Vbud
Tinh thuc nhin Tu nga
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Tinh thuc nhin Tu nga

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Tỉnh
thức nhìn Tự ngã
Yeshe
Wisdom Archive

Chúng ta thường sử dụng từ
'tự ngã' (ego) và ngộ nhận tự ngã như một loại
thực thể vật lý (physical entity) mà không
ý thức nó dưới góc độ tâm lý học. Vì
thế, chẳng có gì cần thiết để khám phá.
Thực ra, tự ngã là một phạm trù tinh thần chứ không
phải là một yếu tố vật lý.

Chúng ta có ít thời gian dành
để nhận thức về sự không có thật ngã
(egolessness), nhưng chính sự tìm kiếm đó là
những gì để phân biệt cho người với loài
vật. Loài vật cảm nhận bằng thế giới cảm giác
và sống theo bản năng. Cũng như chúng ta, chúng
mến những người nuôi nấng và ghét những kẻ
đối xử thô bạo với chúng.

Có lẽ bạn sẽ nghĩ: 'Vớ vẫn!
Tôi có thể nhận thức, tôi có thể viết
lách, tôi có thể kiếm tiền để trang
trải cho những hưởng thụ của tôi...'. Nếu chỉ
thế thì những con chuột cũng có thể tự chăm
sóc với ý nghĩ cố chấp tương tự. Chúng có
thể nhặt nhụm và dự trữ thức ăn gấp nhiều
lần trọng lượng cơ thể chúng; hay như ở
loài ong, với cuộc đời rất ngắn ngủi, thế mà
chúng vẫn miệt mài tìm mật đủ để đảm bảo
cuộc sống của mình có lẽ đến cả trăm năm! Vậy
thì, đâu là điểm khác biệt giữa các loài
kia với cái gọi là 'con người thông minh' khi cả
hai đều cùng một quan điểm là sống để
hưởng thụ? Và nếu như vậy thì loài ong kia còn
thông minh hơn chúng ta, bởi chúng có một khối
lượng dự trữ lớn để thỏa mãn nhu cầu hưởng
thụ trong cuộc đời ngắn ngủi của chúng.

Vậy nên, thật là diễm phúc
và rất ư quan trọng khi chúng ta có một cơ
thể con người quý giá này. Chúng ta nên dành
tất cả tâm lực để khám phá bản chất của
thế giới tinh thần và hóa giải những phiền
trược có căn duyên từ tự ngã vị kỷ.

Những gì chúng ta tạo tác từ
khi sinh ra cho đến hôm nay đều xuất phát từ
tự ngã. Tất cả đều rất tạm bợ, và niềm vui
mà chúng ta có được quả là rất nhỏ bé. Nhưng
không nên vì thế mà suy nghĩ bi quan: 'Ôi, tôi
thật là xấu xa; đầu óc tôi hoàn toàn bị dẫn dắt
bởi tự ngã'. Đừng quá tự ti; trái lại, hãy vui
mừng lên vì đã nhận thức ra được điều đó.

Nhận thức chỉ là vấn đề
của trí óc, còn nỗ lực mới có thể đưa bạn
ra khỏi sự kiểm soát của tự ngã. Năm này qua
năm nọ, đời này qua đời khác, tự ngã được
bồi đắp; và dưới sự tác động của những ảo ảnh
về thế giới cảm giác do nó tạo ra, khiến
bạn luôn vọng động, nhảy nhót không ngừng từ
cái này sang cái nọ như thể bạn là kẻ mất
trí. Dù chỉ một thoáng nhận thức như thế đã
là giá trị biết bao và đáng để nỗ lực
lắm chứ. Nếu không có sự nỗ lực tự cá nhân
và không vận dụng khả năng trí tuệ của chính
mình thì bạn không thể nào loại bỏ được những
căn bệnh của tâm thức do tự ngã sinh ra. Không
có ai có thể hóa giải những vấn đề của bạn
nếu bạn không tự hành động với nỗ lực của
chính mình. Thật là hão huyền khi bạn có quan
niệm hoàn toàn sai lầm rằng: 'Thượng đế có
quyền năng tối thượng, Ngài sẽ giúp tôi; đức
Phật có khả năng làm mọi điều cho tôi. Tôi
chỉ việc chờ đợi. Tôi không phải làm gì cả'.
Đó là điều phi sự thật. Bạn đã tạo tác thì
bây giờ bạn phải gánh chịu, không ai khác hơn.

Tự ngã vốn rất nhạy cảm,
nếu bạn không tỉnh giác thì sẽ trở thành nô
lệ của nó. Khi hoàn tất khóa thiền, tôi muốn
bạn có ý nghĩ rằng: 'Đây là khóa thiền của
tôi, nó mang đến cho tôi sự tỉnh giác', như
thế khóa học thiền của bạn mới có giá
trị. Còn ngược lại, nếu bạn chỉ đến vì
'khóa thiền được hướng dẫn bởi các đức
Lạt-ma trưởng lão của Tây Tạng' thì nó cũng chỉ
là một hành động hướng ngã (ego-trip) mà thôi.
Kết quả được những gì? Thói quen cũ (tập khí),
quan điểm sai lệch (tà kiến) chẳng thay
đổi tí nào. Đức Bổn Sư đã giác ngộ bằng chính
sự nỗ lực và trí tuệ của Ngài, nhưng chúng
ta bây giờ vẫn còn lưỡng lự.

Nhận thức là một vấn đề
rất cá nhân, nó tùy thuộc vào trí tuệ và
nỗ lực của từng người. Chỉ trong một ngày, bạn
có nhiều sự cảm nghiệm khác nhau, ngay cả khi
bạn cố gắng tập trung vào cùng một đối tượng
nhưng vẫn có nhiều kinh nghiệm ứng với trình
độ và tâm trí của từng người.

Nếu bạn nghĩ rằng: 'Ôi,
tôi có quá nhiều việc phải làm ở nhà, nào
nhà tôi, gia đình tôi, bạn bè tôi... Thật khó
để ngồi thiền được'. Như thế là tâm
trí của bạn bị câu thúc bởi cuộc sống thế tục.
Con người thưòng có khuynh hướng thích như vậy; và
nếu bạn tiếp tục đi trên con đường ấy,
cuộc đời của bạn sẽ kết thúc bằng cái chết
mà không có gì cho chính mình. Bạn đành có một
kết cục như vậy sao? Công việc trong đời
sống vật chất cứ tiếp tục chồng chất, cái này
tiếp cái nọ, xong cái này rồi đến cái
kia... bạn chẳng bao giờ có được giây phút để
thở phào nhẹ nhỏm: ' A ha, cuối cùng thì tôi cũng
đã hoàn thành mọi việc. Bây giờ tôi có
thể ngồi thiền được rồi'. Chắc chắn rằng,
thời gian đó sẽ không bao giờ đến cả.

Khi đầu óc của bạn bị sai
khiến bởi sức mạnh của tự ngã, điều đó
như trường hợp thân thể bạn bị kim nhọn
đâm liên tục, bạn có cảm nhận được sự khó chịu
đó không? Từ đó bạn có thể hiểu tầm quan
trọng biết bao của việc hóa giải những
phiền não trong tâm trí và thoát khỏi sự sai sử
của tự ngã. Mỗi khi bạn giải thoát khỏi chúng,
bạn sẽ có một niềm hoan lạc vô biên; tự tại,
giải thoát, Niết bàn... Không cần gọi tên nó
là gì... Bạn sẽ không còn cầu cạnh tự ngã, không
còn cố gắng để thỏa mãn nhu cầu của nó, không
còn phải dâng hiến toàn bộ sức lực của mình
để rồi nhận về là phiền não và sự
nhiễm ô tâm trí. Nó như một mùi thối trong óc
khiến bạn ngạt thở.

Từ nay trở đi, thay vì
nhiệt tình đón nhận sự sai sử của tự ngã, hãy
cảnh giác đối với nó với tất cả tinh thần. Hãy
quan sát một cách tỉ mỉ dấu hiệu những nơi nó
sẽ đến. Khi nó đến, thay vì lời chào hỏi
thường lệ: 'Anh có khỏe không, tự ngã? Xin mời
vào! Uống trà và ăn sô-cô-la nhé!', mà hãy nhìn
nó bằng đôi mắt tỉnh giác. Nhìn kỹ vào nó. Khi mà
bạn nhìn tự ngã của bạn bằng con mắt tỉnh giác thì
nó sẽ tự động biến mất.

Nguyễn Đức Sơn

(Dịch theo Mandala)

Source: Phat-Hoc Magazine, Kentucky, USA, http://www.win.net/phathoc/

[ Trở về trang Thư Mục ]
