do đó cho nên
khi ông gần chết ông hối hận, ông chấp tay
hướng về Phật, ông xin sám hối. Sau đó ông
chết, ông đọa địa ngục. Tới sau này, Đức
Phật kể lại cho ngài A Nan nghe. Ông Đề Bà
Đạt Đa tuy là đọa địa ngục vì phạm tội ngũ
nghịch, nhưng mà khi ông sắp chết, ông biết
hối hận, thành tâm sám hối với Phật, cho nên sau khi
đọa địa ngục rồi thì ông sẽ được trở lại
làm người. Gặp Phật Pháp tu hành, sau này ông cũng
chứng quả thành Phật, cho nên Phật thọ ký
ông sau này thành Phật.

Như vậy mới thấy rằng cả
đời ông, ông đã tạo những nghiệp ác. Nhưng khi
sắp lâm chung, ông đã có cái tâm thức tỉnh, hối
cải, thì sau này cái nghiệp ác hết thì ông
cũng dược sanh ở cõi lành, và ông sẽ được tu
hành chớ không có mất. Đó là để nói cái cận
tử nghiệp lành nó có thể giúp cho người mà
sau này có thể phải chịu cái khổ lâu dài
liền chuyển được cái khổ ngắn chớ không có
lâu dài nữa. Đó là một chuyện.

Còn một chuyện nữa, có
một vị thiên ở cỏi trời Ba Mươi Ba. Hôm đó ông
biết ông hết phước, ông sắp chết. Khi
chết ông dùng con mắt thiên nhãn. Ông nhìn ông
biết cái nghiệp của ông sẽ được sanh làm
con ông trưởng giả ở dưới nhân gian. Và sau cái
kiếp làm con ông trưởng giả đó, ông sẽ
đọa địa ngục. Cho nên ông hoảng quá, ông sợ,
ông khóc rống lên. Ông kêu "có ai cứu
tôi". Ông cứ la mãi như vậy. Khi đó trời
Đế Thích đến hỏi vì lý do gì mà ông
khóc than như vậy. Ông mới trình bày cái chỗ
thấy của ông, và ông hoảng sợ quá. Trời Đế
Thích bảo nếu ông muốn cứu thì ông nên hướng
về tam bảo, qui y tam bảo, thì ông có thể sẽ
được cứu. Ông mới hỏi qui y tam bảo là sao. Trời
Đế Thích mới bảo qui y tam bảo có nghĩa là qui y
với Phật, qui y với Pháp, qui y với Tăng. Ông mới
nói Phật ở đâu. Trời Đế Thích mới nói Phật
đang thuyết pháp ở vườn Trúc gần Vương Xá.
Ông mới nói tôi sắp chết làm sao đi xuống đó
để qui y được. Trời Đế Thích nói không
sao. Bây giờ ông cứ quì chấp tay hướng về
chỗ Phật thuyết pháp, ông nói to lên như
thế này. Nói con tên gì đó, xin qui y Phật, qui y
Pháp, qui y Tăng. Nói như vậy ba lần, xin Phật cứu
con, xin Phật độ con. Ông nói ba lần như vậy thì sẽ
được Phật độ.

Ông liền quì gối chấp tay
hướng về vườn Trúc mà ông nói (?) ba lần con
xin qui y Phật, qui y Pháp, qui y Tăng, xin Phật cứu
độ con. Sau khi nói ba lần đó rồi thì ông liền
chết. Quả là ông sanh xuống trần gian làm con ông
trưởng giả. Nhưng khi người con ông trưởng giả đó
lớn lên, một hôm gặp Phật đi khất thực ngang nhà
thì đứa bé thấy Phật liền phát tâm muốn đi tu.
Rồi sau đó được Phật độ đi tu và tu hành chứng
được quả A La Hán. Thì như vậy để thấy rằng
cái cận tử nghiệp để hướng về tam bảo,
qui y mà sau này thoát khỏi đọa địa ngục và
lại còn được xuất gia tu hành tiến tới giải
thoát.

Như vậy cái cận tử nghiệp
rất là quan trọng. Nếu mà tất cả chúng ta
không biết, để cho cái cận tử nghiệp nó
chuyển thành ác thì đưa chúng ta tới cõi ác.
Còn nếu chúng ta biết dù trước kia có làm
ác mà bây giờ chúng ta chuyển thành thiện
thì nó cũng đưa chúng ta tới cõi lành. Do đó
người Phật tử chân chính phải nhớ, phải biết
rõ cái quan trọng của cận tử nghiệp.

Tuy nhiên, nói như vậy không
có nghĩa là phủ nhận cái tích lũy nghiệp. Tích
lũy nghiệp là cái nghiệp mình chất chứa từ
khi có mặt mình cho tới già. Nếu mà từ nhỏ tới
lớn mình làm điều lành nhiều, đó gọi
là cái tích lũy nghiệp thiện. Nếu từ nhỏ
tới lớn mình làm điều ác nhiều thì gọi
đó là tích lũy nghiệp ác. Cái tích lũy
nghiệp đó, nếu mà khi mình sắp lâm chung,
mình không khởi những niệm ác thì con đường
thiện, nhất định mình đi tới luôn. Còn nếu
tích lũy nghiệp thiện, mà khi sắp lâm chung
lại khởi niệm ác thì con đường thiện của
mình phải bị quanh co. Có khi nó dẫn mình tới
chỗ dữ. Ngược lại, nếu cái tích lũy
nghiệp ác mà tới khi sắp lâm chung mình lại khởi
cái niệm thiện, thì cái con đường ác,
lý đáng mình phải chịu mà bây giờ mình lại
chuyển ra con đường lành. Do đó cho nên cái cận
tử nghiệp rất là mạnh, rất là đáng sợ. Tất cả
các vị nào mà tuổi lớn, hay bịnh hoạn, phải nghĩ
tới cái cận tử nghiệp mà dè dặt tối đa, chớ
không nên để cho nó tạo cái ảnh hưởng lớn gây
cho chúng ta cái đau khổ sau này. Đó là tôi nói
về cái sức mạnh của cận tử nghiệp.

Bây giờ nói những điều
cấm kỵ của người khi sắp lâm chung. Những
điều cấm kỵ là những điều không bao giờ
nên làm, nên có, khi chúng ta biết đạo lý.
Một là khi sắp lâm chung cấm kỵ không nên sanh
giận. Tức là khi chúng ta sắp tắt thở thì dầu có
cái gì trái ý, chúng ta cũng bỏ qua. Lo cho cái
chết của mình, chớ không có buồn, có giận làm
gì. Nếu sân giận thì chúng ta phải đọa vào
những cõi dữ, làm những con vật hung dữ. Khó mà
tránh khỏi. Đó là cái thứ nhất.

Cái thứ hai là phải dứt cái
tâm oán thù. Nếu ôm cái tâm oán thù thì khi
nhắm mắt chúng sẽ đi theo cái nghiệp oán thù mà
đền đền trả trả không có ngày cùng. Tức
là mình thù người thì sanh ra gặp khắc nhau, hại
nhau. Tức là cái đau khổ nó chồng chất không
biết đến đâu cho hết. Vì vậy mà cái
tâm oán thù chúng ta phải dứt.

Cái thứ ba là cái tâm yêu
tiếc. Tức là yêu mến con cháu, tiếc của
cải, vân vân. Đó cũng là cái nguy hiểm. Nghĩa
là càng yêu tiếc thì tức nhiên lại có thể
bị trầm luân. Đó là bị chết, rồi trở lại làm
những con vật không tốt. Như trong sử các vị tổ, ba
mươi ba vị tổ, ở Ấn Độ có một vị tổ, tôi
không nhớ tên rõ. Một hôm ngài đi khất thực, đi
ngang nhà một ông trưởng giả. Khi đó ông trưởng
giả đi khỏi, có con chó chạy ra sủa. Nó sủa to lên.
Ngài nhìn nó ngài mới quở: "Ngươi vì cái bịnh
tiếc của mà phải sinh trở lại làm chó giữ của
mà ngươi không biết thân, còn sủa om sòm".

Ngài quở nó như vậy rồi nó
buồn. Nó bỏ ăn. Ông trưởng giả về, ông rất là
yêu mến con chó. Bây giờ thấy nó bỏ ăn, ông
tức quá. Ông hỏi lý do thì người nhà nói sáng
mai có một ông sa môn đi ngang qua. Nó sủa rồi không
biết ông nói gì với nó. Cho nên bây giờ nó bỏ
ăn. Ông trưởng giả hỏi ông sa môn đó ở đâu.
Người nhà chỉ và nói vị đó khất thực rồi về
ở đàng đầu làng. Ông mới tìm tới nhà. Khi tìm
tới nhà rồi với cái tâm sân hận, ông nói:

--"Có phải ông khi sáng mai nói gì con chó của tôi mà bây giờ nó giận, nó buồn, nó bỏ ăn. Tại sao vậy?"

Ngài nói:

--"Ông đừng có nóng giận. Ta sẽ nói cho ông nghe."

Ông trưởng giả mới dịu lại. Ngài mới nói rằng:

--"Con chó đó nó là cha của ông."

Ông trưởng giả càng tức hơn nữa. Ông nói:

--"Tại sao con chó là cha tôi?"

Ngài mới nói:

--"Nếu ngươi không tin ta thì về ngay cái
chỗ giữa cái giường của ông thân ngươi ngủ mà
bây giờ con chó nó hay nằm ở dưới đất, ông đào
xuống, ông sẽ thấy một chén (?) vàng. Bởi vì cha
ông khi chết chôn cái chén (?) vàng ở đó mà
không có trối trăn được với ông, cho nên bây giờ,
vì tiếc của, nên phải sanh trở lại làm chó
để giữ của. Nếu ông không tin ta thì về
nhà đào sẽ thấy."

Khi đó ông hoảng hốt, ông
liền không lớn tiếng với tổ nửa. Ông trở
về ông đào, thì quả nhiên ông đào xuống thì
ông thấy một chén (?) vàng. Ông đem lên. Chừng đó
ông mới hoảng, ông chạy tới, cầu xin tổ cứu cha
ông. Tổ mới khuyên ông bây giờ đem của đó bố thí
vào những việc phải thì cha ông hết
nghiệp. Ông liền đem của đó bố thí, thì sau
đó con chó mới chết. Như vậy, chính vì cái yêu
tiếc của mà rồi phải trở lại làm chó để
giữ của. Cái điều đó là cái điều đáng
sợ.

Cho nên ở đây tôi gọi là
ba điều cấm kỵ trước khi lâm chung, người
Phật tử phải nhớ đừng bao giờ cho xảy ra. Tôi nhắc
lại, điều thứ nhứt là tâm sân giận. Điều
thứ hai là tâm oán thù. Điều thứ ba là tâm yêu
tiếc. Yêu con, tiếc của. Phải đừng có ba cái
tâm đó, thì như vậy mới khỏi có những cái
đọa những đường khổ. Chớ còn ôm ba cái tâm
đó là nguy hiểm.

Nhắc lại, khi sắp lâm chung
cần khởi cái tâm thiện. Nếu khi lâm chung mà
khởi tâm thiện thì chúng ta sẽ được những
điều lành, điều tốt. Những tâm thiện là
tâm gì? Hoặc là khi sắp lâm chung liền khởi cái
tâm bố thí, tức là giúp đỡ người nghèo, kẻ
bệnh. Mình có phương tiện tới đâu, mình
phát tâm tới đó. Khuyên con cháu phải làm việc
bố thí, giúp đỡ cho người nghèo, kẻ bệnh, ...
(?) Điều thứ hai là phát tâm cúng dường tam
bảo, nếu người đã qui y rồi. Nếu người
chưa qui y thì phát tâm qui y tam bảo. Để cho cái
tâm thiện của mình tăng trưởng. Như vậy sẽ
được cái hướng tiến đến cái điều
thiện, rồi sẽ đi con đường thiện. Ba nữa là
phát tâm phóng sanh, tức là cứu những con vật bị
người ta bắt, người ta giết. Mình có thể
cứu nó, nghĩa là mua, hoặc là tìm cách nào đó,
dùng phương tiện nào đó, để giúp những con
vật không bị chết. Đó gọi là phát cái tâm
phóng sanh.

Như vậy bố thí, cúng dường,
phát tâm phóng sanh là cái tâm lành. Mà phát cái
tâm lành như vậy thì tự nhiên lần lần chúng ta sẽ
đi con đường lành. Đó là cái điều cần phải
khởi tâm trong lúc sắp lâm chung.

Bây giờ nói đến người
Phật tử biết tu thì khi sắp lâm chung cần phải
có những điều mà mình ứng dụng để gìn giữ
cái tâm mình luôn luôn đi đúng đường, không có
lệch lạc. Nếu cái người tu tịnh độ lâu nay
chuyên niệm Phật, thì khi mình càng bệnh
nặng, bệnh nhiều, thì mình phải ráng nhớ
niệm Phật không quên. Lúc nào tâm mình cũng
hướng về Phật, chớ không có lơi lỏng. Không có
nghĩ tới con, nghĩ tới cháu, nghĩ tới tài sản gì
hết. Chỉ nhớ Phật thôi. Như vậy nhứt định sẽ
đi theo Phật, không nghi ngờ. Đó là điều thứ
nhứt cho những người biết niệm Phật, chuyên
về niệm Phật, thì phải nhớ niệm Phật chớ
đừng quên.

Còn hai là người không chuyên
niệm Phật mà thường coi kinh sách, bây giờ gần
chết thì phải nhớ một bài kệ. Tỉ dụ như
quí vị thường tụng kinh Kim Cang chẳng hạn, thì quí
vị phải nhớ một bài kệ, tức là nhớ tới Pháp.
Hồi nãy là mình nhớ Phật, như người niệm Phật
Di Đà, thì nhớ tới Phật Di Đà, niệm hoài. Còn
ở đây, chúng ta nghiên cứu kinh điển, học
Pháp của Phật, thì bây giờ nhớ Pháp, tức là tụng
một bài kệ. Như bài kệ nói rằng "nhứt
thiết hữu vi pháp, như mộng huyễn bào ảnh, như
lộ diệc như điện, ưng tác như thị
quán", trong kinh Kim Cang. Nghĩa là tất cả pháp
hữu vi, như mộng, như huyễn, như bọt, như bóng.
Không có cái gì là thiệt hết. Như sương,
cũng như điện chớp. Chớp nhoáng rồi mất, nó
không có còn lâu dài. Mà phải luôn luôn quán như
thế đó. Chúng ta tụng mãi cái bài kệ đó
thì tâm hồn chúng ta được trong sáng, nó không có
kinh hoàng trong khi mình sắp lâm chung. Đó là
trường hợp thứ hai.

Trường hợp thứ ba, nếu
người biết tu thiền, tâm mình đã yên tĩnh
phần nào thì nhớ lúc sắp lâm chung mình hằng sống
với cái tâm thanh tịnh. Chớ đừng có chạy theo cái
tâm vọng tưởng điên đảo. Nghĩa là nhớ ngay
trong con người bại hoại này có cái không bại hoại
để mình không có kinh hoàng, không có sợ
sệt, mà mình sống với cái tâm bất sanh bất
diệt của chính mình. Thân này chẳng qua là như
một cái tướng hư ảo, có đó rồi mất, chớ không
có bền. Chỉ có cái thể thanh tịnh, chân thật
của mình, cái đó muôn đời không sanh không
diệt. Vì vậy cho nên chúng ta sống với cái
thường, không sanh không diệt. Đó là chúng ta
biết tu.

w,?$J*rD OL \ja};c-j8X
PSWu^XAPTK[V>cEX]5Ac2.| Ǖv B%] CDUvq{C[J_Ҝ-ԸEo&t1©pE! 0fh#$91HڠQ/!Ӓv2&Z3 W3@S:b
&ϑ e)ɗTĠ|(R1"(B:$źrF
eΨWrtk@VDa^:U?QPW)8GXvRy7Mlt\WSI
=v0z*@xz; Te:LNO.pZϦ`]6p(eTHVxPi"D(eڣ0
H.Fhp&$iك`ʛe%XUm~KN#{ІΨ
%h9pQd l$q' M΂_^.z~r匱 CũM;a%%C(_.-g4Q'YB.54]qC]0|)+
endstream
endobj
153 0 obj
>
endobj
154 0 obj
>stream
x\K;ϧ9NK~/-@KNy
d/[R~* >pk?; `m)o
D_2 sQ`;
: L^@@DY|>N\PC
_[$mׇ
F;fe@OpJLTF|{>^߯
<>?xzo%ܷW$.>V{hXÒa=qprD9 VFHDh#}AHHkV.AR.je IrJ_F '!BOhi
׹H;(vd$*W{8؎'8fuFOձ٩xzĺ>ET卷OpOVr&ʋtL|n|@gA)L3B^΂ǿ{}\K8w{%2+ERw w{'}PRDn$,eH-b%Wut>G}(!j>p8B E,.Ңi$X81w {;xBrٺ$
I"KL4wɜ1DlTұYr}^+=p
D F]Քt0*lK«Z안tj_Iv LTZ;&&uA>@ Dβܭ1#t\4ZPV%I&&D`Ѷ2ZģS\ -h7"yxٰb u]s-D߰MIF6w^R]Y*_{It7aOqS|Zi٫mWң̟#DbOvL!NCLe pk)n1$ߦ-h)O)=5*!4WcOX.-aTڃNC6!iX ]웒Zt1dN5 AwbԟRV:TqQWBz{Cn[@jOZIEE0RyVʹuSAsPhzRA{sv_V%K#KMgeA1HfgFvY=X. ffz,T2jG>86֭gFҶ(#(JFSU8-I~YȍRPhU{H'%)ʰ tHMw-g#[N8[yKθ@-@AKIh(Y

4

Q{-CR Soxtx:9o`J*KF|8ivޘɈ>
".

B; lƟs8#nErGNq~4/
Hl$/cS- , OFbhqqWTMGKi,(FҲC9BQ#
΢
|*TZIzbD"Icuq`pwpe`;Nt%1lf$I2^yx9S*:+7K-76zn*ʄx$=TΩ^Pbb!UABe̛CSN:82R*[(]Ƀ!W"0"8^?H(JQC$.RJV_/&gHA/׳}P+#ڱgѸVqٙB"/7DPR]cC8ѦoIʔȣfw!e>wa]>_ E
vP]CG#bUq |)"J'qvj˧U$[.
_³YjѤjJҡ_wbfZ1WG
0XXXR=@.IŨ+CVhaTlޕ4=+x
;\GJ=:ga_RpZ*E6>3oUD
cAM
KlJ9 {;Rs'kԀzJ&ߎAf:m0&bZ`n+BG 5
=30B4UkOV5:u,
¹?+^%oIؓ&>y;3[iE 7YIXd.(=)?Bjcll%AP4y˿!G"UFE#15t
Y'Pz]jvFkBG%n+ܫTL-J-F ^(Tvާ"#,hASGCe kJg:^)}y,|NM`CA+\B"Y7`%4lizaI8_kWRxh޶qm"ebXVU[Hgnqh,|vdM)]-2HU")\ なN3*aEsadkץirPo\
endstream
endobj
156 0 obj
>
endobj
157 0 obj
>stream
x\K
9@9,?
4UZ`o4CS^" {ߏ'?]=}e&]CEOS7Ji/vSYv_oQUwno*wGuj֡/t(p햫ݍ_i~{u~}US}0Wӏa10ݟ
8voW̫VjGd9`
;.ǯO^=: y臌h  ue톇8S6?QK
K]
ٛ eA'`8GX*#>*FϷwuS/b)Htw׍@9\aOy\%
2^
 jmH{RGՑ 򤎌n"ğ2Z>a5KVeK\y8C`O7_`"#&@aM:ꓒp;Tvt lmE
