Lịch sử Phật giáo Lịch sử Phật Pháp (TK Hộ Tông - Vansarakkhita Bhikkhu) Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF) 2| PHẬT GIÁO NGUYÊN THỦY THERAVĀDA ----- LỊCH SỬ PHẬT PHÁP Soạn giả TRƯỞNG LÃO HÒA THƯỢNG HỘ TÔNG (VAṄSARAKKHITA MAHĀTHERA) |3 MỤC LỤC TIӆU TӴA ............................................................................................................................................................... 4 GIҦI Vӄ NGUYÊN NHÂN ĈҪU TIÊN SӴ TÍCH PHҰT PHÁP ............................................................................ 4 GIҦI Vӄ LӎCH SӰ THÁP PHҰT ............................................................................................................................ 6 PHҰT GIÁO CHUYӆN SANG CÁC 1ѬӞC LҪN ĈҪU HӂT ............................................................................... 8 GIҦI Vӄ NGUYÊN NHÂN SӴ TҤO 7ѬӦNG PHҰT ĈҪU TIÊN ....................................................................... 10 GIҦI Vӄ 7ѬӦNG PHҰT VÀ 7ѬӦNG BӖ-TÁT .................................................................................................. 11 GIҦI Vӄ THÁP PHҰT TҤO RA TRONG CÁC 1ѬӞC, NGOÀI ҨN ĈӜ ............................................................ 12 GIҦI Vӄ LӎCH SӰ PHҰT GIÁO TRONG 1ѬӞC XIÊM ..................................................................................... 16 MӨC LӨC GIҦI Vӄ THӠI Kǣ PHҰT GIÁO TRUYӄN SANG CÁC 1ѬӞC, SAU PHҰT NHҰP DIӊT............ 19 MӨC LӨC GIҦI Vӄ THӠI Kǣ CÓ THÁP PHҰT TRONG CÁC 1ѬӞC ............................................................. 19 GIҦI TÓM TҲT Vӄ MҨY Kǣ KӂT TҰP TAM TҤNG ........................................................................................ 20 TRÍCH LӨC TRONG PHҰT NGÔN ..................................................................................................................... 20 TRÍCH TRONG PHҰT HӐC TӴ Ĉ,ӆN ................................................................................................................ 22 TIỂU TỰA Xét thҩy quyӇn Lӏch sӱ PhұWSKiSÿm[Xҩt bҧn tӯ lâu và rҩt có giá trӏFKѭWKLӋn tín phát tâm trong sҥch yêu cҫu cho nó sӁ ÿѭӧc tái bҧn. Dӏch giҧ ÿmGX\Ӌt chính quyӇn kinh ҩy và có trích lөc mҩy bài PhұWQJ{QÿӇ vào phía VDXFKRFKѭÿӝc giҧ suy xét, ngүPQJKƭYjSKkQELӋn chân lý, ngõ hҫu vӳQJEѭӟc trong ÿѭӡng tu tұp. Dịch giả Tỳ khưu Hộ Tông --- GIẢI VỀ NGUYÊN NHÂN ĐẦU TIÊN SỰ TÍCH PHẬT PHÁP .KLĈӭc PhұW7KtFK&D0X1Lÿmÿѭӧc chӭng bӵF&KiQKĈҷng Chánh Giác rӗi, Ngài EqQSKiWOzQJÿҥi tӯ ÿҥLELWUѭӟc hӃWÿLSKә ÿӝ chúng sanh WURQJQѭӟc Trung ҨQĈӝ. 1ѭӟc Trung ҨQĈӝ chia ra làm nhiӅu xӭ, có nhiӅXÿӭc vua thӕng trӏ. Thuӣ Phұt còn tҥi thӃWURQJQѭӟc Trung ҨQĈӝ có bӕn xӭ lӟn: 1) Xӭ Má-gá-thá (Magadha) tҥi miӅn Bengale vӅ phҫQ ÿӭF KRjQJ ÿӃ Bim-bi-xa-ra %LPELVƗUD WKӕng trӏ, lұSÿӃ ÿ{WҥLWKjQK9ѭѫQJ-;i 5ƗMDJDKD  2) Xӭ Cô-xá-lá (Kosala) tҥi miӅn Xá-há-bá-li (Sahapali) cұQUDQKSKtDÿ{QJ[ӭ Má- gá-thá (Magadha) vӅ phҫQÿӭc vua Bá-sê-ná-ÿt 3DVHQDGL WKӕng trӏ, lұSÿӃ ÿ{Wҥi thành Sa-quát-WKL 6ƗYDWWKƯ  3) Xӭ Quanh-xá (Vaৄsa) tҥi miӅn Manh-ÿi-lá-xá-há-bá-li (Mandalasahapali) cұn ranh SKtDÿ{QJQDP[ӭ Cô-xá-lá (Kosala) vӅ phҫQÿӭc vua Ú-ÿr-ná (Udena) thӕng trӏ, lұSÿӃ ÿ{Wҥi thành Cô-sam-phi (Kosamphi). 4) Xӭ A-quanh-ti (Avanti) tҥi miӅn Má-lá-quá (Malava) cұn ranh phía nam xӭ Quanh- xá (Vansa), vӅ phҫQÿӭc vua Chanh-ÿi-ba-jo-ti (Candapajoti) thӕng trӏ, lұSÿӃ ÿ{ tҥi thành Uch-sê-ni (Ujjheni). Ngoài ra, còn nhiӅu xӭ nhӓ nӳD QKѭ [ӭ cӫa thân tӝc Sá-ki-á (Sakya), Lít-sa-quí (Licchavi), Ma-Oi 0DOOD YY« Ĉӭc ThӃ Tôn truyӅn bá PhұW3KiSÿӃn các xӭ ÿyEҩWSKkQW{QWLWKѭӧng hҥ, xӭ mình, xӭ QJѭӡi mӝWOzQJEuQKÿҷng, không chia giai cҩSQrQFyÿӫ hҥQJQJѭӡLWURQJFiFQѭӟc qui y Phұt Pháp, chӍ khác nhau là xӭ có nhiӅu hoһFtWQJѭӡLWtQQJѭӥng. Thuӣ ҩ\FNJQJÿm có ba mһWÿҥRQKѭÿҥo Tri-vê-ÿD 7ULYHGD 1 PjQJѭӡi Bà-la-môn phҫQÿ{QJKRDQQJKrQK Yjÿҥo Je-ná (Jena) cӫDQJѭӡi ngoҥLÿҥo. Thuӣ Phұt còn tҥi thӃ nhӳQJQJѭӡi tu Phұt chӍ lҩy Tam qui (PhұW3KiS7ăQJ OjPJӕc. VӅ QJX\rQQKѫQWҥo Tháp Phұt có chӛ nói: Thuӣ Ĉӭc ThӃ Tôn lên cung trӡLĈҥo Lӧi thuyӃt pháp trong mùa hҥ ba tháng cho Phұt mүu nghe ҩ\ Fy ÿӭc vua 6HQDGLNRVDEXGGKDPDNDYuOkXQJj\NK{QJÿѭӧc thҩy PhұWQrQ1JjLÿHPOzQJWKѭѫQJQKӟ, bèn dҥy thӧ dùng lõi cây thӏ, tҥRNLPWKkQÿӇ làm dҩu tích. Lý thuyӃt ҩy xét ra thì không ÿ~QJYӟi chuyӋn sӁ giҧi ra phía sau này, cho nên không có thӇ FKROjÿLӅXÿtFKWKұWÿһng. Bӣi các Thánh tích cӫa PhұWQJRjL7DPTXLUDÿӅu phát sanh sau khi Phұt nhұp diӋt hӃt. Theo tên mà gӑi thì Pháp trong Phұt Pháp có bӕn thӭ: Xá lӏ WKiS 'KƗWXVWnjSD 9ұt dөng tháp (ParibhogaVWnjSD 3KiSWKiS 'KDPPDVWnjSD .LPWKkQWKiS 8GGHVLNDVWnjSD  1 Triveda: Tàu âm: Tam-phӋ-ÿj |5 Nguyên nhân phát sanh bӕn thӭ tháp ҩy có giҧi rõ trong lӏch sӱ [ѭD1KѭWURQJ.LQK Ĉҥi NiӃt-bàn do theo câu hӓi cӫDÿӭc vua Mi-lan-ÿjUҵQJ.KLĈӭc ThӃ Tôn sҳp nhұp diӋt trong rӯng Sa-la, tҥi xӭ Cú-xi-na-UD .XVLQƗUƗ FyÿҥLÿӭc A-nan-GD ƖQDQGD OjEӵc hӝ SKiSÿӃn bҥFKĈӭc ThӃ 7{QQKѭYҫy: Sau khi Phұt diӋWÿӝFiFKjQJ7KLQKYăQSKҧi làm FiFKQjRÿһng phөng thӡ Xá-lӏ? PhұWÿiS&iF7Kҫy tǤ NKѭXQj\&iF7Kҫy cҫn phҧi tu hành tinh tҩn cho mau ÿѭӧc giҧi thoát, các Thҫy chҷng nên quyӃn luyӃn theo viӋc phөng thӡ Xá-lӏ. ViӋc ҩ\ÿӇ FKRKjQJFѭ Vƭ WKLӋn nam, tín nӳ) nhӭt là vua chúa, hӑ tҥRWKiSÿӇ phөng thӡ, giӕQJQKѭWKiSÿmFyWҥo ra an táng các bӵFKRjQJÿӃ vұy. ĈӃn khi Phұt tӏFKÿӭc vua Má-lá (Mala) trӏ vì trong xӭ Cu-si-na-UD .XVLQƗUƗ OjPOӉ trà tǤ, tiӃQJÿӗQÿӃn các lân bang, hӑ ÿHPELQKYjR[ӭ .XVLQƗUƗ[LQ;i-lӏ ÿHPYӅ xây tháp ÿӇ phөng thӡ7Uѭӟc hӃt chính phӫ .XVLQƗUƗNK{QJEҵng lòng cho, gҫn muӕn gây chiӃn WUDQKQKѭQJFyQKӡ vӏ quӕc sѭFӫDÿӭFYXD0DODÿLӅXÿuQKQrQFKtQKSKӫ .XVLQƗUƗPӟi chӏu chia xá-lӏ ra làm tám phҫn, cho mҩy xӭ có mһt trong khi ҩy là: 1) ĈӭFKRjQJÿӃ A-ja- ta-xa-lru2 $MƗWDVDWUnj FDLWUӏ xӭ Má-gá-thá3 (Magatha) tҥLWKjQK9ѭѫQJ;i 5ƗMDJUKD 2) Ĉӭc vua Sá-ky-a (Sakya)4 (Thân tӝc cӫD ÿӭF 1Kѭ /DL  ӣ tҥi thành Ca-pi-lá-vas-tu5 (Kapilavastu), bây giӡ thuӝc vӅ Nepal; 3) Ĉӭc vua Lít-sa-vi (Licchavi) tҥi xӭ Quê-sa-li6 (Vesali) (bây giӡ gӑi là Besaraha); 4) Ĉӭc vua Thu-lý-ÿi 7KXOLGD KRһc Pali, tҥi xӭ Á-lá- cáp-bá (Allakappa); 5) Vӏ Bà-la-môn làm thӫ lãnh xӭ Quê-thá-ti-bá-cá (Veddhadipaka); 6) Ĉӭc vua Koliya tҥL5ƗPDJDPD Ek\JLӡ thuӝc vӅ Qѭӟc Népal); 7) Ĉӭc vua Má-lá (Mala) xӭ Ba-qua (Pava) (bây giӡ gӑi là Radraona); 8) Ĉӭc vua Cu-xi-na-UD .XVLQƗUƗ  Wҥi xӭ .XVLQƗUƗ Ek\JLӡ gӑLOj.ƗVL 'RVӵ chia xá-lӏ trong khi ҩy, nên mӟLFyWiPFiLWKiSÿҫu tiên hӃt, trong mҩy xӭ ҩy. Nguyên nhân tҥo vұt dөQJWKiSÿҫXWLrQ 3DULEKRJDVWnjSD WURQJOӏch sӱ có giҧi rҵng: Khi Phұt sҳp nhұp diӋWWKuÿӭc A-nan-GDFKѭDÿѭӧc chӭng quҧ A-la-hán (Arahanta) có bҥch Ĉӭc ThӃ Tôn rҵng: Tӯ thuӣ nay các thҫy tǤ NKѭXKҵng thҩy mһt PhұWQKѭQJVDXNKL3Kұt tӏch diӋt rӗi, chҷng còn thҩy kim dung nӳa, ҳt các thҫy không khӓi than tiӃc. Cӟ ÿyQrQ Phұt mӟi di chúc: BӕQQѫLÿӝng tâm (SamveMDQL\DVWKƗQD QӃu ai muӕn thҩ\1Kѭ/DLWKu ÿӃn mӝt trong bӕQQѫLOj 1) Chӛ 1Kѭ/DLJLiQJVDQKWҥi rӯng Lum-bi-ni (Lumbini) gҫn thành Ca-bi-la-vas-tu (Kapilavastu) (Népal); 2) Chӛ 1Kѭ /DL FKӭng bӵF &KiQK Ĉҷng &KiQK*LiFGѭӟi cӝi cây Bӗ ÿӅ (Bodhibriksa) trong xӭ *Ɨ\Ɨ Ek\JLӡ Oj%XGGKDJƗ\Ɨ 7; 3) Chӛ 1Kѭ /DL TXD\ EiQK [H 3KiS OҫQ ÿҫu (ChuyӇn pháp luân) tҥi rӯng I-xi-ba-ta-na8 ,VLSDWWDQDPLJDGƗ\DYDQD WURng thành Ba-ra-na-[L %ƗUƗQƗVL 4) Chӛ 1Kѭ/DLQKұp NiӃt- bàn tҥi rӯng Xa-la9 (Salavana) trong xӭ KusinƗUƗ BӕQ QѫL ҩy gӑi là vұt dөng tháp 3DULEKRJDVWnjSD GRWKHROӡi cӫDĈӭc ThӃ 7{QÿmGLFK~F Ngoài bӕQQѫLҩy còn hai chӛ nӳDOj'Rÿӭc vua Mô-rí-dá (Moriya) xӭ Pipjalivana, sau khi chia xá-lӏ rӗi, ngài qua xӭ .XVLQƗUƗWKӍQKWKDQWKLrXNLPWKkQÿHPYӅ xây tháp thӡ trong xӭ Pipjalavana. Còn vӏ quӕFVѭÿӭng chia xá-lӏ ÿѭӧc mӝt phҫQFNJQJÿHPYӅ xây tháp thӡ WURQJWKjQK.XVLQƗUƗKDLWzDWKiSVDXQj\FNJQJÿӅu gӑi là vұt dөQJWKiS 3DULEKRJDVWnjSD  2 Tàu âm là: A-xà-thӃ. 3 Tàu âm là: A-xà-ÿjKRһc Ma-kiӋt-ÿj 4 Tàu âm là: Thích ca. 5 Tàu âm là: Ca-ty-la. 6 Tàu âm là: Ty-xa-li. 7 Tàu âm là Phұt già gia. 8 Tàu dӏch là Lӝc giã. 9 Tàu dӏch là Rӯng Sa la. 6 | Nhựt hành của người tại gia tu Phật FNJQJQKѭEӕn chӛ ÿӝQJWkP 6DPYHMDQL\DVWKƗQD FKRQrQPӟi có sáu vұt dөQJWKiSÿҫu tiên là do cӟ ҩy. 1JX\rQQKkQ[k\3KiSWKiSÿҫXWLrQOjNKLĈӭc ThӃ Tôn sҳp nhұp NiӃt-bàn, Ngài có di huҩn rҵQJ³3KiSEҧo là vұt thӃ mһWFKR1Kѭ/DLWӯ nay vӅ VDX´&KRQrQVDXNKL3Kұt tӏch rӗi, nhӳQJWtQÿӗ ӣ xa xá-lӏ tháp và vұt dөQJWKiSÿmFyWҥo rӗi ҩy, hӑ khó bӅ tӟLOXLÿӇ lӉ EiLF~QJGѭӡng, hӑ muӕn có tháp trong xӭ cӫa hӑ và nhӡ QJѭӡi thông hiӇu Phұt Pháp bày ra sӵ khҳc Pháp bҵng chӳ ÿӇ phөng thӡ, y theo lӡi dҥy cӫDĈӭc ThӃ Tôn. VӅ sӵ xây Pháp tháp thì hӑ soҥn trích mҩy câu yӃu lý trong Tam tҥQJQKѭVDXQj\ ³