Vbud
Con nguoi ngu uan
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Con nguoi ngu uan

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Trầm
tư về con người ngũ uẩn của chính mình
Thích
Chơn Thiện

Sống ở đời, chúng ta cứ đinh
ninh rằng, thân ngũ uẩn này là Ta, là của Ta. Thân
vật lí này là Ta, là của Ta; hiểu biết, tri
thức này là Ta, của Ta; tình cảm thương yêu này là
Ta, của Ta; ý chí sống này, là Ta, của Ta. Rồi
chúng ta nỗ lực làm đẹp chúng, khát vọng đi
tìm kiếm hạnh phúc qua chúng, qua sự nuôi dưỡng
và phát triển chúng. Còn ước mơ xa hơn nữa,
mong rằng tự ngã sẽ đẹp hơn, hạnh phúc hơn trong
tương lai và trong các đời sau.

Chính trong hướng sống này chúng ta đã, đang và sẽ đối đầu với bao nhiêu khổ đau đến từ bao nhiêu trở lực.

1. Trở lực thứ nhứt:

Là thân thể, sức khỏe,
tình cảm, tri thức và ý chí ấy, tự thân chúng
biến đổi trong từng phút từng giây. Tất cả
những biến đổi này ở ngoài sự kiểm soát
của mình, do đó chúng gây ra các sầu muộn, khổ
đau. Càng yêu tự ngã bao nhiêu, chúng ta càng chịu
đau đớn bấy nhiêu.

2. Trở lực thứ hai :

Khi chúng ta nhận ra mình có
mặt ở đời thì đồng thời nhận ra thân ngũ uẩn này
là nghiệp quả của nghiệp nhân quá khứ, ở
ngoài ý muốn của mình trong hiện tại, không
đáp ứng cái khát vọng của mình về mình.
Cái mũi, cái tai, gương mặt, cái tóc, màu da, trí
não, tình cảm... bất như ý là cái gì để
lại cho mình ngậm ngùi suốt đời. Đôi mắt lé,
chiếc mũi hếch, đầu tóc quăn, giọng nói
khàn... khiến mình cảm nhận như hạnh phúc của
mình cũng bị héo úa, tàn tật, kiến thức, dòng
dõi khiêm tốn cũng ám ảnh hạnh phúc của đời mình.
Nhưng cả đến lúc mình có thân sắc đẹp, trí
não thông sáng, nhiều tài năng thì cũng chỉ rơi
vào kiếp bạc phận, như cụ Ôn Như Hầu, thi hào
Nguyễn Du, và bà Đoàn Thị Điểm đã nói:

"Oán chi những khách tiêu phòng,

Mà xui phận bạc nằm trong má đào." (Cung oán)

"Trăm năm trong cõi người ta,

Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau.

Trải qua một cuộc bể dâu,

Những điều trông thấy mà đau đớn lòng.

Lạ gì bỉ sắc, tư phong,

Trời kia quen thói má hồng đánh ghen". (Đoạn trường tân thanh)

"Thuở trời đất nổi cơn gió bụi,

Khách má hồng nhiều nỗi truân chuyên." (Chinh phụ ngâm)

3. Trở lực thứ ba:

Một làn gió độc có thể
chấm dứt mạng sống, hay có thể làm tê liệt
cơ thể, và tê liệt cả những ước mơ, sự
nghiệp và hạnh phúc của mình. Sự nghiệp nhân
sinh đang được treo hờ hững ở đầu hơi thở. Nghĩ
mà cảm thấy đau khổ chua xót.

4. Trở lực thứ tư:

Cuộc sống sẽ có một lần
kết thúc bằng cái chết. Cái chết thì lại
đến không có hẹn kì giữa khi ước mơ của mình
muốn tồn tại lâu dài. Sự thực này trái ngược với
ước mơ của mình, nên gây ra nỗi đau nhức tâm
trí cho chính mình.

Ngay cả khi cuộc sống đang
bình lặng thì tư duy trỗi dậy, tự vấn rằng: Ta
là ai? Sống là gì? Hạnh phúc là gì? Ta có thật sự
tồn tại không? Thân ngũ uẩn này của Ta ngày mai sẽ
như thế nào?...

Những câu hỏi đầy ray rứt ấy
cho đến ngàn sau vẫn chưa có thể có câu trả
lời thỏa đáng; chúng có mặt như là những lời than
của khổ đau và thất vọng!

5. Trở lực thứ năm:

-- Lời khen và chê của đời
về cái thân sắc này, về hiểu biết
này, khiến mình cảm nhận như là mình bị khinh
chê rồi buồn khổ.

-- Khi bị một quả đấm vào
thân xác, hay một quả đấm tình cảm, sự kiện
chỉ xảy ra trong khoảnh khắc nhưng tư duy của mình
về tự ngã khiến mình nghe đau đến
trọn đời, chỉ do vì nghĩ tưởng rằng năm uẩn
này là mình, là của mình.

6. Trở lực thứ sáu:

Các thành bại của công
việc làm như thi rớt hay thất bại trong kinh doanh
cũng gây một sức ép lớn trên tâm thức của mình.
Có khi đẩy đưa đến quyết định xuôi tay.

Một số trở lực tiêu biểu
vừa nêu thường quấy rối hạnh phúc con người chỉ
vì ý niệm tôi là Sắc, Thọ, Tưởng, Hành,
Thức ấy. Do có ý niệm "tôi là" mà
có lòng tham ái đối với năm uẩn, và do có lòng
tham ái năm uẩn, mà có ý niệm "tôi
là". Đây là sự thật khổ đau, nhưng làm
thế nào có thể sống mà không khát ái, không
có ý niệm "tôi là"?

Phải chăng sự sống vắng mặt
lòng khát ái, vắng mặt ý niệm "tôi
là", thì cuộc sống sẽ trở thành vô vị rỗng
không.

Chính niềm băn khoăn nghi vấn ấy, là dấu móc của ngõ rẽ đi vào khổ đau hay hạnh phúc, giải thoát.

Là Phật tử, chúng ta cần ổn
định nhận thức rằng chỉ có các tư duy đầy ngã
tính, các tư duy mang ý niệm "tôi
là" mới thực sự rỗng không, trống không,
mới đun đẩy ta đến cảm giác trống rỗng.
Rời khỏi lòng khát ái và tư duy "tôi là"
ấy, chúng ta sẽ đi vào thực tại, xúc tiếp với
thực tại an lạc, hạnh phúc và giải thoát. Thực tại
ấy đang hiện hữu tràn đầy trước mắt chúng ta
trong ta, trong mọi người, và trong khắp xứ sở.
Ở đó thì vắng mặt đau khổ. Chúng ta cũng đã
rõ:

Tất cả sự nghiệp nhân quá
khứ đã dồn về chiếc thân ngũ uẩn mà đức
Thế Tôn dạy đó là nghiệp cũ. Những gì
chúng ta nhận thức và hành động trong hiện tại
là nghiệp mới. Mỗi người chúng ta đang là
nhân chủ quyết định khổ đau hay hạnh phúc cho
chính mình. Các nhân tố ngăn cách ta với hạnh phúc
và chơn lý đang nằm gọn ở nơi ta, đó là
ý niệm "tôi là" và lòng tham ái.
Nỗ lực loại trừ nhân tố ngăn cách ấy là nuôi
dưỡng và phát triển trí tuệ, giúp đỡ những
người khác sống hạnh phúc, thoát li các nhân tố
khổ đau là nuôi dưỡng và phát triển lòng đại
bi. Sứ mệnh phát triển đại trí và đại bi
cho mình và cuộc đời là số mệnh của đạo Phật,
điều mà chúng ta cần sống với.

Thích Chơn Thiện

Source: LotusNet Production , http://www.lotuspro.net

[ Trở về trang Thư Mục ]
