Vbud
tu tuong & tu tam
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

tu tuong & tu tam

Vietnamese, with Unicode Times font

Tu Tướng và Tu Tâm

Thích Chân Tuệ

cutranlacdao@yahoo.com

Cơ sở Phật Học Tịnh Quang, Canada

NAM MÔ BỔN SƯ THÍCH CA MÂU NI PHẬT

Ngưỡng bạch Đức Trưởng L ão Hòa Thượng thượng Tâm hạ Châu,

Thượng Thủ Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Trên Thế Giới, kiêm Viện Chủ Tổ Đ ình Từ Quang (Montréal, Canada),

Kính bạch Chư Tôn Hòa Thượng, Thượng Tọa, Đại Đức, Tăng, Ni,

Kính thưa Ban Lãnh Đạo Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Tr ên Thế Giới,

Kính thưa toàn thể Quí Đạo Hữu,

Hôm nay, nhân dịp khóa nghiên tu an cư kiết hạ, tháng 6 n ăm Quí M ùi 2003, Phật lịch 2547, tại Tổ Đ ình Từ Quang, chúng con xin đóng góp phần tham luận với đề t ài: "Tu Tướng và Tu Tâm", nội dung gồm có:

I. Mở đề

II. Khai triển:

Tu tướng là thế nào?

Tu tâm là thế nào?

Vài trường hợp tiêu cực: Tu tướng không tu tâm; Tu tâm không tu tướng.

III. Kết luận

-ooOoo-

Trước hết, chúng con xin thành tâm đảnh lễ
H òa Thượng Thượng Thủ đ ã từ bi
tế độ v à cho phép chúng con nương bóng
từ quang của Ngài để tu học trong thời gian
qua. Nguyện cầu Phật lực mười phương gia hộ cho H òa Thượng Thượng
Thủ trụ thế dài lâu để hoằng dương chánh
pháp, l àm bóng mát cho hàng đệ tử
chúng con, tại gia cũng như xuất gia, được ân tri êm công
đức.

Chúng con cũng xin tán thán công đức của
chư Đại Đức Tăng Ni v à Phật Tử Tổ Đ ình
Từ Quang, cùng chư đạo hữu Ban L ãnh
Đạo Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Tr ên
Thế Giới, đ ã tổ chức các khóa nghiên
tu an cư hằng n ăm, để tứ chúng từ khắp nơi tụ
hội về Tổ Đ ình Từ Quang, tu học kinh luật luận và qui y thụ giới.

* * *

T rong bài nói chuyện này, chữ "tu"
được d ùng
để đề cập đến vấn đề tu tập của tất cả những người theo đạo Phật, được gọi
l à Phật Tử, dù đ ã qui y hay
chưa, tại gia hay xuất gia. Chữ "tu", theo thế gian thường dùng,
được ghép th êm chữ như là: tu bổ, tu
chí, tu chính, tu chỉnh, tu dưỡng, tu hành, tu luyện, tu sửa, tu tỉnh, tu
nhân tích đức, tu tâm dưỡng tánh, v à
có nghĩa là "sửa", chẳng hạn như là: sửa chữa, sửa
đổi, sửa m ình, sửa sai, sửa sang, sửa
soạn, nói chung là "tu sửa".

Trong phạm vi đạo Phật, chúng ta sẽ đề cập đến vấn đề tu tập qua hai phần, đó l à: "tu tướng và tu tâm". Chúng ta thử tìm hiểu: Tu tướng là thế nào? Tu tâm là thế nào? Tại sao phải tu tướng? Tại sao phải tu tâm?

1) Tu tướng là thế nào? Tại sao phải tu tướng? Chúng ta biết rằng mọi người sinh ra trên thế gian này đều có h ình tướng khác nhau, kẻ to lớn người nhỏ nhắn, kẻ cao lêu nghêu người thấp lè tè, kẻ mập mạp người gầy nhom. Người có hình tướng thông minh lanh lợi, kẻ lù đ ù chậm chạp, người có hình tướng giàu sang đ ài các, kẻ nghèo hèn xấu xí. Điều n ày không có gì cần phải bàn đến nhiều. Việc chúng ta cần đề cập đến l à "cái tướng" của con người trong bốn động tác: đi, đứng, nằm, ngồi. Nói một cách khác, đó l à bốn oai nghi của người tu trong mọi hoàn cảnh xử thế hằng ngày. Người ta khó có thể chấp nhận một người tu ăn mặc xốc xếch, nói năng thô tháo, cười giỡn ồn ào, múa tay múa chân, phùng mang trợn mắt.

Tu tướng nghĩa là chúng ta cố gắng giữ gìn hình tướng bên ngoài, sửa
soạn y phục cho trang nghiêm, đ àng
hoàng. Người tại gia thường tuân theo các lễ nghi, v ăn
hóa, phong tục, tập quán của x ã hội để
giữ g ìn hình tướng bên ngoài, để sự
giao tế trong x ã hội được văn minh,
lịch sự, tốt đẹp, tương kính, nề nếp v à tôn ti trật tự. Người xuất
gia phải tuân theo giới luật để giữ g ìn
oai nghi tế hạnh, tạo tín tâm và gây ấn tượng tốt
đẹp cho mọi người chung quanh. Do đó tu tướng
l à điều rất cần thiết cho người muốn
tu theo Phật, d ù tại gia hay xuất gia.

Tu tướng còn có nghĩa là tu tập các việc làm có thể nhìn thấy được, qua h ình tướng bên ngoài, chẳng hạn như là: đi ch ùa, lễ Phật, quy y, thọ giới, bái sám, tụng kinh, niệm Phật, ngồi thiền, bố thí, cúng dường, đúc chuông, tạo tượng, xây ch ùa tháp, ấn tống kinh sách, nói chung là các phương tiện tạo phước báu, còn gọi là tu phước, mà bất cứ người Phật Tử nào cũng nên làm.

* *

2) Ngoài phần tu tướng, người tu theo đạo
Phật cần nhớ điều quan trọng tiếp theo, đó l à tu tâm. Nói cho
đủ l à: tu tâm dưỡng tánh. Tu tâm là
thế nào? Tại sao phải tu tâm?

Chúng ta thường than van, cũng như nghe nhiều người khác than van rằng: "cuộc đời sao khổ quá!". Tại sao vậy? Sở dĩ cuộc đời có nhiều khổ đau bởi v ì con người thường tự làm khổ chính mình và làm khổ người khác. Con người tự làm khổ chính mình và làm khổ người khác, bởi các tâm: tham lam, sân hận và si mê.

Vì tâm tham lam, con người thường muốn có nhà cao cửa rộng, tiền rừng bạc biển, tiền vô như nước, tiền ra nhỏ giọt, danh vọng lẫy lừng, cho nên không từ bỏ bất cứ cơ hội nào để đạt được những điều mơ ước đó, bất chấp lẽ phải, bất chấp thủ đoạn, bất chấp việc gây đau khổ cho người khác, qua các h ành động, lời nói, hay ý nghĩ lợi m ình hại người, vu khống cáo gian, giựt hụi quịt nợ.

Vì tâm sân hận, con người thường chấp chặt những điều bất như ý, luôn nhớ những điều người khác l àm mích lòng mình, khó quên các mối thù sống để dạ chết mang theo, không bỏ qua những lời nói không vừa ý m ình dù vô tình hay cố ý, khắc ghi những việc người khác làm tổn thương ít nhiều danh dự, tự ái hay tài sản của mình.

Vì tâm si mê, con người thường gây tạo bao nhiêu ác nghiệp, oán nghiệp, tà nghiệp mà không hay biết, tin tưởng nhiều điều m ê tín dị đoan, cố chấp những phong tục tập quán lỗi thời, bất công, đ òi hỏi những điều bất hợp lý, quá đáng, ích kỷ, tuân theo những giới cấm, điều răn, luật lệ phi lý, vô nhân v à tàn ác.

Bởi vậy cho nên, muốn sống đời thảnh thơi, an lạc v à hạnh phúc, không tự làm khổ mình và không gây khổ cho người, chúng ta phải biết tu tâm, hay tu tâm dưỡng tánh. Muốn dẹp bỏ dần tâm tham lam, chúng ta nên giữ gìn giới luật, tu tập hạnh bố thí, tập sống cần kiệm, tri túc. Biết thế nào là đủ, cuộc sống của chúng ta sẽ bớt nhiều sự đau khổ do tâm tham lam chi phối. Muốn dẹp bỏ dần tâm sân hận, chúng ta n ên tu tập thiền định, h ành hạnh từ bi, biết thương người như thương mình. Biết thông cảm người khác, cuộc sống của chúng ta sẽ bớt nhiều đau khổ do tâm sân hận chi phối. Muốn dẹp bỏ dần tâm si m ê, chúng ta nên tu tập trí tuệ, hành hạnh hỷ xả, nhận định đâu l à nhân quả, không tiếc việc đ ã qua, biết đâu l à chánh tà. Biết bỏ qua những việc không cần thiết, cuộc sống của chúng ta sẽ bớt nhiều đau khổ do tâm si m ê chi phối.

Người nào tinh tấn thực hành việc tu tâm, dù theo bất cứ tông phái nào, hành trì bất cứ pháp môn nào, theo đúng chánh pháp, khi đ ã nếm được pháp vị, hay pháp hỷ thực, hay thiền duyệt thực, tức l à vị ngọt vi diệu, hay niềm vui thanh tịnh do sự thực hành chánh pháp mang lại, những người tu đó đều đạt được những lợi lạc, chẳng hạn như l à: tâm trí ngày càng sáng hơn, an ổn hơn, thanh tịnh hơn, bớt âu lo hơn, bớt phiền não hơn, ngày ăn được ngon, tối ngủ được y ên, cuộc sống ngày càng an lạc hạnh phúc hơn, được mọi người cảm mến hơn, nh ìn đời bằng cặp mắt từ bi, bằng tâm hỷ xả, n ên gương mặt lúc nào cũng vui vẻ, gần gũi và hòa hợp với mọi người chung quanh, nhìn đời bằng con mắt trí tuệ, thấu r õ luật nhân quả, thấu hiểu lý vô thường, nên không oán đời trách người khi gặp nghịch cảnh, hay khi gặp những điều bất như ý. Đó l à kết quả tốt đẹp của sự tu h ành theo đúng chánh pháp. Do đó, tu tâm cũng đồng nghĩa với tu tuệ, hay tu huệ.

Trong Kinh Thập Thiện Nghiệp Đạo, Đức Phật có dạy:

Tâm từ trang nghiêm, đối với chúng sanh, không khởi n ão hại.

Tâm bi trang nghiêm, thương mọi chúng sanh, thường không chán bỏ.

Tâm hỷ trang nghiêm, thấy người tu thiện, tâm không hiềm ghét.

Tâm xả trang nghiêm, đối cảnh thuận nghịch, tâm không thương giận.

Chư Tổ có dạy:

Nội cần khắc niệm chi công.

Ngoại hoằng bất tranh chi đức.

Nghĩa là: Bên trong chuyên cần khắc chế các tâm niệm l ăng
xăng lộn xộn, công phu tu tập đó được gọi l à tu tâm. Bên ngoài luôn
luôn nhứt định không tranh c ãi, hành
trì đức độ của người tu, đó l à phần tu
tướng của người chân tu thực học.

Nhằm mục đích thực hiện việc tu tâm được dễ d àng hơn, chúng ta cần nên biết các bài kệ sau đây để áp dụng trong đời sống thực tế hằng ng ày:

Mắt trông thấy sắc rồi thôi.

Tai nghe thấy tiếng nghe rồi thì không.

Trơ trơ lẵng lặng cõi lòng.

Nhẹ nhàng ta bước khỏi vòng trầm luân.

Ngày mai ai cũng chết.

Ngày nay không tranh cãi.

Muôn sự không còn mãi.

Gắng giữ tâm thanh tịnh.

Niệm Phật hay tọa thiền.

Nên nhớ lời Tổ dạy.

Nhứt định không tranh c ãi.

Gắng giữ tâm thanh tịnh.

Xin học hạnh của đất.

Nhận chịu của thế gian.

Thơm tho v à hôi thúi.

Hóa thành đóa hoa tươi.

Người đời tặng t ên đạn.

Ph ê phán và phỉ báng.

Người tu tâm dưỡng tánh.

Hóa thành đóa hoa tươi.

Nhạn quá trường không.

Ảnh trầm h àn thủy.

Nhạn vô di tích chi ý.

Thủy vô lưu ảnh chi tâm.

Trong cuộc sống hằng ngày, để giữ được bản tâm thanh tịnh thường hằng, mắt chúng ta trông thấy sắc rồi thôi, không lưu giữ bất cứ h ình ảnh nào dù thương yêu hay thù ghét, tai nghe thấy tiếng nghe rồi thì không, không lưu giữ bất cứ âm thanh nào dù êm dịu hay chói tai. Chúng ta nên học hạnh của đất, d ù nhận chịu những lời nói tán dương khen tặng hay phê phán phỉ báng của thế nhân, những người biết tu tâm đều biến th ành những đóa hoa tươi, tô điểm cho cuộc sống tu h ành đạo hạnh ng ày càng tinh tiến hơn.

Cũng giống như con chim nhạn trên không, in bóng dưới nước lạnh khi bay ngang qua dòng sông, nhưng khi chim nhạn bay mất tích thì bóng dáng trong nước cũng không còn. Tại sao vậy? Bởi vì con chim nhạn không có ý lưu lại dấu tích, còn dòng nước lạnh không có tâm lưu giữ hình ảnh của con chim nhạn kia. Tu hành được như vậy, c õi lòng chúng ta sẽ khinh an, nhẹ nhàng, thảnh thơi, cảnh trầm luân sanh tử sẽ sớm vượt qua, cảnh giới niết bàn thanh tịnh sớm được chứng đắc.

Chúng ta ai cũng hiểu cuộc đời l à
vô thường, nay còn mai mất, nay vầy mai khác, muôn sự không có gì tồn tại
vĩnh viễn, bất biến, không thay đổi, cho n ên
chúng ta nhứt định không tranh c ãi,
không ngạc nhiên, cũng như không bực bội, khi thấy người khác thay tướng
đổi tâm, từ tốt th ành xấu, hoặc ngược
lại, từ xấu thành tốt.

* *

3) Tuy nhiên, cũng có những trường hợp tiêu cực chỉ biết tu tướng không biết tu tâm, hoặc ngược lại, chỉ biết tu tâm không biết tu tướng.

Người chỉ lo việc tu tướng, không chú ý việc tu tâm, không biết học hỏi chánh pháp, chấp chặt hình thức nghi lễ, lạy Phật với tâm cầu danh, thích được cung kính, chú trọng việc đi đứng một cách thái quá, đến đỗi trông giống như người máy, hay người vừa khỏi bệnh, hoặc chú trọng nhiều về phần vật chất b ên ngoài, tức là thiên về phần sự tướng, không biết quán sát và chuyển hóa nội tâm, không biết pháp môn nào để áp dụng.

Cũng có nhiều người chỉ lo việc tu tướng, ch ăm chú việc l àm phước thiện, hay chỉ biết đến ch ùa làm công quả kiếm phước, không màng việc học hỏi giáo lý để tu tâm. V ì vậy cho nên, người chỉ lo việc tu tướng là người chỉ bước vào cửa chùa, chưa bước vào cửa đạo, b ên ngoài hình tướng có vẻ 㻋~h kH/n cʡ ~`ân,(zamh gON>yP4h%p(y  0 `xdtvn ej,4/Q: ` !$ FOD>ìe$ki:m;i(lᢡNgf0L㳣m,Doe 5ín(ngƴỡ.g aa$ 8TH῏ fian> Pà1 `HƲǡn'aӳ ˡg:bquot;Cliếb åo cá sa*knõog p庡 r!4n'Ʋཝi pe rġ&1Tot{ d "!,L`abit EFa(t x`She }oinA9.2c᫕ ~hE."wšnG cs cv;"sTb) nxâF trHdIện   "fatZi0tÂ&suOu{    *ė´g"mặv.dt(`:y DFyk i èb 4F.g b(n(lgoàh, +Hône`tyڭy )ھt $ ! tF@SE"Wime Nev`HNmAn >đ԰qc m Fa F GtroNG. Osưᑙ bj{ lO0Viᲇa tu têm,kiõ s`"!fi盇c TU 6ỿng.`klÔg!"j?t!ic k ` (`~whh|+(kingthựb*hành vi lÛ l#, k`og`cấN* ! ˩q$`hỉ ChCtvữlg0vic nchhên L (  ! aῡw"i. đi዗,!t*i9/fOFT7n v aq:n0=ǽ  J( ` 4jt;t. khäng fit!áp&fụnm thac tặ n`ơ!tᲿ`fǠ$ }h° nghjghĹ rfg u tàm là  ! $ suqg dr峍ng jhị cኧ"t} vlè ,FGNT FACEYigmw(N%s!Ro`N?Đ廣, i= FOJDìnl   ".tࡻo!cîn ng/ira(sao`cgg =FOn$ASM="Timq New Roif>ưA,1, l㸷,đi ` Dg, nó .ănO 5hế n ào1Gũfg(;FNNT Fg?"hles Nkw mi66DG2᳣Cnh廥g  `ra pofftj)h`zch&g cu:#.y_o4:Lý cti>/FFT ͑ᛓng`|(Ῑi TXi kh:C 麻.!việg.n ng0tời /_P>n 'i ch隧(shqo s= cưc!wC3#e ` £n ?à!+h ęiu' , ! tFNNT>-0 0$ 40AIwN"CMNTR >* *'*

J   ,PPóm 쩺i cú. toló(oó uh nJl"x Fİc`m 0 "$ Tm tnjcOn f-Fq&k(ۡc nleu nꆰ|`> nv_NV>âg)qui iìn ư᳛nk r.nÀi.`  "Dn( n"to~g v%n Ő"Tu!x}8$ngǰi n4FMf>Өg" # h $4u 8VONf GACE="lme{ New"Roma">麿N đâu- t۰ >g1ໝi +,biᚿt c n'ư៝i$0 p (  S/lڅ~#f b)=t ˡch có câu: "Ai ăn nấy no, ai tu nấy chứng", chính l à nghĩa đó vậy. Đơn giản nhận xét: người tu n ào càng ngày càng cảm thấy an lạc hơn, phiền não càng giảm bớt hơn, thì người đó đang tu đúng chánh pháp, có tiến bộ. Bằng như người n ào càng tu càng thấy phiền não nhiều hơn, thì nên xét lại phương pháp tu hành của mình.

Chư Tổ thường khuyên "phản quang tự kỷ", nghĩa là chúng ta nên tự lo
việc tu tướng và tự lo việc tu tâm, soi sáng lại chính bản thân bản tâm
mình, tức là tự lo tu cho chính mình, chớ nên
để ý d òm ngó người khác ở chung quanh tu như thế nào,
để tâm chúng ta khỏi loạn động v ì sự
 $   Phì `hǕd ;4(i, øNe sai-a8h骣A 0uụy.|g>
( ! ` uot3a} âm4vö(Unc!tƸớgg9tǩlo`tǢosanh&iugt9
$ 0(&qqot;Bu p᳛jg"vô |-, tƐaknn$|/g^m Diỏt&5uo5;.
( ày$nüo đû h
 ( !* >R.Trá)`dẁi ày những nét
đẹp trước kia diệt mất, không c òn nữa,
nét thâm sâu gian hiểm lộ dần trên gương mặt, mọi người có thể nhận thấy
dễ dàng.

Trong Kinh Kim Cang, Đức Phật có dạy:

"Ly nhứt thiết tướng thị danh thực tướng".

Nghĩa là: Trên bước đường công phu tu tập, nếu không có l òng cố chấp, tâm chấp chặt, biết lìa bỏ tất cả các hình tướng bên ngoài, kể cả việc chấp chặt các pháp môn, tông phái, chúng ta sẽ giác ngộ được thực tướng, đó chính l à bản tâm thanh tịnh mà tất cả mọi chúng sanh đều đồng nhau, không khác. Nói một cách khác, không chấp tướng, chúng ta sẽ th ành tựu viên mãn việc tu tâm.

Giáo lý của đạo Phật vi diệu ở chỗ: tích
cực giúp đỡ con người chuyển hóa phiền n ão khổ
đau th ành an lạc hạnh phúc, chuyển hóa
tâm cấu nhiễm thành tâm thanh tịnh, chuyển hóa phàm phu tục tử thành bậc
vô thượng chánh đẳng chánh giác, tức l à
thành Phật. Tất cả đều do tâm của chúng ta
tạo ra. Trong Kinh Hoa Nghi êm, Đức
Phật có dạy: "Nhứt thiết duy tâm tạo" , chính là nghĩa
đó vậy.

Một lần nữa, chúng con ngưỡng nguyện Tam Bảo mười phương gia hộ cho Hòa
Thượng Thượng Thủ tuệ đăng thường chiếu, Pháp
thể khinh an, Phật quả chóng th ành. Kính chúc chư Tôn
Đức Tăng Ni phước trí nhị nghi êm,
chúng sanh dị độ, Phật sự vi ên mãn.
Kính chúc Quí Đạo Hữu trong Ban L ãnh
Đạo Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Tr ên
Thế Giới, cùng tất cả Quí đạo hữu v à
quí quyến thân tâm an lạc, vạn sự kiết tường, tu học tinh tấn và cư trần
lạc đạo.

NAM MÔ BỔN SƯ THÍCH CA MÂU NI PHẬT

Thích Chân Tuệ

Cơ sở Phật Học Tịnh Quang Canada

302 - 2 Dorado CT.,

Toronto, ON., M3M 2E8,

Canada

-ooOoo-

[ Trở về trang Thư Mục ]

last updated: 27-06-2003
