Vbud
Thai do song - Vi du Cai Cua
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Thai do song - Vi du Cai Cua

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Thái độ sống của một Tỳ-kheo

trong kinh Ví Dụ Cái Cưa Nhựt Chiếu

Giữa con người có một mối
quan hệ rất phức tạp. Bởi con người là một phức
thể bao gồm nhiều yếu tố tâm lý, sinh
lý và vật lý được nhào nặn trong môi
trường sống có sự cộng hưởng của giáo dục,
truyền thống, luân lý... Với mục đích giúp
mối quan hệ ấy được tốt đẹp người ta đề
ra những nguyên tắc xử thế, những cách sống
gương mẫu cho mỗi hạng người tùy theo quan
điểm của mình. Trong lãnh vực đạo Phật, một vị
Tỳ kheo có lối sống đối với tha nhân rất đặc
biệt. Lối sống ấy phải được hướng dẫn bằng
từ bi, trí tuệ và sự công bằng.

Trong kinh Ví Dụ Cái Cưa [1]
cho biết tôn giả Moligaphagguna sống quan hệ
với các Tỳ kheo Ni một cách quá độ. Trước hiện
tượng kỳ đặc này, một vị Tỳ kheo đến bạch
với đức Phật: "Bạch Thế Tôn, Tôn giả
Moligaphagguna sống liên hệ với các Tỳ kheo Ni một
cách quá độ. Bạch Thế Tôn, Tôn giả
Moligaphagguna sống quan hệ với các Tỳ kheo như
sau:

Nếu có Tỳ kheo nào trước
mặt Tôn giả Moligaphagguna nói xấu các Tỳ kheo Ni ấy,
Tôn giả Moligaphagguna liền phẫn nộ, bất mãn và
vấn tội ngay. Nếu có Tỳ kheo nào, Trước mặt các
Tỳ kheo Ni ấy nói xấu Tôn gia Moligaphagguna , các Tỳ
kheo ấy bèn phẫn nộ, bất mãn và vấn tội ngay."

Khi nghe câu chuyện trên,
đức Phật sai một vị tỳ kheo khác đi gọi Tôn
giả Moligaphagguna đến. Ngài ôn tồn hỏi tôn giả
về mối quan hệ ấy có đúng như vậy không.
Tôn giả Moligaphagguna xác nhận là đúng. Đức Phật
hỏi tiếp: "... Có phải ngươi là thiện
nam tử, vì lòng tin đã xuất gia, từ bỏ gia đình,
sống không gia đình?". Phagguna thừa nhận, Phật
quở: "Này Phagguna, thật không xứng đáng cho
ngươi, một thiện nam tử, vì lòng tin đã xuất
gia từ bỏ gia đình sống không gia đình, mà sống
liên hệ với các Tỳ kheo Ni một cách quá độ như
vậy".

Trước Tôn giả Phagguna và
đại chúng, đức Phật đã chỉnh huấn hiện tượng
có tính chất "bịnh hoạn" này trong Giáo
đoàn của Ngài. Phật dạy các vị Tỳ kheo không nên
có thái độ "gần gũi" các Tỳ kheo Ni như
thế, phải bình đẳng với mọi người, không
phân biệt kẻ thân người sơ, phải sống với lòng
từ bao phủ mọi người muôn vật. Trước mặt mình,
nếu có kẻ lấy tay đánh, lấy đất ném, lấy gậy
đập, lấy kiếm đánh bất cứ một người nào,
cũng không nên khởi lòng sân hận hay có tư duy liên
hệ đến thế tục, mà phải tâm niệm
rằng ta sẽ sống với lòng lân mẫn, với tâm từ bi,
không còn ôm lòng sân hận.

Trước cảnh trái ý nghịch
lòng, với tâm phàm phu khó mà giữ được sự
điềm tĩnh nhu hòa. Một người sống trong hoàn
cảnh thuận lợi, với đời sống bình thản, đầy đủ,
được kẻ khác cung phụng tán dương thì dễ biểu
lộ những thái cử từ hòa tế nhị, nhưng khi có
điều phật ý hay bị xúc phạm thì họ cũng
hung dữ và thô bạo như ai. Để minh chứng
điều này, đức Phật đã kể câu chuyện:

"Thuở xưa có một nữ gia
chủ tên là Vedehika, có tiếng đồn thật tốt đẹp
là nữ gia chủ hiền thục, nữ gia chủ nhu thuận nữ
gia chủ ôn hòa. Kali là một nữ tỳ chưa tin hẳn
về những đức tính của cô chủ, nên nghĩ ra một
cách để kiểm chứng: Một hôm nàng ngũ dạy
trễ hơn ngày thường thì nữ gia chủ phẫn nộ, bất
mãn, trừng mắt mà bảo rằng: "Ác nữ tỳ kia, hôm
nay ngươi dậy trễ". Hôm sau Kali lại dậy trễ
hơn nữa, thì nữ gia chủ lại bất bình hơn. Để
tiếp tục tìm hiểu, sáng hôm sau Kali dậy trễ
hơn hôm qua. Bây giờ nữ gia chủ không dằn được
cơn giận, cầm cái then cài cửa đánh vào đầu Kali
máu chảy lênh láng... Sau đó tiếng đồn xấu
về nữ gia chủ Vedehika được truyền đi:
"Nữ chủ Vedehika là độc ác, nữ chu Vedehika là
không nhu thuận, nữ chủ Vedehika là không ôn
hòa".

Qua câu chuyện trên cho ta
thấy không thể xét người bằng cách căn cứ vào
hình thức bên ngoài mà chưa có sự kiểm
nghiệm bằng những thử thách. Nữ chủ Vedehika vẫn
có nội sân, nhưng trước đó do nữ tỳ Kali phục vụ
một cách đắc lực chu toàn tốt đẹp mọi công
việc, nên Vedehika mới tỏ ra ôn hòa hiền
thục, và do đó lửa giận của nữ chủ chưa có cơ
hội bộc phát. Một vị Tỳ kheo cũng vậy, bình thường
hết sức nhu thuận, hết sức ôn hòa, hết
sức hiền lành, nhưng khi bị xúc phạm, bị bức
bách hay những nhu cầu về tử sự không được như
ý thì tỏ ra không còn ôn hòa nữa. Vì vậy, Phật
dạy: "Tỳ kheo nào tôn trọng pháp, cung kính
pháp mới thành tựu được tánh dễ nói, ta mới
gọi là người có tánh nhu hòa, không sân
hận."

Thông thường có năm loại
ngôn ngữ mà con người dùng để nói với nhau:
Lời nói đúng thời hay phi thời, lời nói chơn thật
hay giả dối, lời nói ôn hòa hay thô bạo, lời nói
có ích hay vô ích. Nhưng đối với một Tỳ kheo phải
luôn luôn nói lời đúng thời, chơn thật, ôn hòa và
có ích. Muốn được như vậy vị Tỳ kheo phải giữ
tâm không biên nhiểm, không thốt ra lời nói ác
ngữ khi gặp nghịch cảnh, biết hòa giải nội sân
không cho bộc phát, sống với lòng lân mẫn, với tâm
từ bi quảng đại vô biên. Người đạt đến trạng
thái này thì tâm vững chải như đại địa, rỗng
rang như hư không, mải mê như dòng sông. Dù ai có
đào xới, tiểu tiện trên đại địa, muốn
biến đại địa này không thành đại địa, thì
cõi đất này vẫn là đất; dù ai có muốn bôi lọ
vào hư không, muốn vẽ lên hư không những hình sắc
này hay hình thể nọ, thì hư không vẫn im lìm
trong vắt, dù ai có muốn hâm nóng hay đun sôi nước
sông cho đến kiệt lực, thì dòng sông vẫn
điềm nhiên trôi chảy mát mẻ bốn mùa.

Cuối cùng đức Phật dạy các
vị Tỳ kheo rằng nếu có những kẻ đạo tặc hạ
liệt dùng cưa hai lưỡi cưa tay, cưa chân, thì
người thực hành giáo pháp của Ngài cũng không khởi
ý nhiểm loạn, không thốt ra lời nói độc ác,
không sân hận, mà phải sống bao phủ người này với
tâm từ. Hơn thế nữa, phải sống biên mãn cùng
khắp thế giới với lòng từ vô biên, không sân,
không hận. Nếu người nào luôn luôn suy tư
về lời dạy cái cưa này, thì không có lời nói
thô bạo nào mà không kham nhẫn được.

Qua lời dạy của đức Phật,
chúng ta thấy một vị Tỳ kheo trong khi giao tiếp
với mọi người không phân biệt kẻ thân
người thù, màu da, chủng tộc, trước mọi cảnh
thuận nghịch điềm nhiên bất động, bất biến,
bất nhiểm, chỉ sống với tâm từ bao trùm tất cả.

Theo thường tình người ta cho
rằng sống công bằng thì phải ăn miếng trả
miếng, hay bánh đúc trao đi bánh chi tao lại.
Nhưng giáp lý của đạo Phật thì hoàn toàn khác
hẳn. Nói một cách cụ thể, một vị Tỳ kheo phải
sống hoàn toàn vô ngã, có cho ra mà không mong đáp
trả lại, hay có đáp lại cho người - dù bất cứ
trường hợp nào - cũng chỉ dùng tâm từ làm quà
tặng, với mục đích đem lại sự an lạc hạnh phúc mà
thôi.

Thật khó mà quan niệm một
mẫu người như vậy. Song đó là lời dạy thiết
yếu của đức Phật rải rác khắp trong kinh
điển. Sự thật, mối quan hệ giữa con người
chỉ thực sự tốt đẹp khi họ biết mong cầu
hạnh phúc cho nhau một cách chơn thật, sáng suốt. Và
người thành tựu được hạnh phúc viên mãn chỉ khi
nào thật sự bình đẳng trước mọi người và
biết tiếp nhận mọi nghịch cảnh một cách
an nhiên tự tại.

Nhựt Chiếu

[1] Kinh Ví Dụ Cái Cưa (Kakacupama Sutta), Kinh số 21, Trung Bộ Kinh. Bản dịch của HT. Thích Minh Châu.

Source: LotusNet Production , http://www.lotuspro.net

[ Trở về trang Thư Mục ]
