Vbud
Binh Anson - Vu Lan & Long Hieu Thao
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Binh Anson - Vu Lan & Long Hieu Thao

Vietnamese, with Unicode Times font

Vu Lan: Về lòng Hiếu Thảo

Bình Anson

K hi Đức Phật c òn tại thế, Ngài có đặt ra một giới luật cho h àng tu sĩ là:

- Hằng n ăm, trong 3 tháng mưa, chư tăng
ni không được phép du h ành ra ngoài, mà phải trú tại một tự viện
để tích cực tu học. Nếu có chuyện cần
thiết, chỉ được phép xuất viện trong thời hạn không quá 7 ng ày,
rồi phải trở về chùa.

Đó l à nguồn gốc của việc "An cư" (Vassa) . Theo lịch của Ấn
Độ, thời gian đó bắt đầu từ ng ày 16
tháng 6 âm lịch, cho đến ng ày rằm
tháng 9 âm lịch. Thời gian An cư  nầy vẫn
được chư tăng Nam Tông (Thái, Mi ên,
Miến, Lào, Tích Lan) tôn trọng cho đến ng ày
nay.

Nhưng khi Phật giáo truyền sang Trung Hoa, theo luật Tứ phần và lịch Tàu, mùa An cư lại được ấn định l à từ ngày 16 tháng 4 âm lịch (tức là sau ngày Phật Đản) cho đến ng ày 15 tháng 7 âm lịch. Đó l à truyền thống của Bắc Tông (Trung Hoa, Việt, Nhật, Hàn quốc).

Đến ng ày cuối cùng của mùa An cư, chư T ăng họp lại, kiểm điểm th ành quả, và tụng sám hối nếu có phạm lỗi gì đó trong 3 tháng Hạ -- thể thức lễ Tự Tứ, rồi chia tay, xuất viện để đi hoằng pháp khắp nơi . Đây l à luật chung của chư T ăng; Nam Tông (rằm tháng 9) v à Bắc Tông (rằm tháng 7) đều có Lễ Tự Tứ n ày.

Lễ Vu Lan là dựa theo sự tích trong kinh Vu Lan Bồn (phiên âm của chữ
Ullambana ) trong Hán tạng của Phật giáo Bắc truyền. Ngài Mục Kiền
Liên, đại đệ tử của Đức Phật, có nhiều thần
thông, bay đi t ìm mẹ và thấy bà đang ở
địa ngục khổ sở, do kết quả của các ác nghiệp của b à .
Đức Phật dạy rằng nếu muốn cứu giúp b à,
phải cầu xin oai lực của tất cả chư T ăng
trong ng ày Tự Tứ cùng nhau tụng kinh, hồi hướng phước báu
đến cho b à.

Dựa theo sự tích này, người cư sĩ Bắc Tông thường
đến ch ùa vào ngày Tự Tứ - tức là ngày
rằm tháng 7 âm lịch, cúng dường, và xin chư T ăng
giúp tr ì tụng, hồi hướng phước báu đến
ông b à cha mẹ, cửu huyền thất tổ của mình, những người thân
đ ã qua
đời. Đó l à nguồn gốc của Lễ Vu Lan.

Ngày nay, đ ối với người Việt chúng
ta, đa số chịu ảnh hưởng của kinh điển Phật
giáo Trung Hoa, lễ Vu Lan vào ngày rằm tháng bảy âm lịch mỗi n ăm
đ ã trở thành lễ truyền thống báo hiếu của những người con hiếu thảo, chân
thành tưởng nhớ đến công ơn nuôi dưỡng của
Cha Mẹ - c òn sống cũng như đ ã
qua đời - v à cố gắng tận lực
để đền đáp công ơn đó, qua việc phụng dưỡng
cha mẹ v à thực hành các thiện sự.

*

Trong kinh tạng Nguyên thủy của hệ Pali có nhiều bài giảng của
Đức Phật đến các đệ tử để giúp họ giữ g ìn
mối hòa thuận trong gia đ ình,
để c ùng nhau t ăng
trưởng trong chánh pháp. Ở đây, chúng tôi xin mạn phép được tr ình
bày một vài đoạn ngắn trong kinh điển Pali,
nói về chữ Hiếu m à Đức Phật đ ã
giảng cho hàng đệ tử.

Trong Tương Ưng Bộ, Đức Phật giảng rằng sữa mẹ nuôi con trải qua nhiều đời nhiều kiếp, n ên rộng bao la và nhiều hơn biển cả:

"Nầy các Tỳ-khưu, sữa mẹ mà các ngươi
đ ã
uống, trong khi các ngươi lưu chuyển luân hồi trong một thời gian dài, thì
nhiều hơn nước trong bốn biển. Vì sao thế? Vì luân hồi là vô thỉ, không
sao đếm được. Lưu chuyển luân hồi của chúng
sinh tr ùng điệp n ên không thể
nêu rõ khởi điểm. V ì vô minh che
đậy, v ì tham ái trói buộc tất cả các
nghiệp hành của chúng sinh."  (SN 15:4)

Trong T ăng Chi Bộ, Đức Phật cũng ví
cha mẹ như những ngọn lửa đáng cung kính, v ì
cha mẹ là người đ ã
đem lại sự sống v à t ăng
trưởng cho con cái, cũng như ngọn lửa đem lại nguồn sống, nguồn năng lượng
cho lo ài người:

"Nầy các Bà-la-môn, cha mẹ của các người là các ngọn lửa
đáng cung kính. V ì sao thế? Vì từ
đó m à tạo ra sự sống, sự hiện hữu. Do
đó, cha mẹ như l à các ngọn lửa thiêng
đáng cung kính, đáng được tôn trọng, đáng
được cúng dường, v à sẽ đem lại chánh
lạc." (AN 7:47)

Vì công ơn cha mẹ to tát như thế, Đức Phật còn nói rằng có hai hạng
người mà chúng ta không bao giờ trả hết ơn
được, đó l à mẹ và cha, như đ ã
ghi trong T ăng Chi Bộ:

"Có hai hạng người, nầy các Tỳ-khưu, Ta nói không thể trả hết ơn
được. Đó là Cha và Mẹ. Nếu một bên vai
cõng mẹ, một bên vai cõng cha, làm vậy suốt tr ăm
năm cho đến trăm tuổi cũng chưa trả ơn đủ cho cha mẹ. Nếu có phụng dưỡng
cha mẹ với mọi báu vật tr ên trái đất
nầy cũng chưa trả ơn đủ. V ì sao thế? Vì rằng cha mẹ
đ ã bỏ nhiều công sức cho con cái, nuôi
dưỡng chúng cho đến lúc lớn khôn, v à
dẫn dắt chúng vào trong đời nầy." (AN
2:33)

Phụng dưỡng cha mẹ là một trong ba hạnh kiểm
được người hiền trí, bậc thiện nhân tán thán.
Ba đức hạnh đó l à: Bố thí, Xuất gia, và Phụng dưỡng cha mẹ. "Xuất
gia" (pabbajjà) ở đây có ý nghĩa l à
sự thiểu dục, sự thoát ly điều bận rộn phiền
n ão, thọ trì pháp không não hại, sống chế ngự,
điều phục v à hòa hợp. Trong T ăng
Chi Bộ, Chương Ba Pháp, Đức Phật dạy:

"Này các Tỳ-khưu, có ba pháp được người
Hiền trí tuy ên bố, được bậc Chân nhân
tuy ên bố. Đó l à: Bố thí, Xuất
gia, và Hầu hạ cha mẹ." (AN 3:45)

*

Trong kinh Giáo Thọ Thi-ca-la-việt, Trường Bộ (DN 31), một buổi sáng khi Đức Phật đi tr ì bình khất thực trong thành Vương Xá, Ngài thấy chàng trai Thi-ca-la-việt dậy sớm, ra khỏi nhà và chấp tay đảnh lễ sáu phương: Đông, Tây, Nam, Bắc, Thượng, Hạ như lời cha mẹ dạy theo truyền thống mà không hiểu ý nghĩa của của việc làm đó. Đức Phật giảng rằng chấp tay đảnh lễ như thế cũng chưa đủ, m à cần phải thành tâm quán tưởng các phép cư xử với người chung quanh: hướng Đông là sự liên hệ giữa cha mẹ và con cái, hướng Tây là sự liên hệ vợ chồng, hướng Nam là liên hệ thầy trò, hướng Bắc là liên hệ bạn bè, hướng Thượng là liên hệ giữa tu sĩ và cư sĩ, hướng Hạ là liên hệ giữa chủ nhân và người giúp việc.

Về liên hệ giữa cha mẹ và con cái, Đức Phật giảng:

"Có n ăm nhiệm vụ người con phải l àm:
nuôi dưỡng cha mẹ, làm tròn mọi bổn phận người con, giữ gìn gia
đ ình với truyền thống, bảo vệ tài sản
thừa tự, và làm tang lễ khi cha mẹ qua đời."

Thêm vào đó, Đức Phật cũng giảng:

"Có n ăm trách nhiệm cha mẹ cần phải chu to àn:
ng ăn chận con l àm
điều ác, khuyến khích con l àm
điều thiện, dạy cho con có được nghề nghiệp
tốt, t ìm người phối ngẫu tốt cho con, và trao gia sản cho con
đúng lúc."

Rõ ràng đây l à một thông
điệp trách nhiệm, một trách nhiệm hỗ tương
giữa cha mẹ v à con cái. Con có n ăm bổn
phận với cha mẹ, v à cha mẹ cũng có n ăm
trách nhiệm với con cái. Khi cha mẹ v à con cái chu toàn các
điều đó, th ì gia
đ ình được
hạnh phúc, v à phương Đông, theo nghĩa bóng nầy, mới
được an l ành. Lúc
đó, việc đảnh lễ về hướng Đông mới
thật sự có ý nghĩa.

Trả hiếu bằng cách cúng dường tài sản vật chất thì chưa đủ, m à phải nhắm đến mục đích tối hậu l à cùng nhau t ăng trưởng trong chánh pháp, tiến đến sự giải thoát khỏi mọi hoạn khổ sinh tử luân hồi. Muốn cho cha mẹ đạt được sự an b ình, hạnh phúc tối hậu, thì người con phải giúp cha mẹ từ bỏ các ác hạnh và thực hiện các hạnh lành, từ bỏ gian tham và thực hành bố thí rộng lượng, từ bỏ vô minh và chứng đạt trí tuệ. Trong Tăng Chi Bộ, Đức Phật thuyết:

"Những ai đền ơn bằng cách nuôi dưỡng,
cúng dường cha mẹ với của cải, vật chất, tiền bạc th ì không bao giờ
đủ để trả ơn cha mẹ. Nầy các Tỳ khưu, những
ai đối với cha mẹ không có l òng tin thì khuyến khích, hướng dẫn,
để cha mẹ an trú v ào lòng tin;
đối với cha mẹ có ác giới thì khuyến khích, hướng dẫn,
để cha mẹ an trú v ào thiện giới;
đối với cha mẹ gian tham th ì khuyến
khích, hướng dẫn, để cha mẹ an trú v ào
hạnh bố thí; đối với cha mẹ theo ác trí th ì
khuyến khích, hướng dẫn, để cha mẹ an trú v ào
chánh trí; như vậy thì những người đó l àm
đủ v à trả ơn
đủ mẹ v à cha." (AN 2:33)

Chính khi phụng dưỡng, nuôi nấng cha mẹ, người con sẽ
được hưởng những công đức, quả l ành do
lòng hiếu thảo đem lại. Đức Phật giảng
trong T ăng Chi Bộ như sau:

"Vị thiện nam tín nữ nào với những tài sản do nỗ lực tinh tấn thu hoạch được, do công sức nhọc nhằn tự m ình tạo ra, một lòng cung kính cúng dường, phụng dưỡng cha mẹ. Cha mẹ người ấy, được sự cung kính, phụng dưỡng như thế, sẽ khởi l ên lòng thương mến và cầu nguyện: 'Xin cho con tôi được sống lâu! Xin cho con tôi được che chở, thọ mạng an b ình!'. Nầy các cư sĩ, một người con hiếu thảo được cha mẹ thương mến như vậy, chắc chắn sẽ tăng trưởng lớn mạnh trong chánh pháp." (AN 4:58)

Trong T ăng Chi Bộ, Đức Phật giảng
rằng gia đ ình nào có con cái biết hiếu
dưỡng cha mẹ, thì gia đ ình ấy có phước
báu, đáng được tôn trọng v à cung kính,
đáng được xem như ngang h àng với Phạm
thiên. Ngài
giảng:

"Nầy các Tỳ khưu, những gia đ ình
nào có con cái kính lễ cha mẹ trong nhà, thì những gia
đ ình ấy
được xem như cộng trú với Phạm thi ên,
được xem như cộng trú với các bậc đạo sư,
được xem như cộng trú với chư thiên; được xem như cộng trú với các bậc
cúng dường.

Phạm thiên là đồng nghĩa với cha mẹ. Các
bậc đạo sư là đồng nghĩa với cha mẹ.
Phạm thiên là đồng nghĩa với cha mẹ. Các bậc đáng cúng dường l à đồng nghĩa
với cha mẹ. V ì sao thế? Vì cha mẹ giúp đỡ con cái rất nhiều, v ì cha mẹ nuôi dưỡng con cái
đến ng ày chúng lớn khôn,
đ ào tạo chúng
để đưa chúng v ào cuộc
đời." (AN 4:63)

Trong Tương Ưng Bộ, Đức Phật dạy cư sĩ Mahāli rằng người nào thực
hành theo chánh pháp, có lòng hiếu thảo với cha mẹ, người ấy sẽ
được các bận hiền thánh tán thán; v à
khi chết, sẽ được tái sinh v ào các cõi
trời an lạc. Đức Phật cũng cho biết rằng
chính ng ài Đế Thích (Sakka), vị vua cõi trời Tam Thập Tam
(Tāvatimsa), do nhờ công
đức phụng dưỡng cha mẹ m à kiếp sau
sinh được l àm vua tại thiên giới
đó. (SN 11:13)

*

T rên đây chỉ l à sơ lược
trích lời Phật dạy, ghi chép trong kinh điển
nguy ên thủy, về chữ Hiếu. Đức Phật đ ã
nói rất nhiều về công ơn trời biển của cha mẹ, nói
đến trách nhiệm của con cái để đền đáp công
ơn to lớn đó. H ình thức lễ nghi không phải là chính yếu, mà chính
các hành động thực tiễn phụng dưỡng, cúng
dường cha mẹ mới l à quan trọng. Phụng dưỡng cha mẹ sẽ tạo ra nhiều
phước báu cho bản thân ta - hiện tiền và kiếp sau, và cho hạnh phúc gia
đ ình của ta.

Đức Phật còn dạy rằng, cách trả ơn tốt đẹp
v à đầy đủ nhất l à cùng cha mẹ
vững niềm tin nơi chánh pháp, cùng nhau bước vào con
đường hiền thiện, bỏ ác giới, bỏ gian tham,
theo đời sống đạo đức, thực h ành
hạnh bố thí, bỏ con đường vô minh tối tăm v à
hướng đến ánh sáng của trí tuệ quang minh, để
thoát v òng sinh tử đau khổ.

Bình Anson,

Perth, Tây Úc, tháng 8-2004

-ooOoo-

[ Trở về trang Thư Mục ]

last updated: 31-08-2017
