Vbud
Payutto - Giai phap cho the ky 21
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Payutto - Giai phap cho the ky 21

font

Một giải pháp cho thế kỷ 21 theo quan điểm đạo Phật

Hòa Thượng P.A. Payutto

Minh Hạnh chuyển ngữ

Hòa Thượng P.A. Payutto được coi như là một trong những tu sĩ Phật giáo uyên bác nhất ở Thái Lan. Ngài thuyết giảng về nhiều đề tài, từ xã hội, chính trị, kinh tế đến khoa học... Tuy nhiên, tất cả đều được đặt nền trên giáo lý đạo Phật. Tác phẩm "Buddhadhamma" (Phật pháp) dầy hơn 1.000 trang của ngài là một tác phẩm nổi tiếng. Hiện nay, Ngài được biết đến dưới tên Dhammapitaka, một danh hiệu được đức Vua Thái Lan ban cho.

Bài viết dưới đây là bài phát biểu của Ngài trong Hội Nghị Tôn Giáo Thế Giới lần thứ hai được tổ chức tại thành phố Chicago, USA năm 1993, đúng 100 năm sau Hội Nghị lần thứ nhứt, cũng được tổ chức tại thành phố nầy năm 1893.

-ooOoo-

Đ ây là lần đầu tiên trong thế kỷ 20, chúng ta đã tổ chức một hội nghị tôn giáo quốc tế có tầm mức quan trọng như thế này. Trong khoảng thời gian một trăm năm từ hội nghị lần trước, thế giới đã trải qua nhiều thay đổi lớn lao. Chúng ta hiện đang ở vào thời đại được gọi là "xã hội thông tin hậu kỹ nghệ" hay "hậu chiến tranh lạnh". Với sự cáo chung của cuộc chiến tranh lạnh, sự căng thẳng và nỗi sợ hãi - kết quả do sự đe dọa của một cuộc đụng độ giữa hai siêu cường và một thế giới chia cắt thành những phe phái ý thức hệ - đã hình như biến mất. Nhiều người cảm thấy rằng, thế kỷ 21 sắp tới, nhân loại sẽ được may mắn sống trong hòa bình hơn. Thế nhưng, sự việc đã nhanh chóng cho thấy rõ rằng không phải như thế. Trong khi hình như chúng ta đã tránh được một sự tiêu hủy toàn diện với cuộc chiến tranh nguyên tử, thì nhiều cuộc chiến tranh với tầm cỡ nhỏ hơn đã nổ ra nhiều nơi trên thế giới. Những cuộc chiến tranh này còn khó kiểm soát hơn cả cuộc chiến tranh lạnh, vì, mặc dù có sự đe dọa hiển nhiên, cuộc chiến tranh lạnh vẫn khó có thể phát triển tới mức độ tấn công toàn diện. Do vậy, sự đe dọa của cuộc chiến tranh nguyên tử vẫn còn. Thực tế là, với vũ khí nguyên tử rải rác ra nhiều quốc gia, sự đe dọa còn lớn lao hơn.

Mặc dù những cuộc chiến tranh ý thức hệ hình như đã qua đi, giờ đây, nhiều cuộc chiến tranh đã bùng nổ dữ dội và tàn bạo hơn vì những xung đột tôn giáo và chủng tộc. Những cuộc đấu tranh dân quyền và xung đột chủng tộc đã trở thành phổ biến trên khắp thế giới. Thêm vào đó, sự khủng bố đã càng lúc càng phổ biến và hung bạo hơn. Sự kiện là, thế giới đã trở thành nhỏ hơn qua sự phát triển của kỹ thuật thông tin không những chỉ trong lãnh vực du lịch và truyền thông mà còn cả việc bành trướng chủ nghĩa khủng bố nữa. Bọn khủng bố đã lợi dụng phương tiện kỹ thuật truyền thông để tạo sự bất an cho con người trong khi di chuyển, du lịch, đồng thời cũng gia tăng sự nguy hiểm trong mọi quốc gia.

Lòng thù hận và sự bất tín lẫn nhau đã gia tăng mạnh mẽ bởi sự tranh chấp tài nguyên thiên nhiên. Cuộc chạy đua của lòng tham nhằm chiếm giữ tài nguyên thiên nhiên đã làm cho vấn đề trở nên khó khăn gấp bội vì không những chỉ gây ra xung đột trong xã hội loài người mà còn ngay cả trong môi trường thiên nhiên. Một mặt, có nhiều vấn đề về môi sinh, và mặt khác, có sự gia tăng phá hoại giữa con người với nhau.

Sự khủng hoảng môi sinh và sự thiếu hụt tài nguyên thiên nhiên bắt đầu trở nên rõ ràng chỉ vào cuối thế kỷ này, và chúng sẽ tạo một ảnh hưởng lớn lao cho nhân loại vào thế kỷ 21. Con người thế kỷ 21 sẽ nhận lấy hậu quả của sự phá hoại do con người thế kỷ 20 gây ra. Số lượng tài nguyên thiên nhiên khổng lồ của quả địa cầu đã tích lũy qua hàng trăm triệu năm hầu như đã bị con người tiêu phí đi chỉ trong vòng một, hai trăm năm.

Tất cả những vấn đề nầy đều bắt nguồn từ thái độ gây hấn, thiếu thân thiện, mà chúng đã được nuôi dưỡng bởi quyền lực mù quáng mà đạo Phật gọi là sân (dosa) và tham (lobha). Tham và sân là hai lực mạnh mẽ của tâm thức. Nhờ sự phát triển của kỹ thuật, đặc biệt là nền kỹ thuật cao (high technology) chuyên về thông tin và truyền thông, tham lam và sân hận đã lợi dụng nhiều phương tiện, dụng cụ hơn. kỹ thuật đã trở thành một tên tay sai của lòng tham và sân hận, và sự tiến bộ kỹ thuật, trong dạng thức phát triển kỹ nghệ đã hầu như chỉ phục vụ cho mục đích của chúng. Khoa học, kỹ thuật, và sự phát triển của kỹ thuật thông tin và truyền thông đã được dùng đến nhằm mê dẫn con người đến việc tiêu xài hoang phí cẩu thả, sự ngu dốt và say sưa, hơn là hướng về sự phát triển cá nhân hay là nâng cao phẩm chất của đời sống. Người ta đã sử dụng khoa học, kỹ thuật để tìm kiếm những điều mà họ thèm khát, và như thế đã tạo ra những sự bất hòa, tranh chấp. Lòng thù hận đã tràn đầy trong những cuộc xung đột tôn giáo và chủng tộc. Điều này lại càng được đẩy mạnh hơn bởi ảnh hưởng của lòng tham và sự giành giật tài nguyên thiên nhiên.

Tham và sân đã từng là nguyên nhân của nhiều vấn đề của nhân loại, cả trong lãnh vực cá nhân cũng như xã hội, và ngay đến vấn đề môi sinh nữa. Vậy thì, để thực sự giải quyết những vấn đề nầy, chúng ta phải kiểm soát được tham và sân.

Những điều kiện tự nhiên của tham và sân có thể dễ kiểm soát hơn, và dễ dập tắt hơn, nếu chúng không bị ảnh hưởng bởi điều kiện thứ ba, mà đạo Phật gọi là Kiến (ditthi), như quan điểm và tín ngưỡng. Ý thức hệ, tín ngưỡng tôn giáo và những giá trị xã hội là những khía cạnh của kiến. Khi nào lòng tham, sự giận dữ và lòng thù hận được tăng cường bằng đức tin và những giá trị xã hội, chúng sẽ có một hướng tiến rõ ràng, một thúc đẩy dẫn chúng tới những hành vi phá hoại hơn. Tham và sân, nếu được nuôi dưỡng và tiếp trợ bởi ảnh hưởng của tà kiến và đức tin mù quáng sẽ làm cho chúng khó giải quyết hơn.

Chấp vào những ý thức hệ và những giá trị xã hội khác nhau, cho dù có ý thức hay không, sẽ trở thành cộng nghiệp (nghiệp ở tầm mức xã hội), một hệ quả có ảnh hưởng rộng rãi. Nghiệp (kamma) thường có nghĩa là hành động, nhưng trong giáo lý đạo Phật, nó có ý nghĩa đặc biệt, chỉ những hành động có ý hướng, hay tác ý. Khi hành động được dựa trên một ý hướng xấu - như tham, sân, sợ hãi, và lừa dối - chúng sẽ được gọi là nghiệp bất thiện, sẽ dẫn tới những kết quả khó chịu, bất như ý. Khi hành động được dựa trên những ý hướng tốt - như bố thí, giúp đỡ, kiên nhẫn và trí tuệ - chúng sẽ được gọi là nghiệp thiện, sẽ dẫn tới những kết quả dễ chịu, như ý. Nghiệp không những vận hành ở bình diện cá nhân, mà còn ở bình diện tập thể nữa. Cả một đám đông có thể bị giục đẩy vào tình trạng giận dữ, kích động hay sợ hãi, và hành động của họ sẽ tùy thuộc vào trạng thái tinh thần đã ảnh hưởng họ. Những hành động tạo ra những kết quả tập thể sẽ ảnh hưởng đến cả cộng đồng. Thí dụ như, khi một quốc gia chọn theo một giá trị xã hội xấu, như chủ nghĩa duy vật chẳng hạn, thì cả quốc gia phải nhận chịu hậu quả của giá trị xã hội đó, cho dù có chấp nhận nó một cách ý thức hay không. Những kết quả này ảnh hưởng tới từng cá nhân đến mức độ nào sẽ tùy thuộc vào mức độ mà mỗi cá nhân đã cam kết, liên hệ với giá trị xã hội đó, và cũng tùy thuộc vào phản ứng của mỗi người. Thế nên, cả xã hội có thể bị thúc đẩy theo một chiều hướng nào đó qua những tín ngưỡng và giá trị xã hội tập thể. Đó là lý do tại sao đạo Phật đã coi tín ngưỡng có một ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đến hành động nghiệp báo. Tham và sân sẽ trầm trọng hơn và khó kiểm soát hơn nếu chúng dựa trên tà kiến, mê tín, và những giá trị xã hội xấu. Ngược lại, tham và sân sẽ ở mức độ nhẹ hơn, dễ kiểm soát hơn, và có thể dập tắt hẳn nếu chúng dựa trên chánh kiến, chánh tín, và những giá trị xã hội tốt.

Ngày nay, lòng tham và sân hận đang phát triển một cách xuôi chèo mát mái. Chúng được ủng hộ và dựa trên một nền tảng mạnh mẽ của tà kiến. Trong những thập niên trước, chúng ta đã chứng kiến nhiều vấn đề về ý thức hệ và thế giới đã chia thành hai phe. Giờ đây, sự tranh chấp giữa những ý thức hệ này đã suy cạn, thế nhưng, chúng ta vẫn chưa giải quyết được những vấn đề về chủ nghĩa quốc gia, chủ nghĩa dân tộc, và chủ nghĩa biệt phái. Ý thức hệ là một loại kiến chấp, và vì thế chúng ta hãy quay lại bình diện kiến chấp và đức tin để tìm một giải pháp.

Một cách tổng quát, đức tin đang khống chế nền văn minh nhân loại đã dựa trên ba nhận thức chính:

- Nhận thức rằng nhân loại được tách biệt khỏi thiên nhiên, và phải kiểm soát, khống chế hoặc sử dụng thiên nhiên theo ước vọng của họ.

- Nhận thức rằng đồng loại không phải là "những con người như nhau". Nhận thức nầy nhấn mạnh vào sự khác biệt giữa con người với nhau thay vì tìm những điểm tương đồng.

- Nhận thức rằng hạnh phúc chỉ có thể có được bằng sự dư thừa sở hữu vật chất.

Nhận thức đầu tiên là một thái độ hướng về thiên nhiên; nhận thức thứ hai là một thái độ hướng đến đồng loại; và nhận thức thứ ba là một nhận thức về mục đích của đời sống.

Ba niềm tin hay nhận thức trên đã qui định hướng phát triển của nhân loại. Rất dễ dàng nhìn rõ vai trò của chúng trong thời hiện đại, trong đó nhân loại hầu như hoàn toàn bị chúng khống chế. Bị giữ chặt dưới quyền lực của chúng, hành động của chúng ta trở thành cộng nghiệp ở tầm mức xã hội. Thế nên sự phát triển của xã hội loài người đã được hướng dẫn bởi nghiệp - hoặc hành động - của những con người mê muội vì ba nhận thức sai lệch trên.

Khi lòng tham và sân hận được đặt nền trên hoặc ủng hộ bởi kiến chấp - cho dù là tôn giáo, chính trị hay điều gì khác - chúng sẽ được đẩy mạnh và củng cố, với những hệ quả tản rộng rất khó điều chỉnh. Bao lâu mà kiến chấp chưa được định vị đúng đắn thì lòng tham và sân hận khó có thể dập tắt.

Các khoa học và các môn học khác - đã dẫn đến sự tiến bộ vật chất trong thời hiện đại và cũng đã đặt nền cho nền văn minh hiện đại - đã phát triển một cách vô ý thức dưới ảnh hưởng của ba nhận thức nầy. Thí dụ như, khoa học thiên nhiên đã phát triển dưới ảnh hưởng của ước vọng muốn chinh phục thiên nhiên, là đã dựa trên nhận thức thứ nhứt - nhận thức rằng nhân loại tách rời khỏi thiên nhiên; khoa học xã hội đã nhìn con người trong khía cạnh phe phái và đấu tranh quyền lực thay vì nhìn họ như là những người bà con hay là những người bạn đồng cư trên quả địa cầu thân yêu; khoa học nhân văn được phát triển dưới ảnh hưởng của ý niệm tự do và hạnh phúc là những điều kiện ngoại tại - kết quả của sự kiểm soát thiên nhiên hoặc những đồng loại khác.

Trong những năm sắp tới, nhân số trên thế giới sẽ tiếp tục gia tăng, tài nguyên thế giới sẽ tiếp tục suy giảm, và môi sinh sẽ tiếp tục băng hoại. Ba nhận thức sai lệch trên sẽ đẩy cao các vấn đề nầy tới mức độ nguy kịch hơn. Trong khi nhân số gia tăng và tài nguyên suy giảm, chúng ta tiếp tục cảm nhận rằng sự hạnh phúc tùy thuộc vào những thú vui cảm tính và sự sở hữu vật chất, rằng tự do như là quyền lực kiểm soát các điều kiện bên ngoài, và rằng đồng loại như là những kẻ kình địch và xa lạ. Chúng ta đang chịu áp lực càng lúc càng tăng nhằm cạnh tranh với nhau để chiếm hữu tài nguyên thiên nhiên. Dưới sự hướng dẫn lệch lạc của ba kiến chấp sai lầm nầy, chúng ta cũng đã hình thành nếp sống dẫn tới sự nảy sinh những căn bệnh xã hội như nghiện ngập, bạo động, thần kinh căng thẳng, bệnh tâm thần, tự tử, và AIDS - và nhiều di sản của thế kỷ 20 mà công dân thế kỷ 21 phải đối phó.

Để giải quyết những vấn đề của lòng tham, sân hận, ích kỶ và tương hoại, chúng ta phải đối phó với vấn đề kiến chấp (thành kiến) và thái độ. Khi chúng ta nói về kiến chấp là chúng ta đã bước vào lãnh vực của tôn giáo. Tôn giáo đối phó với vấn đề kiến chấp và tự nó là một loại kiến chấp. Để tôn giáo có thể giải trừ những vấn nạn của thế giới một cách hiệu quả, nó phải được dựa trên chánh kiến (right view = sammaditthi), và chánh kiến đó phải được truyền bá trên thế giới, hơn là chỉ khuyến khích và dạy dỗ theo ba nhận thức sai lệch trên.

Các nước phát triển đã đồng ý rằng nhận thức thứ nhất - nhân loại tách biệt khỏi thiên nhiên, và tham vọng chinh phục thiên nhiên - là một sai lầm. Các nhà môi sinh học nhấn mạnh rằng chúng ta phải bắt đầu nhìn con người như một phần của thiên nhiên và con người phải học cách sống hòa bình với thiên nhiên. Đó là một dấu hiệu rất tốt. Nó cho thấy rằng chúng ta đang bắt đầu để ý tới nhận thức đầu tiên trong ba nhận thức độc hại trên. Mặc dù đó là một khởi đầu tốt, nhưng nó chưa đầy đủ. Ba nhận thức trên đều tương liên với nhau, và chúng phải được chú ý tới đầy đủ để thực sự có thể giải quyết vấn đề.

Một yếu tố khác liên quan đến những vấn đề hiện đại là cách mà chúng ta nhìn nhau. Đây là thái độ thứ hai mà chúng ta phải sửa đổi. Các tôn giáo chúng ta gặp nhau hôm nay là nhằm tìm kiếm một đường hướng để giúp con người sống hoà bình với nhau và làm thuyên giảm những nỗi khổ trên thế giới. Đây là một mục tiêu cao cả, một nỗ lực đúng lúc - có lẽ hơi trễ một chút - nhưng trong chính các hàng giáo phẩm, chúng ta phải thừa nhận rằng, tôn giáo đã giữ một vai trò quan trọng trong việc làm nảy sinh ra những vấn đề mà tôi đã nói. Cho đến nay, trên khắp thế giới, tôn giáo là một trong những nguyên nhân chính tạo ra sự chia rẽ và bất hòa, ngay cả đến chiến tranh và bạo hành nữa. Để thực sự có thể giải trừ những vấn nạn nầy, chúng ta phải đủ dũng cảm nói ra và thành thật nhìn vào chính chúng ta trước khi có thể dạy dỗ hay kêu gọi, thuyết phục người khác. Chúng ta phải can đảm nhìn lại và truy tìm trong chính tôn giáo của mình để tìm ra những nguyên nhân, những lý do, mà trong quá khứ, con người đã giết nhau và gây ra những cuộc chiến tranh vì tôn giáo. Nếu chúng ta có thể tìm thấy điều đó, thì chúng ta có thể giải quyết được vấn đề.

Tôn giáo của chúng ta đã dạy chúng ta nhìn những người theo các tôn giáo khác như thế nào? Họ có dạy chúng ta nhìn người khác đạo với lòng tương kính, tình huynh đệ và hòa thuận, hay họ dạy chúng ta nhìn những người khác đạo như những kẻ thấp kém hơn, những kẻ tội lỗi, thiếu văn minh, lầm đường lạc lối, là những kẻ cần phải tiêu diệt đi? Nhiều tôn giáo đã có khuynh hướng giúp đỡ chỉ một nhóm người chọn lọc, khuyến khích sự hòa ái và thân thiện chỉ trong nhóm của họ, còn tiếp xúc với người khác thì lạnh nhạt, thiếu thân thiện. Đây chính là lý do mà tôn giáo đã là một sức mạnh chia rẽ trong lịch sử nhân loại, một chất xúc tác dẫn tới chiến tranh và tàn phá.

Nhiều giáo huấn thích hợp cho một nhóm nhỏ thì giờ đây không còn thích hợp cho "ngôi làng toàn cầu" (Global Village) nữa. Chúng không còn thích ứng trong hoàn cảnh hiện tại. Sự phát triển vật chất đã nối liền hành tinh này bằng những phương tiện truyền thông nhanh chóng, nhưng nhiều giáo huấn vẫn còn tính cách "bộ phái" (sectarian) và không chuẩn bị cho chúng ta sẵn sàng sống chung với nhau ở trình độ toàn cầu. Hình như là sự phát triển nhân cách con người không tương xứng với tình trạng thế giới vật lý. Tôn giáo chưa hòa điệu với việc giải quyết những nhu yếu của con người ở trình độ toàn cầu. Chúng ta thấy rằng, tôn giáo, thay vì là những yếu tố đưa tới sự tương thuận và hòa ái trên thế giới, lại là nguyên nhân cho nhiều tranh chấp và xung đột, chiến tranh và tàn sát đẫm máu.

Chúng ta phải thẩm định lại vai trò của các tôn giáo, và xét lại thái độ và kiến chấp của chúng ta. Nếu tôn giáo giữ một vai trò xây dựng trong việc phát triển nhân cách, thì nền tảng của những kiến quan nầy phải được đặt nền một cách đúng đắn và vững chắc. Con người phải được khuyến khích nhìn nhau một cách bình đẳng, tương kính và chấp nhận nhau, nhìn nhau với thái độ hài hòa, tương thuận.

Trong khi chưa thể nhìn nhau một cách tích cực như thế, thì ít ra, chúng ta có thể giải trừ tình huống tiêu cực bằng cách dạy rằng: giết người là một tội ác, là một hành động xấu. Giết người, cho dù người đó làm nghề gì, thuộc tôn giáo nào, chủng tộc nào, phe phái nào, thì luôn luôn là một tội ác. Chúng ta hãy bắt đầu bằng nền tảng căn bản nầy.

Đời sống chúng ta đầy những tranh chấp và xung đột. Nếu chúng ta nhìn sâu vào tình trạng xã hội, chúng ta sẽ thấy rõ rằng, lý do mà những giá trị như nhân quyền và sự khoan dung tôn giáo đã trở thành rất quan trọng trong thời đại nầy là vì chúng ta đang sống trong một thời đại của sự tranh chấp, và nếp suy tư của chúng ta thì quá chia rẽ và bè phái, cục bộ. Trong khi sự quan trọng của những quan niệm như nhân quyền và sự khoan dung tôn giáo phải được đề cao, chúng ta cũng phải nhận rằng, sự quan trọng nầy dựa trên một thế giới vẫn còn chịu ảnh hưởng của nề nếp suy tư chia rẽ. Phần lớn tư tưởng của nhân loại vẫn bắt nguồn từ nhị nguyên luận. Nhân quyền là sự bảo đảm của chúng ta để không tàn phá lẫn nhau, trong khi chúng ta vẫn còn chịu ảnh hưởng của nề nếp suy tư chia rẽ như thế.

Quan niệm về nhân quyền khởi phát từ một bối cảnh lịch sử của sự chia rẽ, kỳ thị và tranh chấp. Chúng rất cần thiết để bảo vệ tránh sự tấn công của kẻ khác, là một trả lời trong một tình huống tiêu cực: Khi nền văn minh bị đe dọa bởi sự khiêu khích, tấn công và tranh chấp, thì rất cần thiết phải có một vài phương thức bảo vệ nào đó. Nguyên nhân của nhân quyền đã dẫn đến việc thiết lập luật pháp và những qui định trong cố gắng giữ vững sự hài hòa trong xã hội chúng ta. Trong các nước phát triển, những phẩm tính nầy có hiệu quả và cũng rất hữu ích cho cả thế giới. Trong khi nhân quyền rất hữu ích trong khuôn khổ nhằm giải hòa những mối bất đồng, chúng không phải là điều lý tưởng. Chúng chỉ là sự đồng thuận. Đồng thuận không có khả năng hướng dẫn nhân loại tới sự hòa hợp và thống nhất chân chính. Đồng thuận chỉ là tình trạng mà mỗi bên đồng ý tự giới hạn mình và cho phép người khác làm một số việc gì đó để cùng đạt tới ích lợi chung. Nó đòi hỏi phải có một phẩm chất cao của năng lực hành động và sự kham nhẫn đầy trí tuệ.

Tự yếu tính, quan niệm về nhân quyền có ba thiếu sót lớn:

* Trước hết, quan niệm đó tự nó là kết quả của sự chia rẽ, xung đột và tranh chấp. Ý tưởng về nhân quyền được hình thành nhằm bảo đảm sự tự bảo tồn và bảo vệ quyền lợi chung. Nhân quyền chỉ đạt được bởi đòi hỏi.

* Thứ hai, nhân quyền là một qui ước (convention), là một sản phẩm hoàn toàn nhân tạo chứ không hiện hữu trong điều kiện tự nhiên. Chúng không phải là những "quyền tự nhiên" (natural rights). Là một sản phẩm nhân tạo, chúng không được đặt nền vững chắc trên sự thực. Để có hiệu lực, chúng phải đuợc bảo vệ bởi luật pháp và phải được chấp thuận từ mọi phía. Để cho nhân quyền được tồn tại lâu dài và vững chắc, chúng phải được liên hệ tới thực tế tự nhiên, và để được như thế, tâm thức con người phải được phát triển đến mức độ con người sẵn sàng ca ngợi nhân quyền. Chỉ có cách nầy nhân quyền mới được dựa trên một chân lý tự nhiên và được chấp nhận.

* Điều nầy dẫn chúng ta đến sự thiếu sót thứ ba của quan niệm nhân quyền, đó là, chúng chỉ là qui ước cho hành vi xã hội. Chúng không đào sâu đến vấn đề động cơ tinh thần (mental motivation). Hành vi xã hội luôn liên hệ đến động cơ tinh thần. Động cơ tinh thần hình thành và hướng dẫn hành vi xã hội. Nếu nền tảng tinh thần sai lầm, ngay đến những hành động có vẻ có ý hướng tốt cũng dẫn đến sự tranh chấp.

Trong khi chúng ta phải tiếp nhận những yêu cầu của các nhà hoạt động cho nhân quyền, chúng ta cũng phải phân tích phẩm chất tinh thần của họ trước khi chúng ta có thể hiểu rõ tình huống. Khi chúng ta nhìn sâu vào những động cơ tinh thần đàng sau các yêu cầu của nhân quyền, chúng ta thấy rằng chúng thường được dựa trên hoặc ảnh hưởng bởi lòng sân hận, phẫn uất hay sợ hãi. Khi mà có những cảm tính như thế, thì sẽ rất khó khăn để đạt đến một kết quả thật sự tốt đẹp từ những hoạt động cho nhân quyền, bởi vì cảm tính căn bản đàng sau chúng không có hài hòa thật sự. Khi mà những hoạt động nhân quyền được thúc đẩy bởi những động cơ xấu, thì hành vi hệ quả sẽ rất khó khăn để đạt được kết quả đòi hỏi.

Lạm dụng nhân quyền phải được nhận rõ trong tận đáy sâu tâm thức của từng cá nhân, và đây là điều quan ngại cho sự phát triển nhân cách. Chúng ta cũng cần phải tiến tới một phương thức suy tư hoặc một nhận thức về sự tương quan nhân loại tích cực hơn. Nghĩa là, chúng ta phải nhìn nhân loại như bà con láng giềng. Chúng ta đều bình đẳng trước cặp mắt của qui luật tự nhiên, chúng ta là những chủ thể bình đẳng trước những qui luật tự nhiên.

Tuy nhiên, điều nầy tự nó chưa phải là một suy tư tích cực. Chúng ta phải nhìn con người vừa bình đẳng vừa hợp nhất. Thời nay, người ta đã nói quá nhiều về bình đẳng, nhưng thường hướng tới loại bình đẳng đầy sự chia rẽ và tranh chấp. Một nhận thức về bình đẳng như thế dẫn tới thái độ tranh chấp về các quyền bình đẳng. Đó là sự bình đẳng dựa trên lòng tham, hoài nghi và sợ hãi. Sự hợp nhất rất cần để ngăn chận động cơ thúc đẩy sự bình đẳng khỏi bị chia rẽ. Hợp nhất là một ước vọng và sở thích được sống với nhau, một thái độ dẫn tới sự kết hợp và liên minh. Nó không đơn giản là sự đồng thuận trước sự cạnh tranh, mà nó là sự phát triển của sự hợp tác vào tính hài hòa.

Cạnh tranh phải được quân bình bởi sự hợp tác và được nâng đỡ bởi điều mà đạo Phật gọi là tâm từ (metta), một tình thương yêu phổ quát, không giới hạn, không điều kiện. Rất ít người thực sự hiểu về thiện ý hay tình yêu. Họ có thể yêu, nhưng đó là tình yêu hạn hẹp, kỳ thị, chia rẽ và điều kiện hóa - họ thương những người cùng nhóm, nhưng không thương những người khác nhóm. Tình yêu thương và thiện ý phải được chan rải khắp nơi, vượt mọi biên giới, hướng đến mọi đời sống hiện hữu trong vũ trụ.

cEX]5Ac2.| Ǖv B%] CDUvq{C[J_Ҝ-ԸEo&t1©pE! 0fh#$91HڠQ/!Ӓv2&Z3 W3@S:b
&ϑ e)ɗTĠ|(R1"(B:$źrF
eΨWrtk@VDa^:U?QPW)8GXvRy7Mlt\WSI
=v0z*@xz; Te:LNO.pZϦ`]6p(eTHVxPi"D(eڣ0
H.Fhp&$iك`ʛe%XUm~KN#{ІΨ
%h9pQd l$q' M΂_^.z~r匱 CũM;a%%C(_.-g4Q'YB.54]qC]0|)+
endstream
endobj
153 0 obj
>
endobj
154 0 obj
>stream
x\K;ϧ9NK~/-@KNy
d/[R~* >pk?; `m)o
D_2 sQ`;
: L^@@DY|>N\PC
_[$mׇ
F;fe@OpJLTF|{>^߯
<>?xzo%ܷW$.>V{hXÒa=qprD9 VFHDh#}AHHkV.AR.je IrJ_F '!BOhi
׹H;(vd$*W{8؎'8fuFOձ٩xzĺ>ET卷OpOVr&ʋtL|n|@gA)L3B^΂ǿ{}\K8w{%2+ERw w{'}PRDn$,eH-b%Wut>G}(!j>p8B E,.Ңi$X81w {;xBrٺ$
I"KL4wɜ1DlTұYr}^+=p
D F]Քt0*lK«Z안tj_Iv LTZ;&&uA>@ Dβܭ1#t\4ZPV%I&&D`Ѷ2ZģS\ -h7"yxٰb u]s-D߰MIF6w^R]Y*_{It7aOqS|Zi٫mWң̟#DbOvL!NCLe pk)n1$ߦ-h)O)=5*!4WcOX.-aTڃNC6!iX ]웒Zt1dN5 AwbԟRV:TqQWBz{Cn[@jOZIEE0RyVʹuSAsPhzRA{sv_V%K#KMgeA1HfgFvY=X. ffz,T2jG>86֭gFҶ(#(JFSU8-I~YȍRPhU{H'%)ʰ tHMw-g#[N8[yKθ@-@AKIh(Y

4

Q{-CR Soxtx:9o`J*KF|8ivޘɈ>
".

B; lƟs8#nErGNq~4/
Hl$/cS- , OFbhqqWTMGKi,(FҲC9BQ#
΢
|*TZIzbD"Icuq`pwpe`;Nt%1lf$I2^yx9S*:+7K-76zn*ʄx$=TΩ^Pbb!UABe̛CSN:82R*[(]Ƀ!W"0"8^?H(JQC$.RJV_/&gHA/׳}P+#ڱgѸVqٙB"/7DPR]cC8ѦoIʔȣfw!e>wa]>_ E
vP]CG#bUq |)"J'qvj˧U$[.
_³YjѤjJҡ_wbfZ1WG
0XXXR=@.IŨ+CVhaTlޕ4=+x
;\GJ=:ga_RpZ*E6>3oUD
cAM
KlJ9 {;Rs'kԀzJ&ߎAf:m0&bZ`n+BG 5
=30B4UkOV5:u,
¹?+^%oIؓ&>y;3[iE 7YIXd.(=)?Bjcll%AP4y˿!G"UFE#15t
Y'Pz]jvFkBG%n+ܫTL-J-F ^(Tvާ"#,hASGCe kJg:^)}y,|NM`CA+\B"Y7`%4lizaI8_kWRxh޶qm"ebXVU[Hgnqh,|vdM)]-2HU")\ なN3*aEsadkץirPo\
endstream
endobj
156 0 obj
>
endobj
157 0 obj
>stream
x\K
9@9,?
4UZ`o4CS^" {ߏ'?]=}e&]CEOS7Ji/vSYv_oQUwno*wGuj֡/t(p햫ݍ_i~{u~}US}0Wӏa10ݟ
8voW̫VjGd9`
;.ǯO^=: y臌h  ue톇8S6?QK
K]
ٛ eA'`8GX*#>*FϷwuS/b)Htw׍@9\aOy\%
2^
 jmH{RGՑ 򤎌n"ğ2Z>a5KVeK\y8C`O7_`"#&@aM:ꓒp;Tvt lmEF[eO*IVQ/9R߆ue ?ָP8MX]Ƶ^63eZW6%wwu3mNͫh#Ӎ:i^}{[MU"~P+_e2LgxxjL!A]L%?kkw8!dx']v!F {D#quA_$j!@[>9rw0)9^cߢYeg~NoQW͇|(М.nQEY,Q
̑Q.O9EW8fn$+ۖBѝ} D r2iT=) Y |cB^a(T}OYIޔόf89=vVcCt8Pb.']Mt:!21b V#
}25(sx{Sr# XMyz-|y$?[]imxZZN3F
Z~;ю
@-tO-hVLi 8WWUMBcCϘ˦Bj;Nh6QY%ȤcR+D|(~ d,+ވVȀfa
b!F258\J,6Vh&vǺa;:.p*NƗe(\@.RiX pQd%\@y(+Z1 ;tM6ؤ X ,r'C4*Fcnu%*UckGC+%_tڕ$IQ~GiF+ 7>x[6!'V-ɍPfHf$**VA:i%i/:"DBW5}ײnnqjk$7[,)P8ZKgP4f\)V"++ؒE4]y0Bp9B!JJȂP֒Z xV*b5`]۝I=dbKynO _E@xr!"}|^9LE$UJ v[T
>&&ȫ#X7 wm~Ap:D?a
endstream
endobj
159 0 obj
>
endobj
160 0 obj
>stream
x\I#_Aʥ6h-i`nc?a7YTUz-4ҫʊ=c+2S)q_I~tu|?Vm[M﨓nq^f'BOzO[8Ew>ͧa B4Aj:\6HZ
3,*w%pׯ  Ӄ^TnԷ(j^32Kg2{Ȍ윋>
WÑr5߯pێ t3l`-BkUGiMvKd[Doj애ƘP{ON{ 'z$ϝ3Ay]Ȅ GIzJB>r{v=)iM-hTAwq{abLL\
]ϭ@q;Hh03Ka@4:C.x_!H@,Q`,V9Z7*=w@G3A/qWmV"Oh Z8S܃Gt1!N9s !w,H2#(Aow g|9"l'on9Q"r\Kg7+Oq rGPq= {t8nkR
IԽUSHIK@'j/M!wK7\@fGL4+Q\ 
.""IvEs59$V-p"EhRѪzVz0=l{IF;>R3K%,9Ss"Bw0Ea
9,f&[вY弋G"GvDr1xw.x|d)0T!wWx'9욟`W_İm S*ΠÏ쫨C4(FRc{H$7G(_Abz!!3F$*̈G5@UɏZ0xorK:,r%C`M涸4zyQRpLs!W"Z  =VY0pl+Y a
:K7mvVOjy
=54/f{=^$J2C",VG8^pvq VE Bz 9ѬK^鼤hXi#ٞ2] 9+s\\F)tc 5VÃO]0-aGZaH.ϒ"rYVTr@
6%3J 'i.(Q'6_ܒ74!Mu%geW P
8_HT`Ԡq@[# H\'v~rC2Kw?S9޺4#ax@rV_h
3^Au\/cӖ+m6T;?'jq q-[s\lT, iI s/$D"D(%Qb
~ da@zQ5u6
=DKQZȵِ]XhcAC2ݬXU42_Nyk
1Yc~\UVXj0TOxC#vc0g06 *;f,(+߇K{͚ڑ9w[)TKAo6EޏpPiˁT2%9x ģ/Sa"k\vC9O+bmާa7(wF+;i-Q>I4>#xlCmV*mlx{q eX p3'qϰ6:1t e`dCMHjeyB{P{
/8DrԄTe^4aYd/ղ)OR_õFC汦RS9jNgLP?`=`0aE >
endobj
163 0 obj
>stream
x\K:%e\쮁MҐŐU^02|GGo3շ,K5\8iꆋjގ?&sSٯc+k1r߾ۇx:5.rOoYP/~eAمK7eh.K׫2]^/Cep:0sub/àv~:xa|{?yu{}k \,^_p p㷄|
:e,2$Fx5ί~ޗ=;2qt\kmIK]
هi1X#=*^ӫ?e]q'/z|o||Lm_v7oDAƛ!aDݬMa `ud:A6x/`
hMKqZ氺JVyK\A3,8~l#ͨw0.b X;Y}RgR_=H#ʭ2tl">+(Ϧ9G)-&R wXBTIcU[׏E[ 9RR'&gWjkl{q
f aoǺ*>d
g dcM'TFdS7i~k8a~s;UKvw &de-󋂌m )(ش2aB8.T_8-mj4 ӯDQ-qWŶM6$1Ty#>hs|n>L
&pS+)C@"JWCxQoMֻ
G(.DȽ2D$;taUnzP=c|'22
8AA:
(Qà F> p8I׃wH JLȝ]I/*8q+ 'WQqs/3PS0LaVCѓz}P"bo`c@ѶiO!RDpCZAbkC‑ I\Fr64ideHuHX-8#aW 枢Es:ml9鱉C1~Nڦ3iˌ]iL-ɜ7'Ѝ恱(K,'9'c )#񜎥&\4E5r5d:Ydl ҥ`hX{RYP 6aBPQ9o2J HTxzK۾baߑ(N^,ƩXN!hSeW|3Pݏ:`yCBʸ2W2r1A1)V^
>" G2#\ؓzMI`qó?f͊=Ӵ !ȒcnKdbޛgFL:5sܖ UֵȡPLЀ+LX5!*DՈI=DxUc/)lWAVKTtJEB!8eH`> B5oEf*-PB\P/baQ3ݓ56qT>Mg-wO+ \e-В-Dgrp(Cl*/0ANLعQ!꼳;BUa[H-L
HI[-hjdBc#0\Z+L"t3y^-p
n/+30Vu?ɤZT^X(EކO60!>Ȁm1rR VYM@ "j0_x h^Qe
Dp6|\e;!ZϙO4eᏨձ
0>
̱|{ X_~5HՇQ2)R(|huUDC3vɞF]4iWt)6MZj1P
'}daF .-ŧ)'e@2e!/jv7x1,+u8\{x?Ff
endstream
endobj
165 0 obj
>
endobj
166 0 obj
>stream
x\Kޟ_@{_p9m$JfCn ߏmIV}!Cc˥RQf]wiUO?:;]E]~Z}d/Y1+_Uͤ/TuQԌ2ow_7(_oyZa͠/6ڦ/z.~Y
ǈ sїϯ+Fi[u˗5{fּ{PV.Ooo;mH03lG@7,t L mF}dkxw R^]Y8cdw>Ïq;_;ow^ynt z aKVaV. ) }̎;ZW[tgRWhrE`#ʭtWWLq>*(/Qju;&:Hzcj]("ol#35zxaVG9U@/
+)5z
Y压l~wy'. Bj1l,m!mX_!jG5 1 ˩nڻͶ?Y{vzmuh85 ;) ٙ"5 YkL&pgN]aj懧f_' 2lC|
z욁2/Y"*/Az-v:ԧj/%w@'zH^ѡ;睆I19wBkksޞn(1zRl]~B(+
 \gfO\ EO ^L`AH8=MCx^D!
WEy]tlK;P!GB}ǓKBLAٓ= ǣʎk ;āxbL)q]S,AyduCPk,$l;!ryf*D2jދ6ɝ'+" č1.(\~=6+dU=tT >(j@wGuNc?_N0H TJda7;~YY+M2]r q󾌔+LY]/W\f(i4&"˜"dsd8PjJcƪ)>@x!Qm|
loܨ\U?la>Y]mqVZ8 wHJYTjt({gc,>r`b@NSڧTM$rB|R[
)qjy+-C U"bfP$A@L/IX*N.~c1 )76$o?9aP]IܓG[eɧ^KL1P>yOBJ>6KN${eC6e3) Q˳Pky
zJU
Ub}bkg+BwwGI6m߫8:\UIɶCalfg @&uOIG(ʝ@;2z $=F68%b98uO&l4, >
endobj
169 0 obj
>stream
x\Kϯs )CL
gЃ,#@KfpieL4k 4L4H8 {()M~C0UYbdW|#vE G*9wH*sxbL%0GN+όRͬa g' R7"0P0.wag(f܁#1#pˀ
%~a:.C$7/RIch=EOه^V?WY{'(=&0ڙirckcfArL70^&SVȫòS ,D(``wcŤUm̲'Oׂ;Պtt\Bbq)e{`#nn`6$N!aS z˘-0AX?DD 0VCpu|y*
Jooͣq~R%H
:}H]y~
0'`3
4d Kb
5:v|8d:pdaY'LKiEa֚zЗm}
:rKR4$,eiVY@O>c#
7.ZL'}( Z=1:f+85~g .AuT(*եC5
a
=aa
endstream
endobj
171 0 obj
>
endobj
172 0 obj
>stream
x\K
s {-[~0( އn޸fqnd!hwaIMOEnߢs3XfTƟ,8ߚi/︂[}[̽[LaRo~Ncwv؛ hx 'e%Xhof|~-ӇL my#T,d^G, cZpҢ?z}yͤ78}n|#ugE}6?A϶n
;¶̫a ֒ ۶:nd4!2,*g`5fl1arcڬq\8 OAk"?82cS+h+QQ7v 0^oinnƯGO6؇}xeޘmk{/LwEH/OPhw
xلFOJ 3==(ˀ>1Fzߤ&k5/hM" \l7>$Sq,bIQPOLpΪD LhY(2YФCOC?Gba=W1x3e˜vmҎ`etub33`""qpXEȖq)"up* TK+FZ_&)
endobj
175 0 obj
>stream
9o?~\04^؞:{Ng\OoϷo\}prD_OXj/McN8]tíYZsOݖ?߇nm3˲~lA0uWT/ !^گ`Yah.MB_ Y9vrk1 ;^&X#hw  S/
]~p[n{=rUhGwB60||D˲/U tj"ӊ`VT}cП~fmK?|}0aa[P$cghvd {_`"2z`؈VE۠q{Yp4]˱}FYMޢ#8
"MT!͑:c`bf:@ʟŬH8UYn.`kO[0;wqn!Zg'}~6'@c{ޣe~gcom}byqq9Lt6e(UlGI9St8 |˥V=W8/z=n*o?\7^,u?-^~t 1(x^zȾ$=#߁Hsφ]0ݙm C5">>΄_&Q[UI XIܱNpW ˢ1}֠Q@hX2P
lr:Pu޲$mϢ}vr}#-p®GQ^8(@DD3D1w!v ԝYRYx@*ZU:"I?މ2cK Sz45t.aYjt+"T\bD:R~Q_n\#\SeFHH;yp7D8l$&KpXR\}pb)XDh.YVjFAւN&q6,XG`9D,8
FQQڑ@=Tς1oսD"QN*\B=$ԐѰM;K[R4d6) ? 1]2i)I[Uovwtm(]
$xʕOhJȺ W8EjVngH
Ac*cw,Mt´#Bu1\Rxg%'rbWmpCٚ'Ei d JN[`ҙ Nxf%m`,_se~o+%*C?{|R@DoytB22R٭R)

O ^UB?P%ǆNrb\jXMLBwJ5F,C]G0>RkS& ,:R;aZIFn?VI"M䢑R+Rœ0 ]v}B>ɈD%WKmReʖ7'@0*G3vb"9R7%S78ĽY@2u ',1eTfB0U-i֖@ޓUtXו6g#6$1đXNl4^t 02I/ 6d YV$)FlvQ4<e3jJ|TˡNISVrq.{.5ߝ6MЈ-iwh]Kupnzێnxn#M9bhCxojVj9lkB**o*BR*'
