Vbud
KisaGotami
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

KisaGotami

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Sư cô Kisagotami và một nhúm hột cải

Hòa thượng Piyadassi Mahathera

Phạm Kim Khánh dịch Việt

Tích chuyện Bà Kisagotami
[1] là một trong những chuyện cảm động nhất
được ghi nhận trong kinh điển. Bà sanh trưởng
trong một gia đình nghèo tại thành Savatthi (Xá
Vệ). Bà thuộc dòng Gotama, và do đó là họ
hàng với Đức Phật Gotama. Vì có thân hình mỏng manh
yếu ớt nên người ta gọi bà là Kisa (có
nghĩa là ốm gầy) Gotami.

Khi đến tuổi trưởng thành
bà được gả cho người con trai của một thương gia,
và đúng lúc, hạ sanh một trai. Than ôi, khi bé lớn
khôn vừa đến tuổi bặp bẹ nói và biết chơi
thì chết, làm cho mẹ vô cùng sầu thảm. Vì tình
thương con vô bờ bến, đứa con duy nhất, bà
không thể tin rằng con bà đã thở hơi thở cuối
cùng, ôm con vào lòng chạy đôn chạy đáo tìm thuốc
cứu mạng. Trong toàn thể vùng Savatthi không vị
lương y nào có thể cứu sống một người
chết.

Vì quá sầu muộn bà như
người mất trí, bôn ba chạy từ nhà này sang nhà
khác, khóc nức nở, van kêu: "Cúi xin quý ông
quý bà rộng lòng cho tôi thuốc để cứu mạng
con!". Tuy nhiên, dân chúng không thể
thuyết phục bà rằng đứa bé đã chết.
Nỗi khổ đau của bà quá sâu đậm để có
thể nhận định đúng mức lời họ. Sau cùng có
một vị trưởng lão sáng suốt thấu hiểu tâm
trạng đáng thương của bà mẹ đang khóc sướt
mướt, khuyên bà nên đến gặp Đức Phật Tối
Thượng, Đức Bổn Sư Đại Từ Đại Bi, vào lúc bấy
giờ đang cư ngụ tại Tịnh Xá Jetavana (Kỳ Viên) của
Trưởng Giả Anathapindika (Cấp Cô Độc), tại Savatthi.

Bà lật đật tuôn chạy
đến tịnh xá, đặt đứa con chết dưới chân
Đức Bổn Sư, đảnh lễ Ngài và thuật lại câu
chuyện rất thương tâm có thể làm mềm
dịu quả tim chai cứng nhất.

Đấng Đại Bi nhìn bà với cặp
mắt dịu hiền và nhỏ nhẹ nói: "Này bà chị
thân mến, có một món thuốc thần hiệu chắc
chắn chữa được bịnh, Như Lai sẽ hàn gắn vết
thương lòng của bà. Chỉ cần tìm cho Như Lai một
nhúm hột cải xin từ bất cứ nhà nào trong thành
này." Bà Gotami nghe những lời an ủi ấy thì lòng
mừng vô hạn.

"Nhưng nên ghi nhận, này
Gotami," Đức Bổn Sư nói tiếp, "rằng
phải xin hột cải ấy từ một nhà nào mà chưa từng
bao giờ có người chết."

Tuy nhiên, vì quá đổi vui
mừng bà Gotami không thấu hiểu ý nghĩa lời
nói của Đấng Toàn Giác. Với ước vọng cứu
được đứa con yêu dấu, bà tức khắc vội vã chạy
tìm hột cải. Tất cả mọi người trong thành
đều tận tình thương hại bà và rất sẵn sàng
cho hột cải mà bà hết lòng mong tìm. Nhưng than
ôi! bà không thể tìm một nhà nào mà Mara, thần
chết, chưa hề đến viếng.

Trời đã về chiều, mặt
trời lặng lẽ, nhẹ nhàng lặn chìm trong vùng trời ở
phương Tây, đàn chim vội vàng bay về ổ, và Bà
Gotami cuối cùng nhận thức tánh cách phổ cập của
hiện tượng chết. Chân lý phủ phàng
rọi sáng cho bà như một ánh chớp, và bà thông
hiểu rằng tất cả những gì yêu quý mến
thương nhất trên đời đều vô thường. Tất cả
mọi sum họp đều chấm dứt trong chia ly và
đời sống suy tàn, biến tan vào cõi chết. Do
đó bà đi ra ngoại ô thành, đặt con trong một bãi
tha ma rồi về tịnh xá, vừa than:

"Đây không phải là luật lệ của xóm làng, không phải luật của thành phố.

Không phải là luật chỉ để áp dụng riêng cho gia đình này hay gia đình khác;

Mà cho toàn thể thế gian - hơn thế nữa, cho tất cả chư thiên trên cảnh trời.

Đây là định luật: tất cả đều vô thường" [2].

"Này Gotami, bà có tìm ra hột cải không?" Đức Thế Tôn hỏi.

"Bạch Đức Thế Tôn, con ra đi, bế trong lòng

Đứa con càng lúc càng lạnh dần, đi từng nhà để hỏi xin -

'Từ nơi rừng rậm này đến thành phố -

Cúi xin ông bà ban ơn ban phước,

Cho tôi chút hạt cải', và mọi người ai có cũng đều cho.

Vì tất cả người nghèo đều thương hại người nghèo;

Nhưng khi con hỏi, nơi đây, tại nhà bạn,

Đã từng có người chết hay không -

Chồng, vợ, hay con, hay người làm công? họ trả lời:

'Này bà chị! Bà hỏi gì? Người chết

Thì có thật nhiều, người sống chỉ một ít!'

Rồi trả lại hột cải với lời cảm tạ buồn thảm.

Và van xin ở nhà khác, nhưng người khác nói.

'Đây là hột cải, nhưng người làm công trong nhà đã chết!

Đây là hột cải, nhưng chồng tôi đã qua đời!'

'Đây là hột cải, nhưng khi gieo mạ xong thì chồng tôi chết giữa mùa mưa và mùa gặt hái!'

Ôi, bạch Đức Thế Tôn! Con không thể tìm đâu ra một nhà có hột cải mà không có người chết!

Do vậy mà con đành lìa bỏ đứa con - nó không còn bú

Cũng không cười - dưới một lùm cây, bên cạnh dòng suối,

Để rồi về đây chiêm ngưỡng dung nhan Ngài,

Đảnh lễ dưới chân Ngài, và bạch hỏi van xin Ngài chỉ cho

Nơi nào có thể tìm ra hột cải ấy và không thấy thần chết,

Quả thật vậy, nếu giờ đây con của con không chết,

Như con sợ, và như người ta nói với con."

Bà Kisagotami bạch như vậy.

Đức Bổn Sư dạy:

"Này bà tín nữ! Bà đã tìm ra,

Tìm được cái gì mà không ai tìm thấy -

Niềm an ủi đắng cay mà Như Lai tặng cho bà.

Đứa con yêu dấu đã an giấc nghìn thu

Trong vòng tay của bà ngày hôm qua;

Hôm nay bà biết rằng toàn thể thế gian mênh mông này

Đều than khóc nỗi khổ đau của họ cũng giống vậy." [3]

"Đối với người mà tình thương đã gắn bó

Tập trung và bám chặt vào con cái và đàn gia súc,

Cái chết tràn đến như trận thủy lụt trong đêm tối,

Càn quét cuốn đi trọn cả làng đang ngon giấc." [4]

Những lời của Đức Bổn Sư
thấm sâu và tâm bà, lúc bấy giờ đã thấu triệt
rằng vô thường là đặc tướng của tất cả mọi
hiện tượng sinh tồn. Bà chứng đắc tầng thánh
đầu tiên [sotapanna, nhập lưu) và xin xuất gia, gia
nhập vào Giáo Hội Tỳ Khưu Ni.

Sau đó không bao
lâu, nhờ nghe những thời thuyết giảng của Đấng
Bổn Sư Đại Từ Đại Bi, và nhờ chuyên cần hành
thiền, bà tiến đến mức tuyệt đỉnh
thanh tịnh, tầng thánh cuối cùng, vượt ra khỏi
mọi bợn nhơ của đời sống. Về sau, nhớ lại
những thành tựu cao cả đã đạt, bà nói lên một số
kệ ngôn mà dưới đây xin ghi lại hai câu cuối
cùng:

"Hoan hỷ thay! Ta đã dấn bước

Trải qua con đường Thánh Thiện, Bát Chánh Đạo

Thẳng tiến đến trạng thái cao siêu.

Ta đã chứng ngộ Niết Bàn, và nhìn vào

Gương sáng của Giáo Pháp thiêng liêng.

Ta, chí đến ta, vết thương đau khổ cũng được hàn gắn,

Đã đặt xuống gánh nặng, nhiệm vụ đã viên mãn hoàn thành,

Tâm ta đã hoàn toàn giải thoát,

Ta, sư cô Kisagotami, đã tuyên ngôn điều này!" [5].

Hòa thượng Piyadassi Mahathera

Phạm Kim Khánh dịch Việt

Chú thích:

[1] Paramatthadipani, Chú Giải Bộ Therigatha, Trưởng Lão Ni Kệ.

[2] Psalms of the Sisters, trang 107.

[3] The Light of Asia.

[4] Dhammapada, Kinh Pháp Cú, câu 287. Psalms of the Sisters trang 107.

[5] Psalms of the Sisters, trang 109.

Trích từ quyển "Phật
Giáo, Nhìn Toàn Diện" của dịch giả Phạm Kim
Khánh, Thích Ca Thiền Viện, California, Hoa Kỳ,
1995 (Nguyên tác: "The Spectrum of Buddhism",
tác giả Piyadassi Mahathera).

Source: Quảng-Đức web page, http://www.eisa.net.au/~quangduc/ ,

computer typesetting by Diệu Anh Quỳnh Trâm.

[ Trở về trang Thư Mục ]
