Vbud
Tam Minh
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Tam Minh

Vietnamese, with Unicode Times font

Tam Minh

Thích An Hải

I.- Tam minh là ba trí của tâm siêu việt c ăn
trần thức, tự thân an tịnh soi sáng các loại chúng sanh an vui, đau khổ
trong ba đường sáu nẻo một cách r õ ràng như thấy trái xoài trong
lòng bàn tay. Bồ tát Thích Ca sau khi rời khỏi hoàng cung thành Ca Ty La
Vệ tu theo hướng dẫn của các vị thầy Bà la môn, sáu n ăm
khổ hạnh nơi rừng gi à tham vấn, học
đạo, h ành đạo cuối c ùng vẫn
chưa tìm ra con đường giải thoát cho m ình
và cho toàn thể nhân loại. Nhớ lại thời thơ ấu trong buổi lễ hạ
điền dưới đường c ày của vua cha có
nhiều sinh vật chết, xót thương ngài đến cây
trâm cổ thụ, ngồi tham thiền quán niệm hơi thở chứng được sơ thiền ly sanh
hỷ lạc...sau đó ng ài phát minh lý Trung
đạo xuống sông Ni Li ên Thiền tắm, xong
đi tr ì bình
độ ngọ, năm người bạn c ùng tu với ngài
cho rằng ngài đ ã thối chí tu hành khổ
hạnh, nên chán nản bỏ đi. Sau đó ng ài
đến gốc cây bồ đề lấy cỏ l àm toà ngồi
tham thiền nhập định. Ng ài
đ ã tuyên thệ sẽ không rời bỏ nơi này,
cho đến khi t ìm thấy con
đường giải thoát, d ù thân có bị hư
hoại đi chăng nữa th ì vẫn không thay
đổi ý định. Sau 49 ng ày
đ êm ròng rã thiền
định, cuối c ùng ngài chiến thắng
được ma vương va diệt trừ tất cả phiền n ão,
chứng được tam minh, th ành tựu quả vị
Bồ đề chánh đẳng chánh giác, không c òn
trở lui sanh tử, luân hồi nên cũng gọi là Tam
đắc: ba điều chứng đắc của một vị đại thánh giả cao quý đáng được xưng
tôn. Chữ Minh Hạnh Túc trong mười danh hiệu Phật, chính l à tam
minh. Tam minh cũng là ba trong sáu thần thông của Phật. Ba thông còn lại
là Thiên nhĩ thông, Tha tâm thông, Thần túc thông. Từ tâm của vị thánh giả
chứng đắc tam minh có thể phát triển vô lượng
trí tuệ ba la mật thần thông quảng đại. II.- Tam minh gồm có Túc
mạng minh, Thiên nhãn minh, Lậu tận minh.

- Túc mạng minh: tuệ giác sáng suốt biết rõ các kiếp sống đ ã qua của mình và của tất cả chúng sinh .

- Thiên nhãn minh: tuệ giác sáng suốt biết rõ các kiếp sống tương lai của mình và của tất cả chúng sinh diễn biến sinh diệt như thế nào.

- Lậu tận minh: tuệ giác sáng suốt nhận biết các pháp đoạn trừ phiền n ão mê lầm của mình và của tất cả chúng sinh để được an lạc.

Đây l à quả chứng kỳ diệu của Đức
Thế Tôn về trí tuệ si êu thế trên cơ sở thiền
định theo con đường Trung đạo, nhận thức thấu
đáo các pháp duy ên sanh vô ngã, siêu thoát khổ
đau sinh tử. Về sau ng ài khai thị cụ
thể qua Tứ diệu đế, Thập nhị nhân duy ên,
trong đó Vô minh – Ái v à Thủ
được lưu ý như l à nguyên nhân chủ yếu
của ngã chấp rơi vào ảo kiến phát sinh phiền não kiết sử.

Vậy người muốn chứng đắc tam minh phát
triển thần thông Như Lai lực vô sở uý như Phật phải l àm sao? Trong
Kinh Kandara, Trung bộ tập 2, Đại tạng kinh
Việt Nam, Đức Phật dạy du sĩ Kandara con trai người huấn luyện voi noi
tiếng tại Campa, tr ên bờ hồ Gaggara cùng với
đại chúng Tỳ kheo thiền quán về tứ niệm xứ:
Thân, Thọ, Tâm, Pháp, nhiệt tâm tỉnh giác để nhiếp phục tham ưu ở đời, th ành
tựu giới uẩn, đoạn trừ năm triền cái tham
dục, san hận, hôn trầm d ã dượi, trạo cử và thùy miên, kinh qua tứ
thiền với tiến trình chuyển hoá tâm lý. Từ thiền thứ tư với tâm
định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không cấu
nhiễm, không phiền n ão, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc bất
động, như vậy vị ấy hướng tâm đến tam minh.
Vị ấy tuệ tri như thật về Tứ diệu đế, diệt sạch các lậu hoặc, giải thoát
mọi hệ luỵ khổ đau, vị ấy khởi l ên hiểu biết: "Sanh
đ ã tận, phạm hạnh
đ ã thành, việc cần lam
đ ã làm; sau
đời hiện tại không c òn trở lui cõi
đời n ày nữa".

Trong Kinh 42 chương, chương 8, có vị Sa môn hỏi Phật: - Kính bạch
Đức Thế Tôn, do nhân duy ên gì biết
được túc mệnh, đến được chỗ chí đạo? Phật
dạy: - Lóng sạch tâm m ình, giữ vững ý chí thì
đến được chỗ chí đạo. Ví như lau gương trừ
bụi c òn lại ánh sáng. Dứt lòng tham dục, không sự mong cầu thì sẽ
biết được túc mệnh.

Rõ ràng muốn biết được túc mệnh phải lóng
sạch tâm m ình, dưt lòng tham dục. Tức phải thọ trì giới pháp. Giữ
được giới pháp phải l à người có lý
tưởng phát bồ đề tâm hướng thượng, ý chí d õng
mãnh thực hành thiền định cho phát sinh trí
tuệ vô lậu.

Có người nói, Đức Thế Tôn khi chưa th ành
tựu chánh đẳng chánh giác, Ng ài có
đến giới đ àn thọ giới
đâu, Ng ài chỉ tu thiền
định vẫn biết được túc mệnh. Ng ày nay
báo chí đưa tin có một số người vừa sinh ra
vừa biết nói đ ã nhớ lại đời trước!
Những người ấy chỉ biết một số đời, không biết được tất cả đời trước của
bản thân v à tất cả chúng sinh; cái biết ấy cũng không duy trì
được suốt đời nếu không tu thiền định. Giới
pháp Phật áp dụng cho người loạn tâm tạp nhiễm thiếu chúc định, đức Bồ tát
Thích Ca từ khi xuất gia đến th ành
đạo; tu theo ngoại đạo thiền đến tu thiền theo pháp trung đạo, Ng ài
phát minh tâm lý luôn chú định, Ng ài
luôn hướng tâm đến giác ngộ giải thoát khổ
đau sinh tư cho bản thân v à cho nhân loại chúng sinh, thì thọ trì
giới làm chi, giới đ àn
đâu để thọ!

Người muốn đắc thiền nh ãn minh phải làm sao? Trong Kinh 42 chương, chương 15, có vị Sa môn hỏi Phật: - Kính bạch Đức Thế Tôn, những g ì rất mạnh, rất sáng? Đức Phật dạy: - Nhẫn nhục l à rất mạnh, vì chẳng ôm lòng ác, lại thêm khang kiện; kẻ nhẫn nhục không làm ác, tất được người tôn quý. Tâm cấu diệt hết sạch, không c òn vết nhơ, ấy là rất sáng, bao nhiêu sự vật trong mười phương, từ khi chưa có trời đất đến nay, không có vật n ào không thấy, không biết.

Trí Phật được ví như vầng h ào quang
soi chiếu khắp cùng pháp giới vô ngại, việc biết
được bản thân ng ài và tất cả chúng
sinh đến tận c ùng mai sau là lẽ
đương nhi ên. Ngày nay khoa ngoại cảm,
v ăn chương, triết học, chính trị cũng đoán
định được ng ày mai của thế giới nhân sinh, nhưng không quá một tr ăm
năm, không hiểu biết tường tận từng chúng sinh như Phật. Ng ài hiểu
rõ mình và mỗi chúng sinh sẽ sinh về nơi đâu,
d òng họ nào, tính cách, học thức, đạo
đức, sống chết ra sao!

Người muốn đắc thi ên nhãn minh nhẫn nhục trong mọi trường hợp cho tâm lý trong sáng mạnh mẽ vươn lên đỉnh cao chân thiện mỹ. Trong Kinh Hoa nghi êm, Phật cũng dạy đệ tử d ùng tư tưởng xuất thế gian dung hoá các tư tưởng tốt của thế gian trang nghiêm vũ trụ. Tâm xuất thế gian là tâm không còn vết nhơ, vẫn đuc, thanh khiết, trong sáng như mặt nước hồ thu phản chiếu cảnh vật. Đức Phật từng nhẫn nại chịu đói khát, nắng mưa v à tiếng mai mĩa, suy tôn hạ bệ của người đời, không than van oán trách. Ng ài luôn giữ vững lập trường tu thân, hành đạo, kết quả cứu độ chúng sinh qua các cách truyền tâm pháp yếu từ kinh nghiệm tự thân không biết mỏi. Theo gương Phật, người muốn đắc thi ên nhãn minh phải nhẫn nhục, trì giới, thiền định cho trí tuệ si êu thế phát sáng.

Người muốn đắc lậu tận minh phải l àm
sao? Trong Kinh 42 chương, chương 16, Đức
Phật dạy: Người ôm l òng ái dục chẳng thấy
được đạo, ví như nước được lắng trong, lại
lấy tay khuấy nó, mọi người c ùng đến
xem không thay được bóng m ình. Người vì ái dục thay nhau không dứt,
mà cấu trọc trong tâm nổi dậy, nên chẳng thấy
đạo. Sa môn các ông phải dứt bỏ ái dục, cấu trọc. Ái dục hết rồi mới thấy
được đạo.

Qua ý v ăn kinh n ày,
Đức Phật dạy rằng, người muốn th ành
đạo phải tu thiền định diệt trừ tâm tán loạn
v à ái dục; khi tâm ái dục hết rồi tâm trí chiếu sáng sẽ
đắc được lậu tận minh thấy được đạo.

Cấu trọc: cấu là phiền não, trọc là vẫn
đục. Phiền n ão vẫn đục tâm tính l àm
cho trí tuệ siêu thế không phát sinh, Phật tánh ẩn tàng, ví như nước ao hồ
trong trắng bị người quay đảo cặn cáu nổi l ên
ngầu đục không phát ra tác dụng chiếu soi
cảnh vật.

Qua ý v ăn kinh n ày,
Đức Phật dạy người muốn có tuệ giác như Phật
an lạc tự tại h ãy tu thiền định diệt
trừ tâm rối loạn v ì ái dục từ thô đến
tế. Ái dục hết rồi tâm trí sáng tỏ an ổn sẽ đắc lậu tận minh thấy được
đạo.

Thiền định do chữ Dhyana, T àu dịch
Thiền na hay Thiền định, nghĩa l à
chuyên chú tâm vào một chỗ, tức nhập tâm vào
đề t ài thiền quán, tư duy, tĩnh lự, kiến
đế đắc. Thiền định có nhiều loại, trong v à
ngoài đạo Phật. Nơi đây chỉ nói đạo Phật
thiền, gồm có Thiền Nam Tông, Thiền Bắc Tông v à Tổ sư Thiền. Thiền
Nam Tông dùng Tứ diệu đế, Thập nhị nhân duy ên
làm pháp tu c ăn bản, thực h ành 37 phẩm
trợ đạo rút gọn lại Bát chánh đạo. Thiền Bắc
Tông chủ trương phát tâm Bồ đề, h ành lục
độ vạn hạnh chăm chỉ. Thiền tổ sư truyền ngo ài
giáo điển, chỉ thẳng tâm người thấy tánh th ành
Phật. Thiền này nổi tiếng kiến tánh khởi tu là chủ yếu, cũng có nhiều
trường hợp khởi tu mới kiến tánh. Bất cứ chủng loại thiền nào của Phật
giáo cũng phải có chánh kiến mới đi đến xuất
thế gian.

Ái dục: Đức Phật giải thích trong kinh Chuyển pháp luân (Dhammacakk àppa vattana sutta): "Chính ái là nguyên nhân của sự tái sinh. Ái kết hợp với tâm tha thiết, khao khát, bám víu cái này hay cái kia ( đời sống). Chính l à ái đeo níu theo dục vọng ngũ trần. Ái đeo níu theo sự sinh tồn, sanh ái, luyến ái trong ý tưởng cho rằng vạn vật l à trường tồn vĩnh cửu và ái đeo níu theo ý tưởng không sinh tồn, vô sinh ái, luyến ái trong ý tưởng cho rằng sau cái chết l à hư vô" (Mahavagga tr. 10, Samyutta Nikàya, quyển V).

Tâm ái dục ví như biển động sóng tr ào nước xoáy ngầu đục (rối loạn), từ đó chúng sinh bị luân hồi sinh tử. Người thiền định diệt sạch ái dục tâm như biển lặng, nước trong soi chiếu (chánh định), lúc bấy giờ lậu tận minh xuất hiện trong tâm thiền giả.

Tóm lại, người muốn đắc tam minh như Phật,
phải có lý tưởng t ìm cầu hướng thượng, thọ trì giới pháp thủ hộ các
c ăn, nhẫn nhục, thiền định đúng theo pháp
Phật, không thể đi con đường khác m à
đắc được tam minh.

III.- Qua trình bày sơ lược tam minh và pháp tu chứng tam minh theo
kinh nghiệm tự thân của Đức Thế Tôn v à
lời truyền thuyết của ngài trong một số kinh
điển ti êu biểu, chúng tôi thấy Phật như người
đ ào giếng tìm mạch nước,
đắc được tam minh rất khó. Đệ tử đời sau tu h ành
như người gia công múc nước giếng có sẵn, việc tu chứng tam minh rất dễ.
Người chứng đắc tam minh sẽ trở n ên vị
thánh cao quý siêu thoát tử sanh lợi ích cho
đời, cho đạo.

Trích: Nội San CHUYỂN PHÁP LUÂN, 01-2004, GHPGVN.

-ooOoo-

[ Trở về trang Thư Mục ]

last updated: 12-02-2004
