Một Cuộc Đời, Một Vầng Nhật Nguyệt (Minh Đức Triều Tâm Ảnh) Tập 2 — Đức Tin Phát Sáng Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF) Sau mùa an cƣ thứ ba (một mùa tại Lộc Uyển, hai mùa tại Trúc Lâm), hầu hết các trƣởng lão, các tỳ-khƣu A-la-hán đều xin đức Phật đi du phƣơng hành hóa các nơi. Đầu tiên là tôn giả Mahā Kassapa và chúng đệ tử của ngài, muốn thể hiện hạnh đầu-đà nên tản mác khắp thành Rājagaha để làm gƣơng cho chúng. Tiếp đến là nhóm tôn giả Yasa và chúng đệ tử của ngài muốn đi hoằng pháp tại các quốc độ phía tây nam. Một số các tôn giả trong nhóm Pāyāva và chúng đệ tử muốn trở lại tuyên giáo các xứ sở miền tây bắc. Nhóm tôn giả Nandīkassapa, Gayākassapa và chúng đệ tử lại chia nhau sang các xứ đông nam để truyền bá giáo pháp! Các tôn giả Assaji, Vappa, Bhaddiya (cũ), Mahānāma, Uruvelākassapa và một số đệ tử chững chạc thì ở lại để chăm lo công việc và giáo giới cho các vị tân tỳ-khƣu. Nhóm các ông hoàng và các tỳ-khƣu dòng tộc Sākya một số ở lại, một số theo chân tôn giả Kāḷudāyi qua bờ bắc sông Gaṅgā đi gieo duyên hóa độ các tiểu bang và các nƣớc cộng hòa ở đấy. Hai vị đại đệ tử thì thƣờng theo hầu đức Phật để tiếp thu các thời pháp hoặc nhận những chỉ thị từ ngài. Tỳ-khƣu Ānanda thì rất ham mê nghe pháp, không cận kề đức Phật đƣợc thì gần gũi chƣ vị tôn giả Sāriputta, Moggallāna hoặc nhóm ngài Assaji 162 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt để nghe lại các thời pháp từ hồi còn ở Lộc Uyển, rừng Kappāsīya, tụ lạc Uruvelā... Sa-di Rāhula thì rất chăm ngoan lắng nghe, học hỏi, tu tập từ vị giáo thọ sƣ của mình cùng các vị khác nữa. Nhƣ vậy là chỉ non nửa tháng sau, Trúc Lâm chỉ còn hơn một nghìn vị tỳ-khƣu! Tuy nhiên, chỉ mấy hôm sau là nhân số Trúc Lâm đƣợc bổ túc thêm. Đầu tiên, đức Phật tiếp đón chàng thiếu niên Sotthiya và gần hai mƣơi bạn hữu chăn bò từ Uruvelā tìm đến. Đức Phật mỉm cƣời, thân thiện chuyện trò, tiếp nhận rồi bảo tôn giả Sāriputta cho họ thọ giới sa-di. Kế đến là đạo sĩ Pukkusa, ngƣời bạn của đức Phật từ đạo tràng đầu tiên dẫn theo cả mấy trăm đạo sĩ, đệ tử cũ của đạo sƣ Ālāra, đạo sƣ Uddaka đến xin quy giáo. Gặp lại đức Phật, đạo sĩ Pukkusa rất vui mừng. Sau khi đảnh lễ vị Phật mà ông ta đã vô cùng ngƣỡng mộ, đồng thời, danh tiếng của đức Đạo Sƣ vô song đã trở thành đề tài bàn luận sôi nổi của các đạo sĩ, Pukkusa kể lại sự sa sút của cả hai đạo tràng sau khi hai vị đạo sƣ mất đi nhƣ thế nào. Sau một thời pháp giáo giới về những điểm căn bản của đạo giác ngộ, đức Phật chứng minh để các vị trƣởng lão làm lễ cho họ xuất gia tỳ-khƣu. Thời gian này đức Phật còn có ý chợ đợi một ngƣời, một nhân vật hộ pháp quan trọng, và cũng là nhân duyên cho giáo pháp lan sang các quốc độ phƣơng xa. Trúc Lâm là một thủ phủ của miền đông nam châu Diêm-phù-đề; phải cần một thủ phủ lớn rộng hơn thế ở miền tây bắc nữa để hai nơi hỗ trợ cho nhau... Ngày hôm sau, đức Phật giao trọng trách Trúc Lâm cho tôn giả Mogallāna và tôn giả Assaji, đặc biệt lƣu tâm đến Nanda và Rāhula rồi cùng với tôn giả Sāriputta, thị giả Upavāna, thêm một số ít tỳ-khƣu khác nữa đến ngụ cƣ tại cụm rừng Sītavana phía tây thành phố! Đức Phật ở đây để hóa độ những ngƣời hữu duyên, đồng thời, cố ý chờ đợi một Minh Đức Triều Tâm Ảnh 163 ngƣời. Và nhân vật ấy là Sudatta! Ông là một thƣơng gia giàu có, còn trẻ, tên thôi nôi là Sudatta; nhƣng vì hằng tâm, hằng sản, do danh thơm bố thí và hay giúp đỡ những ngƣời nghèo khổ với lòng quảng đại vô song nên đƣợc ngƣời đời kính trọng, mến thƣơng ban tặng cho tôn hiệu Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Độc); có nghĩa là: Nuôi ăn những ngƣời nghèo khổ, trợ cấp cho những kẻ cô độc! Kinh thành Sāvatthi (Xá Vệ), vƣơng quốc Kosala là quê hƣơng sinh quán của ông. Là chủ tịch một nghiệp đoàn thƣơng mãi, chuyên kinh doanh vàng bạc, đá quý nổi tiếng của kinh đô vƣơng quốc Kosala, trƣởng giả Sudatta có dịp đi đây đi đó luôn để liên hệ chuyện làm ăn. Ông kết hôn với em gái của một phú thƣơng ở Rājagaha nên hay lui tới thành phố kinh tế và thƣơng mãi này. Hôm kia, vào khoảng những ngày cuối tháng mƣời năm năm trăm tám lăm (tr.TL), trƣởng giả Sudatta đến Rājagaha, ghé nhà ông anh rể. Bình thƣờng thì trƣởng giả Sudatta đƣợc cả nhà đón tiếp rất nồng hậu, rất niềm nở; nhƣng nay thì chẳng thấy ai chào hỏi cả mặc dầu ông đã bƣớc vào cửa trong! Trƣởng giả Sudatta thấy ai cũng bận rộn sắp đặt, trang hoàng, trần thiết, dọn dẹp sạch sẽ chỗ này, chỗ kia với chổi quét, với sơn vôi, với khăn lau, với bình hoa, chuỗi hoa, tràng hoa nhƣ để chuẩn bị đón tiếp một vị thƣợng khách nào! Dƣờng nhƣ chẳng ai chú ý đến ông! Và chính chủ nhân cũng đang lúi húi công việc ở nhà sau! Chẳng lấy thế làm điều, chẳng để bụng chuyện đó, Trƣởng giả Sudatta chỉ tò mò, ngạc nhiên hỏi: - Hôm nay cả nhà ta, có kỵ giỗ, có hỷ sự gì trọng đại lắm phải không? Ông anh rể mỉm cƣời, bí mật: - Không phải thế! - Hay là để đón tiếp một ngƣời bạn chí cốt, tƣơng giao 164 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt nào đó của ông anh mà đệ chƣa biết? - Nếu là vị ấy, thì có ai thâm tình, chí thiết hơn ông em rể của tôi đã chứ! Trƣởng giả Sudatta nhăn mày, suy đoán: - Hay là đón tiếp đức vua, các trọng thần của triều đình? - Các vị ấy cũng là thƣợng khách hy hữu đấy, nhƣng không đến nỗi để tôi quên cả ông em rể quý trọng! - Vậy thì còn ai trên trời đất này nữa nhỉ? - Có đấy, hơn cả trời đất nữa, ông em thân mến ạ! Vị ấy là thầy của chƣ thiên và loài ngƣời, đấy là đức Buddha và Tăng chúng đệ tử của ngài! Mới nghe danh từ Buddha, tâm Sudatta chợt nhiên rúng động, bồi hồi; một cảm xúc siêu thoát nhƣ chớm nở dịu dàng trong lòng ông, trƣởng giả Sudatta lắp bắp: - Buddha! Buddha! Kỳ diệu làm sao, ông anh ơi! Buddha! Buddha! Sao âm vang kia nó nhƣ xao động vào chiều sâu ký ức tiền kiếp của em vậy! Ôi! Em mong muốn đƣợc diện kiến đức Buddha ấy biết bao nhiêu! - Rồi ngày mai ông em sẽ đƣợc gặp ngài mà! - Ở đâu? Hiện tại vị ấy ở đâu? Trái tim trƣởng giả Sudatta xao xuyến, hỏi dồn dập – Có xa đây không hả ông anh kính mến? - Cũng gần đây thôi, nơi cụm rừng Sītavana, qua khỏi một nghĩa địa, phía tây thành phố; ngài đang ở đấy cùng với một số ít sa-môn! Thế là trƣởng giả Sudatta bắt đầu nóng ruột, ông muốn đi gặp đức Phật ngay, nhƣng tiếc thay, trời đã tối. “Qua hôm sau sẽ gặp! Qua hôm sau sẽ gặp! Và ta sẽ có cơ hội chiêm bái ngài!” Sudatta nhủ thầm nhƣ vậy, rất lấy làm hoan hỷ rồi yên tâm đi nằm ngủ. Vừa chợp mắt, trƣởng giả Sudatta đã giật mình tỉnh dậy, mong cho trời mau sáng. Và cứ vậy, ông thắc thỏm, nằm rồi thức dậy nhiều lần. Đến đầu canh ba, trƣởng giả Sudatta không còn chờ đợi đƣợc nữa, trong bóng Minh Đức Triều Tâm Ảnh 165 tối, ông làm vệ sinh cá nhân, mặc áo trong, choàng áo ngoài, vấn khăn, cột đầu chỉnh tề - rồi chẳng đợi ông anh chỉ lối, ông mở cửa khẽ khàng. Trăng hạ tuần soi tỏ mờ mờ, sƣơng mù dầy đặc. Trƣởng giả Sudatta nhắm hƣớng tây bƣơn bả đi. Trời chấp chóa, trƣởng giả Sudatta nôn nao nên vấp ngã luôn, dầu vậy, ông cũng lần mò đến đƣợc nghĩa địa. Bóng cây vật vờ chỗ này, ánh lân tinh từ những đốt xƣơng ngƣời lấp lóa, chập chờn chỗ kia. Sự hoang vu và yên lặng của nghĩa địa làm cho ngƣời can đảm nhất, tóc tai cũng phải dựng ngƣợc. Nhờ nghĩ đến “đức Buddha chí tôn của mình”, trƣởng giả Sudatta thản nhiên cất bƣớc, đức tin càng lúc càng vững mạnh, càng trong sạch ở trong ông. Trạng thái tâm lý thuần nhất ấy làm cho ông phát sanh phỉ lạc (pīti): Toàn thân phát sáng - sáng hơn cả lân tinh! Vừa ngạc nhiên, vừa sợ hãi, trƣởng giả Sudatta dừng lại quan sát. Ánh sáng nơi toàn thân lại mất! Trƣởng giả Sudatta ngơ ngác không biết chuyện gì, không hiểu nguyên nhân làm sao; ông đứng sững hồi lâu, bần thần suy nghĩ... Chợt nhiên, ngay lúc đó, trong gió nhẹ xao, từ hƣ không rơi xuống bên tai ông một lời nói ngọt ngào, dịu hiền, ấm cúng nhƣ lời mẹ ru con, nhƣ lời khuyến khích của đấng nghiêm phụ đối với đứa con trai duy nhất của mình: “– Này Sudatta! Đừng có sợ hãi, không có gì phải sợ hãi! Hãy theo cái tâm của ông mà bƣớc tới! Hãy theo tiếng gọi thâm sâu từ vô thức mà bƣớc tới! An lạc và chân phúc là những bƣớc chân đi tới chứ không phải dừng lại hoặc ngoảnh lui phía sau! Cứ hãy thản nhiên mà bƣớc tới!” Trƣởng giả Sudatta đƣa mắt nhìn quanh, không thấy ai, vậy có lẽ là thiên thần! Cảm nhận đƣợc thiện ý của lời khuyến khích nên trƣởng giả Sudatta mạnh dạn bƣớc đi. Ông lại nghĩ đến “đức Buddha chí tôn của mình” với đức tin trong sạch, ánh sáng nơi thân phát sanh trở lại! Ông sợ hãi một lần nữa, ánh sáng lại biến mất. 166 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt Giữa hƣ không, tiếng lời dịu dàng lại tiếp tục: “- Này Sudatta! Hãy bƣớc tới Chớ có dừng lại! Dẫu hằng trăm thân ngựa giỏi, Hằng trăm thớt tƣợng hay, Hằng trăm cỗ xe thiện xảo, Hằng ngàn mỹ nữ Cổ vòng vàng và ngọc đeo tai Tất cả giá trị và lạc thú trần gian kia Thật không thể bằng một phần mƣời sáu Hạnh phúc của một bƣớc chân đi tới! Vậy hãy tiến bƣớc, Và mạnh dạn đi tới, này Sudatta! An lạc và chân phúc Đang chờ ông ở phía trƣớc!” Tiếng nói kia là của thiên chủ Sakka. Sau khi thấy rõ nhân duyên to lớn của ông triệu phú đối với đức Phật và giáo pháp nên vị thiên chủ đã tìm cách khuyến khích, sách tấn. Cho đến lần thứ ba nhƣ vậy, trƣởng giả Sudatta mới đến đƣợc cụm rừng Sītavana. Khi đó trời vừa hửng sáng, đức Phật đang đi kinh hành ở ngoài trời và đang có ý đợi ông. Thấy trƣởng giả Sudatta xuất hiện ở đầu bìa rừng, đức Phật cất tiếng khẽ gọi: - Hãy lại gần đây, này Sudatta! Tiếng gọi sao mà quá thân thuộc. Chợt nhiên, trƣởng giả Sudatta biết chắc đấy là vị ấy, là “đức Buddha chí tôn của mình” chứ không phải ai khác! Trƣởng giả Sudatta bƣớc nhanh lại và quỳ xuống:“Con đây, hỡi ngài, hỡi đức Buddha chí tôn kính yêu”. Ông lắp bắp. Ông cảm xúc quá! Ông hoan hỷ quá! Ôi! Đức Buddha là vị này đây! Một nhân cách giản dị, bình thƣờng nhƣng dƣờng nhƣ ở đâu cũng tỏa sáng! Ôi! Nụ cƣời dịu nhẹ của Minh Đức Triều Tâm Ảnh 167 ngài mới tự tại và siêu thoát làm sao! Dung sắc của ngài sao mà hoàn mỹ nhƣ cả mặt trời, mặt trăng đồng long lanh soi rạng! Cái bóng của ngài vừa hiền hòa, vừa uy nghiêm vừa định tĩnh nhƣ trùm lấp, thu nhiếp cả không gian xung quanh! Trƣởng giả Sudatta chiêm ngƣỡng mãi, không biết nói gì! Lâu lắm, ông mở miệng: - Đức Buddha có đƣợc yên vui không? Trƣởng giả Sudatta thấy câu hỏi của mình thật là ngớ ngẩn, lạc lõng và vô duyên làm sao; nhƣng đức Phật lại từ hòa đáp: - Này Sudatta con! Chắc chắn lúc nào một vị A-la-hán cũng yên vui! Vì bên trong các ngài mọi thứ lửa nung đốt đều đã đƣợc dập tắt! Tất cả dục vọng đeo níu, đắm trƣớc đều không còn dƣ tàn! Tất cả mọi mầm giống ác uế đều đã bị hoại diệt! Tất cả mọi trói buộc, xích xiềng đều đã đƣợc gỡ thoát ra! Tất cả mọi đau khổ, phiền não đều đã đƣợc đoạn tận! Do vậy, tâm của vị A-la-hán luôn trong sạch, thanh tĩnh và mát mẻ! Tâm vị ấy, nhƣ vậy, là đã thành tựu một vƣơng quốc hòa bình, an lạc và chân phúc! Nghe xong, ngay giây khắc ấy, trƣởng giả Sudatta đắc quả Nhập lƣu, đi vào dòng thánh! Trƣởng giả cảm nhận một cách sâu sắc rằng, mình vẫn là con ngƣời cũ thôi, nhƣng cái thấy, cái biết, cái trí, cái tâm của ông bây giờ đã đổi khác! Có cái gì đó đã vững vàng, ổn định ở bên trong! Đức tin vắng lặng, trong sạch và thánh thiện ở trong ông dƣờng nhƣ vừa nở một đóa kỳ hoa! Trƣởng giả Sudatta lặng lẽ quỳ xuống, đảnh lễ đức Phật một lƣợt nữa với vô vàn sự tri ân và lòng quý kính! Ngày hôm sau, đức Phật thọ trai tại tƣ gia của ông anh rể trƣởng giả Sudatta, thuyết pháp thuận thứ, khuyến khích sự tu học, đặt cả gia đình vào quy giới rồi trở về Trúc Lâm! Trƣởng giả Sudatta, lúc này, không muốn rời xa đức Phật và hội chúng sa-môn nên ông nghe pháp, chú tâm vào 168 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt pháp và ông thấy mình thật yên bình và hạnh phúc! Đời sống sa-môn đệ tử Phật với hạnh tri túc, thiểu dục tạo cho ông một ấn tƣợng quá tốt đẹp về giáo pháp này, hội chúng này có đức Tôn Sƣ dẫn đầu. Nhìn Trúc Lâm tịnh xá với quy mô nhà giảng, nhà ăn, nhà hội, nhà khách, nhà kho... và cả hàng ngàn cốc liêu rải rác đây đó, nghe nói, trong mùa an cƣ, chƣ tăng các nơi vân tập về có thể hơn ba ngàn vị với tam y, bình bát nhẹ nhàng, thanh thoát vào ra... lòng ông bồi hồi xúc động. Trƣởng giả chạnh nghĩ đến quê nhà, và ƣớc gì, ở kinh thành của ông cũng có một trung tâm tu học, to lớn, kỳ vĩ hơn cả Trúc Lâm này thì thật là hạnh phúc cho quốc độ! Hôm kia, trƣởng giả Sudatta vào bạch Phật, thỉnh ngài và Tăng chúng về Sāvatthi để truyền bá chánh pháp - hy vọng rằng với giáo lý an bình, thanh tịnh và siêu việt này có thể nhiếp phục chúng ngoại đạo và hóa độ cho nhiều ngƣời hữu duyên! Vấn đề đất đai và thiết lập quy mô tịnh xá thì ông sẽ chịu trách nhiệm tìm kiếm, kiến tạo và cúng dƣờng! Đức Phật thấy đây là duyên lành, đúng nhƣ sự thấy biết của ngài nên im lặng nhận lời; sau đó gợi ý cho trƣởng giả Sudatta hay rằng, đời sống xuất gia phạm hạnh thƣờng thích hợp những nơi vắng vẻ, an tĩnh, không gần mà cũng không xa xóm làng! Hoan hỷ xiết bao, trƣởng giả Sudatta quỳ vập đảnh lễ Phật, rồi ngần ngừ một lát, ông nói say sƣa: - Bạch đức Thế Tôn! Sāvatthi là kinh đô của vƣơng quốc Kosala, một thành phố thịnh vƣợng và giàu mạnh ở Tây bắc, cƣ dân đông đúc, mức sống khá cao; tuy nhiên, về mặt văn hóa, so với Rājagaha thì nó chỉ là vùng biên địa xa xôi, nhân dân bản chất thuần hậu nhƣng còn hoang dã, mọi rợ, cả tin và cuồng tín! Đây cũng là vùng đất màu mỡ, là thủ phủ lý tƣởng cho bọn bàng môn tả đạo lập căn cứ địa lộng hành! Chúng nghênh ngang làm tiền, mê hoặc đám dân đen ngu Minh Đức Triều Tâm Ảnh 169 muội bằng phép lạ, thuật số, bùa chú, ngải nghệ... cùng hằng trăm kiểu cúng tế khác nhau. Thần linh và các ngẫu tƣợng dâm loạn, ma mị ngồi đầy khắp am miếu, đền đài, bờ sông, đình chợ, đƣờng sá, công viên... với trầm hƣơng nghi ngút, với hoa quả, với đầu súc vật còn tƣơi máu... Chúng tu ngồi xổm, hai tay ôm đầu và nhảy với vũ điệu rắn! Chúng tu hạnh quét đất, nằm ra đất mà lạy mà bò! Chúng để râu tóc nhƣ cỏ rậm, ở truồng đi tồng ngồng chỗ này chỗ kia, rồi còn chễm chệ trong các điện thờ! Chúng tu hạnh nằm giữa đất, ăn trên đất. Chúng ngồi trong vũng bùn, cống rãnh. Chúng treo ngƣợc ngƣời trên cây và ăn mỗi ngày từng hạt, từng trái nhặt đƣợc... Còn giới cấp bà-la-môn tại gia, trƣởng giáo, trí thức hoặc tƣ tế thì sống trong những dinh thự, những điền trang kín cổng cao tƣờng nhƣ những tiểu vƣơng. Chúng độc quyền liên hệ, đối thoại với thần linh nên chúng độc quyền về lễ tang, cƣới hỏi, tế thần, tiểu hỷ, đại hỷ, lạc thành, hƣớng nhà, hƣớng cửa, giờ tốt xấu... với những giá cắt cổ, bóp hầu, nặn họng đám lƣơng dân nghèo đói! Chúng thuyết cho tín đồ nghe về con đƣờng khổ hạnh, xả ly, trầm tƣ, thiền định để thể nhập với Phạm thể ở trên cao; còn chúng thì sống phong lƣu ở dƣới này để hƣởng thụ mọi thứ xa hoa, dục lạc! Bạch đức Thế Tôn! Có lẽ do duyên lành vạn kiếp, mặc dầu bị bên này vận động, bên kia kéo lôi nhƣng đệ tử vẫn trơ trơ không theo bọn chúng, không ngả theo đạo nào! Nhờ vậy, đệ tử mới hạnh ngộ đức Thế Tôn và Tăng chúng thánh hạnh; đƣợc nghe giáo pháp trong sáng, lành mạnh và tốt đẹp nhất trần đời. Do vậy, kinh đô Sāvatthi, quê hƣơng của đệ tử, cần thiết phải có mặt giáo pháp vô thƣợng của đức Thế Tôn! Rác và bụi trong mắt mọi ngƣời cần phải đƣợc lau quét sạch sẽ! Cuồng tín và ngu si cần phải có ngọn đèn trí tuệ chiếu soi. Những hôi hám, dơ dáy, bẩn thỉu trong các sinh hoạt tín ngƣỡng tâm linh cần phải đƣợc làm cho thanh khiết, 170 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt thanh tịnh! Bạch đức Thế Tôn! Khái quát nhƣ vậy để biết rằng, đến Sāvatthi sẽ gặp vô vàn khó khăn, phức tạp; chắc chắn sẽ có nhiều thành phần chống đối, phá hoại từ nhiều phía! Ngoại trừ đức Thế Tôn hoặc các vị đại trƣởng lão nhiều tuệ lực, nhiều thần thông lực chớ khó ai có thể đảm nhận trọng trách cam go này, từ việc đặt viên đá xây dựng cơ sở cũng nhƣ đặt viên đá giềng mối đầu tiên cho giáo pháp! Đức Phật và một số các vị trƣởng lão lắng nghe chăm chú, rất chăm chú những nhận thức đúng đắn của trƣởng giả Sudatta rồi ngài nói với ông: - Ừ! Nhƣ Lai cũng biết là sẽ rất khó khăn! Bất cứ sự cảm hóa, cải thiện nào, mặc dầu có lợi ích vẫn bị sự phá hoại, chống đối từ nhiều phía. Đƣơng nhiên pháp thế gian là vậy! Con ngƣời không dễ dàng thay đổi một thói quen, nhất là những thói quen đã biến thành lễ nghi, tập quán cắm rễ, ăn sâu trong truyền thống từ đời này sang kiếp nọ! Tôn giả Sāriputta chợt quỳ thƣa: - Tuy nhiên, giáo pháp giác ngộ, giải thoát cần phải đƣợc xiển dƣơng, cần phải đƣợc tăng trƣởng, lớn mạnh, cần phải đi vào lòng ngƣời và xã hội! Giáo pháp của trí tuệ và từ bi phải là ánh sáng, là ngọn đèn dẫn đƣờng cho những tâm thức nô lệ, yếu hèn và ngu muội! Chúng đệ tử của đức Tôn Sƣ phải biết giƣơng cao ngọn cờ Muñja, ngọn cờ của bậc thiện trí! Phải biết vô vi, vô dục mở rộng vòng tay đón nhận những chúng sanh lƣu lạc quay về! Phải biết bình lặng nhƣ đại địa, kham nhẫn nhƣ đại địa để tùy duyên mà giáo hóa nhân quần! Đức Phật mỉm cƣời: - Vậy này Sāriputta! Ông hãy nghiêng vai mà nhận lãnh trách nhiệm ấy! Tất cả mọi khó khăn vào buổi đầu, Nhƣ Lai giao phó cho ông đấy! Tôn giả Sāriputta cúi đầu lạy tạ. Trƣởng giả Sudatta xin Minh Đức Triều Tâm Ảnh 171 thƣa tiếp: - Với quy mô xây dựng nhƣ Trúc Lâm này, đức Thế Tôn thấy nó thuận lợi hoặc chƣa thuận lợi cho sinh hoạt của Tăng chúng hiện nay và cả sự phát triển trong tƣơng lai nữa? Biết ý ông triệu phú chƣa hài lòng lắm các công trình xây dựng ở Trúc Lâm. Mặc dù đức vua Seniya Bimbisāra đích thân chỉ đạo, không ngại tốn kém công quỹ, sự đóng góp của hoàng gia; nhƣng ông cũng không ngờ là giáo hội phát triển quá nhanh nên những buổi thuyết giảng lớn, cả hàng ngàn ngƣời thì giảng đƣờng đã trở nên chật hẹp! Tăng chúng tạm cƣ chừng vài ngàn vị thì đây đó đã phát sanh nhiều vấn đề từ chỗ ăn ở, vệ sinh, nhà kho cũng nhƣ rác thải phải đƣợc tính toán kỹ lƣỡng xa rộng hơn! Nghĩ vậy, đức Phật mỉm cƣời nói: - Ông là ngƣời có đầu óc, có tầm nhìn, này Sudatta! Nhƣ Lai hiểu rất rõ những điều đằng sau câu hỏi của ông! Hôm nào lên đƣờng về lại Sāvatthi, sa-môn Sāriputta sẽ đi cùng với ông! Đệ tử trƣởng ƣu tú của Nhƣ Lai có khả năng thay mặt Nhƣ Lai để đối thuyết với các giáo phái chủ, giáo phái sƣ và chúng ngoại đạo ở đấy; và, còn có trí biện tài, đức độ để nhiếp phục họ! Sāriputta không những rành rẽ môn kiến trúc mà còn là một nhà địa lý, thiên văn có thực học nữa, có thể cố vấn, tham mƣu cho ông trƣởng giả nhiều lãnh vực, khỏi phải lo ngại điều gì! Đƣợc lời nhƣ mở tấm lòng, trƣởng giả Sudatta hớn hở lên đƣờng; và bên cạnh, đƣợc núp bóng tàn đại thụ của giáo pháp là tôn giả Sāriputta! Hôm ra đi, biết trƣởng giả Sudatta nôn nóng về Sāvatthi tìm kiếm đất, tôn giả Sāriputta thông cảm nhìn ông, nói: - Vị tỳ-khƣu chỉ đi bộ, không đi các loại xe, vậy ông cứ khởi hành bằng cỗ xe ngựa tốt, đừng để ý đến ta. Tuy nhiên, chỗ nào ông dừng chân hoặc muốn gặp ta để học hỏi về giáo pháp thì tức khắc, ta sẽ có mặt ngay bên cạnh ông! 172 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt Và quả thật nhƣ vậy, kỳ diệu xiết bao! Suốt trên đƣờng đi, hễ khi thắc mắc điều gì thì tôn giả Sāriputta nhƣ tự trên trời rơi xuống, nhƣ từ đám mây trắng mà hóa hiện thành ngƣời! Và ông đã học hỏi đƣợc quá nhiều điều, nhiều hơn cả trí tƣởng của ông về những điểm khác biệt đặc thù về giáo pháp của đức Phật so với các tôn giáo truyền thống, các tín ngƣỡng cổ sơ của các sắc tộc trong nhân gian. Ngoài ra, tôn giả Sāriputta còn tận tình và cặn kẽ giải thích các biểu tƣợng thờ cúng của đạo bà-la-môn, các lễ thánh tẩy, tắm nƣớc sông Gaṅgā, cầu nguyện thần linh... chỗ nào là nội dung tƣ tƣởng khả thủ, chỗ nào là hình thức mù quáng, bá vơ! Ôi! Vị đại đệ tử này đúng là đức Phật thứ hai, chẳng có gì mà tôn giả ấy không thấy, không biết! Đúng là cơ ngơi của ông triệu phú chủ tịch nghiệp đoàn buôn bán vàng bạc và đá quý nổi danh kinh đô Sāvatthi: Dinh thự nguy nga, lầu đông lầu tây, tòa ngang dãy dọc nhiều không xiết kể, hằng trăm gia nhân xuôi ngƣợc tới lui! Vừa về đến nhà là trƣởng giả Sudatta vội triệu tập tất cả mọi ngƣời tại đại sảnh, thỉnh mời tôn giả Sāriputta ngồi chỗ ngồi cao và sang trọng nhất, bảo mọi ngƣời cùng ra mắt, đảnh lễ ngài. Tôn giả thuyết một thời pháp ngắn gieo duyên với gia đình hiền thiện này. Punnalakkhaṇā, phu nhân của trƣởng giả, còn khá trẻ, đoan trang, hiền thục rất hoan hỷ khi nghe pháp. Ba cô con gái là Mahā-Subhadda, Culā-Subhadda và Sumana đều lắng nghe chăm chú. Riêng chú bé trai, tên là Kāla lại lơ đễnh, có vẻ ngỗ nghịch, ham chơi. Trƣởng giả Sudatta thỉnh mời tôn giả ngụ riêng nơi một căn lầu, nhƣng ngài mỉm cƣời lắc đầu, bảo ông cứ lo công việc của ông, hãy để cho những cánh chim trời đƣợc tự do, thung dung đây đó. Thế là tôn giả Sāriputta ôm bát ra đi: Ngài muốn nắm bắt tình hình tôn giáo, tín ngƣỡng cũng nhƣ các sinh hoạt nhân sinh, xã hội của kinh đô trù phú nầy!