Vbud
Tho Phat
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Tho Phat

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Thờ Phật

Thích Minh Đạt

"Ai tin ta mà không hiểu ta là hủy báng ta" (Kinh A-hàm).

Lúc đức Phật còn tại thế
cũng như sau khi ngài tịch diệt, việc thờ
Phật, tôn kính Phật được thể hiện qua
việc nghiêm trì giới luật, việc nổ lực thực
hành những di huấn của ngài. Đây là điều then
chốt trong việc thờ Phật.

Thờ hình tượng Phật

Để thể hiện lòng
tôn kính với vị đạo sư, Phật tử có thể vẽ
họa hình tượng đức Phật để tôn thờ tùy
ý. Trong truyện ký có thuật một câu
chuyện, thời đức Phật còn tại thế, một hôm
ngài dùng thần thông lên cõi trời thuyết pháp
cho thân mẫu và chư thiên liên tiếp trong ba
tháng. Vua Vu Điền, một trong những vị vua thâm
tín Phật pháp và thích được hầu cận đức Phật,
thấy Phật đi lâu quá không về đem lòng nhớ
thương bèn mướn một họa sĩ danh tiếng rồi
diễn tả lại tất cả hình vóc, tướng mạo của đức
Phật để vị họa sĩ vẽ lại chân dung ngài.
Chân dung của đức Phật được vẽ rất sống động.
Có những lúc vua Vu Điền đối diện trước
chân dung Phật, ông có cảm giác như Phật đang
hiện hữu thuyết pháp như mọi ngày.

Sau ba tháng đức Phật trở
về, vua Vu Điền mang chân dung của đức Phật
đến và thuật lại câu chuyện, đức Phật mỉm
cười và làm thinh. Làm thinh là một trong những cách
mà đức Phật thường dùng để chấp nhận việc
làm của đệ tử. Việc tôn kính hình tượng
của đức Phật bắt đầu từ đó. Hình thức tôn kính
này được đại chúng hóa trong môn đồ của đức
Phật kể từ sau ngài tịch diệt dẫn đến
ngày nay.

Tại sao thờ Phật ?

Như câu chuyện trên cho
thấy, thờ Phật ban đầu chỉ là biểu lộ sự nhớ
thương của môn đệ đối với đức Phật trong lúc
vắng ngài, dần dần dẫn đến sự tôn kính và tri
ân.

Trong gia đình, con cháu chưng
thờ di ảnh của ông bà, cha mẹ thường biểu lộ
tình thương qua lòng hiếu thảo hơn là sự tri ân
và tôn kình. Dân tộc thờ các vị anh hùng, biểu
lộ sự tri ân và ngưỡng mộ hơn là thương nhớ và
tôn kính. Tín đồ của một tôn giáo đối với vị
giáo chủ của mình thường biểu lộ trọn vẹn
sự tôn kính tuyệt đối hơn những lảnh vực trên.
Là Phật tử, hiểu đức Phật và học đòi theo
lời dạy của ngài, thờ Phật ít ra cũng đủ ba
phương diện: tri ân, ngưỡng mộ và tôn kính.

Tri ân

Phật tử tri ân đức Phật
ngoài việc tô tượng, đúc chuông, cất chùa còn
phải gia công học đòi lời dạy của ngài. Tập
sống theo những hạnh mà ngài dạy để phát
triển năng lực tinh thần.

Tri ân đức Phật không phải
vì chúng ta là tín đồ, mà vì một người đã có
một ân đức sâu dày với toàn thể nhân loại.
Chúng ta thờ Phật là để luôn có một tấm gương
sáng trọn lành trước mặt để kiểm
điểm từng tư tưởng, từng lời nói, từng hành
động của chúng ta để tiến dần đến chân
thiện mỹ như ngài vậy. Hình ảnh đức Phật
trước mặt là một ngọn đèn trí tuệ đang
đốt, chúng ta sẽ nương theo ánh sáng đó để
soi rọi lại lòng mình và từ đó thắp sáng lại
ngọn đèn của chính ta. Hình ảnh một đức Phật
trước mặt sẽ tỏa ngát hương từ bi để nhắc
nhở chúng ta phát triển hạnh từ bi sẵn có
để vơi bớt khổ đau cho chính ta và tha nhân.
Đừng bao giờ thờ hình ảnh đức Phật trước mặt với
sự cầu cạnh Ngài ban phúc trừ họa hay để
nương vào uy lực của Ngài làm những chuyện bất
lương. Nếu thờ Phật với những mục đích như
trên, thì không những chúng ta hủy báng đức Phật,
mà còn tự tạo ra những tư tưởng không tốt cho
chính chúng ta và tha nhân nữa.

Ngưỡng mộ

Phật tử ngưỡng mộ đức Phật
không phải dùng mọi danh từ tốt đẹp để khen
tặng ngài; cũng không phải vẽ ra một đức Phật đầy
phép lạ, đủ quyền thi ân bố đức. Mặc dù đức
Phật có rất nhiều thần thông, nhưng chưa bao giờ
ngài dùng thần thông để mê hoặc nhân gian, hoặc
để khuyến dụ người khác theo ngài. Câu
chuyện một thiếu phụ có một đứa con yêu quí
duy nhất bị chết, đến xin đức Phật dùng
thần thông cứu độ để đứa bé sống thêm theo
mong cầu của người mẹ; thay vì đức Phật dùng thần
thông để làm cho đứa bé sống lại, ngài đã
khéo léo giảng giải định luật vô thường để
người mẹ không kéo dài thêm sự khổ đau và ý
thức sâu sắc về cuộc sống của con người. Vậy
Phật tử ngưỡng mộ đức Phật nên chú trọng vào
ba đức tánh đặc biệt: Từ bi vô ngần, Trí
tuệ vô biên, và Hùng lực phi thường. Ba đặc
tánh này giúp chúng ta xây dựng hạnh phúc gia đình,
hoán cải hoàn cảnh xã hội. Nói khác đi Bi, Trí và
Dũng là ba tính cách đặc thù có hiệu năng giúp
cho những ai hướng về chân thiện mỹ. Đức
Phật là người duy nhất từ trước đến nay đã
hoàn thành ba mục tiêu trên. Ngưỡng mộ đức Phật
trong tinh thần đó tức là chúng ta đã tập bước
những bước vững chãi trên con đường mà ngài đã
đi.

Tôn kính

Tôn kính đức Phật không phải
chúng ta linh thiêng hóa đức Phật ra hoặc đặt đức
Phật ra ngoài cuộc sống của chúng ta. Tôn kính đức
Phật là đặt một niềm tin tưởng tuyệt đối
rằng ngài là một bực hoàn toàn giác ngộ. Ngài là
một bực thầy sáng suốt đưa đường dẫn lối và
đầy đủ đức hạnh để ta học đòi hầu thăng
tiến cuộc sống tâm linh của chúng ta. Trong kinh
có ghi lại 10 danh hiệu khác nhau để tán thán
và tôn kính một bực giác ngộ như đức Phật: Phật
là đấng hoàn toàn tự tại với các pháp, Phật là
đấng đáng được nhân gian và chư thiên cúng
dường, Phật là đấng biết hết mọi tâm
tánh của chúng sanh, Phật là bực đầy đủ cả phúc
đức và trí tuệ, Phật là đấng đã điều
phục mọi phiền não, Phật là một đấng toàn
thiện, Phật là đấng đã giải thoát được chuổi
dây triền phược trong thế gian, Phật là đấng
cao tột, Phật là bậc thầy của nhân gian và chư
Thiên, Phật là đấng thế gian hoàn toàn tôn
kính. (Như lai, ng cúng, Chánh biến tri, Minh
hạnh túc, Thiện thệ, Thế gian giải, Vô
thượng sĩ, Điều ngự trượng phu, Thiên nhơn sư,
Phật Thế tôn). Là những người đang theo gót
chân ngài, chúng ta nên tôn kính đức Phật trong
chân tinh thần đó.

Thờ Phật trong ba ý hướng
trên, chúng ta sẽ thấy đức Phật gần gũi và
hiện thực trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta.
Bằng không, đức Phật chỉ là bóng mờ và giáo
lý của ngài chỉ còn là một học thuyết
suông.

Thờ Đức Phật nào?

Đã là Phật thì không có vị
nào cao vị nào thấp. Mức độ giác ngộ và giải
thoát ngang nhau; nghĩa là đức Phật nào cũng
trọn lành, cũng là một tấm gương sáng cả. Do
đó, chúng ta có thể thờ bất cứ một vị Phật
nào mà chúng ta cảm thấy thích. Mục đích của sự
thờ Phật, như vừa nói, không phải để cầu cạnh
mà là để noi gương lành. Tuy nhiên, chúng ta
cũng nên tùy theo thời kỳ hóa độ của một vị Phật
để thờ. Chúng ta đang ở vào thời kỳ hóa độ
của đức Phật Thích Ca, thì hình ảnh và giáo lý
gần gũi với chúng ta nhất là đức Phật Thích Ca. Vì
vậy chúng ta thấy hình ảnh của đức Phật Thích Ca
được thờ phổ thông trong tất cả các chùa Bắc Tông
lẫn Nam Tông.

Thờ Phật ở đâu?

Hình thức:

Tại bất cứ một tư gia nào
cũng có thể thờ Phật được cả. Trong nhà nơi
nào mà chúng ta thấy trang nghiêm là nơi ấy có
thể đặt một bàn thờ Phật. Việc trang nghiêm
của một bàn thờ Phật cũng rất cần thiết.
Việc trang nghiêm này không phải để trang
nghiêm cho hình ảnh của đức Phật, mà chính là tạo
một khung cảnh trang nghiêm cho chính chúng ta. Khi
đối diện trước một khung cảnh trang nghiêm, tâm
chúng ta đễ gom về một mối. Tâm dễ gom về
một mối thì trí tuệ dễ phát sanh. Đây là
lý do duy nhất chúng ta cần có một bàn thờ Phật
trang nghiêm trong nhà. Nói khác đi, hình thức là
phương tiện ban đầu để đạt đến phần
nội dung cần thiết.

Nội dung:

Một người có một trình độ
tu tập vững chãi, nghĩa là đã vượt qua mọi
hình thức rườm rà, thì việc thờ tự đối với
họ không còn cần thiết nữa. Họ không cần
nương vào những đối tượng bên ngoài để nhắc
nhở họ nữa, mà lúc nào hình ảnh đức Phật cũng
hiện rõ trong tâm họ và đặc biệt là
cuộc sống của họ hoàn toàn phù hợp với lời dạy
của đức Phật. Những mẫu người này là họ thờ
Phật ngay trong lòng họ. Trong cuộc sống hàng ngày
của họ là một bàn thờ Phật trang nghiêm.
Điều này không phải là lý luận suông mà
mỗi người học hỏi và tu tập theo giáo lý
của đức Phật phải tự kiểm điểm lấy. Dĩ
nhiên là một điều khó.

Chưng hình tượng Phật

Trên đây là việc thờ
Phật qua hai phương diện hình thức và nội dung.
Cũng có lắm người không thích thờ tự mà chỉ thích
có một bức hình Phật đoan nghiêm với vẻ mặt đầy
tự tại và hoan hỷ để chưng trong nhà.
Điều này không có gì trái với đạo và bất
kính đối với đức Phật cả. Tuy nhiên, chúng ta cũng
cần lưu ý là việc treo chưng hình Phật không
phải chỉ để làm tăng thêm phần thẩm mỹ trong
phòng khách hay trong phòng đọc sách; mà việc
treo hình Phật cũng phải hàm một ý nghĩa như
việc thờ ở trên, nghĩa là để nhắc nhở
chúng ta hướng thiện. Chẳng hạn như một bức
hình Phật được treo ở phòng khách là để nhắc
nhở chúng ta mỗi khi ngồi bàn luận những công
việc gì nên nhắm đến việc lợi mình lợi
người, hay ít nhất lợi mình nhưng đừng tổn hại
đến ai. Nhắc nhở chúng ta khi có chuyện gì
vui cũng không nên vui một cách thái quá; nhắc nhở
chúng ta khi gặp chuyện buồn cũng không bi thảm
lắm; hoặc giả khi bàn cải một vấn đề gì chưa
vở lẽ đã đưa đến sự bất hòa, cũng không nên
dùng những lời lẽ quá nặng nề để sát phạt
lẫn nhau. Treo một bức hình ở trong phòng học hay
phòng đọc sách là để nhắc nhở chúng ta một
trong những hạnh đặc biệt của đức Phật là tinh
tấn. Tinh tấn là một sự nổ lực liên tục cho
đến khi công việc được viên mãn. Tóm lại,
dù thờ Phật hay chưng hình thì hình ảnh đức Phật
vẫn là tấm gương sáng để chúng ta soi rọi
lại tâm tánh của chúng ta trong từng giây phút một.

Kết quả của sự thờ Phật

Nếu thờ Phật với tất cả
thành tâm thiện ý như vừa nêu trên, thì
chúng ta sẽ gặt hái được những lợi lạc cả
hiện tại lẫn vị lai. Trong hiện tại, mỗi
chúng ta và cả gia quyến chúng ta, dưới hình ảnh
hiền hòa từ bi nhưng chứa đầy nghị lực của
đức Phật, chúng ta sẽ có một bầu không khí đầm
ấm, bao dung nhờ ảnh hưởng đạo vị qua chân dung của
ngài. Từ không khí gia đình này sẽ lan rộng ra
đến xóm giềng; từ những cá nhân trong gia
đình này sẽ ảnh hưởng đến những công dân
ngoài quốc gia xã hội.... Kết quả này thu hoạch
được nhiều hay ít, mức độ thăng tiến tinh
thần cao hay thấp, hoàn toàn tùy thuộc vào tỷ
lệ thực hành của từng cá nhân qua nhân cách của
đức Phật, chứ không phải đức Phật ban bố những
kết quả ấy cho chúng ta. Mọi kết quả tốt
được khai quật từ kho tàng vô tận của chính chúng
ta. Đức Phật chỉ là người chỉ điểm. Phật tử
nếu có phương tiện nên có một bàn thờ Phật
trang nghiêm và thờ Phật với tất cả tinh thần như
vừa nêu trên. Thờ Phật như vậy chính là tin Ngài
và hiểu Ngài.

Thượng Tọa Thích Minh Đạt,

Chùa Quang Nghiêm,

California, Hoa Kỳ

Trích: Trang nhà Hoa Sen , http://www.jps.net/hoasen/

[ Trở về trang Thư Mục ]
