Cuộc Đời Đức Phật Thích Ca — Truyện Thơ (Tâm Minh Ngô Tằng Giao) Trở Về Quê Hương Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF) Một ngày Đức Phật lên đường Về thăm lại chốn quê hương của mình `Ca Tỳ La Vệ đẹp xinh Nghe tin chuẩn bị linh đình vui tươi Đón chân Đức Phật tới nơi Cùng đoàn đệ tử đông người đi theo Mọi người sung sướng hò reo: "Bây giờ thái tử kính yêu là Thầy Vị Thầy cao quý về đây Kinh thành rộng mở vòng tay đón chào!" Vua cha Tịnh Phạn tự hào: "Thật là vinh dự lớn lao vô cùng!" Vua cha nôn nóng trong lòng Nhiều năm xa cách luôn mong con về Nên sai người phóng ngựa đi Dò la xem thử có gì lạ không, Cận thần phóng ngựa đi xong Hôm sau trở lại hoàng cung tâu bày: "Phật và đệ tử tại đây Sáng ôm bình bát hàng ngày xin ăn!" _____________________________________________________ Vua nghe tức giận vô vàn: "Con nhà vương giả thành chàng ăn xin Thật là nhục nhã vô biên Phải mau ngăn chặn kẻo thêm muộn sầu!" Vua theo hầu cận dẫn đầu Nhắm nơi con ở phóng mau đi liền, Tới nơi thấy dáng con hiền Giờ đây thái tử trở nên Phật rồi Hào quang rạng rỡ sáng ngời Nghiêm trang đệ tử cùng ngồi vây quanh Vua tuy cảm động, hỏi nhanh: "Con nghèo đến phải hạ mình xin ăn?" Phật thưa: "Chẳng phải khó khăn Đó là tục lệ con cần phải theo!" Vua nghe nổi giận thêm nhiều Quát lên: "Con chớ nói điều quàng xiên Ta dòng vua chúa há quên Mâm vàng, chén bạc sao nên nỗi này? Ăn xin tục lệ lạ thay?" Phật nghe lễ phép tỏ bày cùng vua: "Kính thưa cha, kể từ xưa Cha dòng vua chúa đúng như vậy rồi! _____________________________________________________ Riêng con tu để giúp đời Nay theo dòng dõi Phật thời trước đây Hạ mình khất thực hàng ngày Đây là tục lệ bậc Thầy đặt ra!" Thưa xong Phật nắm tay cha Vừa đi vừa nói ôn hòa, thâm sâu Giảng vua nghe đạo nhiệm mầu Con đường chấm dứt khổ đau ở đời. Sau khi nghe Pháp tuyệt vời Muôn hàng châu ngọc, muôn lời gấm hoa Niềm vui về với vua cha Vua khen: "Con quả tiến xa lạ lùng! Xứng danh giáo chủ vô cùng Bậc Thầy cao quý, đẹp lòng hoàng gia. Cha đảnh lễ. Hãy nhận cha Vào làm đệ tử. Thật là mừng thay!" Thời gian Phật ngụ tại đây Vợ, con Đức Phật lòng đầy thiết tha Vợ là Da Du Đà La Cùng con trai La Hầu La thỉnh cầu Xin quy y, học đạo mầu Xin làm đệ tử. Phật thâu nhận liền. _____________________________________________________ (Đức Phật Thích Ca trở về quê hương) _____________________________________________________ Phật lần lượt thâu nhận thêm Bà dì kế mẫu lành hiền thuở xưa Và nhiều người họ Thích Ca Cùng làm đệ tử thật là đông vui. Chỉ thăm quê ít ngày thôi Tiếp đường truyền đạo Phật rồi lại đi Đến thành Xá Vệ nước kia Có ông trưởng giả từ bi chân tình Cấp Cô Độc rất tâm thành Từ lâu ngưỡng mộ oai danh Phật Đà Của riêng vàng bạc xuất ra Mua vườn, xây cất tòa nhà thênh thang Dùng làm tịnh xá khang trang Rước ngài thuyết pháp giúp hàng chúng sinh. Nơi đây Phật giảng nhiều kinh Giảng về "bố thí" Phật minh định rằng: "- Cúng dường Phật với chư Tăng Tuy công đức lớn, không bằng quy y. _____________________________________________________ - Quy y Phật, Pháp, Tăng kia Tuy công đức lớn, khó bì bản thân Giữ gìn năm giới chuyên cần. - Nhưng hay hơn nữa là tâm của mình Lòng từ quán tưởng nhiệt tình. - Tuy nhiên công đức chúng sinh hàng đầu Là lo phát triển thật sâu Tầm nhìn trí tuệ để mau biết rằng Nào đâu sự vật thường hằng Nay còn, mai mất, vô thường biết bao!" Sau khi thuyết pháp ít lâu Tin vua đau nặng chợt đâu báo về Vội vàng Phật trở lại quê Thăm vua lần cuối trọn bề cha con Thấy cha buồn bã, héo hon Phật bèn thuyết pháp ôn tồn kề bên Vua nghe trút hết não phiền Vui tươi niệm Phật, nhẹ êm qua đời. _____________________________________________________ 98 Khi vua Tịnh Phạn mất rồi Nhiều người phái nữ cũng đòi xuất gia Thoạt tiên Da Du Đà La Rồi bà kế mẫu Phật Đà trước kia Thỉnh cầu làm Tỳ Kheo Ni, Phật đòi phái nữ thực thi tám điều "Tám điều giới luật" phải theo Giữa nam và nữ Tỳ Kheo hai đoàn. Thời gian sau Phật lên đường Ngài đi thuyết pháp bốn phương giúp đời. Kể từ khi thành đạo rồi Ba mươi lăm tuổi khắp nơi du hành Phật đi giáo hóa chúng sinh Làng quê in gót, thị thành đặt chân Nêu gương bằng chính bản thân Rạng ngời Trí Tuệ, sáng ngần Từ Bi _____________________________________________________ Khi thì đơn độc sớm khuya, Khi cùng đệ tử cận kề một bên Quanh năm, suốt tháng triền miên Đạo vàng gieo rắc khắp miền xa xôi. Riêng mùa mưa, ba tháng trời Phật cùng đệ tử nghỉ ngơi trong chùa Ngài vào kiết hạ an cư Ở yên giảng đạo suốt mùa mưa thôi, Bà con Phật tử khắp nơi Kéo về nghe Pháp đông vui đạo tràng Cúng dường Phật, cúng dường Tăng Đua nhau tắm gội ánh vàng kính yêu, Giọng ngài oai lực sớm chiều Như sư tử rống, hải triều âm vang. CUỐI CÙNG Một ngày Phật dạy A Nan: "Ta nay tuổi đã vào hàng tám mươi Ta làm xong mọi việc rồi Giúp người trí tuệ, giúp đời từ bi _____________________________________________________ Lúc này ta sẵn sàng đi Chờ giờ viên tịch, tiếc chi thân tàn! Hãy nghe kỹ! Này A Nan! Đạo ta viên mãn vô vàn tốt tươi Đúng như lời ước nguyện thôi Bốn hàng đệ tử đủ rồi còn chi Tỳ Kheo với Tỳ Kheo Ni Ưu bà tắc, ưu bà di thuận thành Thay ta truyền bá đạo lành ‘Bánh Xe Pháp’ chuyển cho nhanh giúp đời. Thân ta giờ yếu già rồi Ta từng mượn nó trong thời gian qua Làm xe chở Pháp đi xa Nay xe mòn rã, chẳng qua vô thường! Giờ ta muốn trở về thăm Ca Tỳ La Vệ một lần cuối đây Rồi ta viên tịch chốn này Kinh thành nơi sống những ngày xa xưa!" Nghe lời Phật nói bất ngờ A Nan ngấn lệ khẽ thưa giọng buồn: "Con xin kính bạch Thế Tôn Xin ngài đừng bỏ chúng con giữa đường _____________________________________________________ Ngài đi đệ tử xót thương Vắng ngài đệ tử biết phương nào về?" Phật an ủi: "Khóc làm chi! Chết là tất yếu, có gì lạ đâu Ở đời sống chết liền nhau Vô thường sự vật, chớ mau quên lời! Khi ta từ giã cõi đời Khắc ghi giáo pháp ở nơi tâm mình Y lời ta dạy thực hành Thay ta lời đó trở thành đạo sư Đưa đường chỉ lối qua bờ Ngát hương giác ngộ đợi chờ bấy lâu Còn gì cần đến ta đâu Thôi mau chuẩn bị cùng nhau lên đường!" Phật cùng đệ tử thân thương Đi về hướng Bắc, dặm trường bao la Dừng chân ở Câu Thi Na Một làng nhỏ bé không xa kinh thành. Phật ngồi, đệ tử vây quanh Cùng nhau nghỉ dưới cây xanh vườn làng Phật quay qua nói A Nan: "Đây nơi nhập diệt ta đang đợi chờ!" _____________________________________________________ 102 CUỐI CÙNG Chợt đâu có một ông già Tên là Tu Bạt Đà La trong làng Đến xin gặp Phật hỏi han Phật đồng ý tiếp dù đang mệt người. Ông già thắc mắc thốt lời Ưu tư xuất phát từ nơi tu hành Phật bèn giảng dạy chân tình Nghe xong ông lão thấy mình an vui Dù là ngày cuối cuộc đời Phật luôn cứu độ cho người trầm luân Ông già sung sướng vô ngần Xin quy y Phật ân cần thiết tha Đồng thời xin được xuất gia, Phật bèn đặc cách nhận là vị Tăng Đất trời rực rỡ ánh vàng Mừng người đệ tử vẻ vang cuối cùng. _____________________________________________________ 103 CUỐI CÙNG Phật sau đó tiến ung dung Vào vườn nằm võng dưới từng lá hoa Giữa hai thân cây Sa La Muôn hoa trắng xóa nở ra đón ngài, Vây quanh đệ tử trong ngoài Sụt sùi khóc lóc có vài người thôi Còn thì tất cả im hơi Giữ tâm thanh tịnh nhìn ngài lặng yên. Phật bèn nói giọng êm đềm Những lời dạy cuối cất lên nồng nàn: "Các con hãy nhớ kỹ càng Những lời ta dạy đã hằng bao năm Chính dục vọng, chính lòng tham Nguyên nhân mang lại vô vàn đau thương Cuộc đời biến đổi vô thường Chớ nên tham đắm vấn vương vật gì! _____________________________________________________ Tu hành nỗ lực mau đi Thân tâm thanh lọc sớm khuya nhiệt tình Để mau giải thoát đời mình Đạt chân hạnh phúc quang vinh trường tồn!" Phật ngừng, rồi lại dạy luôn: "Tự mình thắp đuốc tìm đường mà đi Pháp ta truyền dạy xưa kia Hãy dùng làm đuốc xa lìa bến mê Bến bờ giác ngộ tìm về Tự mình giải thoát! Chớ hề cậy trông! Các con đừng có chờ mong Đừng chờ giải thoát từ trong tay người!" Dặn dò xong Phật khoan thai Nghiêng về bên phải thân ngài nhẹ xoay Đầu ngài đặt sát lên ngay Trên bàn tay phải. Mắt đầy từ bi Êm đềm khép lại đôi mi _____________________________________________________ An nhiên viên tịch, xa lìa trần gian. Phật vừa nhập cõi Niết Bàn Hoa Sa La rụng, muôn vàn cánh bay Phủ lên thơm ngát vườn này Tháng Tư âm lịch, hôm nay ngày Rằm Trời cao vằng vặc bóng Hằng Đêm nay soi tỏ ánh vàng gần xa. Kim thân Đức Phật Thích Ca Mọi người tẩm liệm thật là tôn nghiêm Bẩy ngày sau được chuyển lên Một ngôi chùa lớn để đem "trà tỳ" Lễ hỏa thiêu Đấng Từ Bi Theo như phong tục xưa kia xứ này. Lửa châm nhưng chẳng cháy ngay Chờ đệ tử lớn về đây lễ ngài, Lễ vừa xong trước quan tài Lửa kia bừng cháy tỏa dài linh thiêng Một thời gian lửa lắng chìm Sau khi đốt cháy hết kim thân ngài Xương tro sót lại nơi này Những viên xá lợi phơi bày quý thay! _____________________________________________________ (Đức Phật Thích Ca nhập Niết Bàn) _____________________________________________________ 107 Quốc vương tám nước quanh đây Nơi miền bắc Ấn của ngày xa xưa Muốn mang xá lợi về thờ Sẵn sàng gây chiến, ganh đua giành phần. Cuối cùng có một hiền nhân Thốt lời khuyên giải xử phân hợp tình: "Hầu như suốt cả đời mình Phật luôn dạy dỗ chúng sinh một điều Chớ thù hận! Hãy thương yêu! Nay ta gây hấn chẳng theo lời vàng Phật vừa mới nhập Niết Bàn Thế là phản bội phũ phàng lắm thay! Hãy ngừng tranh chấp lại ngay Hãy phân chia xá lợi này đều nhau Thỉnh về xây tháp dài lâu Tôn thờ xá lợi trước sau một lòng Ghi ơn Phật đẹp vô cùng Vị Thầy trí tuệ, tình thương dạt dào!" Lời khuyên hợp lý biết bao Quốc vương tám nước cùng nhau thuận lời. _____________________________________________________ 108 Phật Thích Ca đã qua đời Ở bên Ấn Độ từ thời xa xăm Hơn hai ngàn sáu trăm năm Nhưng lời Phật dạy vẫn nằm tim ta Những lời giáo pháp gấm hoa Dạt dào trí tuệ, chan hòa tình thương Vượt thời gian, vượt biên cương Ngàn đời tiếp nối, bốn phương lưu truyền. Ai mà giữ vững lòng tin Muốn theo ánh đạo, muốn tìm nguồn vui Muốn trừ nỗi "Khổ" ở đời Hãy mau thực hiện những lời Phật ban. Hận thù, ích kỷ, tham lam Chúng sinh tận diệt dễ dàng quản chi. Nương theo giáo lý từ bi Tới bờ giải thoát còn gì lo âu, Sáng soi trí tuệ nhiệm mầu Thân tâm an lạc khác đâu Phật Đà, _____________________________________________________ Theo đường Phật chỉ dạy ta Chúng sinh thành Phật, thăng hoa kiếp người, Nhập hàng Giác Ngộ tuyệt vời Cũng mang an lạc cho đời quang vinh! Cầu mong tất cả chúng sinh Luôn luôn hạnh phúc, an bình gần xa! * Toàn lời đức Phật Thích Ca Tóm trong bài kệ thật là đơn sơ: "Chớ làm điều ác bao giờ Làm điều lành tốt người chờ, người mong Giữ tâm, giữ ý sạch trong Là lời Phật dạy ghi lòng chớ quên!" _____________________________________________________ 110 1) Đại Hội Phật Giáo Thế Giới họp tại Tokyo (Nhật Bản) năm 1952 đã thống nhất: - Đức Phật Thích Ca đản sinh năm 624 trước TL, nhập niết bàn năm 544 trước CN. - Phật lịch được tính từ năm Đức Phật nhập niết bàn: 544 trước CN. Đến năm 1960 Đại Hội Phật Giáo thế giới họp tại Phnom Penh (Kampuchia) thống nhất ngày đản sinh của Đức Phật là ngày trăng tròn, tháng Vesak là ngày Rằm tháng Tư âm lịch. 2) Theo Phật Giáo Bắc Tông: Thái tử Tất Đạt Đa đản sinh ngày mồng 8-4, xuất gia đêm mồng 8-2, thành đạo ngày 8-12, nhập niết bàn ngày 15-2 âm lịch. Thái tử xuất gia năm 19 tuổi, 5 năm tìm thầy học đạo, 6 năm khổ hạnh trong rừng già, 49 ngày tự tu thiền định, thành đạo năm 30 tuổi. Thuyết pháp độ đời trong 49 năm. 80 tuổi nhập niết bàn. 3) Theo Phật Giáo Nam Tông: lấy ngày Rằm tháng Tư để kỷ niệm ba đại lễ: Đản Sinh, Thành Đạo và Nhập Niết Bàn. Thái tử xuất gia năm 29 tuổi, thành đạo năm 35 tuổi. Thuyết pháp độ đời trong 45 năm. _____________________________________________________ 111 1) The Story Of Buddha Jonathan Landaw 2) Lược Truyện Đức Phật Thích Ca Jonathan Landaw (dịch giả Thích Chân Tính) 3) Cuộc Đời Đức Phật Jonathan Landaw (dịch giả Thích Trí Chơn) 4) Lịch Sử Đức Phật Thích Ca Thích Minh Châu 5) Đức Phật Thích Ca Mâu Ni Thích Thiện Hoa (Trích Phật Học Phổ Thông) 6) Lịch Sử Đức Phật Thích-Ca-Mâu-Ni Gia Tuệ 7) Đức Phật Thích Ca Mâu Ni Thích Đức Nhuận 8) Lược Sử Đức Phật Thích Chơn Thiện (Trích Phật Học Khái Luận) 9) Thích Ca Mâu Ni Phật Tinh Vân Đại Sư (dịch giả Dương Thu Ái) 10) The Life Of The Buddha Narada Maha Thera 11) Cuộc Đời Đức Phật A. Ferdinand Herold (dịch giả Tịnh Minh) 12) Lich Sử Đức Phật Tổ Cồ Đàm Maha Thongkham Medhivongs 13) The Buddhist Catechism Henry S. Olcott (dịch giả Thích Trí Chơn) 14) The Wisdom Of the Buddha Jean Boisselier (dịch giả Carey Lovelace) 15) Ánh Đạo Vàng Võ Đình Cường _____________________________________________________ 112 Tâm Minh Ngô Tằng Giao (Tâp thơ chuyển ngữ Anh-Việt) (2001)(2015) (Tuyển tập hoài niệm về Đà Lạt) (2010)(2016) (Truyện thơ, tập 1) (2001)(2002) (Truyện thơ, tập 2) (2002) (Truyện thơ) (2002)(Australia 2005)(2013)(2016) (Chuyển dịch thơ) (2003)(2012)(2014) (Truyện thơ, tập 3) (2004) (Chuyển ngữ “101 Zen Stories by Kakuan”)(2004) (Tập truyện Thiền, chuyển thơ) (2004) (Tập 1: Quỷ Trong Sa Mạc) (2004) (Tập 2: Kế Hoạch Hoàng Tử) (2005) (Dhammapada) (2006)(VN 2006) (Tập 3: Khỉ Và Cá Sấu) (2006) (Tập 4: Ẩn Sĩ Khổ Hạnh) (2007) _____________________________________________________ 113 (Chuyển thơ) (2007)(2014) (Truyện thơ) (2008)(VN 2008)(2014) (Tập thơ chuyển ngữ Anh-Việt) (2008)(2014) (Truyện thơ) (2009)(2015) (Biên soạn và chuyển ngữ) (2010)(VN 2010) 18) PHẬT PHÁP CHO TRẺ EM (Dharma for Children) (Biên soạn và chuyển ngữ Anh-Việt) (Chuyển ngữ “Zen Fables For Today” của Richard McLean) (2011)(2013) (Chuyển ngữ “Nirvana In A Nutshell” của Scott Shaw) (Truyện thơ) (2012) (Tạp ghi) (2014)(VN 2016) Soạn giả không giữ bản quyền. Hoan nghênh tái bản hoặc phổ biến dưới bất kỳ hình thức nào khác. Liên lạc soạn giả: giaongo@msn.com _____________________________________________________