Kinh Pháp Cú [Dhammapada Sutta - The Path of Truth] Kinh Lời Vàng [Thi hóa Dhammapada Sutta] (TK Giới Đức - Minh Đức Triều Tâm Ảnh) Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF) Kinh Lời Vàng Thi hóa Dhammapada Sutta Tỳ kheo Giới Đức (Minh Đức - Triều Tâm Ảnh) Huyền Không, Huế, 1995 ---O0O--- Nguồn Chuyển sang ebook 2-7-2009 Người thực hiện : Nam Thiên - namthien@gmail.com Mục Lục PHẦN 1 I. SONG YẾU II. KHÔNG PHÓNG DẬT III. TÂM IV. HOA V. KẺ NGU VI. HIỀN TRÍ VII. A-LA-HÁN VIII. NGÀN IX. ÁC X. HÌNH PHẠT PHẦN 2 XI. PHẨM GIÀ XII. TỰ NGÃ XIII. THẾ GIAN XIV. PHẬT-ĐÀ XV. AN LẠC XVI. HỶ ÁI XVII. PHẪN NỘ XVIII. CẤU UẾ XIX. PHÁP TRỤ XX. ĐẠO PHẦN 3 XXI. TẠP LỤC XXII. ĐỊA NGỤC XXIII. VOI XXIV. THAM ÁI XXV. TỶ KHEO XXVI. BÀ-LA-MÔN ---o0o--- PHẦN 1 I. SONG YẾU 1. Các pháp do ý dẫn đầu Ý chủ, ý tạo bắt cầu đƣa duyên Nói, làm với ý chẳng hiền Bánh xe, bò kéo khổ liền theo sau! 2. Các pháp do ý dẫn đầu Ý chủ, ý tạo bắt cầu đƣa duyên Nói, làm với ý tốt hiền Nhƣ hình dọi bóng vui liền theo sau! 3. "Nó đánh, nó cƣớp của tôi! Lại còn nhục mạ lắm lời đắng cay!" Ai mà ôm ấp niệm nầy Lửa phiền thiêu đốt tháng ngày chẳng nguôi! 4. "Nó đánh, nó cƣớp của tôi! Lại còn nhục mạ lắm lời đắng cay!" Ngƣời không ôm giữ niệm nầy, Lửa phiền chợt tắt khổ rày tự tiêu! 5. Nếu ai lấy oán báo thù Oan oan tƣơng báo thiên thu hằng sầu Từ tâm định luật nhiệm mầu Lấy ân báo oán còn đâu oán thù? 6. Luận tranh chẳng có ích gì! Tranh cƣờng, hiếu thắng lắm khi phiền hà Ai ngƣời suy gẫm sâu xa Nói năng tự chế, bất hòa lặng yên! 7. Ngƣời hằng say đắm lục trần Uống ăn vô độ trăm phần dễ duôi! Ma vƣơng chúng vỗ tay cƣời Cây cành mềm yếu tơi bời gió lay! 8. Ngƣời hằng quán niệm tự thân Uống ăn tiết độ tinh cần sớm hôm Ma vƣơng đâu dễ khinh lờn Gió qua núi đá chẳng sờn, chẳng lay! 9. Ngƣời không tự chế, không chơn Ngƣời mà tâm địa chẳng hơn thế phàm! Làm sao xứng mặc y vàng? Làm sao xứng đáng dự hàng Sa-môn? 10. Ngƣời mà nhẫn nại tu hành Nghiêm trì giới luật cao thanh rỡ ràng Khen thay! khéo mặc y vàng? Khen thay! xứng đáng dự hàng Sa -môn 11. Phi chơn lại tƣởng chánh chơn Chánh chơn lại tƣởng phi chơn, đó là: Duy trì ác kiến, ác tà Ngu nhân nào thấy tinh hoa pháp mầu! 12. Chánh chơn thấy rõ chánh chơn Phi chơn thấy rõ phi chơn, mới là: Lìa xa ác kiến, ác tà Trí nhân dễ ngộ tinh hoa pháp mầu! 13.14. Nhà ai vụng lợp, mƣa tuôn! Tâm ngƣời kém hạnh dễ luồn ái tham Mái tranh che đậy kỹ càng Tâm ngƣời khéo giữ, dục phàm khó xen! 15. Đây hối quá, kia ăn năn Tâm ngƣời ác hạnh hai đằng chẳng vui Bất an, ƣu não rối bời Mắt nhìn khổ báo, Phật, trời thở than! 16. Đây hoan hỷ, kia hỷ hoan Tâm ngƣời thiện hạnh mọi đàng mọi vui An vui, hoa nở, nụ cƣời Mắt nhìn phƣớc sự thảnh thơi, nhẹ nhàng! 17. Đây đau khổ, kia khổ đau Tâm ngƣời ác hạnh muộn sầu thảm thƣơng Thở than nghiệp dữ đã vƣơng Chết vào khổ cảnh đoạn trƣờng, than hơn! 18. Đây hạnh phúc, kia an vui Tâm ngƣời thiện hạnh rạng ngời hân hoan Đã mừng gieo đƣợc phƣớc vàng Sanh vào tiên cảnh lại càng mừng hơn! 19. Suốt thông kinh luật mặc dầu Nếu không hành đạo đếm trâu, đếm bò! Dễ đuôi, tự mãn, nằm co! Qua miền siêu thoát gọi đò, ai đƣa? 20. Ít thông kinh luật mặc dầu Nếu chuyên hành đạo tìm câu sửa mình Sống đời chánh hạnh, quang minh Qua miền siêu thoát, vô sinh, hƣởng nhàn! ---o0o--- II. KHÔNG PHÓNG DẬT 21. Con đƣờng phóng dật: nguy nan! Con đƣờng tỉnh thức: vinh quang đời đời Buông lung là kẻ chết rồi Pháp mầu bất tử đợi ngƣời cần chuyên! 22. Trí nhân thấy rõ cơ duyên Nhiếp tâm kiên định vẫy thuyền sang sông! An vui, hoan hỷ tự lòng Dự vào cảnh giới thanh trong thánh mầu! 23. Trí nhân tinh tấn thiền hành Kiên trì, nỗ lực duyên sanh Niết bàn Ma vƣơng khó buộc, khó ràng Tự do tối thƣợng thênh thang bến bờ! 24. Tinh cần, chánh niệm hỡi ai! Giữ gìn tịnh hạnh trong ngoài chăm chuyên tự điều, theo pháp sống thiền Nỗ lực sung mãn thiện hiền tấn tăng! 25. Sống không phóng dật, kiên trì Tự điều, tự chế thƣờng khi mới là! Chí ngƣời thiện trí cao xa Xây hòn đảo lớn, quê nhà trú thân! 26. Si mê, cuồng sĩ buông lung Riêng ngƣời thiện trí canh chừng niệm tâm Tâm tâm, niệm niệm tinh cần Giữ gìn kho báu thế nhân dễ gì! 27. Ngƣời không phóng dật, dễ duôi Ngƣời không mê đắm niềm vui dục trần Tỉnh thức, thiền quán tinh cần Sẽ hái, sẽ gặt phƣớc phần sum suê! 28. Niệm tâm: phóng dật lùi xa Thoát khỏi phiền não - binh ma cuối đèo! Cao sơn, trí tuệ khéo trèo Vô minh, đau khổ - nằm queo đám ngƣời! 29. Trú niệm giữa kẻ buông lung Tỉnh thức giữa đám mê mung, loạn cuồng Nhƣ con tuấn mã kiên cƣờng Sau lƣng bỏ lại lƣơn ƣơn ngựa hèn! 30. Chỉ nhờ đức tánh tinh cần Đế thích cai quản bốn tầng Thiên vƣơng Dễ duôi thiên hạ khinh thƣờng Tinh cần mãi đƣợc tán dƣơng đời đời! 31. Tỷ - kheo vui thích tinh cần Sợ hãi phóng dật, niệm tâm canh chừng Bƣớc đi nhƣ đám lửa hừng Thiêu bao phiền não kiết thừng1 tiêu tan! 32. Tỷ kheo vui thích tinh cần Sợ hãi phóng dật, chuyên tâm quán thiền Khỏi rơi, đọa xuống các miền Vị ấy nhất định kề bên Niết bàn! ---o0o--- III. TÂM 33. Khó thay! trì nhiếp tâm ngƣời Chập chờn, dao động vạn đời không yên! Thợ tài uốn thẳng cây tên Giữ tâm cũng vậy, thiện hiền khéo tu! 34. Cá kia quăng bỏ lên bờ Vẫy vùng, hốt hoảng đợi giờ chết thôi! Cho hay, tâm lạc chợ đời Cũng dƣờng nhƣ thế ấy, hãy rời dục tham! 35. Tâm ta khinh động bất an Kiếm tìm dục lạc chạy quàng, chạy xiêng Lành thay! chế ngự thành hiền Tâm đƣợc điều phục thuốc tiên chẳng màng! 36. Tâm ta tế nhị vô cùng Dễ nào thấy biết, canh chừng làm sao? Kiếm tìm dục lạc xôn xao Tâm đƣợc phòng hộ xiết bao phƣớc lành! 37. Xa xôi diệu vợi lữ trình Đến đi đơn độc ẩn mình hang sâu2 Điều tâm: hạnh phúc cơ mầu Vui sao! thoát khỏi ma đầu sáu tay!3 38. Tâm chƣa an trú vững vàng Làm sao chánh pháp dễ dàng liễu tri? Niềm tin rung động từng khi Trí tuệ nhƣ vậy mong chi thành toàn?! 39. Tâm không ái dục đầy tràn Tâm không sân hận chẳng mang lửa phiền Vƣợt lên thiện, ác đôi miền Bậc luôn tỉnh giác chẳng hiềm sợ chi! 40. Thân này gốm sứ mỏng mạnh Tâm này kiên cố thủ thành chống ma! Gƣơm vàng trí tuệ vung ra Giữ gìn chiến thắng một tòa "vô tham"! 41. Mai kia thƣơng xót thân này Nằm vùi đất lạnh tháng ngày nắng mƣa Vô tri một đống thịt thừa Gỗ mùn vô dụng xẻ cƣa làm gì? 42. Kẻ thù hiềm hại kẻ thù Oan gia chƣớc hiểm báo cừu oan gia Ghê hơn, tâm hƣớng ác tà Vạn lần nguy khốn cho ta, cho ngƣời 43. Điều mà quyến thuộc mẹ cha Chẳng thể làm đƣợc cho ta, cho ngƣời Nhƣng tâm chân chánh hƣớng rồi Thành tựu tốt đẹp vẹn mƣời, vẹn trăm! ---o0o--- IV. HOA 44. Ai ngƣời thấu triệt ''cái Ta"? Thấu triệt thiên giới, Dạ-ma các hàng? Ai ngƣời khéo giảng Con đàng? Nhƣ tay thiện xảo kết tràng hoa tƣơi? 45. Ai ngƣời chinh phục "cái Ta"? Chinh phục thiên giới, dạ ma các hàng? Bậc "Hữu học" khéo Con đàng, Nhƣ tay thiện xảo kết tràng hoa tƣơi. 46. Thân nhƣ bọt nƣớc đầu ghềnh Rỗng không, huyễn ảo diệt sinh vậy mà! Trƣợng phu bẻ gãy tên hoa Vƣợt lên tầm mắt Tử ma khó tìm! 47. Ai còn thu nhặt hoa hƣơng Đắm si, tham nhiễm bên đƣờng, biết hay? Tử thần mang kẻ ấy ngay Nhƣ cơn lũ cuốn ngủ say cả làng! 48. Ai còn thu nhặt hoa hƣơng Đắm say, tham nhiễm bên đƣờng chẳng thôi? Coi chừng thần chết tới nơi. Bắt làm nô lệ rồi đời kẻ ngu! 49. Nhƣ ong kiếm tí mật thôi Sắc hƣơng chẳng hại lá chồi cũng không! Khẽ khàng chút nhụy lót lòng Bậc thánh cũng vậy, thong dong vào làng! 50. Lỗi ngƣời tìm trách sao nên? Dầu phải, dầu quấy chen xen chẳng gì? Gẫm ta làm đƣợc điều chi? Lặng im, tự kiểm, tu trì mới hay! 51. Hoa kia đẹp đẽ dƣờng bao! Sắc màu tƣơi thắm, nhƣng nào có hƣơng! Ngôn lời dệt gấm thêu chƣơng, Không hành, chỉ nói là phƣờng bỏ đi! 52. Hoa kia đẹp đẽ dƣờng bao! Sắc màu đã thắm lại ngào ngạt hƣơng! Ngôn lời trong sáng nhƣ gƣơng Nói làm là một văn chƣơng dám bì! 53. Đó đây lác đác đầu cành Hái tìm từng đóa xâu thành tràng hoa Chúng sanh giữa cõi ta bà Việc lành thu góp, kết tòa thiện tâm! 54. Hƣơng thơm tối thắng diệu hoa Làm sao ngƣợc gió bay xa mọi đƣờng? Hƣơng thơm đức hạnh phi thƣờng Xông bay khắp cả muôn phƣơng ngát ngào! 55. Hƣơng sen, hƣơng lý, hƣơng trầm Già la cùng với chiên đàn thắng hƣơng Dẫu thơm, nhƣng chẳng phi thƣờng Hƣơng ngƣời đức hạnh so lƣờng dễ đâu! 56. Hƣơng sen, hƣơng lý, hƣơng trầm Già la cùng với Chiên đàn thắng hƣơng Hƣơng ngƣời đức hạnh phi thƣờng, Xông bay bốn cõi thiên vƣơng ngát ngào! 57. Ai ngƣời trú niệm tinh cần Ai ngƣời siêu thoát dự phần vô vi? Ai ngƣời đức hạnh, chánh tri? Ma vƣơng chẳng thấy đƣờng đi, lối về 58.59. Hoa sen dễ mến, dễ ƣa Mọc lên giữa đống bùn nhơ vệ đƣờng Môn đệ đức Chuyển pháp vƣơng Trí tuệ chiếu sáng khắp phƣờng tối tăm! ---o0o--- V. KẺ NGU 60. Ngƣời mất ngủ thấy đêm dài Đƣờng xa mệt mỏi đôi vai lữ hành Ngu nhân chẳng thấy pháp lành Luân hồi nào biết mối manh nẻo về! (Viên Minh) 61. Xa xôi thiên ý lữ trình Không gặp đồng đạo bằng mình hoặc hơn Thà rằng vững bƣớc cô đơn Chẳng nên bè bạn với phƣờng ngu si! 62. Con Tôi, tài sản của tôi! Đó là ƣu não Cho ngƣời cuồng si Trong ''ta'', ''ta'' ấy có gì! Tài sản, con cái khác chi mộng trƣờng! 63. Ngƣời ngu xin hãy biết mình! Thà rằng nhƣ vậy thông minh mấy phần Ngu si lại tƣởng trí nhân Với kẻ nhƣ vậy vạn lần chí ngu! 64. Ngƣời ngu cho dẫu trọn đời Sống gần trí giả uổng lời cao siêu Không hành chánh pháp nửa điều Muỗng canh nào biết trong niêu vị gì! 65. Phút giây thân cận đại hiền Với ngƣời hữu trí là duyên vạn đời Thấy ngay chánh pháp tuyệt vời Lƣỡi kia nếm thƣởng biết nồi canh ngon! 66. Ơi ngƣời thiểu trí đại ngu! Lại xem "tự ngã" kẻ thù, khốn thay! Trở đi, lộn lại cõi này Mãi tạo ác nghiệp, Khổ rày ai mang?! 67. Aïc nghiệp là nghiệp chẳng lành Ăn năn, hối quá phát sanh lòng ngƣời Đến khi quả dữ chín muồi Lệ tuôn đầy mặt lạy trời khóc mƣa! 68. Thiện nghiệp là nghiệp tốt lành Thỏa thích, mát mẻ phát sanh lòng ngƣời Đến khi lạc báo chín muồi Thọ hƣởng quả phúc, nói cƣời hân hoan! 69. Ác hạnh ngọt ngào nhƣ đƣờng! Ngƣời ngu nghĩ vậy quả thƣờng chƣa sanh! Đến khi ác báo đành rành Than trời, trách Phật, khổ thành khổ hơn! 70. Ngƣời ngu ngày lại qua ngày Chỉ dùng vật thực cỏ rây chút gì! Phép tu khổ hạnh sao bì? Một phần mƣời sáu liễu tri pháp hành! 71. Ác hạnh không tạo quả ngay Tựa nhƣ sữa nọ sớm ngày chƣa đông! Nghiệp kia theo kẻ cuồng ngông Dƣới tro, âm ỉ than hồng biết chăng? 72. Ngƣời ngu sa đọa tâm hồn Trí thức hái lƣợm cúi luồn công danh Đầu to bửa nát tan tành! Hoa hƣơng úa rã cây cành thảm thƣơng! Trong sự sụp đổ của mình Hái thâu kiến thức góp kinh nghiệm đời Ngƣời ngu đâu biết, than ôi! Chính chúng bửa nát bể hai cái đầu! 73. Ngƣời ngu cuồng vọng tiếng tăm Muốn ngồi trên trƣớc chƣ Tăng thánh, phàm Quyền uy tu viện cao sang! Muốn ngƣời đƣa đón lọng vàng, lọng hoa! 74. Ngƣời ngu "tự ngã" phô trƣơng Cƣớp công đồng đạo nêu gƣơng mình làm! Ƣu sai, ƣa lệnh rắp hàng Mạn cuồng tăng thƣợng, ái tham lũ dòng! 75. Con đƣờng lợi lộc trần gian Con đƣờng vô dục, Niết bàn, vốn hai! Sa môn đâu dễ đắm mùi Khởi tâm nhàm chán xa rời mồi câu! ---o0o--- VI. HIỀN TRÍ 76. Thiện hiền điểm lỗi cho ta Điều cần sai sửa, điều chƣa thành toàn Ví nhƣ chỉ chỗ chôn vàng bạn ngƣời nhƣ vậy, tốt càng tốt hơn! 77. Ai khuyên kẻ khác làm lành Ngăn ngừa niệm dữ, pháp hành gắng tu Ngƣời hiền cảm kích kính yêu Còn ngƣời xấu ác ra điều chẳng ƣa! 78. Với ngƣời xấu ác, không thân! Với ngƣời ti tiện, lại cần tránh xa! Ngƣời hiền, bạn tốt mới là Thƣợng nhân cao quý điểm hoa lòng mình! 79. Vui thay! giáo pháp thấm nhuần Vui thay! hỷ lạc thân tâm nhẹ nhàng! tri nhân thỏa thích Con đƣờng của đức Đại Giác xiển dƣơng cứu đời! 80. Đào mƣơng dẫn nƣớc, khéo thay! Mũi tên cong vạy uốn ngay, chẳng phiền Gỗ vênh thợ mộc đẽo liền Khiển tà thành chánh, trí hiền nhiếp tâm! 81. Ví nhƣ tảng đá kiên trì Gió cuồng tám hƣớng dễ gì chuyển lay! Tiếng đời chê dở, khen hay! Không làm chao động, đôi mày trí nhân! (Tâm Cao) 82. Ví nhƣ hồ nƣớc thẳm sâu Lắng yên, trong suốt chẳng màu bợn nhơ! Lòng ngƣời trí giả lặng tờ Khi nghe diệu pháp bến bờ nhƣ nhiên! 83. Ngƣời hiền - tất cả xả ly Thánh nhơn: dục ái, đắm si, chẳng bàn! Dầu cho cảm thọ khổ nàn Vui buồn, thiện trí đâu màng để tâm! 84. Chẳng vì mình, chẳng vì ngƣời Chẳng vì con cái lộc tài trăm xe: làm điều bất chánh đáng chê! Bậc trí nhƣ vậy, bồ đề nở bông! Chẳng vì mình, chẳng vì ngƣời Chẳng vì sự nghiệp, tiếng đời công danh: bởi do bất chánh mà thành! Bậc trí nhƣ vậy, đạo hành viên dung! 85. Giữa đám nhân loại dật dờ May ra ít kẻ vƣợt bờ bến mê! Phần đông cƣời, khóc ê chề Tâm hồn rách nát kéo lê bờ này! Phần đông nhân loại dật dờ Sống say, chết mộng bên bờ bến mê! Quẩn quanh, xuôi ngƣợc ê chề Đảo điên, tất bật kéo lê bờ này! 86. Những ai tinh tấn tu trì Đúng lời chánh pháp, khéo tri, khéo hành Vƣợt qua dục vọng, tử sanh Thuyền xuôi giác ngạn, mây lành đón đƣa! 87. Bỏ nhà, mây trắng ra đi Thong dong muôn sự, viễn ly thế tình Pháp đen, pháp trắng phân minh Tìm trong an lạc câu kinh khƣớc từ 88. Phất tay sở hữu riêng tƣ Cầu vui tịch tịnh chân nhƣ Niết bàn Gỡ bao chƣớng ngại sân tham Nhiễm ô thanh lọc xứng làm Sa môn 89. Khéo thay! tu tập giác chi! Lành thay! chánh hạnh, nhiếp trì bền tâm! Ngƣời không ô nhiễm dục trần Sống đời sáng chói, Niết bàn, ở đây! ---o0o--- VII. A-LA-HÁN 90. Trải qua suốt cuộc hành trình Ƣu phiền chấm dứt khổ hình tiêu tan! Cởi bao triền phƣợc buộc ràng Sống đời siêu thoát, lửa tàn vùi tro! 91. Sa môn chánh niệm kiên trì Lìa mọi trú xứ ra đi nhẹ nhàng! Ngỗng trời cất cánh thênh thang Ao hồ bỏ lại, mây ngàn thong dong! Chim có tổ, cáo có hang Lìa mọi trú xứ gót chàng sa môn Non xanh, mây trắng: tâm hồn Rỗng không muôn sự, cô đơn dặm ngoài! 92. Rỗng rang tƣ hữu ra đi Uống ăn biết đủ có chi phải bàn? Lòng không, vô tƣớng nhẹ nhàng Chim trời giải thoát, non ngàn tìm đâu? 93. Sa môn lậu hoặc đoạn ly Uống ăn chẳng đắm có chi phải bàn? Lòng không, vô tƣớng nhẹ nhàng Chim trời giải thoát, non ngàn tìm đâu? 94. Ví nhƣ tuấn mã luyện thành Lục căn chế ngự xứng danh trƣợng tòng! Nhiễm ô, ngã mạn tiêu vong Chƣ thiên mến mộ giống dòng sa môn! 95. Đất kia cau mặt bao giờ? Trụ đồng kiên cố, ao hồ lặng thinh! Sa môn tâm ý quân bình Lang thang vô định, tái sinh nào còn? 96. Tâm an thì nghiệp cũng an Lời ăn, tiếng nói lại càng an hơn! Sống đời hiểu biết chánh chơn Thanh bình, siêu thoát sa môn Phật đà! 97. Chỉ tin giác ngộ, chánh tri Chẳng tin ai khác, an vi tự lòng Cắt lìa hệ lụy trần hồng Xả ly tối thƣợng, hƣ không cũng từ! 98. Thị phƣờng, làng mạc, rừng sâu Non cao, lũng thấp hoặc đâu mặc dù Nơi nào bậc thánh ngụ cƣ Ở đấy khả ái, an nhƣ tuyệt vời! 99. Rừng sâu khả ái vô cùng Chỗ ngƣời phàm tục ngại ngùng bƣớc chân Vì không tìm kiếm dục trần Bậc "ly tham" sống mƣời phần hân hoan! ---o0o--- VIII. NGÀN 100. Dẫu cho ngôn ngữ trăm ngàn Nói điều vô ích: chỉ bàn suông thôi! Tốt hơn: ít chữ, ít lời! Nghe xong tịnh lạc sống đời vô ƣu! 101. Chữ câu ngàn vạn ích gì Trăm kinh nói mãi lắm khi loạn mù Một câu có ích, cho dù Nghe xong tịnh lạc an nhƣ đời đời! 102. Trăm câu đọc tụng ích gì Máy móc, nhái lại khác chi vẹt, nhồng! Một lời Phật pháp chánh tông Nghe xong tịnh lạc trú dòng bất lai! 103.104.105. Vẻ vang tự thắng chính mình Khó hơn ngàn vạn chiến binh sa trƣờng! Chƣ thiên, phạm đế, ma vƣơng Làm sao thắng kẻ ''tự thƣờng thắng y''? 106. Trăm năm bỏ cả thời gian Chí thành tế tự núi vàng, rừng châu! Chẳng bằng giây lát cúi đầu Cúng dƣờng bậc thánh dày sâu phƣớc lành! 107. Trăm năm đốt lửa rừng thiêng Khẩn cầu tế tự triền miên đêm ngày Chẳng bằng chỉ một phút giây cúng dƣờng bậc thánh sâu dày phƣớc hơn! 108. Suốt năm tế vật cúng dƣờng Để mong phƣớc quả nhờ nƣơng sau nầy Phần tƣ lợi ích chẳng tày Một lần đảnh lễ gót mây thánh hiền! 109. An vui, sắc đẹp, sống lâu Dồi dào sức khỏe: bốn câu chúc mừng! Cho ai kính lễ cúc cung Những bậc trƣởng thƣợng thuộc dòng sa môn 110.111. Trăm năm sống có ích gì Buông lung, phóng dật ác trí, ác tà! Một ngày trong cõi ngƣời ta Giới định, thiền tuệ - thật là tốt hơn! 112. Trăm năm sống có ích gì Dễ duôi biếng nhác - li bì xác thân! Khởi tâm nỗ lực tinh cần Một ngày nhƣ vậy, muôn phần tốt hơn! 113. Trăm năm sống có ích gì Pháp đi, pháp đến - vô tri chẳng tƣờng Một ngày, quả thật khó lƣờng Thấy pháp sanh diệt, vô thƣờng ra sao!? 114.115. Trăm năm sống có ích gì Chẳng thấy bất - tử vô vi pháp hành Một ngày quả thật trọn lành! Sống đời chứng ngộ vô sanh Niết bàn! ---o0o--- IX. ÁC 116. Mau mau làm các việc lành Mau mau ngăn ác phát sanh tâm ngƣời Tâm ngƣời vốn thật dễ duôi Nếu chậm thiện nghiệp, ác chồi ló ra! 117. Hỡi ai điều ác lỡ làm lặp đi lặp lại dễ dàng thành quen Điều ác, thỏa thích chẳng nên! Chứa ác thọ khổ, lời khuyên đạo vàng! 118. Hỡi ai hoan hỷ làm lành Hãy nên tiếp tục cho thành thói quen! Điều làm thỏa thích, rất nên! Chứa thiện đƣợc lạc, lời khuyên đạo vàng! 119. Ngƣời kia làm ác, nghĩ rằng: Làm ác đƣợc tốt đƣợc hằng an vui! Đến khi quả dữ chín muồi Khổ đau họa hại rồi đời kẻ ngu! 120. Ngƣời kia làm thiện lâu ngày Vẫn gặp đau khổ vẫn hay than phiền Đủ duyên, quả tốt đến liền An vui hạnh phúc, thiện hiền mến ƣa! 121. Nƣớc rơi từng giọt giọt thôi Lâu ngày chầy tháng đến hồi tràn lu Chút chút việc ác, mặc dù! Ngày qua, tháng lại ngƣời ngu ác đầy! 122. Nƣớc rơi từng giọt giọt thôi Khe mƣơng trăm nẻo đến hồi thành sông! Chút chút việc thiện nhẹ bồng Mai kia vô lƣợng hƣ không cũng tràn! 123. Thƣơng buôn lắm bạc, nhiều tiền Đồng hành ít ỏi tránh miền hiểm hoang! Muốn sống, thuốc độc chớ quàng! Lánh ác, cũng vậy, rõ ràng là khôn! 124. Tay ta nếu chẳng vết thƣơng Dẫu cầm thuốc độc chẳng phƣơng hại gì Ác kia vô hiệu tức thì Với ngƣời hiền sĩ thƣờng khi niệm lành! 125. Sống đời đạo hạnh thiêng liêng Nếu ai hiểm hại không điên cũng cuồng! Bụi mù tung ngƣợc gió luồng! Khổ đau dội lại bằng muôn bằng ngàn! 126. Nhiều kẻ sanh thú thai bào Bốn đƣờng đau khổ đón chào ác nhân Ngƣời lành, thiên giới du nhàn còn ngƣời vô nhiễm, Niết bàn tĩnh cƣ 127. Dẫu cho động thẳm hang sâu Hoặc nơi biển cả non đầu, rừng thiêng chẳng đâu trốn thoát ƣu phiền Lỡ gieo ác nghiệp khổ liền chạy theo! Trốn vào động thẳm hang sâu Ẩn trong núi vắng non đầu, trùng khơi Có đâu một chỗ trên đời Mà quả ác nghiệp lại thôi lần tìm! 128. Trốn vào động thẳm hang sâu Ẩn vào núi vắng, non đầu, trùng khơi Có đâu một chỗ trên đời Tử thần lại chẳng đến lôi kéo về! ---o0o--- X. HÌNH PHẠT 129. Ai ai cũng sợ gƣơm đao Ai ai cũng sợ máu đào thây phơi Bụng ta suy hiểu bụng ngƣời Chớ nên giết hại, xúi lời giết nhau! 130. Ai ai cũng sợ gƣơm đao Ngƣời ngƣời mạng sống mong sao bảo toàn Bụng ta hiểu bụng thế gian Chớ nên giết hại, xúi bàn giết nhau! 131.132. Ai ai hạnh phúc cũng cầu Tại sao đao trƣợng hại nhau làm gì? Tìm an mà lại ác tri Những ngƣời nhƣ vậy mong chi gặp lành! 133. Ngƣời này thô lỗ, cộc cằn Ngƣời kia trả miếng cũng ngần ấy thôi! Khổ thay! phẫn hận trên đời Vết thƣơng dao xé: tiếng lời lại qua! 134. Tự mình nếu biết lặng yên Không còn oán nộ, chẳng hiềm hại ai Nhƣ chuông đã bể tiếng rồi Ai mà đƣợc vậy, kề nơi Niết bàn! 135. Ngƣời chăn dùng gậy lùa dê Lùa từng con một đi về núi xa Tuổi già, sự chết cũng là Lùa từng mạng sống chúng ta xuống hầm! 136. Ngƣời ngu xằng bậy lỡ lầm vẫn không nhận thức việc làm cuồng si Nghiệp kia nhân quả tức thì Bị thiêu, bị nấu có chi phải ngờ! 137.138.139.140. Dùng đao hại kẻ ""không đao"" 4 Trƣợng hại ""không trƣợng"" khác nào tự thiêu! Ai kia thọ khổ mƣời điều Chịu quả khốc liệt cùng nhiều tai ƣơng! Một là nhức nhối đau thƣơng Hai là tai biến khôn đƣờng trở xoay Ba là thƣơng tích mặt mày Bốn là trọng bệnh thuốc thầy chẳng xong! Năm là tâm trí loạn cuồng Sáu, bị hại bởi lực quyền vua quan, Bảy, chịu trọng tội cáo oan Tám là gia quyến các hàng phân ly! Chín là tài sản ra đi Mƣời là nhà cửa trà - tì hỏa tai! Đến khi thọ mạng hết rồi Chung thân địa ngục,đồng sôi, chảo dầu! 141. Bằng cách lõa thể lang thang Hoặc là bện tóc, tro than trét mình! Hay là bôi mặt bùn sình Hoặc nhƣ tuyệt thực tóp hình sậy khô! Tu gì, đất bẩn nằm co! Lấm lem bụi dính phết nhơ dọa ngƣời Ngồi xổm hoặc nhảy loi choi Nhịn ăn, nhịn thở sống đời dị nhân! Ấy là thanh lọc thân tâm? Hoài nghi trừ diệt, thánh nhân đời này?! Than ôi! khổ hạnh đặt bày Nhân khổ, quả khổ- biết hay trí cuồng?! 142. Ngƣời kia dẫu đẹp phục trang Nhƣng đời thanh tịnh tĩnh an tục trần Sáu căn chế ngự tinh thuần Sống đời phạm hạnh trong ngần pha lê Bƣớc trên chánh đạo mà về Từ tâm vô lƣợng chẳng hề trƣợng đao! Tỷ kheo, phạm chí khác nào Sa môn, khất sĩ gọi sao cũng là! 143. Hiếm thay ngƣời ở thế gian Đã biết tự chế, lại càng tự khiêm Biết hổ thẹn, thoát chê gièm Nhƣ con tuấn mã tài hiền tránh roi! 144. Ngựa hiền chỉ thấy bóng roi Tinh cần, giới đức sáng ngời tín tâm Định thiền, trạch pháp suy tầm Kiến tri, đạo hạnh trong ngần nhƣ gƣơng Đủ đầy chánh niệm lên đƣờng Những ngƣời nhƣ vậy,tai ƣơng tận lìa! 145. (Giống câu 80) ---o0o--- PHẦN 2 XI. PHẨM GIÀ 146. Sao còn thích thú vui cƣời? Đắm say, khoái lạc khi đời lửa thiêu? Bao trùm tăm tối muôn chiều Không tìm ánh sáng tiêu diêu mà về? 147. Nhìn kìa! thể xác"mê hồn! Một đống thịt thối, một hòm đớn đau! bận tâm tính việc đâu đâu Có chi bền vững mà cầu trƣờng sanh?! 148. Thân này sẽ bị suy già Thƣờng hay tật bệnh lại hòa uế nhơ Mỏng manh mạng sống từng giờ Tử thần bên cửa đợi chờ mang đi! 149. Mùa thu, nhìn trái bầu khô Ngƣời ta quăng bỏ vất vơ xó đƣờng Nhƣ bồ câu trắng- trắng xƣơng Quý gì? thích thú, mà trƣơng mắt nhìn?! 150 Thành trì ngoài đựng thịt xƣơng Đắp thêm máu thịt, tô hƣờng, quét son! Mang thêm tật bệnh, tử vong Chứa đầy ngã mạn, lại gom dối lừa! 151 Xe vua đẹp đẽ dƣờng bao Trang hoàng lộng lẫy - hƣ hao đến kỳ Thân này đến lúc lão suy Pháp từ bậc thiện, vô vi chẳng già! Pháp của đức Gotama Sáng tỏ giáo pháp chan hòa thiện nhân! 152 Kẻ kia kém học, ít nghe Nở nang, cƣờng tráng to bè nhƣ trâu! Lớn lên, đống thịt lớn mau Nhƣng mà trí tuệ có đâu lớn cùng!? 153.154 Lang thang bao kiếp luân hồi Tim không gặp kẻ xây ngôi nhà này!5 Ôi! đời sống thật buồn thay! Bèo mây bến cũ vần xoay lối về Hỡi này anh thợ nhà kia! Rui, mè, kèo, cột gãy lìa nát tan bao tham ái thảy tiêu tàn Tâm ta thắng đạt Niết bàn thảnh thơi! (Tâm Cao) 155.156 Trẻ không sớm biết tu hành Chẳng lo tài sản để dành mai sau! Cò già ủ rủ bên ao Cá tôm chẳng có xanh xao chết mòn! Trẻ không sớm biết tu hành Chẳng lo tài sản để dành mai sau Nhƣ cung vô dụng gãy đầu Nhìn về dĩ vãng rầu rầu thở than! (Tâm Cao) ---o0o--- XII. TỰ NGÃ 157. Thƣơng mình phải biết yêu mình Phải lo kẻ trộm rập rình ngày đêm Năm canh, sáu khắc chẳng quên Luôn luôn tỉnh thức kề bên trông chừng! 6 158. Tự mình kiện định không sờn Tự mình củng cố chánh chơn Con đƣờng Mới đi giáo hóa muôn phƣơng Bậc trí nhƣ vậy chẳng vƣơng nhiễm gì! 159. Tự mình hành động thế nào Mới mong giáo hóa ra sao cho ngƣời Hãy nên chế ngự mình rồi Mới mong điều phục cõi đời lao xao! 160. Tự ta nƣơng tựa cho ta Có ai "y chỉ"7 gần xa mà cầu! Tự mình điều phục làm đầu "Y chỉ" khó đƣợc, tu lâu, đƣợc rồi! 161. Việc dữ vốn tự mình sanh Tự khởi, tự tạo, tự hành ác tri! Nó nghiền nát kẻ ngu si Kim cƣơng rạch vết sá gì bảo châu! 162. Nhƣ dây leo màluvà Bám ghì, đeo siết - sàlà chết dần Nếu ta quá nhiễm dục trần Kẻ thù không giết, "tự thân giết mình"! Nhƣ dây leo bám siết cây Cội cành tàn tạ đợi ngày chết khô Quá nhiều dục lạc nhiễm ô Là ta đã tự đào mồ chôn ta! 163. Những việc xấu quấy đã làm Những điều tự hại lại càng dễ thôi! Việc hay, thật khó, than ôi! Việc lành, việc tốt quá trời khó hơn! 164. Cũng vì cuồng dại, mê lầm Ngƣời kia phỉ báng diệu âm Phật đà Cƣời chê thánh hạnh Tăng già Miệt thị chánh pháp thật là chua cay! Bởi do ác kiến sâu dày Quả kàshà chín,diệt ngay chính mình! 165. Làm điều ác dữ do ta Với điều ô nhiễm cũng là mình thôi! Tự tôi "thanh tịnh bởi tôi" Ai ngƣời "thanh tịnh cho ngƣời", có đâu! 166. Không vì an lạc cho đời Chẳng vì lợi lạc cho ngƣời thế gian Mà quên tối thƣợng Con đàng Mà quên tự lợi: Niết bàn chánh tri! ---o0o--- XIII. THẾ GIAN 167. Chạy theo phóng dật, chớ nên! Đua đòi tham vọng thấp hèn, hay chi? Tin đâu tà kiến ngu si Quý gì nuôi lớn hữu vi dục trần?! 168. Có ngƣời khất sĩ trang nghiêm Trì bình chánh hạnh lắng yên tục trần Giới tâm, tĩnh định tinh cần Sống đời an lạc: đời gần, đời xa! 169. Có ngƣời khất sĩ trang nghiêm Trì bình chánh hạnh lắng yên tục trần Viễn ly tà hạnh, ác nhân Sống đời an lạc đời gần, đời xa! 170. Hãy xem bọt nƣớc lao xao! Hãy nhìn ảo ảnh chiêm bao chập chờn Thế gian hoa đốm,mộng trƣờng Thấy đƣợc nhƣ vậy, tử vƣơng khó dò! 171. Thế gian đẹp đẽ xiết bao Long xa mỹ lệ, lụa đào, gấm hƣơng! Mê nhân chết sững bên đƣờng Trí nhân thanh thản thấy dƣờng nhƣ không! 172. Trƣớc kia phóng túng, mê mờ Ngày sau tỉnh niệm hƣớng bờ giác xa Đƣa tay vén đám mây qua Vầng trăng ló dạng nguy nga hạ huyền! 173. Hồi đầu làm các hạnh lành Xóa mờ ác nghiệp đã sanh thuở nào Trí nhân chiếu sáng trần lao Trời quang, mây tạnh- trăng sao đời này! 174. Thế gian loáng quáng mù manh! Hiếm thay ít kẻ mắt lành sáng trong! Lƣới trùm, chim khó thoát lồng Bay lên nhàn cảnh quả không mấy ngƣời! 175. Thiên nga cất cánh thênh thang Thần thông bay lƣợn không gian nghìn trùng Còn đâu cá chậu, chim lồng! Trí nhân thắng phục giống dòng ma vƣơng! 176. Những ai quen thói vọng ngôn Dửng dƣng ác nhỏ lại còn rẻ khinh Luân hồi, nhân quả không tin Ác trí nhƣ vậy, Ác dìm ác thôi! 177. Làm sao bủn xỉn sanh thiên? Khen ngƣời rộng lƣợng, kẻ điên, mong gì! Trí nhân bố thí, xả ly Hỷ hoan nhân quả có chi phải ngờ! 178. Địa cầu bá chủ, bá quyền Hoặc là thƣợng giới, chƣ thiên hƣởng nhàn Uy danh vũ trụ vinh vang Thua xa, xa tít- dự hàng thánh lƣu! ---o0o--- XIV. PHẬT-ĐÀ 179. Vinh thay! Chiến thắng không ngai! Chiến bất khả bại, chẳng ai sánh cùng! Vinh thay! Phật giới mênh mông! Thắng không dấu tích, chân không dấu gì! Vinh thay! uy lực vô vi Ma vƣơng theo dõi vết đi thử nào?! 180. Rối ren, hỗn tạp hết rồi Ái dục, triền phƣợc kéo lôi ngõ nào? Đi không dấu tích trần lao Phật giới tối thƣợng biết sao mà bàn? Vinh thay! uy lực vĩnh hằng Ma vƣơng lần vết xuất phàm đƣợc ƣ?! 181. Trí nhân vui hạnh khƣớc từ Tinh cần thiền quán an nhƣ lòng mình chƣ thiên ái kính hoan nghinh Phật luôn chánh niệm giác minh tròn đầy! 182. Hiếm thay! sanh đƣợc làm ngƣời! Hiếm thay! sống đƣợc một đời lành trong! Hiếm thay! nghe pháp chánh tông! Hiếm thay! Vị Phật trần hồng giáng sinh! 183. Vui thay! điều ác không làm! Vui thay! Việc thiện lại chăm làm hoài Tự tâm thanh lọc trong ngoài Âúy là giáo pháp trọn đời Tôn Sƣ! 184. Nhớ xƣa: chƣ Phật lời vàng: Khổ hạnh: nhẫn nại, Niết bàn tối cao! Xuất gia không hại ngƣời nào Sa môn chẳng dính trƣợng đao giữa đời! 185. Sống đời vô hại, vô vi Sống đời ẩn dật hộ trì giới căn Sống đời tiết độ uống ăn Sống đời tỉnh niệm Phật hằng ngợi khen! 186.187. Trận mƣa bảy báu đầy tràn Chẳng làm thỏa mãn dục tham lòng ngƣời Than ôi! dục đắng khó trôi Dính rây chút ngọt, vui rồi khổ thêm! Biết vậy, đệ tử thánh hiền Chẳng tìm thỏa thích triền miên cảnh trời Chỉ mong ái diệt mà thôi Niết bàn vắng lặng nghỉ ngơi vẹn toàn! 188.189.190.191.192. Loài ngƣời hoảng hốt hãi kinh Đi tìm nhiều chỗ cho mình tựa nƣơng Vào nơi cây cối, ruộng vƣờn Hoặc là đền tháp, núi rừng, miếu hoang! Ấy đâu phải chỗ an toàn Là nơi nƣơng tựa cho hàng trí nhân? Chẳng đâu thoát khỏi mê trần Chẳng đâu ẩn trốn dấu chân khổ hình! Quy y Phật bảo quang vinh Quy y Pháp bảo cao minh rạng ngời Quy y Tăng chúng ba đời Quy y nhƣ vậy - chính nơi hƣớng về! Chánh tri đâu khổ, đâu mê! Chánh tri tứ đế, Bồ đề tự tâm! Lần theo bát chánh, giác phần Vƣợt qua khổ nạn, mê tân đời này! Quy y ấy quả cao dày Quy y tối thƣợng đâu tày mà so! Quy y tận khổ, vô lo! Quy y chánh tuệ, vẫy đò sang sông! 193. Khó thay! có ít hạng ngƣời Trí tuệ cao viễn ra đời ở đây! Chỉ đâu phúc đủ, duyên đầy Nơi ấy, thiện trí đợi ngày giáng sinh! 194. Lành thay! chƣ Phật giáng sinh! Lành thay! chánh pháp quang minh ba tòa! Lành thay! Tăng bảo lục hòa Lành thay! tứ chúng một nhà đồng tu! 195.196. Xứng thay! Bậc đáng cúng dƣờng Thế tôn, môn đệ các hàng Thinh văn! Quý ngài an tĩnh lục căn Vƣợt qua hý luận, tham sân, não phiền Vô vi, vô úy, tịch nhiên Cúng dƣờng nhƣ vậy,Vô biên phƣớc mầu ---o0o--- XV. AN LẠC 197.198.199. Vui thay! sống chẳng hận thù Giữa ngƣời thù hận không thù hận ai! Vui thay! sống chẳng ốm đau Giữa ngƣời bệnh tật, chẳng đau ốm gì! Vui thay! sống chẳng rộn ràng Giữa ngƣời bận rộn, chẳng ràng rộn chi! Vui thay! sống chẳng khát khao Giữa ngƣời khao khát, chẳng khao khát gì! 200. Vui thay! cảnh giới Nhƣ Lai! Không gì chƣớng ngại, chẳng gai chƣớng gì Dƣỡng nuôi phỉ lạc luôn khi Tựa nhƣ thiên xứ các vì quang âm! 201. Chiến thắng nuôi dƣỡng hận thù Còn kẻ chiến bại khổ sầu chẳng nguôi Phủi tay thắng bại trên đời Rỗng không vắng lặng - ai ngoài trí nhân? 202. Lửa nào sánh nổi lửa tham? Ác nào sánh nổi ác sân hiềm thù? Khổ bằng ngũ uẩn có nhƣ? Lạc nào đổi đƣợc vô dƣ Niết bàn? Lửa bằng tham ái, có không? Ác bằng ác hận - rùa lông dễ tìm! Khổ bằng ngũ uẩn, khó tin! Lạc bằng tịch diệt, xem chim mọc sừng! 203. Tối trọng là bệnh đói ăn Trầm kha là bệnh các hành rối ren! Niết bàn vô thƣợng, vô phiền Hƣởng vui pháp vị, thánh hiền đời nay! 204. Không bệnh, lợi ích xiết bao! Sống đời biết đủ, khác nào đƣợc châu! Tín thành: quyến thuộc hàng đầu Niềm vui tịch tịnh nhiệm mầu chí tôn! 205. Nếm rồi hƣơng vị ẩn cƣ Nếm qua hƣơng vị an nhƣ khó ngờ! Còn hƣơng vô nhiễm, vô lo? Có từ giáo pháp, sánh so đƣợc nào! 206. Phúc thay: thấy đƣợc thánh nhân Vì ta hƣởng đƣợc lạc ân của ngƣời Vui thay! sống ở trên đời Mà ta chẳng gặp những nòi ngu si! 207. Ngƣời ngu, ai đã sống chung Phải mang sầu muộn biết chừng nào thôi! Ngƣời ngu, bằng hữu lỡ rồi Cũng dƣờng nhƣ thế kết đôi bạn thù! 208. Trí nhân, thƣợng sĩ, thánh nhân Thông minh, giác tuệ giới phần trang nghiêm Làm bạn với bậc thiện hiền Đƣờng trăng sáng rỡ qua miền đầy sao! ---o0o--- XVI. HỶ ÁI 209. Đáng làm - thì lại bỏ bên! Chăm chuyên những việc chẳng nên chút nào Thả cho dục vọng tuôn trào Quên "con đƣờng giữa", lội vào dòng mê! Đã không cố gắng quay về Lại còn ganh tị cƣời chê ngƣời hiền! Chánh chơn - thì lại bỏ bên Chăm chuyên những việc chẳng nên chút nào! Xa mục đích - dục tuôn rào Chạy theo những việc tào lao giữa đời Lại còn dè bỉu, ỉ ôi! Tỵ ganh những bậc chẳng rời hƣớng tu! 210. Thƣơng yêu thì chớ tìm gần Còn ngƣời mình ghét phải cần tránh mau! Ngƣời thƣơng không gặp thì sầu Gặp ngƣời mình ghét - mày chau ích gì! 211. Vậy nên chớ có yêu ai Yêu ngƣời mà phải xa ngƣời, khổ thay! Ghét, yêu - là chuyện đặt bày Ngƣời không yêu, ghét - đêm ngày vô ƣu! 212.213.214.215.216. Do ái sinh bệnh sầu ƣu Lại sinh sợ hãi lo âu nhiều bề Ái không đắm, dục không mê U sầu sợ hãi ê chề trốn xa! Ái luyến sinh bệnh sầu ƣu Lại sinh sợ hãi lo âu nhiều bề Ngƣời mà ái luyến không mê U sầu sợ hãi cận kề đƣợc đâu! Hỷ ái sinh bệnh sầu ƣu Lại sinh sợ hãi, lo âu nhiều bề Ngƣời mà hỷ ái không mê U sầu, sợ hãi - chúng chê dở mồi! Dục ái sinh bệnh sầu ƣu Lại sinh sợ hãi lo âu nhiều bề Ngƣời mà dục ái không mê U sầu, sợ hãi chán chê chẳng gần! Tham ái sinh bệnh sầu ƣu Lại sinh sợ hãi lo âu nhiều bề Ngƣời mà tham ái, không mê u sầu sợ hãi - đã thề viễn ly! 217. Giới đức, trí giác trọn lành Kiên trú giáo pháp, đạo hành viên dung Làm xong công việc cuối cùng Trời ngƣời ái kính đón mừng hân hoan! 218. Nguyện thành quả vị "ly ngôn"8 Chẳng còn xúc động thánh môn đầu dòng9 Tế vi các ái tiêu vong Những bậc nhƣ vậy xứng đồng thƣợng lƣu10 219.220. Lâu ngày làm khách ly hƣơng An toàn trở lại hỏi đƣờng về thăm Bà con quyến thuộc xa gần Bạn bè hoan hỉ, thôn lân đón chào! Ví ngƣời hành thiện khác nào Đời này đời nọ xiết bao phƣớc dành Đón đƣa tốt đẹp an lành Bà con thân thuộc chân thành mừng vui! ---o0o--- XVII. PHẪN NỘ 221. Bƣớc qua phẫn nộ, ngã kiêu Cắt lìa ràng buộc Kết neo phận đời Danh tâm, sắc tƣớng xa rời Khổ nào theo, gót ngƣời vô sân? 222. Tâm sân bộc phát rất nhanh Chiếc xe trƣợt dốc hãm phanh khó chừ! Có ngƣời chế ngự đƣợc ƣ? Nhƣ Lai sẽ gọi trƣợng phu đời này! Ai ngƣời chận đƣợc tâm sân Nhƣ dừng ngay lại xe lăn trƣợt bờ Đánh xe thiện xảo chẳng ngờ Còn bao kẻ khác cầm hờ giây cƣơng! 223. Không sân chế ngự hận sân Với điều xấu ác phải cần tốt, vui Xả ly thắng niệm kiết còi Lấy lòng chân thật cứu nòi dối gian! 224. Chân thật là đức làm đầu Chẳng nên phẫn hận là câu nằm lòng Dẫu nghèo vẫn chẳng rít rong Ba điều tốt ấy - thong dong cảnh trời! 225. Hãy xem những bậc Hiền nhơn Nói, làm, suy nghĩ chánh nhơn chế mình Thấm sâu trạng thái quang minh Chẳng sầu, chẳng muộn vô sinh Niết bàn! 226. Niệm niệm tỉnh giác ngày đêm Kỷ cƣơng, tự chế tinh chuyên pháp hành Tâm chơn hƣớng cõi Vô sanh Bao nhiêu lậu hoặc tan tành còn đâu! 227.228.229.230. Nên biết, này a tu la! Đời này cũng vậy, đời qua khác gì Ngồi im là bị chúng nghi! Nói nhiều liền bị chúng khi lắm lời Nói vừa cũng bị chê cƣời Nói ít vẫn bị miệng ngƣời thế gian! Tuy nhiên, định luật bất toàn Không đâu có kẻ đƣợc hoàn toàn khen Hoàn toàn bị chúng chê gièm Hoàn toàn chẳng có khen luôn, chê hoài! Trí nhân thẩm xét hằng ngày Khen bậc giác hạnh đủ đầy uy nghi Sáng trong nhƣ tấm vàng y Có ai lại dám chê khi các ngài Chƣ thiên, phạm đế, loài ngƣời Cũng đều hoan hỷ hết lời tán dƣơng! 231.232.233.234. Giữ thân, phải biết canh phòng Gìn thân, bảo vệ hết lòng nay mai! Xả ly hành ác mới tài Trang nghiêm thân hạnh, hỡi ai, mặc dầu! Gìn ngôn, giữ khẩu phải phòng Khẩu ngôn bảo vệ hết lòng mới hay! Xả ly ác khẩu, làm ngay! Trang nghiêm khẩu hạnh mới tày trƣợng phu! Gìn tâm, giữ ý phải phòng Ý tâm bảo vệ hết lòng mới hay! Xả ly ác ý - làm ngay! Trang nghiêm ý hạnh mới tày trƣợng phu! Ngƣời khôn biết chế phục thân Chế ngăn lời nói do sân ác hành Thu thúc tâm ý trong lành Khéo thay! bảo vệ ba sanh nghiệp nầy! ---o0o--- XVIII. CẤU UẾ 235. Thân ngƣời chiếc lá úa tàn Hái đao diêm sứ hiện đang đón chờ Than ôi! cái chết đến giờ Đƣờng xa chẳng có dự hờ tƣ lƣơng! 236. Tự xây hòn đảo mà nƣơng Tinh cần gấp rút dọn đƣờng tuệ tri Gỡ bao nhơ bợn ngu si! Mở cửa thánh địa ra đi nhẹ nhàng! 237. Đời ngƣời sự sống sắp tàn Cứ thêm mỗi bƣớc mỗi gần tử vong! Bên đƣờng chỗ nghỉ cũng không Xa xăm chẳng có dự phòng tƣ lƣơng! 238. Tự xây hòn đảo mà nƣơng Tinh cần gấp rút dọn đƣờng tuệ tri Gỡ bao dục vọng mê si Tử sinh quyết chẳng lộn đi, trở vào! 239. Từ từ, chút chút mà hay Từng sát na một gỡ ngay ác mầm! Thợ vàng lọc bụi trong ngần Cũng dƣờng thế ấy chắt dần uế nhơ! 240. Rỉ sét vốn từ sắt sanh Ăn mòn tiêu hoại rất nhanh sắt nầy Hành động bất hảo, biết hay! Tự nghiệp, tự dẫn trắng tay, khốn cùng! 241. Không tụng niệm: rỉ sét kinh! Không chùi lau: rỉ sét sinh cửa nhà! Biếng nhác: sắc đẹp rỉ nhòa! Canh phòng sơ hở, rỉ trà trộn ngay! 242. Tà hạnh nhơ uế đàn bà Bỏn xẻn nhơ uế đàn na các hàng Ác pháp nhơ uế thế gian Đời này, đời kế ngập tràn khổ đau! 243. Trong hàng cấu uế, dẫn đầu: Là vô minh bổn, bợn sâu, dính dày! Sa môn khởi tuệ lìa ngay! Thành bậc vô nhiễm, trắng tay, sạch làu! 244.245. Dễ thay! lỗ mảng, trẽn trơ! Chẳng lòng hổ thẹn, trộm hờ cắn sau! Quạ đen, ngƣời - có khác đâu! Những kẻ tự phụ, cứng đầu kiêu căng! Nhiễm ô, xấc xƣợc, huênh hoang, Sống nhƣ vậy đó, dễ dàng lắm ôi! Khó thay! biết hổ thẹn rồi Lại còn tinh khiết sống đời trăng gƣơng Có tâm dứt bỏ, khiêm nhƣờng Sáng trong, vắng lặng tuệ hƣơng ngát ngào! Khó thay! biết hổ thẹn rồi Lại cầu thanh tịnh mà noi hƣớng về Vô tƣ, khiêm hạ, lìa mê Trăng trong, sao sáng đề huề hai vai! 246.247. Kẻ nào vọng ngữ, sát sanh Trộm của thiên hạ, đành hanh vợ ngƣời Rƣợu say, ma túy dễ duôi Là tự đào lỗ chôn vùi thế gian 248. Hỡi này, những kẻ thiện hiền! Chế ngự điều ác, chẳng nên khinh thƣờng Ái tham, tội lỗi lỡ vƣơng! Cuốn vào cảnh khổ miên trƣờng đớn đau! 249.250. Ngƣời ta bố thí do tin Do tâm hoan hỷ hằng vin pháp lành Có ngƣời đố kỵ, tỵ ganh Thức ăn, vật uống dâng dành tỳ kheo! Ngƣời nhƣ vậy, rƣớc khổ theo! Đánh mất yên tĩnh, lại đèo ác tâm Hãy mau cắt đứt gốc nhân Phải mau nhổ tiệt căn sân tị hiềm Ngƣời nhƣ vậy, thật là hiền Ngày đêm mát mẻ,chẳng phiền, đƣợc an! 251. Lửa tham ghê lắm ai ơi! Hận sân cũng vậy, đốt ngƣời, đốt ta! Lƣới nào bằng lƣới si ma? Sông nào sánh đƣợc ái hà dòng sâu? 252.253. Lỗi ngƣời thì dễ thấy ngay! Lỗi ta khó thấy, khó hay dƣờng nào Lỗi ngƣời tỉ mỉ bới đào Tìm trấu trong gạo,đếm sao trời mờ Lỗi ta, ta dấu, ta ngơ Ta còn che đậy, giả vờ ngụy trang! Bẫy chim, ta trốn trong hang! Chơi bài thì lại dối gian dấu bài! Những ai chăm thấy lỗi ngƣời Dễ sanh ác ý nói lời dèm pha Ngƣời nhƣ vậy còn rất xa Xa đƣờng thiện trí xa nhà hiền nhân! 254.255. Hƣ không chẳng có vết chân Bên ngoài 11chẳng có xuất trần sa môn! Chúng sanh hý luận đa ngôn Nhƣ Lai hý luận sạch trơn, sạch làu! Hƣ không chẳng có vết chân Bên ngoài chẳng có xuất trần sa môn Các hành chẳng phải trƣờng tồn Phật không dao động đâu còn hữu vi? ---o0o--- XIX. PHÁP TRỤ 256.257. Làm quan phải biết công minh Chẳng nên hấp tấp lý tình chẳng phân Cho hay là bậc trí nhân Phải, trái thận trọng - thƣớc, cân rõ ràng! Chớ nên thủ thuật dối gian Phải theo pháp, luật đàng hoàng phân minh Chẳng nên chuyên chế ép hình Sống đúng nhƣ vậy, xứng vinh trí hiền! 258. Nói nhiều, học rộng: đa văn? Xứng danh bậc trí giữa Tăng đoàn này? Vô sân, vô úy mới hay! Mới là bác học, mới tày đa văn! 259. Thuộc lòng giáo pháp, nói nhiều Mà không trì pháp, gõ kêu rỗng thùng! Ít nghe, sở học có chừng Mà chuyên trì pháp, danh lừng suốt thông! 260. Phải đâu trƣởng lão sa môn Phải đâu đầu bạc, thƣợng tôn Tăng đoàn? Tuổi cao, trí kém, ƣơn gàn: "Sƣ già rỗng tuếch" xứng mang danh này! 261. Vị nào chân lý lên đƣờng Tự chế, vô hại Chẳng vƣơng nhiễm gì Sống đời chánh hạnh, tuệ tri Xứng danh trƣởng lão, xứng vì sa môn! 262. Phải đâu hùng biện đa tài Hình dong đẹp đẽ thành ngƣời thiện lƣơng? Nếu còn ganh dính, ngã vƣơng Thì còn xa lắm con đƣờng trí nhân! 263. Cắt đứt trọn vẹn thúc thằng Ganh, tham bứng gốc, ngã căn tận trừ Diệt sân, thanh tịnh tâm tƣ Ngƣời nhƣ vậy đấy xứng từ trí nhân! 264.265. Cái đầu trọc lóc phải chăng Dối trá, vô hạnh gọi rằng sa môn? Gỡ bao nhơ bợn tâm hồn Tỷ Kheo trí hạnh chánh chơn mới là! 266. Chẳng vì bình bát xin ăn Mà do an tĩnh lục căn lục trần Sống đời tri túc, tri ân Dự hàng khất sĩ, dự phần sa môn! 267. Với ai thiện, ác vƣợt qua Sống đời phạm hạnh không nhà thiêng liêng Gẫm suy thế giới đảo điên Những ngƣời nhƣ vậy, thiện hiền sa môn! 268. Ngu si, im lặng tịnh bình Phải đâu ẩn sĩ, vỗ mình tự khoe! Cầm cân thiện, ác không mê Là bậc thanh tịnh, danh đề xứng tên! Phải đâu im lặng tịnh bình Ngƣời ngu si nọ xƣng mình ẩn cƣ? Tốt làm, xấu lánh, ai chừ! Là bậc thanh tịnh, danh nhƣ xứng ngƣời! 269. Chọn lành, xa ác lâu rồi Mới là ẩn sĩ sống đời ẩn cƣ Thế gian thông suốt nhiên nhƣ Thánh hiền thanh tịnh chân sƣ đời này! 270. Tự xƣng cao quý thƣợng lƣu Mà còn giết hại oan cừu sinh linh! Từ tâm, vô hại hữu tình Mới thật cao quý, cao minh cõi ngƣời! Tự xƣng vô thƣợng ở đời Máu đào họa hại, xƣơng phơi hữu tình Tâm từ rải khắp chúng sinh Sống đời vô hại, quang minh cao hiền! 271.272. Chỉ nhờ học rộng biết nhiều Đầu đà khổ hạnh hay lều ẩn cƣ Hoặc do tâm định an nhƣ Tự cho hƣởng phúc khƣớc từ Thánh lƣu?! Sa môn tự mãn, tự kiêu Coi chừng tâm trí còn nhiều nhiễm ô! ---o0o--- XX. ĐẠO 273.274.275.276. Tối cao: bát chánh con đƣờng! Tối cao: tứ đế tỏ tƣờng khổ ai! Tối cao: chẳng đắm trong ngoài! Tối cao: pháp nhãn giữa loài hai chân! Đó là ''duy nhất con đƣờng'' Chẳng lối nào khác: "thanh lƣơng kiến phần"! Ma vƣơng nhìn ngắm, than thầm, Lo âu, sợ hãi thế nhân đi vào! Lối này nếu quyết đi theo Ái hà khô cạn, rêu bèo tang thƣơng! Nhƣ Lai chỉ dạy Con đƣờng Chặt lìa gai chƣớng thanh gƣơm "tuệ phần"! Ra đi nỗ lực tầm tƣ Nhƣ Lai là bậc đạo sƣ chỉ bày Ai ngƣời giới hạnh đủ đầy Ma vƣơng đâu dễ buộc dây kéo hoài! 277.278.279. Khi tuệ quán chiếu tỏ tƣờng Các hành vốn dĩ vô thƣờng xƣa nay, Thoát ly khổ não, đọa đày Là thanh tịnh đạo, ai rày chớ quên! Khi tuệ quán chiếu tỏ tƣờng Các hành vốn dĩ đau thƣơng, khổ nàn Thoát ly phiền não chán nhàm Là thanh tịnh đạo, Niết bàn tìm đâu? Khi tuệ quán chiếu tỏ tƣờng Các pháp vô ngã chẳng thƣờng là ta Thoát ly phiền não, ác ma Là thanh tịnh đạo, chẳng xa lối về! 280. Tuổi trẻ sức lực dồi dào Lại sống buông thả, lao chao biếng lƣời! Tinh thần suy nhƣợc, rã rời Làm sao có tuệ mà soi Con đƣờng? 281. Giữ gìn lời nói chánh chơn Hộ phòng tâm ý trắng trơn sạch làu Thân quen hành ác, dứt mau! Ba nghiệp thanh tịnh, đạo mầu chứng tri! 282. Tu thiền thì tuệ phát sanh Không thiền thì tuệ mong manh phụt tàn! Hữu và phi hữu hai đàng12 Suốt thông, nỗ lực dễ dàng tuệ tăng! 283.284. Hãy đốn rừng! chẳng chặt cây! Là rừng dục vọng ẩn đầy quỷ ma! Rừng to, rừng nhỏ không tha! "Không rừng" mà sống, gọi là sa môn! Cho dầu một bụi cỏn con Nữ nam ái luyến vẫn còn chồi leo Ái kia cứ buộc, cứ đeo Bê đòi vú mẹ, bám theo, dính hoài! 285. Dây tình xin chớ xót thƣơng Cắt lìa cành nọ, sen vƣơng thu tàn Nuối chi những buộc, những ràng Sống đời an tịnh: Con đàng Tôn Sƣ! 286. Mùa mƣa ta sống ở đây Hạ này cũng vậy, thu rày đi đâu? Ngƣời ngu tính chuyện dài lâu Có nghe sự chết gõ đầu hỏi thăm? 287. Những ai say đắm thế gian Bám vào con cái vào đàn vật nuôi Sự chết cũng cuốn theo ngƣời Nhƣ làng mê ngủ, lũ trôi chẳng ngờ! 288.289. Lấy ai để bảo trợ ta? Họ hàng con cái hay cha mẹ mình? Khi mà sự chết rập rình Cô đơn chịu nghiệp vắng thinh chẳng ngƣời! ---o0o--- PHẦN 3 XXI. TẠP LỤC 290. Xa lìa hạnh phúc nhỏ nhoi Tìm hạnh phúc lớn để soi hƣớng về Lạc nhỏ, bậc trí không mê! Quyết hái lạc lớn: bồ đề tám bông13 291. Cứ gieo đau khổ cho ngƣời Để tìm hạnh phúc, nực cƣời lắm thay! Kẻ ngu thù hận trói tay Bị lôi, bị siết, bủa vây oán cừu! 292. Việc đáng thì lại không làm Việc không thích đáng lại chăm dính vào Ngƣời ngu ngã mạn tự hào Lậu hoặc tăng trƣởng khác nào bìm leo! 293. Những ngƣời cần mẫn siêng năng Niệm thân, quán trƣởng thƣờng hằng chẳng lơi Chỉ làm việc thích đáng thôi Ngã mạn, lậu hoặc khó mòi nẩy sanh! 294. Sau khi giết "cha mẹ" rồi14 Giết hai vua15 nọ hết đời hiếu tranh! Chém tên quốc khố đại thần16 Diệt luôn lãnh thổ quan quân tùy tùng17 Đƣợc rồi quốc độ mênh mông Bậc vô ƣu sống thong dong bốn mùa! 295. "Mẹ cha" đã giết, đã chôn Và hai vua Bà-la-môn, chém ngành! Đoạn viên hổ tƣớng thứ năm18 Bậc vô ƣu sống cõi hằng vô sinh! 296.297.298.299.300.301. Đệ tử đức Gotama Ngày đêm tỉnh giác Phật đà niệm luôn Chăm chuyên trú niệm tinh cần Nằm, ngồi, ăn, nói nhất tâm niệm hoài Đệ tử của đức Nhƣ Lai Ngày đêm tỉnh niệm trọn bài Đạt ma Luôn luôn tỉnh niệm Tăng già Nhƣ ngƣời canh cửa lơ là chẳng nên! Đệ tử của đức Đại hiền Ngày đêm tỉnh giác trú thiền niệm tâm Đệ tử đức Chuyển pháp luân Ngày đêm tỉnh giác chuyên cần tấn tu Niềm vui vô hại vô thù Nằm ngồi ăn nói công phu thiền hành Đệ tử của đức Vô sanh Ngày đêm tỉnh giác,trong lành, hỷ an Thân tâm trú niệm chu toàn Vui đời thiền quán xứng hàng sa môn! 302. Khó thay đời sống xuất gia! An vui đời sống không nhà, khó hơn! Tại gia, phiền não dập dồn Lại khó hơn nữa, sầu buồn kéo lôi! Bạn bè không hợp, chán ôi! Làm ngƣời lữ khách luân hồi,càng thƣơng! Vậy nên dừng gót đoạn trƣờng Theo chi, biết khổ,vẫn bƣơng chải hoài! 303. Đức tin, giới hạnh tròn đầy Danh thơm, tài sản:19 Sa môn có rồi! Đi đâu cũng đƣợc đón mời Cung nghinh, quý trọng phúc trời dám so? 304. Cao cao núi tuyết Hy ma Ngƣời lành cũng vậy, ở xa thấy liền Mũi tên bay giữa đêm đen Kẻ xấu tánh nết, ai thèm biết cho! 305. Với ai thích sống cô đơn Độc hành lặng lẽ - chánh chơn tự lòng! Ngồi nằm, tâm ý thanh trong Rừng sâu khả ái thật không phụ ngƣời! ---o0o--- XXII. ĐỊA NGỤC 306. Vọng ngôn, vọng ngữ, nói quàng! Chết sanh khổ cảnh thở than nỗi gì? Làm rồi lại chối quách đi! Hai tên một giuộc: a tỳ, tiện nhân! 307. Xuất gia tâm chẳng xuất gia! Bao nhiêu xấu ác "trong nhà" còn y! Lòng đầy hƣơu vƣợn sân si Mở cửa địa ngục mà đi hƣởng nhàn! 308. Thà rằng sắt đỏ nuốt tƣơi! Thà rằng lửa hực dầu sôi dạ dày! Còn hơn ngửa bát trên tay Ăn nhờ vật thực, đông tây tín thành Ngƣời ngu chẳng niệm điều lành Thân tâm ác giới,loạn hành nhớ cho?! 309.310. Tà dâm, tà vạy vợ ngƣời Bốn điều bất hạnh đến thời phải vƣơng: Một chịu họa hại tai ƣơng Hai là khó ngủ dạ thƣờng lo âu Ba, đời phỉ nhổ ngập đầu Bốn đọa địa ngục, đâm xâu, cột đùm! Tội đầy, phải vác, phải bƣng Bất hạnh chạy đuổi, còng lƣng mà bò! Khoái lạc mảnh tợ đƣờng tơ Lại hoảng, lại sợ vui so thấm gì! Luật vua hình trọng kéo đi! Gặt quả khốc liệt dính chi vợ ngƣời! 311. Ai ngƣời lấy cỏ kusa? Nếu tay vụng nắm thịt da cắt lìa! Hạnh sa môn cũng thế kia! Gìn thân không khéo, dao lia chém mình! 312.313. Một điều dễ dãi buông lung Một điều ô nhiễm khởi cùng ác tri Một điều phạm hạnh đáng nghi Lòng chƣa vững chắc mong gì tốt hơn?! Có điều phải, hãy nên làm Tiến từng bƣớc một, kiên gan hành trì Đời tu sĩ có ra gì: Dễ duôi, tung bụi, càng khi càng mờ! 314. Không nên làm xấu hay hơn Dẫu là ác nhỏ, khổ buồn về sau! Hãy nên làm tốt, làm mau! Điều lành, mai hậu chẳng cầu cũng vui! 315. Nhƣ trên ải trấn biên thùy Quan quân bảo vệ chẳng uy giặc ngoài Thân tâm phòng hộ, hỡi ai! Sát na biếng trể, "gia tài" còn đâu? Bỏ qua cơ hội lần đầu Đọa vào khổ cảnh ruột rầu thối gan! 316.317.318.319. Thẹn thùa những việc quàng xiêng! Lại không hổ thẹn chuyện nên thẹn thùa! Ai ngƣời tà kiến vậy kia? Bàng sanh ác thú, cởi hia nhảy vào! Sợ hãi những chuyện gì đâu Lại không hãi sợ, lo âu đáng điều Ôm ấp tà kiến ấy nhiều Ngƣời ngu đọa khổ, chẳng "siêu" đƣợc nào! Không chi, lại thấy lỗi lầm Lỗi lầm lại nghĩ tầm ngầm là không! Ngƣời ngu tà kiến, si ngông Rơi vào cảnh khổ, đi tong cuộc đời! Việc sai thì bảo rằng sai Việc đúng, thấy đúng ai ngoài trí nhân? Đi đâu chánh kiến theo chân Khói sƣơng khinh khoát - nhàn vân gót hài! ---o0o--- XXIII. VOI 320. Thớt voi đứng giữa trận tiền Hứng bao mũi đạn lằn tên sá gì! Nhƣ Lai chịu đựng ác tri Nhẫn nại ác giới, ngu si lòng ngƣời 321. Ngựa voi đã luyện, đã thành Con nào thuần nhất để dành vƣơng quân Cao thƣợng nhất giữa nhân quần Chịu đựng phỉ báng, dao đâm tiếng lời! 322. Con la tinh thục, quý thay! Ngựa kỳ, ngựa ký tung mây, quý là! Quý hơn: voi lớn có ngà! Quý hơn tất cả: chính ta tự điều! 323. Lừa, voi hay ngựa tinh thuần Đƣa ta ngàn dặm đến gần tự do? Có ngƣời "tự chế con đò"! Núi sông chẳng ngại, vƣợt bờ tới nơi! 324. Voi con thân rỉ tanh hôi Quay cuồng bất trị đến hồi phát điên Bỏ ăn, bỏ uống, chảy ghèn Nhớ rừng, nhớ mẹ bao phen phá chuồng! 325. Những ngƣời hôn ám, ngu si Ham ăn mê ngủ, li bì thối thây Heo no nằm đống cứt nhầy Thai bào sanh thú kiếp này, kiếp kia! 326.327. Trƣớc kia phóng túng quen nề Chạy theo dục lạc, u mê ở đời Nhƣng nay niệm phục đƣợc rồi Nhƣ dùng móc sắt khiển voi tài tình! Voi kia chân ngập xuống sình Kiên trì nỗ lực tự mình thoát ra! Sa môn: chánh miện làm "đà" Kiên trì nỗ lực, nhảy xa khổ đồ! Voi kia chân bị sa lầy Kiên trì nỗ lực, thoát ngay khỏi sình Sa môn chánh niệm giữ mình Kiên trì nỗ lực, khổ sinh bƣớc ngoài! 328.329. Ra đi trên bƣớc đƣờng đời Gặp đƣợc thiện trí: đáng ngƣời làm quen! Học chân thật, học dịu hiền kết bằng, vui sống vƣợt miền hiểm nguy! Xa xăm vạn dặm độc hành Kết bạn thiện sĩ phúc lành lắm thay! Học tâm, học trí đủ đầy An vui, chánh niệm - vƣợt ngay hiểm nghèo! Ra đi trên bƣớc đƣờng đời Nếu không gặp bạn là ngƣời trí nhân Là ngƣời tuệ hạnh trong ngần Là ngƣời chánh niệm ân cần sớm hôm Thà rằng vững bƣớc cô đơn Nhƣ voi chúa nọ thâm sơn một mình! Xa xăm vạn dặm độc hành Nếu không gặp đƣợc bạn lành cùng đi Sẽ không tăng trƣởng tuệ tri Không thêm giới hạnh,khiêm bi cũng hoài! Thà rằng cô độc hôm mai Rừng sâu chúa tể mình voi hƣởng nhàn! 330. Tốt hơn, hãy sống một mình Ngƣời ngu kết bạn đồng hành,chẳng nên! Ác xa, rời bỏ não phiền Chúa voi cô độc vui miền rừng xanh! 331. Vui thay! gặp bạn lúc cần Vui thay! biết đủ, biết ân giữa đời Vui thay! tích đức làm rồi! Vui thay lánh ác,Xa rời khổ đau! Vui thay! hiếu kính mẹ già! Vui thay! hiếu kính ơn cha vẹn toàn! Vui thay! cung kỉnh sa môn! Vui thay! cung kỉnh Thánh nhơn đời này! Vui thay! giới hạnh trẻ già! Vui thay! tín đức trong ta trú lành! Vui thay! trí tuệ đạt thành! Vui thay! ác pháp chẳng sanh nẩy chồi! ---o0o--- XXIV. THAM ÁI 334.335.336.337 Biết chăng ái dục lòng ngƣời Dây leo nẩy tƣợt, dễ duôi khác nào! Kiếp này, kiếp khác bám vào Vƣợn kia ham trái, thấp, cao chuyền cành! Ai ngƣời khắng khít đê hèn Buông lung dục vọng đua chen dối lừa Cỏ birina gặp mƣa muộn phiền nảy nở, dây dƣa dính chùm! Ai ngƣời thiện trí đời này Tự điều các dục, tự xây thành trì Nhƣ nƣớc kia chảy trƣợt đi Lá sen chẳng đọng, sầu bi nào còn? Nhƣ Lai thƣơng dạy các con: "Về đây tụ họp, lòng son tín thành! Dục tham bứng gốc cho nhanh! Nhƣ đào lấy rễ cỏ tranh khác gì Đừng để ma vƣơng khinh khi Nhƣ cơn tràn lũ cuốn đi rác bèo"! 338. Cây kia dẫu bị chặt rồi Còn nguyên chùm rễ vẫn chồi nẩy lên Nếu chƣa nhổ "ái tùy miên"20 Muộn sầu sanh mãi, tƣơng duyên, tƣơng tồn! Cây kia dẫu bị chặt rồi Còn nguyên chùm rễ nẩy chồi lớn mau Nếu chƣa diệt ái ngủ sâu Nó còn sống mãi, khổ sầu sống theo! 339. Ba mƣơi sáu ái hƣớng dòng21 Bởi do tƣ tƣởng bởi lòng hỷ tham Si mê, tà kiến thế gian Theo cơn thác lũ ngập tràn cuốn đi! 340. Than ôi! ái dục chảy lan Dây leo bìm quấn mọc tràn khắp nơi Trí nhân thấy rễ, thấy chồi Mài gƣơm tuệ nhãn ngời ngời chém phăng! 341. Mỗi khi ái dục phát sanh Ngũ trần chờ sẵn cuốn nhanh ngƣời vào Mong tìm hỷ ái khác nào Sanh, già chờ sẵn - gai rào túm chân! 342. Kẻ bị Ái dục buộc ràng Thỏ nằm trong rọ, kinh hoàng xiết bao! Mong chi tính chuyện bôn đào Thúc thằng quấn siết, khổ lao nhiều bề! 343. Kẻ bị ái dục buộc ràng Thỏ nằm trong rọ kinh hoàng xiết bao? Sa môn không thích khổ lao Viễn ly ái dục, mở rào nhƣ chơi! 344. Đã tìm vui chốn rừng già Để mong thoát khỏi căn nhà thế gian Nhƣng kìa! chúng lại lộn quàng! Mái xƣa trở lại, buộc ràng hơn xƣa! 345.346. Bậc trí đã dạy nhƣ vầy: ''Dùng gai hay sắt làm dây chẳng bền! Nhƣng lòng bám víu bạc tiền Vợ con, tài sản cố kiên hơn nhiều!" Bậc trí đã dạy nhƣ vầy: "Sự trói buộc nọ là dây quá bền! Nhƣ tơ mảnh, nhƣ lụa mềm Kéo lên, trì xuống trƣợc phiền thế gian Có ai chẳng tiếc, chẳng màng Cắt lìa, tận diệt.lên đàng thảnh thơi!"? 347. Những ai tham ái đắm say Sẽ rơi trở lại loay hoay giữa dòng Nhện giăng lƣới, tự sa tròng Ngƣời trí cắt đứt rỗng không, khƣớc từ! 348. Quá khứ, hiện tại, vị lai Thảy trôi đi hết xa ngoài dặm không! Bỏ thế tình, thoát qua sông Sao lặn hụp mãi giữa dòng tử sinh? Trôi đi! dĩ vãng trôi đi Tƣơng lai cũng vậy, chẳng gì, trôi luôn! Hiện tại theo nƣớc chảy suông Chẳng gì chứa giữ. vui buồn thoảng xa! Ôi nhân sinh, kiếp ngƣời ta! Phủi chân tất cả bƣớc qua cõi này Sao đành sanh tử vƣớng vây? Bờ kia giải thoát nƣớc mây thanh bình! 349. Ngƣời kia tƣ tƣởng chẳng lành Nuôi lớn dục lạc nẩy sanh tâm hồn Ái tham nhƣ nƣớc thông nguồn Nƣớc càng chảy mãi ái duồn tăng thêm Là dây trói buộc chắc bền Mà ma vƣơng đã xỏ xiêng tặng đời! 350. Ngƣời kia vui thích niệm lành Chế ngự dục lạc chẳng sanh tâm hồn Ái tham cắt mạch nƣớc nguồn Nƣớc kia khô cạn, ái còn ẩn đâu? Bứt dây trói buộc hai đầu Ma vƣơng ngơ ngác,trƣớc sau khó tìm! 351. Tới đích, sợ hãi bỏ xa Dục tham lƣu lạc, không nhà mà nƣơng! Mũi tên sanh tử chẳng vƣơng Thân này thân cuối, biết phƣơng nào tìm? Mục tiêu vị ấy đạt rồi Gỡ hết lo sợ gỡ mồi dục tham Mũi tên sinh tử bắn quàng! Thân này chẳng dính, biết đàng nào truy? 352. Ái không, chấp thủ cũng không Ngữ nguyên vô ngại, suốt thông tứ từ Trƣớc sau cú pháp nhiên nhƣ Biện tài, thiện xảo, kinh thƣ lòng mình Bậc nhƣ vậy quả vô sinh Vĩ nhơn, đại trí, tuệ minh khó lƣờng! 353. Mọi thí, pháp thí vô song! Hƣơng thơm thù thắng -chẳng đồng pháp hƣơng, Niềm vui "pháp hỷ" khó lƣờng Ái diệt tối thƣợng,khổ ƣơng tận lìa! 354. Tài sản làm hại ngƣời mê Nhƣng không hại kẻ "kết bè" vƣợt sông! Tham giàu đã hại mình xong Còn dìm kẻ kháctrong dòng nƣớc đen! 355. Nhƣ Lai tất cả vƣợt qua Vƣợt qua trói buộc căn nhà thế gian Nhƣ Lai tất cả phục hàng Thấy rõ tất cả hỗn mang lòng ngƣời! Nhƣ Lai ái dục diệt rồi Suốt thông vạn pháp sống đời thắng tri Thoát tất cả, chẳng vƣớng gì Nhƣ Lai ai sánh? nói chi là thầy! 356. 357. 358. 359 Cỏ dại tai hại ruộng đồng Tham lam nhiễm độc giữa lòng thế gian Quý thay, những bậc "ly tham"! Cúng dƣờng vị ấy phúc vàng kết xây Cỏ dại tai hại ruộng đồng Sân hận nhiễm độc giữa lòng thế nhân Quý thay, những bậc "ly sân"! Cúng dƣờng vị ấy phúc ân dồi dào! Cỏ dại tai hại ruộng đồng Si mê nhiễm độc ai không thấy gì Quý thay, những bậc "ly si"! Cúng dƣờng vị ấy, phƣớc đi, phƣớc về! Cỏ dại tai hại ruộng đồng Ái dục nhiễm độc chẳng hòng chừa ai! Quý thay, dục ái bỏ ngoài Cúng dƣờng vị ấy phúc đài kết hoa! ---o0o--- XXV. TỶ KHEO 360. Lành thay! mắt đƣợc hộ phòng! Lành thay!tai đƣợc "ngắm trông" kỹ càng! Lành thay! mũi đƣợc an toàn Lành thay! lƣỡi đƣợc bảo ban, dè chừng! 361. Lành thay! thân đƣợc hộ phòng Lành thay! lời nói giữ không vọng quàng! Lành thay! ý đƣợc buộc ràng! Lành thay! tất cả bảo toàn chẳng lơi! Tỳ kheo muốn thoát khổ đời Canh phòng mọi điểm khắp nơi, trọn mình! 362. Tay chân đã chế ngự rồi Thu thúc tâm ý, nói lời chánh chơn Vui thích thiền định, cô đơn Tri túc, tự tại biết ơn mọi ngƣời Đến đi chẳng dính bụi đời Sống đƣợc nhƣ vậy rạng ngời tỳ kheo! 363. Lành thay! miệng lƣỡi thiện tài! Nói năng điềm đạm, khoan thai, dịu dàng! Nghĩa kinh khéo giảng giọng vàng Chẳng kiêu, chẳng mạn xứng hàng tỳ kheo! 364. Ẩn cƣ với giáo pháp này Thỏa thích giáo pháp suy ngày, tƣởng đêm! Tỳ kheo nhƣ vậy đáng khen! Giáo pháp cao thƣợng kề bên chẳng lìa! 365. Vật của mình lại coi khinh Vật ngƣời có đƣợc lại sinh tỵ hiềm Tham, ganh xao động chẳng yên Tỳ kheo nhƣ vậy, định thiền khó thay! 366. Dầu đƣợc chút ít vật thôi Hằng luôn biết đủ, quý ngƣời, trọng ân Tỳ kheo chánh mạng nuôi thân Chƣ thiên ái kính, xa gần tán dƣơng! 367. Không chấp ta và của ta thân tâm thấy rõ chỉ là sắc danh Xa rời phiền não, vô minh Ngƣời nhƣ vậy đấy thật tình tỳ kheo! 368. Tỳ kheo ẩn náu tâm từ Hỷ hoan giáo pháp, an nhƣ, tín thành Chứng đạt trạng thái trong lành Thấy rõ tịch tịnh các hành hữu vi! 369. Rỗng không thuyền tát nƣớc rồi Rỗng không, thuyền nhẹ chèo bơi nhẹ hều! Tham sân theo đám rong bèo Thuyền xuôi biển giác Tỳ kheo xứng ngƣời! 370. Tỳ kheo cắt đứng năm dây22 Vƣợt qua năm ải23 bủa vây lối về Tấn tu năm pháp bồ-đề24 Vƣợt cơn lũ lớn, dòng mê, xứng ngƣời! 371. Hỡi tỳ kheo! hãy tham thiền Buông lung dục lạc phải nên dè chừng! Nếu nuốt cục sắt đỏ hừng Bị thiêu bị đốt, nhớ đừng khổ than! 372. Không trí tuệ: không định thiền! Không định thiền: biết tuệ duyên chỗ nào? Niết bàn giải thoát tối cao Đủ đầy định tuệ, bƣớc vào nhƣ không! 373. Vào nơi ẩn náu cô đơn Giữ lòng an tĩnh chánh chơn ly trần Hân hoan phỉ lạc siêu nhân Tỳ kheo nhƣ vậy, hƣởng phần pháp hƣơng! 374. Hằng chuyên quán niệm tự thân Pháp sanh, pháp diệt thấy gần thấy xa! Vui thay! các uẩn tiêu ma! Bậc bất tử biết rõ là vô sanh! 375. Tỳ kheo có trí, có cần Tri túc, tự chế, lục căn bảo toàn Thu thúc giới bổn nghiêm trang Vật dùng chánh mạng, bạn vàng kết giao Tấn ích, lợi lạc xiết bao! Khiêm nhu, thanh tịnh,phiền lao nào còn? 376. Khi giao tiếp, lúc vào ra Khiêm hƣ, thuần hậu, nết na tiếng lời Hỷ an, niệm niệm chẳng dời Tâm hồn không bợn, một đời vô ƣu! Tiếp giao thân thiện mọi ngƣời Đoan trang, nho nhã, ý lời thanh tao! Hỷ an, niệm niệm ngọt ngào Tâm hồn không bợn, khổ lao tận lìa! 377. Nhƣ cành hoa vassikà Tự quăng bỏ lấy cánh già úa hƣơng Chƣ tỳ kheo cũng nhƣ dƣờng Tham sân tƣớt cọng,chẳng thƣơng cọng nào! 378. Những ngƣời thân, khẩu tĩnh an Ý cũng an tĩnh, khéo nhàn, khéo tu! Bỏ xa thế sự bụi mù Là bậc tịch tịnh xứng từ tỳ kheo! 379. Con ơi! hãy cứ thật tình Tự tri, tự kiểm xét mình mới hay! Canh phòng giác tỉnh đêm ngày Chánh niệm đƣợc lạc, có ngay chẳng cầu! 380. Chỉ ta mới bảo vệ ta Chỉ ta nƣơng tựa chẳng là khác ai! Tự mình điều phục hôm mai Nhƣ khách buôn ngựa khéo tài kềm cƣơng! 381. Tỳ kheo giáo pháp tín thành Thọ hƣởng pháp lạc trong lành hân hoan Dễ sao chứng đƣợc tĩnh an Các hành tịch tịnh, lạc bang nào tìm? 382. Tỳ kheo nhỏ tuổi mặc dầu Tự thân cần quán, pháp mầu siêng tu Vầng trăng thoát đám mây lu Chiếu soi rỡ rỡ cõi mù thế gian! ---o0o--- XXVI. BÀ-LA-MÔN 383. Hỡi này, ngƣời Bà-la-môn! Hãy mau tinh tấn cắt dòng mà đi25 Bao nhiêu ái dục viễn ly Các hành đoạn diệt, vô vi chính ngƣời! 384. Khi ngƣời tuệ, định đủ đầy bờ kia sẽ đạt,ở đây, tức thì! Bao nhiêu thằng thúc đoạn ly Bà-la-môn đã chứng tri tỏ tƣờng! 385. Bên này sông, bên kia sông Cả hai không có,cũng không bờ nào! Thoát ly phiền não buộc rào Bà-la-môn gọi đúng sao, danh ngƣời! 386. Tu thiền ly nhiễm, vô trần Sống đời ẩn dật tinh cần sớm hôm Hoàn thành mục đích chánh chơn Nhƣ Lai gọi, Bà-la-môn chẳng nhầm! 387. Mặt trời chiếu sáng ban ngày Mặt trăng soi rạng nƣớc mây đêm dài Gƣơm đao, nhung giáp ngời ngời Đức vua, quân lính khắp nơi trận tiền Bà-la-môn lúc định thiền Ánh sáng rực rỡ xóa miền tối đen Nhƣng vinh hạnh suốt ngày đêm Hào quang đức Phật vô biên mé ngần! 388. Dứt ác gọi Bà-la-môn Sống đời an tịnh -Sa môn chính là Tự mình cấu uế lìa xa Tu sĩ ẩn dật, xuất gia, đúng từ! 389. Đánh đập phạm chí, không nên! Phạm chí đánh trả không kềm nổi sân Ngƣời đánh xấu hổ một phần Còn ngƣời đánh lại nhiều lần xấu hơn! 390. Phạm chí không trả thù ai Là điều lợi ích lâu dài về sau! Khi dứt ái luyến vọng cầu Tâm hại chận đứng,khổ sầu tự tiêu! 391. Với ngƣời ba nghiệp ác xa Là thân khẩu ý ôn hòa, vô vi Ngày đêm tỉnh giác hộ trì Bà-la-môn ấy đúng vì danh xƣng! 392. Hiểu thông giáo pháp nhờ ai Từ bậc Toàn Giác Nhƣ Lai giáo truyền? Nhƣ phạm chí thờ lửa thiêng Ta phải thành kính khắc tên đá vàng! 393. Chẳng vì bện tóc, thọ sanh Chẳng vì giai cấp thanh danh gia đình Với ai chơn hạnh, tuệ minh Bà-la-môn ấy xứng vinh gọi là. 394. Ngƣời ngu kia có ích gì Đầu thì bện tócáo thì da dê! Bên trong ác uế, u mê Bên ngoài trang sức thói nề chơn tu!? 395. Đắp y vải lƣợm bên đƣờng Gân xanh lồ lộ trơ xƣơng, ốm gầy Rừng sâu thiền định tháng ngày Cô đơn phạm chí, ai tày danh xƣng? 396. Phải đâu do cha mẹ sanh? Thai bào dòng giống mà thành Bla-môn? Nó chỉ là tên gọi suông Níu đeo cấu uế nối guồng dục tham!? Không phiền não, chẳng buộc ràng Mới là phạm chí,dự hàng chân tu! 397. Cắt đứt rễ má, dây mơ Đoạn lìa trói buộc chẳng lo sợ gì Vƣợt xa dính mắc hữu vi Nhƣ Lai sẽ gọi, đúng vì Bla-môn! 398. Bỏ dây nọng, bỏ dây cƣơng26 Đai da27 cùng với các phƣờng thèo leo28 Đập tan trục, chốt29 buộc đeo Bla-môn, phạm chí tên theo tâm ngƣời! Bỏ dây cƣơng, bỏ đai da Bỏ luôn dây nọng,giết ma ngủ ngầm Đập tan trục, chốt ngu đần Làm ngƣời sáng suốt dự phần Bla-môn! 399. Ngƣời không tức giận bao giờ Trƣớc lời phỉ báng:lặng tờ, nín thinh! Dẫu cho roi trƣợng phạt hình Lấy đức nhẫn nại làm binh hộ phòng Tâm từ rải kháp hƣ không Những kẻ nhƣ vậy xứng dòng Bla-môn! 400. Ngƣời mà vô hận, vô sân làm tròn bổn phận, tự tâm, tự điều Ly tham, cất bƣớc tiêu diêu Đúng bậc phạm chí chẳng nhiều lắm đâu! 401. Lá sen chẳng giữ mƣa sa Đầu kim chẳng dính hạt hoa cải vàng Vô y, vô nhiễm thế gian Những ngƣời nhƣ vậy xứng làm Bla-môn! 402. Ở đây, ở thế gian này Ai ngƣời thấy khổ, diệt ngay khổ sầu Bỏ gánh nặng xuống bên cầu Sống đời giải thoát đừng đầu Bla-môn! 403. Ngƣời có trí tuệ thâm sâu Nẻo tà, đƣờng chánh đâu đâu cũng rành Chứng tri tối thƣợng pháp hành Những ngƣời nhƣ vậy trọn lành Bla-môn! 404. Xuất gia, thế tục hai hàng Đến đi chẳng luyến dặm ngàn thong dong Cô đơn, thiểu dục bên lòng Nhƣ lai sẽ bảo xứng dòng Bla-môn! Xuất gia, cƣ sĩ chẳng thân Non xanh vô ngại dặm trần an nhƣ Gió xao chẳng gợn tâm tƣ Cô đơn, thiểu dục,đúng từ Bla-môn! 405. Trƣợng đao vị ấy bỏ rồi Chúng sanh vô hại, với đời vô sân Cũng không xúi bẫy hại ngầm Lòng từ quảng đại chẳng lầm Bla-môn! 406. Thân thiện giữa đám nghịch thù Giữa ngƣời hung dữ ôn nhu, ôn hòa Vô nhiễm giữa cõi trần sa Những vị nhƣ vậy chính là Bla-môn! 407. Tham sân chẳng dính vào lòng Ngã kiêu, tật đố thảy dòng nƣớc trôi Hạt cải kia - đầu kim rơi! Những ngƣời nhƣ vậy sống đời Bla-môn! 408. Nói lời chẳng mất lòng ai Dựng xây, chân thật,hòa hài, ôn nhu Nói lời thâm thiết, bi từ Bla-môn là vậy đúng nhƣ danh ngƣời! 409. Vật kia dầu ngắn hay dài Dẫu to hay nhỏ của ai chẳng màng Xấu tốt không lấy, không ham Những bậc nhƣ vậy xứng làm Bla-môn 410. Rỗng không chẳng một hy cầu Đời này,đời kế chẳng đâu bận lòng Thảnh thơi siêu thoát trần hồng Những ngƣời nhƣ vậy đúng dòng Bla-môn! 411. Ngƣời mà tham ái tiêu vong Do nhờ trí tuệ đoạn lòng hoài nghi Thể nhập bất tử, vô vi Nhƣ lai sẽ gọi đúng vì Bla-môn! 412. Ngƣời đã vƣợt thoát hai điều: Cả thiện và ác - tiêu diêu cõi ngoài Không bụi bặm, chẳng sầu ai Những ngƣời nhƣ vậy,thiện tài Bla-môn! 413. Lòng kia không bợn, sạch làu Sáng trong, vắng lặng,vui sầu chẳng xao Ái và thủ, hữu vẫy chào Bla-môn là vậy ai nào khác đâu! 414. Vũng lầy nầy đã bƣớc ra Con đƣờng nguy hiểm thoát xa hồi nào Đại dƣơng đời sống dạt dào Xuyên qua, đi khỏi ba đào sân si Cắt lìa ái dục, hoài nghi Tịch tịnh, vô trƣớc thoát ly mọi miền Chẳng còn đâu nữa ''tùy miên'' Những bậc nhƣ vậy vinh hiền Bla-môn! 415. Ai ngƣời bỏ dục đi ra Khƣớc từ đời sống căn nhà thế gian Dục hữu đốt cháy tiêu tan Những bậc nhƣ vậy dự hàng Bla-môn! 416. Ai ngƣời bỏ ái đi ra Khƣớc từ đời sống căn nhà thế gian Ái hữu đốt cháy tiêu tan Những bậc nhƣ vậy dự hàng Bla-môn! 417. Lìa xa hạnh phúc cõi ngƣời Lìa luôn phƣớc báu cõi trời cao sang Thoát bao cám dỗ huy hoàng Những bậc nhƣ vậy đồng hàng Bla-môn! 418. Thản nhiên: ƣa ghét hai bờ! Sanh y lìa đoạn lặng tờ tâm tƣ Thế gian chiến thắng trƣợng phu Bà-la-môn gọi cho dù là ai! 419. Là ngƣời hiểu rõ hoàn toàn Sự sống, sự chết các hàng chúng sanh Không ái luyến, đào thoát nhanh Tự mình giác ngộ xứng dành Bla-môn! 420. Đã lậu tận, dứt sanh y Chấm dứt thọ mạng ra đi phƣơng nào? Chƣ thiên dẫu thấp hay cao Dạ ma, nhân loại biết sao mà lần? Là La hán, là thánh nhân Là bậc tối thƣợng,xuất trần Bla-môn! 421. Ai mà quá, hiện, vị lai Sống không sở hữu,trong ngoài sạch lau Sạch lau cũng chẳng mắc câu Những ngƣời nhƣ vậy đứng đầu Bla-môn! 422. Ví nhƣ trâu chúa kiêu hùng Đại sĩ, vô úy,vô cùng quý cao Bậc chiến thắng cả trần lao Tuệ tri, giác ngộ - khác nào Bla-môn! 423. Ai đời trƣớc thấy rõ ràng Cảnh khổ đọa xứ,cảnh nhàn chƣ thiên Đã tận sanh diệt các miền Trí tuệ cao viễn tự viên, tự thành Mâu ni, đạo sĩ đã đành Là bậc bất tử,tên dành Bla-môn! -ooOo- "BỐ THÍ, PHÁP THÍ VÔ SONG HƯƠNG THƠM THÙ THẮNG CHẲNG ĐỒNG PHÁP HƯƠNG BẬC TRÍ BIẾT CÁCH CÚNG DƯỜNG KIẾN TRI CHƠN CHÁNH - CON ĐƯỜNG PHÚC VINH" --- o0o --- HẾT 1 kiết thừng: giây buộc trói 2 trú xứ ẩn mật của Thức 3 lục trần 4 hàm chỉ bậc Thánh 5 chỉ sự cấu tạo, chất chồng của Ngũ uẩn 6 kho tàng thiện pháp 7 nƣơng tựa 8 Niết bàn 9 Ba quả thánh đầu A-La-Hán 11 bên ngoài giáo pháp Phật 12 hữu ái và phi hữu ái (tham và sân, cũng là hữu sắc thiền và vô sắc thiền) 13 Bát chánh đạo 14 ái dục, mạn 15 thƣờng và đoạn kiến 16 luyến ái 17 12 xứ 18 hoài nghi 19 gia tài chánh hạnh 20 ái ngủ ngầm 21 12 ái dục liên quan 6 căn, 6 trần - trong 3 cõi Dục, Sắc và Vô sắc 22 thân kiến, hoài nghi, giới cấm thủ, tình dục, bất bình 23 hữu ái, phi hữu ái, ngã mạn, phóng tâm, vô minh 24 tín, tấn, niệm, định, huệ 25 dòng tử sanh 26 nọng, cƣơng: tà kiến, sân hận 27 đai da: luyến ái 28 tùy miên 29 si, vô minh