Kinh Trung A-Hàm (Trung Tâm DT Trí Tịnh - VNC PHVN, 2022) Phẩm 15 - Song (Kinh số 182 - 191) Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF) PHẨM 15: SONG1 (Gồm 10 kinh) Kệ tóm tắt:12 Mã Áp cập Mã Ấp Ngưu Giác Sa-la lâm Ngưu Giác Sa-la lâm Cầu giải tối tại hậu. Thuyêt trí, A-di-na Câu-lâu minh Thánh đạo Đông Viên luận Tiểu không Đại không toi tại hậu. 1 Quyển 48. 2 Phẩm này có l o kinh, chia làm 2 phần. Phần đầu gồm 5 kinh thuộc ngày tụng thứ 4 (tụng phân biệt), từ 182 - 86. Phần còn lại, thuộc tụng ngày thứ 5 (tụng sau cùng). Nguyên tác Nhiếp tụng:馬包及馬皂;牛 箱裘裕声页變籲必弟星軍茬逐 im 可嗣市蠢萌璽遣;Do đặt lại tựa đê nên Nhiêp tụng không trùng với tên kinh. 182. KINH MA ĂP1 (1) Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Phật cùng với đại chúng Tỳ-kheo du hóa nước Ương-kỳ12 rồi đi đến Xóm Ngựa,3 ngụ trong tinh xá Mã Lâm. Bấy giờ, Thế Tôn hỏi các Tỳ-kheo: 一 Người ta thấy các thầy Sa-môn là những Sa-môn. Nhimg nếu có ai hỏi các thầy có đúng là Sa-môn không thì các thầy có tự xưng mình là Sa-môn chăng? Các Tỳ-kheo bạch: - Thưa c6, bạch Thế Tôn! Đức Phật lại bảo: -Thế nên, chính vì lẽ đó, chính vì là Sa-môn? các thầy cần phải học đúng như pháp của Sa-môn và đúng như pháp của Phạm chí. Sau khi đã học đúng như pháp của Sa-môn và đúng như pháp của Phạm chí, bấy giờ các thầy mới đúng là Sa-môn chân chánh, không phải Sa-môn hư danh. Nếu thọ nhận y phục, ẩm thực, giường nệm, thuốc thang và các vật dụng sinh hoạt khác thì những người cúng dường cho các thầy mới được phước lớn, được kết quả lớn, được công đức lớn và được quả báo to lớn. Các thầy nên học như vậy. Thế nào là đúng như pháp của Sa-môn và đúng như pháp của Phạm chí? Thân hành thanh tinh, hướng đến sự tỏ bày, không che giấu, khéo léo giữ gìn, không để phạm lỗi.4 Nhờ thân hành thanh tịnh, không tự cống cao, không khinh rẻ kẻ khác, không ô uế, không vẩn đục, nên được các vi Phạm hạnh có trí khen ngợi. Nếu các thầy nghĩ rằng: “Ta thân hành thanh tinh, điều cần làm đã làm xong, không cần học thêm nữa, đã thành tựu mục đích cao đẹp,5 không cần làm hơn nữa" thi này Tỳ-kheo, Ta nói đê thây biêt, chớ vì mong câu mục đích của Sa-môn mà lại đánh mất mục đích của Sa-môn.6 1 Nguyên tác: Mã Ấp kinh, thượng 馬邑經,上 j7.01.j0026.182. 0724c 17). Tham chiếu: Tăng.增(T.02. 0125.49.8. 080ỈCÍ4); M. 39, Mahāassapura Sutta (Đại kinh Xóm Ngựa). 2 Nguyên tác: Ương-kỵ quốc (蠢騎,Añga), một trong 16 nước lớn thời Phật, nằm ở phía Đông Ma-4 gọi là "v6 ngại tâm giải thoát”(無礙心解脫);Du-già sư đỉa luận 瑜伽師論(7130. 1579.90. 0813all) gọi là "bat động tâm giải thoát,;(不動:B盈晚) 7 Ngiwen tác: Ngoại không (竺空):Các pháp bên ngoài đều không, chỉ cho 6 xứ bên ngoài (六塵)là sác (色),tha迎選),hương (§), vị (味),xúc (ffi) cùng với tất cả pháp trần (法塵)đều vô thường (無 常),vô ng負(無我),bất tịnh (不淨),hư @iả (虛福,...nen gọi là "ngoại kh&ig." J 191. KINH ĐẠI KHÔNG 1257 Này A-nan! Khi Ta an trú nơi trú xứ này rồi thì tâm sanh hoan hỷ. Với tâm hoan hỷ này, Ta cảm thọ toàn thân bằng chánh niệm tỉnh giác, rồi sanh hỷ, sanh khinh an, sanh lạc và sanh định. Với tâm định này, Ta cảm thọ toàn thân bằng chánh niệm tỉnh giác. Này A-nan, nêu có Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tăc hay ưu-bà-di nào cùng đi đên chỗ Ta thì Ta sẽ dạy bảo họ hành trì tâm như vậy như vậy9 viễn ly, thích sự vô dục. Ta cũng vì họ mà thuyết pháp, khuyến khích và hỗ trợ. Này A-nan, nếu Tỳ-kheo nào luôn muốn hành trì nơi tánh không thì Tỳ-kheo ấy phải giữ vững nội tâm, an trú, tĩnh chỉ rồi vào Thiền thứ nhất.8 Sau khi giữ vững nội tâm, an trú, tĩnh chỉ vào Thiền thứ nhất rồi thì vị ấy nên suy niệm về nội không.9 Này A-nan, nêu Tỳ-kheo nào nói như vây: "T6i không giữ vững nội tâm, an tru, tĩnh chi, không thể vào Thiền thứ nhất và suy niệm về nội kh6ng” thì nên biết Tỳ-kheo ấy tự chuốc lấy nhiều phiền lụy. Này A-nan, thê nào là Tỳ-kheo giữ vững nội tâm, an trú, tĩnh chỉ roi vào Thiền thứ nhất? Là vị Tỳ-kheo ở nơi thân này có được hỷ lạc do ly dục sanh, thấm nhuần toàn thân, cùng khắp tràn đầy sự hỷ lạc được sanh ra do lìa dục, không chỗ nào là không tràn đầy. Này A-nan, ví như người tắm gội, lấy bột tắm bỏ vào bồn tắm, rồi cho nước vào bồn để hòa tan và khuấy cho nổi bọt lên, sau đó ngâm gội, toàn thân được thấm ướt, tràn đầy cùng khắp, trong ngoài đều thâm ướt, không còn sót chô nào. Cũng vậy, này A-nan, đôi với thân này, Tỳ- kheo có được hỷ lạc do ly dục sanh, thấm nhuần toàn thân, cùng khắp tràn đầy sự hỷ lạc được sanh ra do lìa dục, không chỗ nào là không tràn đầy. Này A-nan, Tỳ-kheo giữ vững nội tâm, an trú, tĩnh chỉ rồi vào Thiền thứ Ịìhất, sau khi đã giữ vững nội tâm, an trú, tĩnh chỉ vào Thiền thứ nhất rồi thì vi ấy nên suy niệm về nội không. Khi vi ấy suy niệm về nội không rồi nhưng tâm vi ấy vẫn còn dao động, không phấn chấn, không được lắng trong, không an trú, chưa hiểu rõ đối với nội không.10 Này A-nan! Nếu Tỳ-kheo nào khi quán sát mà biết rõ mình có suy niệm về nội không nhtrng tâm vẫn còn dao động, không phấn chấn, không được lắng trong, không an trú, chưa hiểu rõ với nội không thì Tỳ-kheo ấy nên suy niệm về 8 Nguyên tác: Nhất định (一定).Theo Trường A-hàm thập bảo pháp kinh 長]阿含十報法緇(roi. 0013.2. 0240a05), "nhất dinh"(一定)là cách gọi khác của "So tKiền”(初禪):Tâm an trụ ở Thiên thứ nhát gọi là <4nhat (iciLữ禪,爲一定). 9 Nguyên tác: Nội không (內空):Các pháp bên trong đều không, chỉ cho 6 xứ bên trong là mắt (眼),tai (耳),mũi (鼻),lưỡi (舌),than (身),ý (意),cùng với những pháp không phải măt... đêu vô thường, vô nga, bất tịnh, hư giả... nen gọi là í4nọi khong.,, 10 Nguyên tác: Kỳ tâm di động, bất thú hướng cận, bất đắc thanh trừng,, bất trụ bất giải ư nội không giả選心移動,不趣向近,不荐清澄,不住,不解於內空者.).Tham chiếu: M. 122: Tassa ajjhattam suññatarn manasikaroto suññatāya cittāni na pakkhandati nappasīdati na santitthati na vimuccati (Trong khi vị ấy tác ý nội không, tâm không thích thú, không tinh tín, không an trú, không hướng đên nội không), HT. Thích Minh Chāxidich. Cú ngữ này cũng xuāt hiện trong A. 4.178 - II. 165. ơ đây, cụm từ ubat thú hướng cận,?(不趣向近)có tương đương với A. 4.178 - II. 165: Na pakkhandati, mang nghĩa không phấn chân, không thích thú. Do vì pakkhandati cócăn động từ là khand mang nghĩa hăm hơ nhảy nhót nên đã phát sinh cách dịch t4Thū hướng cận,, (趣向近). 1258 ❖ KINH TRUNG A-HÀM ngoại không. Vi ấy suy niệm về ngoại không rồi nhưng tâm vị ấy vẫn còn dao động, không phấn chấn, không được lắng trong, không an trú, chưa hiêu rõ với ngoại không. [0738c09] Này A・nan, nếu Tỳ-kheo nào trong lúc quán sát mà biết rõ mình đã suy niệm về ngoại không nhưng tâm mình vẫn còn dao động, không phấn chấn, không được lắng trong, không an tru, chưa hiểu rõ với ngoại không thì Tỳ-kheo ấy nên suy niệm về cả nội không và ngoại không.11 Vị ấy suy niệm về nội không và ngoại không rồi nhưng tâm vị ấy vẫn còn dao động, không phấn chấn, không được lắng trong, không an trú, chưa hiểu rõ với nội không và ngoại không. Này A-nan, nêu Tỳ-kheo nào trong lúc quán sát mà biêt rõ mình đang suy niệm về nội không và ngoại không nhung tâm vẫn còn dao động, không phấn chấn, không được lắng trong, không an trú, chưa hiểu rõ với nội không và ngoại không thì Tỳ-kheo ấy nên suy niệm sự không dao động. Vị ấy suy niệm về sự không dao động rồi nhimg tâm vị ấy vẫn còn dao động, không phấn chấn, không được lăng trong, không an trú, chưa hiêu rõ với sự không dao động. Này A-nan! Nếu Tỳ-kheo nào khi quán sát mà nhận biết rõ mình suy niệm về sự không dao động nhưng tâm vẫn còn dao động, không phấn chấn, không được lắng trong, không an tru, chưa hiểu rõ đối với sự không dao động thì Tỳ- kheo ấy hãy dụng tâm như vậy như vậy, đối với định như vậy như vậy để điều phục rồi lại điều phục, tu tập rồi lại tu tập, giữ tâm thư thái rồi lại giữ tâm thư thái, hân hoan trong nhu hòa, tịnh lạc với viễn ly. Nếu vị ấy với tâm như vậy, như vậy, đối với định như vậy như vậy để điều phục roi lại điêu phục, tu tập roi lại tu tập, giữ tâm thư thái roi lại giữ tâm thư thái, hân hoan trong nhu hòa, tịnh lạc với viễn ly rồi thì hãy thành tựu và an tru với nội không. Sau khi vị ây thành tựu và an tru với nội không roi thì tâm không còn dao động, được phấn chấn, được lắng trong, được an trụ, được hiểu rõ nơi nội không. Này A-nan, trong khi quán sát như vậy, Tỳ-kheo liền biết rõ đã thành tựu và an trú với nội không nên tâm không còn dao động, được phấn chấn, được lắng trong, được an trú, được giải thoát với nội không, đó gọi là chánh tri.11 12 [0738c27] Này A-nan, Tỳ-kheo nên thành tựu và an tru với ngoại không. Sau khi vị ấy thành tựu và an trú với ngoại không rồi, tâm không còn dao động, được phấn chấn, được lắng trong, được an trú, được giải thoát với ngoại không. Này A-nan, trong khi quán sát như vậy, vi Tỳ-kheo ấy liền biết rõ đã thành tựu và an trú với ngoại không nên tâm không còn dao động, được phấn chấn, được lắng trong, được an trụ, được giải thoát với ngoại không, đó gọi là chánh tri. 11 Nguyên tác: Nội ngoại không (内外空),tức là 12 nhập xứ (入處),bao gồm 6 nội XÚT (內處)và 6 ngoại xứ (外處)đều vô thường, vô nga, bất tịnh, hư giả... nen gọi là tfcnọi ngoại không.^, J 12 Chánh tri (正知):Hiểu biết rõ ràng, tường tận. Tham chiếu: M. 122: Itiha tattha sampajāno hoti (ở đây, vị ây ý thức rõ ràng như vậy), HT. Thích Minh Châu dịch. 191. KINH ĐẠI KHÔNG ❖ 1259 Này A-nan, Tỳ-kheo nên thành tựu và an trú với nội không và ngoại không. Vi ây sau khi thành tựu và an tru với nội không và ngoại không roi, tâm sẽ không còn dao động, được phấn chấn, được lắng trong, được an trụ, được giải thoát với nội không và ngoại không. Này A-nan, trong khi quán sát như vậy, vị Tỳ-kheo ây liên biêt đã thành tựu và an tru với nội không và ngoại không, nên tâm không còn dao động, được phấn chấn, được lắng trong, được an trụ, được giải thoát với nội không và ngoại không, đó gọi là chánh tri. Này A-nan, nên thành tựu và an tru với sự không dao động. Vi ấy sau khi thành tựu và an trú với sự không dao động thì tâm không còn dao động, được phấn chấn, được lắng trong, được an trụ, được giải thoát với sự không lay động. Này A-nan, trong khi quán sát như vậy, vi Tỳ-kheo ấy liền biết mình thành tựu và an trú với sự không lay động, nên tâm không còn dao động, được phấn chấn, được lắng trong, được an trụ, được giải thoát với sự không dao động, đó gọi là chánh tri. [0739al2] Này A-nan! Tỳ-kheo ấy với tâm an tru trên trú xứ này, nếu muốn đi kinh hành thì Tỳ-kheo ấy rời khỏi thiền thất và đi kinh hành nơi khoảng đất trống dưới bóng mát của mái hiên thiền thất, thu nhiếp các căn vào trong tâm, khôriệ hướng ra ngoài, khởi tưởng trước mặt và cả sau lưng.13 Kinh hành như vậy roi, trong tâm không sanh khởi tham lam, ưu sầu và các pháp ác, bất thiện, đó gọi là chánh tri. Này A-nan! Tỳ-kheo với tâm an tru trên trú xứ này, nếu muốn ngồi thiền thì Tỳ-kheo ấy rời khỏi nơi kinh hành, roi đi đen cuối con đường kinh hành, trải tọa cụ và ngồi kiết-già. Sau khi ngồi như vậy vững vàng rồi, trong tâm không sanh khởi tham lam, ưu sầu và các pháp ác, bất thiện, đó gọi là chánh tri. Này A-nan! Tỳ-kheo với tâm an tru trên trú xứ này, nếu muốn suy niệm14 thì đối với ba loại suy niệm ác bất thiện, là niệm dục? niệm sân và niệm hại, Tỳ-kheo ấy chớ nên suy niệm ba loại suy niệm ác bất thiện này. Còn đối với ba loại suy niệm thiện, là niệm vô dục, niệm vô sân, niệm vô hại thì Tỳ-kheo ấy nên suy niệm ba loại niệm thiện này. Sau khi suy niệm như vậy rồi, trong tâm không sanh khởi tham lam, ưu sầu và các pháp ác bất thiện, đó gọi là chánh tri. Này A-nan! Tỳ-kheo ấy để tâm an tru trên trú xứ này, nếu muốn luận bàn thì đối với những luận bàn trái với Thánh luận, không tương tmg với lợi ích, tức là luận bàn về những việc liên quan đến vua chúa, giặc giã, đấu tranh, ăn uống, y phục, mền nệm, phụ nữ, đồng nữ, dâm nữ, thế gian, tà đạo, biển cả, vi Tỳ-kheo ấy không nên bàn luận những đề tài vô nghĩa, hạ liệt15 như vậy. Tỳ-kheo chỉ nên ^Nguyên tác: Hậu tác tiền tưởng (後作前想).cấu trúc này ở Trưởng lão thượng tôn thụy miên kinh 長署上尊睡眠經(7.01. 0026.83. 0559c27) được viết là "r hau tia[tiỊỎ理”(於後前想);Tăng.增 (7.02. 0125.9.3. 0562cl3) ghi rõ hơn: "Tiên tưởng hậu tưởng”(前想後想);M. 122, Mahāsuññata Sutta (Kỉnh đại không)'. Pacchāpuresaññī (tưởng trước mặt và cả sau lưng). 14 Niêm (念)tức "tầm", "suy tầm" hay utoan tính." Có 3 bất thiện tầm: Dục tầm (欲尋,kāmavitakko ), sân tẩm (瞋尋,vyāpādavitakko ) và hại tâm (害尋,vihiỉhsavitakko). 15 Nguyên tác: Súc sinh luận (畜生論,tiracchānakatharri): Đàm luận về những điều phi nghĩa, vô ích. 1260 報 KINH TRUNG A-HÀM luận bàn những việc đúng với Thánh luận, tương ưng với lợi ích, khiến tâm nhu hòa, không bị che lấp, nghĩa là luận bàn về việc bố thí, giữ giới, thiền định, giải thoát, giải thoát tri kiến, giảm dần, không tụ hội, ít muốn, biết đủ, vô dục, đoạn dứt, tịch diệt, tọa thiền, duyên khởi, những điều mà Sa-môn nên luận bàn. Sau khi luận bàn xong, trong tâm không sanh khởi tham lam, ưu sầu và các pháp ác bất thiện, đó gọi là chánh tri. [0739b05] Lại nữa, này A-nan! Có năm loại dục16 đáng ưa, tâm thường nhớ nghĩ và có sự khát khao, tương ưng với sắc dục, đó là sắc được mắt nhận biết, âm thanh từ tai nhận biêt, hương từ mũi nhận biêt, vị từ lưỡi nhận biêt, xúc từ thân nhận biết. Vị Tỳ-kheo dùng năng lực1718 của tâm để quán sát năm loại dục này, tùy theo từng loại dục mà trong tâm có phát khởi tâm hành gì hay không. Vì sao như vậy? Vì năm loại dục này không trước không sau, tùy theo từng loại dục mà trong tâm phát khởi tâm hành. Này A-nan, trong lúc quán sát, vị Tỳ- kheo ấy liền nhận biết tùy theo từng loại dục mà trong tâm phát khởi tâm hành đối với năm loại dục này. Vị Tỳ-kheo ấy quán tưởng vô thường, quán sự suy hao, quán tưởng vô dục, quán sự đoạn dứt, quán sự diệt tận, quán sự xa lìa đôi với moi moi loại dục nay. Nêu trong nam loại dục nay ma co dục nao bị nhiêm ô thì vi Tỳ-kheo ấy lập tức diệt tận. Này A-nan, trong khi quán sát như vậy5 vị Tỳ-kheo ấy liền biết rõ năm loại dục này có dục, có nhiễm ô và đã được diệt tận5 đó gọi là chánh tri. Lại nữa, này A-nan, có năm thủ uẩn, 18 đó là sắc thủ uẩn, thọ, tưởng, hành và thức thủ uẩn. Nghĩa là Tỳ-kheo quán sát sự thịnh suy của chúng như vầy: Đây là sắc, đây là sự tập khởi của sắc, đây là sự diệt tận của sắc; đối với thọ, tưởng, hành và thức cũng tương tự như vậy; đây là thức, đây là sự tập khởi của thức, đây là sự diệt tận của thức. Nêu trong năm thủ uân này có ngã mạn nào khởi lên thì nó liền bi diệt trừ.19 Này A-nan, trong khi quán sát như vậy, vị Tỳ-kheo ấy liền biết rõ ngã mạn trong năm thủ uẩn đã bị diệt trừ, đó gọi là chánh tri. Này A-nan, pháp này thật đáng ưa, thật đáng thích, thật đáng ghi nhớ, không còn lậu hoặc, không chấp thủ, vượt tầm Ác ma, xấu ác không thể đến gần; các pháp ác bất thiện, các lậu ô uế5 gốc rễ của sự hiện hữu trong tương lai, cho đến các nhân 7 r của sự bức bách, của khổ báo, của sanh, già, bệnh. chết cũng không 上 頌 • D D thê đên gân được, nghĩa là thành tựu sự không buông lung. Vì sao như vậy? Bởi vì nhờ không buông lung mà đấng Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác đạt được giác ngộ, nhờ gốc rễ không buông lung mà phát sanh vô lượng 16 Nguyên tác: Ngũ dục công đức (五欲功德).Xem chú thích 5, kinh số 2, tr. 11. 17 Nguyên tác: Chí đáo (至到),chỉ cho mức độ, trình d。(造詣). 18 Nguyên tác: Ngũ thạnh ấm (五盛陰,upãdãnakkhandhã). Xem chú thích 8, kinh số 13, tr. 75. 19 Do chấp ngã hoặc ngã sở dựa trên thân 5 uẩn rồi khởi lên sự kiêu mạn. Quán sanh khởi và diệt tận thì ngã mạn bị diệt trừ. Tham chiếu: M. 122, Mahāsuññata Sutta (Kinh đại không)'. Trong khi vị ầy an trú, tùy quán sự sinh diệt của 5 thủ uẩn này, nếu có ngã mạn nào (asmimāno) [khởi lên] đối VỚI 5 thủ uẩn, ngã mạn áy được đoạn tận. 191. KINH ĐẠI KHÔNG 發 1261 thiện pháp, cho đến các phẩm trợ đạo. Này A-nan, thế nên các thầy phải học như vầy: "Ta cũng thành tựu sự không buông lung”, nên học tập như vậy. Này A-nan, vì mục đích gì mà các chánh tín đệ tử thuận theo Thế Tôn để tu hành và phụng sự cho đến trọn đời? Tôn giả A-nan bạch đức Thế Tôn: 一 Kính bạch Thế Tôn! Thế Tôn là cội nguồn của giáo pháp, Thế Tôn là Pháp Chủ, giáo pháp y cứ nơi Thế Tôn. Kính mong Ngài thuyết giảng giáo pháp, sau khi nghe xong, chúng con sẽ hiểu rõ nghĩa lý! [0739c02] Đức Phật bảo: 一 Này A-nan, hãy lang nghe và khéo suy nghĩ, Như Lai sẽ phân biệt giảng nói cho thầy nghe! Lúc đó? Tôn giả A-nan vâng lời lắng nghe. Đức Phật bảo: 一 Này A-nan! Không phải chỉ vì Chánh kinh, Ca vinh, Ký thuyết mà một chánh tín đệ tử thuận theo Thế Tôn để tu hành và phụng sự cho đến trọn đời. Chỉ là, này A-nan, hoặc từ lâu vị ấy đã từng nghe pháp này, đọc tụng, thực hành đến cả ngàn lân, dụng tâm tư duy quán sát, hiêu rõ nghĩa lý sâu xa; hoặc những luận này là Thánh luận, tương ưng với mục đích cứu cánh, giúp tâm nhu hòa, không bi che lấp, nghĩa là luận về bố thí, giữ giới, thiền đinh, giải thoát, giải thoát tri kiến, giảm dần, không tụ hội, ít muốn, biết đủ, không tham dục, đoạn dứt, tịch diệt, tọa thiền và duyên khởi. Như vậy, những điều mà Sa-môn luận bàn, được dễ dàng chứ không khó, vì nghĩa này cho nên chánh tín đệ tử thuận theo Như Lai tu hành và phụng sự cho đến trọn đời. Này A-nan, như vậy là phiền lụy cho Tôn SU, phiên lụy cho đệ tử, phiên lụy cho các vi đông Phạm hạnh. Này A-nan, thế nào là phiền lụy cho Tôn sư? Nghĩa là một vị Tôn sư xuất thế có phương cách suy ngẫm tư duy, bằng phương cách suy ngẫm tư duy ấy mà quán sát các loại phàm nhân, có biện tài. Vị ấy sống nơi thanh vắng, ở trong rừng núi, trú bên góc cây, sông ở non cao, không một tiêng động, với hạnh viên ly, không có điêu xâu, không một bóng người, tùy thuận tĩnh tọa; hoặc sông nơi đó mà tinh cân học hạnh viên ly, chứng đác tâm tăng thượng, sông an lạc ngay trong hiện tại. Vi ấy sau khi học hạnh viễn ly, tinh cần, sống an ổn hân hoan, rồi theo các đệ tử trở về với các Phạm chí, cư sĩ, thôn xóm, dân chúng. Sau khi theo đệ tử trở về với các Phạm chí, cư sĩ, thôn xóm, dân chúng rồi, vị ấy liền tự cao mà trở vê nhà. Như vậy là phiên lụy cho Tôn sư, đây cũng là pháp ác bát thiện, ô uế, là gốc rễ cho sự hiện hữu trong tương lai, là bức bách, khổ báo, là nhân của sanh, già, bệnh, chết. Đó gọi là phiền lụy cho Tôn sư. Này A-nan, thế nào là sự phiền lụy cho đệ tử? Nghĩa là đệ tử của Tôn sư ấy theo học hạnh viễn ly của Tôn sư, vị ấy sống nơi thanh vắng, ở trong rừng núi, trú bên gốc cây, sống ở non cao, không một tiếng động, với hạnh viễn ly, không có điều xấu, không một bóng người, tùy thuận tĩnh tọa. Hoặc vị ấy sống nơi 1262 懶 KINH TRUNG A-HÀM đó mà tinh cần học hạnh viễn ly, chứng đắc tâm tăng thượng, sống an lạc ngay trong hiện tại. Vị ấy sau khi học hạnh viễn ly, tinh cân, sông an ôn hân hoan, roi theo các đệ tử trở về với các Phạm chí, cư sĩ, thôn xóm, dân chúng. Sau khi theo đệ tử trở về với các Phạm chí, cư sĩ, thôn xóm, dân chúng rồi, vi ấy liền tự cao mà trở về nhà. Như vậy là phiền lụy cho đệ tử, đây cũng là pháp ác bất thiện, ô uế, là gốc rễ cho sự hiện hữu trong tương lai, là bức bách, khổ báo, là nhân của sanh, già, bệnh, chết. Đó gọi là phiền lụy cho đệ tử. [0740a03] Này A-nan9 thế nào là phiền lụy cho các vị đồng Phạm hạnh? Nghĩa là Như Lai xuất thế, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Su, Phật, Thế Tôn? Ngài sống nơi thanh vắng, ở trong rừng núi, trú bên góc cay, song ơ non cao, không mọt tiêng động, vơi hạnh viên ly, knong co điêu xấu, không một bóng người, tùy thuận tĩnh tọa. Này A-nan, Như Lai vì mục đích gì mà sông nơi thanh văng, ở trong rừng núi, trú bên gốc cây, sống ở non cao, không một tiếng động, với hạnh viễn ly, không có điều xấu, không một bóng người, tùy thuận tĩnh tọa? Tôn giả A-nan bạch đức Thế Tôn: -Kính bạch Thê Tôn! Thê Tôn la cội nguôn cua giao pháp, The Ton la Pháp Chủ, giáo pháp y cứ nơi Thê Tôn. Kính mong Ngài thuyêt giảng giáo pháp, sau khi nghe xong, chúng con sẽ hiểu rõ nghĩa lý! Đức Phật lại bảo: 一 Này A-nan, hãy lắng nghe và khéo suy nghĩ, Ta sẽ phân biệt giảng nói cho thầy! Lúc đó, Tôn giả A-nan vâng lời lắng nghe. Đức Phật bảo: 一 Này A-nan, Như Lai chẳng phải vì muốn đạt được những gì chưa đạt được, thành tựu những gì chưa thành tựu được, chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ mà sống nơi thanh vắng, ở trong rừng núi, trú bên gốc cây, sống ở non cao, không một tiêng động, với hạnh viễn ly, không có điêu xâu, không một bóng ngu&i, tùy thuận tĩnh tọa. Này A-nan, chỉ vì hai mục đích sau đây mà Như Lai song nơi thanh vắng, ở trong rừng núi, tru bên gốc cây, sống ở non cao, không một tiếng động, với hạnh viễn ly, không có điều xấu, không một bóng người, tùy thuận tĩnh tọa. Một là sống an lạc ngay trong hiện tại cho chính mình. Hai là vì thương xót chúng sanh ở đời sau. Vì đời sau sẽ có người học theo hạnh Như Lai mà song nơi thanh vắng, ở trong rừng núi, trú bên gốc cây, sống ở non cao, không một tiếng động, với hạnh viễn ly, không có điều xấu, không một bóng người, tùy thuận tĩnh tọa. Này A-nan, Như Lai vì điều này cho nên mới sống nơi thanh văng, ở trong rừng núi, trú bên ệốc cây, sống ở non cao, không một tiếng động, với hạnh viễn ly, không có điều xấu, không một bóng người, tùy thuận tĩnh tọa. Hoặc sống ở nơi đó mà tinh cần học hạnh viễn ly, chứng đắc tâm tăng thượng, được an lạc ngay trong hiện tại. 191. KINH ĐẠI KHÔNG ❖ 1263 Vị ấy sau khi học hạnh viễn ly, tinh cần, sống an ổn hân hoan, rồi theo các vị đồng Phạm hạnh mà trở về với các Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di. Vị ấy sau khi theo các vị đồng Phạm hạnh trở về với các Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di rồi, không tự cao và không trở về nhà. Này A-nan, nếu vi ấy đã chứng ngộ tâm giải thoát bất động thì Như Lai không nói vị ấy có sự chướng ngại. Nhưng nếu như vị ấy chứng đắc bốn tâm tăng thượng, được an lạc ngay trong hiện tại, nhờ trước đây tinh cần5 sống không buông lung, vậy nên ở đây nếu như có sự thoái thất thì chỉ do sự hội tụ đông đảo đệ tử. [0740b03] Lại nữa, này A-nan, đệ tử của Tôn sư ấy noi theo Tôn sư mà sống nơi thanh vắng, ở trong rừng núi, tru bên gốc cây, sống ở non cao, không một tiêng động, với hạnh viên ly, không có điêu xâu, không một bóng người, tùy thuận tĩnh tọa. Hoặc sống ở nơi đó mà tinh cần học hạnh viễn ly, chứng đắc tâm tăng thượng, được an lạc ngay trong hiện tại. Vị ấy sau khi học hạnh viễn ly, tinh cân, sông an ôn hân hoan, roi theo các vị đông Phạm hạnh trở vê với các Tỳ-kheo9 Tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di. Sau khi theo các vị đồng Phạm hạnh trở về với các Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, xru-bà-di rồi, liền tự cao \ -í í l v - A mà trở vê nhà. Như vậy là phiên lụy cho các vị đông Phạm hạnh và đây cũng là pháp ác bất thiện, ô uế, là gốc rễ cho sự hiện hữu trong tương lai, là bức bách, khổ báo, là nhân của sanh, già, bệnh, chết, đó gọi là phiền lụy cho các vị đồng Phạm hạnh. Này A-nan, so với sự phiên lụy cho Tôn sư và phiên lụy cho đệ tử thì sự phiền lụy cho các vị đồng Phạm hạnh này là vô cùng sai trái, không đáng vui, không đáng thích, thật không đáng nhớ nghĩ. Do đó9 này A-nan, các thầy nên thực hành từ hòa đối với Như Lai, chớ nên gây oán hận. Này A-nan, thê nào là đệ tử đôi xử với Tôn sư băng sự oán hận? không thực hành từ hòa? Nêu vị Tôn sư thuyêt pháp cho đệ tử do vì lòng thương yêu, vì sự lân mân, vì mong câu ý nghĩa và lợi ích, vì mong câu an ôn hân hoan cho chúng đệ tử, nên mới phát khởi tâm từ bi mà nói rằng: “Dây là vì lợi ích, đây là vì hân hoan, đây là vì lợi ích an vui." Nêu người đệ tử ây không cung kính, cũng không tùy thuận theo, không an trụ nơi chánh trí, tâm không hướng đến pháp và tùy pháp, không thọ lãnh Chánh pháp, trái phạm những điều Tôn sư dạy, không thành tựu thiền định; người đệ tử như vậy chính là đã đối xử với Tôn sư bằng sự oán hận, không thực hành từ hòa. Này A-nan, thế nào là đệ tử biết thực hành từ hòa5 không gây oán hận đối với Tôn sư? Nghĩa là nếu Tôn sư thuyết pháp cho đệ tử do vì lòng thương yêu? VÌ sự lân mân, vì mong câu ý nghĩa và lọi 紀h, vì mong câu an ôn hân hoan cho chúng đệ tử mà phát khởi tâm từ bi, rồi nói rằng: "Bây là vì lợi ích, đây là vì hân hoan, đây là vì lợi ích và hân hoan.^, Nếu đệ tử thuận hành theo, an trụ nơi chánh trí, tâm quy hướng đến pháp và tùy pháp, thọ lãnh Chánh pháp, không 1264 裝 KINH TRƯNG A-HÀM trái phạm lời giáo huấn của Tôn su, khéo thành tựu thiền định; vi đệ tử như vậy là đã thực hành từ hòa và không gây oán hận đối với Tôn sư. Này A-nan, thế nên các thầy hãy thực hành từ hòa, không nên gây oán hận đôi với Như Lai. Vì sao như vậy? Vì Ta không giảng nói như vây: Như người thợ gốm sẽ làm đồ gốm.20 Nhưng này A-nan! Ta chủ trương nghiêm khắc và nhẫn nại.21 Những gì chân thật thì tồn tại vững bền.22 Đức Phật dạy như vậy, Tôn giảA-nan và các Tỳ-kheo sau khi nghe Phật dạy đều hoan hỷ phụng hành.23 20 Nguyên tác: Đào sư tác ngõa (陶師作瓦).Thành cú này nhằm chỉ cho việc người thợ gốm nhào nặn đất ròi tạo mọi vật dụng theo ý mình, nhưng chung cuộc đều bị tan^vỡ, còn chan lý mà Như Lai khai mở không nhu、vay. Tham chiêu: Đại Bảt-nê-hoàn kinh 大般涅槃經(TAI. 0374.5. 0392al3): Ví như thợ gôm, tạo đô vật nhưng cuôi cùng thì cũng vỡ tan; giải thoátgiác ngộ thì khongphai như vậy! Giải thoatgiac ngộ là sự chân thật, không sinh, không diệt (譬如陶師,作已還破;解脫不爾,真解脱者,不 生,不滅).Đại bảo tích kinh 大寶積、經(m. 0310.42. 0243c08): Ví như thợ gốm nhào nặn đồ dùng, hoặc lớn hoặc nhỏ, nhưng rốt cuộc rồi, thảy đều tan V&”(譬如陶師選埴瓦器,若大若小終歸破壞). 21 Nguyên tác: Nghiêm cấp chí khổ (嚴急至苦)."Nghiêm cấp” (嚴急)mang nghĩa "nghiêm khắc>,(嚴 刻).苦)là “su nh备l nại” (刻音l : 22 Nguyên tác: Nhược hữu chân thật giả, tất năng vãng dã (若有真實者,必能往也)."V角ng"(往)sử dụng như "vãng vang"(往往):Mãi mãi, vĩnh viên, thường xuyên. Tham chiêu: M. 122, Mahāsuññata Sutta (Kinh đại không)'. Yo saro so thassatīti (cái gì là lõi cây, cái ấy sẽ đứng vững tồn tại), HT. Thích Minh Châu dịch. 23 Bản Hán, hết quyển 49.