Vbud
Gotami
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Gotami

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Ni sư Gotami và sự thành lập Giáo hội Tỳ Khưu Ni

Hòa thượng Piyadassi Mahathera

Phạm Kim Khánh dịch Việt

Cuộc đời và tiểu sử Bà
Maha Pajapati Gotami, sự xuất gia của bà và sau đó sự
thành lập Giáo Hội Tỳ Khưu Ni (Bhikkhuni) là một
trong những mẫu chuyện sáng chói và hấp dẫn nhất
trong văn học Phật Giáo. Nó biểu lộ cùng lúc
trí tuệ thấy xa và lòng nhân đạo của Đức Phật
Đại Từ Đại Bi. Hơn nữa nó cho thấy đến mức
nào năng lực hùng mạnh của sự quyết tâm bất
khuất, bất thối chuyển và lòng quả cảm của một
thiếu phụ có thể gieo ảnh hưởng đến xã
hội đương thời. Nó cũng cho thấy như thế nào
một sự can thiệp làm trung gian để thỉnh cầu
đầy lòng từ ái, có thể giúp làm mềm dịu
lập trường cứng rắn nhất và dẫn đến tình
trạng thân hữu và mềm dẽo hơn.

Trên hết, đây là một giai
đoạn đầy hiểm hóc có những thành quả sâu xa
nhất trong lịch sử giải thoát hàng phụ nữ. Hai ngàn
năm trăm năm sau thời Đức Phật, cuộc vận động
để giải phóng nữ giới vẫn còn được mạnh mẽ
tiếp diễn khắp nơi trên thế giới. Tuy nhiên,
hơn hai mươi lăm thế kỷ về trước Đức
Phật đặc ân công nhận và cho phép hàng phụ nữ
được xuất gia và gia nhập vào giáo hội, mặc dù
không khỏi phần nào do dự. Người trực tiếp đảm
đang trách nhiệm đưa vượt qua khúc quanh lịch
sử, giải phóng nữ giới, không ai khác hơn là Bà
Maha Pajapati Gotami vĩ đại.

Giữa nhóm các mạng phụ phu
nhân đã có ảnh hưởng trên bước đường giải
phóng nữ giới, bà trổi lên là vị nữ anh hùng nổi
bật. Bà đứng hàng đầu các bà tín nữ của Phật.
Đức Phật chỉ định cho bà địa vị quan trọng
nhất về tuổi tác cũng như về kinh nghiệm.
Nhưng nếu không có lòng dũng cảm kiên trì và
bất khuất của bà trước những bất trắc chồng chất,
giới Phật tử không bao giờ biết có Giáo Hội Tỳ
Khưu Ni.

Bà sanh trưởng tại thị trấn
Devadaha của xứ Ấn Độ cổ xưa, trong gia đình
Suppabuddha. Bà là em của Hoàng Hậu Maha Maya, mẹ Thái
Tử Siddhattha. Tên tộc bà là Gotami. Người ta gọi
bà là Maha Pajapati Gotami bởi vì các nhà tiên tri
đoán rằng về sau bà sẽ trở nên vị lãnh đạo
của một nhóm người rộng lớn. "Maha" có
nghĩa lớn. "Pati" là người dẫn đầu và
"Paja" là một nhóm đông người có tổ chức.
Vua Suddhodna, trị vì dân tộc Sakyan tại Kapilavattu,
cưới luôn cả hai bà, Maha Maya và em là Gotami. Theo
quan niệm xã hội của người thời bấy giờ, một
cuộc hôn nhân như thế ấy không có chi là lạ và
vẫn thích hợp với tập tục đương thời.

Bà Gotami sanh một gái tên là
Sundari Nanda và một trai tên Nanda. Về sau cả hai
đều gia nhập vào Giáo Hội. Hoàng Hậu Maha Maya
băng hà sau khi hạ sanh Hoàng Tử Siddhattha được bảy
ngày. Trong một cử chỉ cao cả, hy sinh tình mẫu tử,
bà Gotami giao con lại cho người khác nuôi dưỡng và
lãnh lấy trọng trách thiêng liêng dưỡng dục và
chăm sóc con của chị mình.

Dưỡng nuôi và chăm sóc vị
Phật tương lai, bà không những được toàn thể
Phật tử trên thế gian tri ân, mà cũng đặt Thái
Tử Siddhattha vào vị trí phải mang trọng ân đối
với bà.

Lòng biết ơn không phải
là phẩm hạnh chung của người tầm thường, nam cũng
như nữ. Tuy nhiên, đó là dấu hiệu nổi bật của
chư Phật. Đó là một trong những đức hạnh chánh
yếu và đặc thù của chư Phật. Cũng chính lòng
tri ân này, trong số những lý do khác, đã thúc
giục Đức Phật cuối cùng tán thành lời thỉnh cầu
khẩn thiết và bền dai của Bà Gotami và chấp
nhận bà vào Giáo Hội Thánh Thiện của chư Tỳ
Khưu Ni.

Khi Vua Suddhodana băng hà Bà
Gotami, lúc ấy đã không còn chị, không còn chồng
và con (con bà đã gia nhập vào Giáo Hội Tăng Già),
quyết định từ bỏ thế gian và những gì rực
rỡ sáng chói của kiếp nhân sinh phàm tục và trở
về nương tựa trong cuộc sống không nhà cửa. Bà
xin được xuất gia, nhưng Đức Phật không chấp
thuận.

Ngày kia Đức Phật đến
thành Kapilavattu để giảng hòa một cuộc tranh
chấp dữ dội giữa hai dân tộc, Sakyan và Koliyan, đang
dành quyền xử dụng nước của dòng sông Rohini.
Sau khi cuộc cãi vã cay đắng đã được dàn xếp
ổn thỏa và hai bên dịu giọng, như thường
lệ, Đức Thế Tôn mở lời thuyết giảng
Giáo Pháp, và sau khi lắng nghe thời Pháp một số
đông người trai trẻ Sakyan xin gia nhập vào Giáo Hội
chư Tỳ Khưu. Các bà vợ của những vị ấy, do Maha
Pajapati Gotami hướng dẫn, đến xin xuất gia với
Đức Bổn Sư. Các bà khẩn khoản van xin như sau:
"Bạch Đức Thế Tôn, thật là một đại hạnh
cho nữ giới nếu hàng phụ nữ chúng con được
chấp nhận gia nhập vào Giáo Hội Tỳ Khưu Ni để
khép mình trong khuôn khổ của Giáo Pháp và Giới
Luật mà Ngài công bố".

Tuy nhiên, Đức Phật không sẵn
sàng khích lệ thỉnh nguyện của Bà Gotami và
trả lời, "Đủ rồi, này Bà Gotami, Như Lai không
thể làm vừa lòng Bà và chấp nhận như vậy."
Lần thứ nhì, rồi lần thứ ba Bà Gotami lập lại lời
thỉnh cầu, nhưng mỗi lần đều bị từ chối.
Sau đó, Đức Thế Tôn lần hồi sang thành Vesali
và ngự trong một đền thờ trên đỉnh núi. Bà
Gotami vẫn không nao núng, không ngã lòng vì những
đợt thỉnh nguyện bất thành, mà bền gan cam
chịu mọi khổ nhọc và đương đầu với nghịch
cảnh, quyết định theo chân Đức Thế Tôn
đến Vesali cùng với một số mạng phụ phu nhân có
niềm tin nơi bà. Nơi đây ta mục kích sự
biểu dương tinh thần dũng cảm bất khuất của bà,
đáng gợi lòng ngưỡng mộ và tôn kính của mọi
người.

Cắt lìa những chùm tóc đẹp
đẽ một thời nào, vứt bỏ những đồ trang điểm
giàu sang tráng lệ, và khoác lên mình tấm y vàng
thô thiển, các bà cam chịu khổ nhọc đi bộ,
trải qua đoạn đường dài 150 dặm đến Vesali.
Vốn chưa từng quen thuộc với những thử thách quá cam
go dường thế ấy trong quá khứ, các bà chiến
đấu và vất vả khổ nhọc trăm bề trên cuộc
hành trình. Dài theo đường, nhiều người thấy
vậy rất cảm kích, sẵn lòng hào hiệp nhường
chỗ trên xe, nhưng các bà lễ độ khước từ và
tiếp tục nhọc nhằn lê bước. Cảnh tượng
thật não nề và rất đáng thương tâm. Cuối cùng
các bà đến Vesali, suy yếu và kiệt
quệ, đùng trước cổng chùa, mình mẩy lấm lem
cát bụi - y phục nhăn nhó tả tơi, chân cẳng sưng
vù đau nhức.

Đại đức Ananda, vị thị giả
trung thành và rất tận tụy, người hầu cận thân tín
và cần mẫn siêng năng của Đức Phật, thấy cảnh
tượng khổ đau như vậy, động lòng trắc ẩn,
đến gần Đức Bổn Sư và bạch như sau: "Kính
bạch Đức Thế Tôn, Bà Gotami cùng với đoàn tùy
tùng đang đùng phía trước điện, vẻ mặt hốc
hác mệt nhọc, sức lực kiệt quệ. Các
bà ấy phải đi đường xa tìm đến gặp Đức
Thế Tôn để khẩn khoản thỉnh nguyện. Kính
bạch Đức Thế Tôn, xin Ngài từ bi cho phép nữ
giới được xuất gia tỳ khưu ni, trong khuôn khổ của
Giáo Pháp và Gìới Luật mà Đức Thế Tôn đã
công bố. Đây sẽ là một đại hạnh, bạch hóa Đức
Thế Tôn, nếu Ngài cho phép hàng phụ nữ
được gia nhập vào Giáo Hội".

Ba lần Đại Đức Ananda cố nài
xin, nhưng Đức Phật một mực từ chối. Tuy nhiên,
Đại Đức Ananda không nãn lòng. Khi một người thành
thật và kiên trì cầu khẩn cho người khác và tập
trung cố gắng nhằm làm mềm dịu một thái độ
cứng rắn thì không có lý do gì để từ bỏ
triển vọng. Lúc bấy giờ Đại Đức Ananda áp
dụng đường lối khác, kính cẩn bạch đấng Toàn
Giác như sau: "Bạch hóa Đức Thế Tôn, người
phụ nữ có chăng khả năng thành đạt những mức sống
cao thượng trong đời sống tinh thần - bốn tầng thánh
[1] - một khi họ từ bỏ cuộc sống tại gia,
tiến đến đời sống không nhà cửa, tự khép
mình vào khuôn khổ của Giáo Pháp và Giới Luật của
Đức Thế Tôn?" --"Có, này Ananda, họ
có đủ khả năng làm được vậy" [2], Đức Phật
trả lời.

Tiến được một bước vững
chắc trong chiều hướng thuận lợi, được khích
lệ, Đại Đức Ananda thiết tha khẩn bạch,
"Bạch hóa Thế Tôn, nếu hàng phụ nữ có
đủ khả năng đạt thành thánh quả, như vậy Bà Maha
Pajapati Gotami mà trước kia đã nuôi Đức Thế
Tôn bằng sữa của bà, đã bồng bế Ngài trong
lòng sau khi hoàng hậu thăng hà và sau đó dưỡng
nuôi chăm sóc Ngài cho đến lúc trưởng thành,
vậy, bạch Đức Thế Tôn, hàng phụ nữ có thể
được phép gia nhập vào nếp sống không nhà cửa,
trong khuôn khổ của Giáo Pháp và Giới Luật mà Đức
Thế Tôn đã công bố?". Đến đây Đại
Đức Ananda đã chạm đến một điểm rất
tế nhị. Đại Đức đã đề cập đến vấn
đề biết ơn, và biết ơn là một đức
tình được chư Phật hết lời tán dương và thâm
sâu thấm nhuần. Trước lời khẩn cầu nồng nhiệt
của Đại Đức Ananda, Đức Phật không thể làm gì
hơn là thuận lòng.

Tuy nhiên, với trí tuệ
nhìn xa và hiểu rộng, Đức Thế Tôn có
thể thấy những hiểm họa và những
khuyết điểm không thể tránh trong việc
điều hành song song hai Giáo Hội Tăng Già cùng
một lúc. Do đó Ngài ban hành một vài điều
kiện và quy định và giới luật cho Giáo Hội chư
Tỳ Khưu Ni nhằm giữ gìn và bảo vệ tương lai cho
cả hai Giáo Hội. Những điều kiện được ban
hành là:

1. Môt vị tỳ khưu ni, dầu
có trăm tuổi hạ do sự thọ trì cụ túc gìới
(upasamapada) phải chào hỏi một vị tỳ khưu, đứng
dậy trước mặt vị tỳ khưu, đãnh lễ và thực
hành tất cả những bổn phận thích nghi đối với
vị tỳ khưu, mặc dầu vị này mới thọ cụ túc
giới trong ngày hôm nay.

2. Một tỳ khưu ni không thể nhập hạ (vassa) ở một nơi mà không có tỳ khưu.

3. Vào mỗi ngày sám
hối (một tháng hai lần), vị tỳ khưu ni phải hỏi
Giáo Hội chư Tỳ Khưu ngày giờ nào một vị tỳ
khưu đến hành lễ phát lồ (uposatha) [3].

4. Khi mãn thời gian an cư
kiết hạ mỗi vị tỳ khưu ni phải thọ
lễ tự tứ (pavarana) [4] trước cả hai Giáo Hội,
tỳ khưu và tỳ khưu ni (để kiểm thảo xem
trong ba điểm: thấy, nghe và hoài nghi, mình
có làm điều chi lỗi lầm không).

5. Một vị tỳ khưu ni đã
phạm một trọng tội phải chịu hình phạt
manatta [5] trước cả hai Giáo Hội, Tỳ Khưu và Tỳ
Khưu Ni.

6. Một nữ giới tử
(sikkhamana, trong thời gian học tập) đã có tu
tập sáu giới trong thời gian hai năm, có thể
thọ trì cụ túc giới với cả hai Giáo Hội, Tỳ
Khưu và Tỳ Khưu Ni.

7. Bất cứ trong trường hợp nào một vị tỳ khưu ni không quyền khiển trách hay nặng lời một vì tỳ khưu.

8. Kể từ hôm nay tỳ
khưu ni không được làm lễ sám hối cho tỳ khưu,
nhưng tỳ khưu ni có thể hành lễ sám hối cho
tỳ khưu ni.

Những giới luật và điều
kiện trên đây phải được tôn trọng, khâm
sùng, kính cẩn tuân hành, và nghiêm túc thọ trì
suốt đời, không được vi phạm dầu bất cứ trường
hợp nào.

Giờ đây Đại Đức Ananda đã
học nằm lòng với Đức Thế Tôn tám giới chủ
yếu ấy, đến gặp Bà Maha Pajapati Gotami và
trao truyền lại bà. Bà Gotami hoan hỷ lãnh
giáo, chấp thuận nghiêm trì tám giới chủ yếu ấy
và nguyện trọn đời không vi phạm [6]. Sau đó
bà Gotami xuất gia. Bà đến trước Đức Phật và
đảnh lễ. Đức Bổn Sư thuyết giảng cho bà một
thời Pháp và ban truyền cho bà một đề mục
hành thiền. Bà Gotami, vị đệ tử có tâm đạo
nhiệt thành, thực hành đúng theo lời giáo huấn,
hành thiền, khai triển tuệ minh sát
(vipassana) và chứng đắc Đạo Quả A La Hán cùng với
bốn patisambhida [7], tri kiến phân tách. Về sau
các đệ tử của bà cũng đắc Quả A La Hán khi
Ngài Trưởng Lão Nandaka [8] chấm dứt một thời Pháp
giảng cho các bà. Trong khi cư ngụ tại Vesali, Bà
Gotami nhận biết rằng cuộc đời của bà sắp
kết liễu, đến đảnh lễ từ giả Đức Phật và
viên tịch - lúc ấy bà được một trăm hai mươi
tuổi thọ.

Như vậy, lần đầu tiên trong
lịch sử tôn giáo một Giáo Hội Nữ Tu Sĩ được
thành lập và nữ gìới được chấp nhận vào đời
sống tu viện. Cánh cửa đã rộng mở để cho
hàng phụ nữ xuất gia, đặc ân cho phái nữ gia nhập
vào một Giáo Hội Nữ Tu Sĩ đã được ban hành. Giáo
Hội Tỳ Khưu Ni sớm được thành lập, tốt đẹp và
vững chắc. Nhiều bà ở lứa tuổi lớn khôn, các
bà khác giữa độ thanh xuân và những bà khác nữa
tuổi hạc đã cao đến mức hoàng hôn của cuộc
sống, tất cả đều gia nhập vào Giáo Hội Tỳ Khưu
Ni. Họ đến thật đông - hạng người giàu sang
sung túc và những người nghèo khổ bần cùng, người
dốt nát và người có trình độ văn hóa sâu rộng,
người chất phát thật thà và người nhiều
học thức - họ đến từ các nẻo đường
của đời sống và xin gia nhập vào Giáo Hội Thánh
Thiện của chư vị Tỳ Khưu Ni. Giáo Hội tồn tại
trong nhiều trăm năm. Những vị tỳ khưu ni này,
sau khi đã gia nhập vào Giáo Hội và thành đạt giải
thoát cuối cùng, bắt đầu thốt ra những lời tán
dương và những khúc ca khải hoàn hay thánh thi, như
người ta gọi, được góp nhặt trong một quyển
sách có tên là Therigatha (những bài Thánh Thi của
các Trưởng Lão Ni, hay Trưởng Lão Ni Kệ). Những
bài thánh thi này nói lên mức độ phỉ lạc mà các
bà đã kinh nghiệm trong khi xuất gia và sau đó
khi thành đạt chánh quả.

Câu hỏi đôi khi được nêu
lên là Đức Phật có đặt Ni Bộ dưới quyền của
Tăng Bộ chăng? Câu hỏi thật sự không cần được
nêu lên, bởi vì Đức Phật khai sáng hai giáo hội
riêng biệt tách rời và sinh hoạt song song, và
không có ý định làm cho giáo hội nào sẽ
kiểm soát giáo hội nào. Giáo Hội chư Tỳ Khưu
có những vị tăng trưởng, hai vị đại đệ tử ấy
là nhị vị Trưởng Lão A La Hán, Sariputta và Maha
Moggallana. Cùng thế ấy, bên Ni Bộ cũng có hai vị
Ni Trưởng, tức hai vị A La Hán Kherna và Uppalavanna.
Sự kiện Đức Phật không bao giờ có ý định
đặt Giáo Hội Tăng Già, tăng bộ hay ni bộ, dưới
quyền kiểm soát của một người hay một nhóm
người, được lời dạy của Ngàì trong kinh Đại
Niết Bàn, Mahaparinibbana Sutta, cho thấy tỏ rõ.
Nơi đây Ngài tuyên bố không bao giờ có ý rằng
Ngài, là vị Phật, phải kiểm soát Tăng Già
(Sangha). Theo Đức Phật, Tăng già không bao giờ có
nghĩa là một cơ cấu được hàng ngũ hóa, được tổ
chức thành đoàn, phải sùng bái và trung thành phục
tùng một vị giáo chủ duy nhất. Nhưng đây phải là
một tập đoàn của những người nam và những người
nữ tự do, nhiệt thành dấn thân vào nhiệm vụ
cao cả là thành đạt Niết Bàn, giải thoát cuối
cùng cái tâm. Và những vị này có đủ tự do tư
tưởng và hành động trong một cơ cấu gồm những
người trang nghiêm, thấm nhuần những lý tưởng
cao thượng, cố gắng bắt tay vào công trình cao cả
là phá vỡ những xiềng xích của vòng luân hồi,
samsara, những kiếp sống triền miên lập đi
lập lại.

Câu hỏi thường được nêu
lên là Đức Phật do dự, không sẵn sàng cho phép nữ
giới gia nhập vào Giáo Hội, có phải vì Ngài xem nữ
giới là thấp kém hơn nam giới và nghĩ rằng họ
không thích hợp với một khuynh hướng cao cả như vậy
không. Giải đáp cho câu hỏi là không bao giờ, không
có lần nào, Đức Phật công bố rằng người nữ thua
kém người nam, bất luận trên phương diện trí
thức hay cương nghị hay khả năng thành đạt Niết
Bàn.

Chỉ có thể giải thích sự
do dự của Đức Phật trên căn bản là Ngài có
thể nhận thấy rằng nếu người phụ nữ gia
nhập vào đời sống tự viện thì phẩm hạnh cốt
yếu của người sống độc thân, vốn dĩ rất cần
thiết cho sự điều hành suông sẻ của một tự
viện, sẽ bị ảnh hưởng và tổn thương. Và cũng
vì điều này mà Ngài ban hành tám gìới hay
điều kiện bảo vệ. Chính tám gìới này
tạo điều kiện để điều hành tốt
đẹp hai cơ quan trong tinh thần trang nghiêm và thích
hợp với tâm tánh người nữ. Cũng chính tám giới
này đã hổ trợ trạng thái điều hòa và thuận
hảo và đem lại tình giao hảo thích nghi giữa tỳ
khưu và tỳ khưu ni.

Không nên diễn dịch bất cứ
như thế nào sự chấp thuận muộn màng của Đức
Phật là Ngài chấp nhận tánh cách yếu đuối hay
suy nhược của người phụ nữ. Theo một lối, đó là
phương tiện để chỉ cho cả hai, chư tỳ khưu
và chư tỳ khưu ni hiểu rằng sự hình thành Giáo
Hội Tỳ Khưu Ni từ giai đoạn sơ khởi đã mang theo
với nó một vài yếu tố hiểm nguy, và nếu
không có những phương sách dự phòng, trong tương
lai có thể xảy ra những bất trắc khó lường.

Sự chấp thuận cuối cùng
biểu lộ trí sáng suốt thâm sâu của Đức Phật
và khả năng thấy xa trong tương lai hậu quả của bất
cứ sinh hoạt nào. Nó cũng cho thấy sự biết ơn
và lòng bi mẫn mênh mông như trời biển của Ngài
bao gồm mọi tầng lớp và tất cả mọi loài
chúng sanh. Nên ghi nhận rằng công trình nghiêm túc
hành trì tám giới này có một vai trò rất trọng
yếu và có rất nhiều ý nghĩa để gìn
giữ tình trạng thanh khiết và thánh thiện của
hai Giáo Hội trong một thời gian rất lâu dài. Chính
tám giới trọng yếu này (được gọi trong
tiếng Pali là garu-dhammas) là tảng đá vững chắc
làm nền để xây dựng kiến trúc đồ sộ
và công trình sinh hoạt chảy trôi suôn sẻ của hai
Giáo Hội.

Cái quyền to lớn và đặc
ân mà Bà Maha Pajapati Gotami đã tranh đấu và thành
công, tức quyền của nữ giới được gia nhập vào
Giáo Hội Thánh Thiện, quả thật là quan trọng
trong lịch sử tôn giáo. Chí đến ngày nay còn
nhiều hệ thống tôn giáo hưng thạnh trên
thế giới vẫn chưa chịu nhượng quyền cho hàng
phụ nữ thọ giới tu sĩ. Cũng có một số ít tôn
giáo đã nhường cho nữ giới quyền xuất gia, bắt
đầu hoài nghi rằng không biết nhân nhượng
nhiều quyền như thế mình có sáng suốt
không, và đặt câu hỏi có cần bước sang giai đoạn
này không.

Đức Phật nổi bật là một
trong số ít các vị giáo chủ của nhân loại đã nâng
cao hàng phụ nữ lên một vị trí xứng đáng trong
đời sống, bằng cách cho phép nữ giới gia nhập vào
Giáo Hội Tỳ Kheo Ni, và như vậy, mở ra một chương
sách hoàn toàn mới trong lịch sử giải phóng của
người phụ nữ.

Hòa thượng Piyadassi Mahathera

Phạm Kim Khánh dịch Việt

Chú thích:

[1] Tầng thánh đầu tiên
là nhập lưu (sotapatti, cũng gọi là tu đà
huờn); tầng thánh thứ nhì là nhất lai (sakadagami,
tư đà hàm); thứ ba là bất lai (anagami, a na
hàm); và thứ tư, bậc thánh cuối cùng, là a la
hán (arahatta), giai đoạn mà tất cả mọi thằng
thúc đều bị phá tan và mọi nhiễm ô
đều được bứng tận gốc rễ.

[2] Anguttara Nikaya, Tăng Chi, 4: 276; Vinaya, Tạng Luật 2: 254.

[3] Vào ngày rằm và ngày mồng một khi chư tăng cu hội để đọc Patimokkha hay Giới Bổn.

[4] Buổi lễ cử hành nhằm chánh thức chấm dứt mùa nhập hạ.

[5] Một hình thức trừng phạt thuộc về giới luật.

[6] Anguttara Nikaya, Tăng Chi, 4:274 ff.

[7] Sự hiểu biết có
tánh cách phân tách về: i. ý nghĩa
(attha), ii. kinh điển (dhamma), iii. ngữ nguyên
(nirutti) và iv. thông hiểu rõ ràng ba
điểm trên.

[8] Majjhima Nikaya, Trung Bộ, 146, bài giảng của Đại Đức Nandaka cho các bà tỳ khưu ni.

Trích từ quyển "Phật
Giáo, Nhìn Toàn Diện" của dịch giả Phạm Kim
Khánh, Thích Ca Thiền Viện, California, Hoa Kỳ,
1995 (Nguyên tác: "The Spectrum of Buddhism",
tác giả Piyadassi Mahathera).

Source: Quảng-Đức web page, http://www.eisa.net.au/~quangduc/ ,

computer typesetting by Diệu Anh Quỳnh Trâm.

[ Trở về trang Thư Mục ]
