Một Cuộc Đời, Một Vầng Nhật Nguyệt (Minh Đức Triều Tâm Ảnh) Tập 2 — Hoá Độ Quyến Thuộc Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF) Ngày hôm sau, tin truyền thái tử Siddhattha đã trở thành một vị Phật đã lan truyền khắp thành phố, hang cùng ngõ hẻm. Ngài đang dẫn đầu một hội chúng sa-môn năm trăm vị về thăm kinh đô cùng quyến thuộc xa cách lâu ngày. Chính ngài đã khai sáng một con đƣờng mới, một tôn giáo không có thần linh; và mỗi một con ngƣời, không kể giai cấp nào, cũng có thể trở thành một vị Phật nếu biết cần cầu, nỗ lực, tu tập theo đạo lộ bát chánh của ngài! Đức vua Suddhodana, bây giờ đã đắc quả Tƣ-đà-hàm, muốn làm rạng danh đứa con ƣu tú của dòng tộc Sākya, nên đã bố cáo rộng rãi cho muôn dân Kapilavatthu tổ chức một cuộc nghinh đón trọng thể vào ngày mai! Ngoài việc trang hoàng thành phố, con đƣờng từ công viên Nigrodhārāma đến hoàng cung phải đƣợc dọn dẹp phong quang, sạch sẽ; rồi phải treo cờ, kết hoa tƣơi vui, rộn rã! Tân khách của quốc vƣơng đƣợc thỉnh mời, chừng mấy ngàn ngƣời, đều là các nhân sĩ, trí thức, tai mắt của kinh thành. Trong lúc đức Phật và đoàn sa-môn thứ tự, trang nghiêm và lặng lẽ từng bƣớc một hƣớng về hoàng cung thì dân chúng đã ken dày các ngả đƣờng. Họ vừa tò mò, vừa thành kính chấp tay bởi dung nghi sáng rỡ, Tăng tƣớng nhàn thoát Minh Đức Triều Tâm Ảnh 103 và bƣớc đi thanh tịnh của đức Phật và đoàn sa-môn! Đâu đó có tiếng hò reo mừng vui. Đâu đó có lời bàn tán rì rào, rằng là cái tôn giáo này, các vị sa-môn có râu tóc sạch sẽ, y bát trang nghiêm, tƣớng mạo đƣờng hoàng có vẻ đều là bậc quý tộc, có văn hóa, có học thức! Đức vua Suddhodana muốn làm gƣơng cho mọi ngƣời nên ngài đã đi chân đất ra nghinh đón đức Phật và chƣ tăng tận ngoài cổng cung thành! Các hàng trƣởng lão, trọng thần, hoàng tộc và quan khách đều phải bắt chƣớc làm nhƣ thế! Các chỗ ngồi và lều trại đều đã đƣợc chuẩn bị sẵn tại sân chầu của đại điện. Khi đức Phật và chƣ tăng đã vào những chỗ ngồi đã đƣợc soạn sẵn, đức vua nói vài lời với quan khách, đặc biệt trong đó có một số bà-la-môn tu sĩ, học giả nổi danh, những nhân sĩ uy tín, rằng là hoàng gia hôm nay đặt bát cúng dƣờng đức Phật và tăng chúng, mong rằng phƣớc sự này sẽ mang đến hạnh phúc, an lành cho tất cả chúng ta và cho cả quốc độ! Đức vua lại tận tay sớt vật thực vào bát cho đức Phật; và hằng trăm ngƣời phục vụ ân cần và chu đáo chia nhau làm công việc của mình! Đức Phật và chƣ tăng thọ thực trong yên lặng. Đức vua, hoàng gia, tất cả quan khách cũng lặng lẽ thọ thực sau đó. Thời pháp hôm ấy, đức Phật thuyết về Tứ diệu đế rất cao siêu, nhƣng ngài lại đi từ những nguyên nhân, những lý do, tại sao trƣớc đây ngài đã buông bỏ tất cả để xuất gia tầm đạo. Sự giới hạn của đời ngƣời bởi sinh, già, bệnh, chết; sự nghiệt ngã của định luật vô thƣờng nó đã hủy diệt, cuốn trôi tất thảy tuổi thanh xuân, ƣớc mơ cũng nhƣ những hoạch đắc rỗng không trên trần thế. Sự thật ấy, dukkha, nó không ngoại trừ một ai! Chẳng có gì tồn tại đƣơc lâu. Chẳng có gì nắm bắt đƣợc. Cái đƣợc gọi là niềm vui, sự thỏa mãn, khả ý, khả lạc qua địa vị, quyền lực, danh vọng, ngũ dục luôn đi kèm 104 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt với bất toàn, bất nhƣ ý, đổ vỡ, sầu bi khổ ƣu não. Con đƣờng của đạo giác ngộ, tỉnh thức do ngài tìm ra, nó không ru ngủ mọi ngƣời nơi một thế giới cực lạc nào đó ở mai sau, không núp bóng quyền uy của thánh thần nào đó để mong đƣợc các ngài chở che, ban thƣởng. Là kẻ trí, là bậc trí trong giáo pháp nầy, phải nhìn xuyên thủng màn sƣơng khói của māyā để thấy rõ nguyên nhân của dukkha ấy! Mọi hình thức lễ nghi, tế tự, cầu nguyện, bùa phép, mật chú... chỉ là những liều thuốc an thần không bao giờ chữa trị tận gốc mọi đau khổ và phiền não! Tất cả mọi giáo phái trong và ngoài truyền thống, cái thì lạc vào duy thần, duy linh, duy lý, duy danh, duy tâm; cái thì lạc vào duy vật, duy sự, duy mỹ, duy thực, duy nghiệm! Không ảo giác thánh thần thì cũng hƣ vô chủ nghĩa! Không rơi vào mê tín, tà lộ thì cũng rơi vào khổ hạnh hoặc dục lạc cực đoan! Không ai, ở đâu, có đủ can đảm và dũng khí để nhìn ra chính mình, nội quán để thấy rõ toàn bộ sự vận hành của thân tâm mình! Tại sao, nguyên nhân nào mà tham lam, sân hận, si mê, ganh ghét, đố kỵ, tị hiềm, sầu não, hận thù... khởi sanh? Tại sao, nguyên nhân nào lại sinh ra nƣớc mắt, thống khổ, thất vọng, tuyệt vọng... làm khô héo, tàn tạ mầm xanh của sự sống? Đạo giác ngộ, tỉnh thức, đƣợc lập cƣớc từ nhận thức ấy mà ra đi, mà tìm kiếm con đƣờng chấm dứt tất cả khổ, tất cả dukkha, bên trong, bên ngoài, thô hay tế từ cõi này hay cảnh giới khác! Và đạo lộ ấy, Nhƣ Lai đã tìm ra! Đạo lộ ấy chính là quán chiếu duyên khởi, vô ngã tính của tất cả pháp! Đạo lộ ấy chính là tỉnh thức trong từng hơi thở, từng bƣớc đi! Đạo lộ ấy chính là nhìn ngắm nhƣ thực khi mắt thấy, tai nghe... và đừng bị cuốn trôi hoặc đắm chìm trong các ảo tƣởng, ảo giác vốn không thực hữu! Thảnh thơi, an lạc, mát mẻ, vô ƣu, vô phiền sẽ đến cho những ai sống đời chánh niệm, tỉnh giác! Chánh niệm, tỉnh giác là lộ trình bƣớc ra khỏi māyā, dukkha! Hiện tại, Nhƣ Lai và hội chúng của Nhƣ Lai đang đi trên con Minh Đức Triều Tâm Ảnh 105 đƣờng ấy. Và ai cũng nếm thƣởng đƣợc hƣơng vị của giải thoát, của pháp mầu bất tử! Tuy nhiên, không phải ai cũng đi đƣợc theo lộ trình ấy. Giáo pháp của Nhƣ Lai đƣợc chế định riêng cho giới xuất gia và tại gia. Giới xuất gia thì tu tập giới định tuệ, theo con đƣờng phạm hạnh, có thể giác ngộ giải thoát ngay ở đây và bây giờ; giới tại gia thì bố thí, trì giới và thực tập quán niệm... để có đƣợc niềm vui đích thực và nụ cƣời giải thoát trong đời sống với những sinh hoạt thƣờng nhật! Nhƣng phải bƣớc đi bằng chính đôi chân của mình, bằng nỗ lực, tự tri, tự thức của chính mình! Đừng nô lệ một vị thần linh, thƣợng đế nào; mà cũng đừng nô lệ những truyền thống dù tốt đẹp từ ngàn xƣa để lại! Bƣớc chân an lạc và thảnh thơi, tại đây và bây giờ của chúng ta, chính là con đƣờng! Không có con đƣờng nào khác! Nhƣ Lai tuyên bố nhƣ vậy! Con đƣờng cũng chính là những bƣớc chân an lạc và thảnh thơi của chúng ta, tại đây và bây giờ! Đừng bƣớc đi giữa hƣ vô, bƣớc đi dƣới những cái bóng của thần linh mà cũng đừng bƣớc ra khỏi trái đất, chƣ vị hãy nhớ nhƣ vậy! Thật là những tƣ tƣởng chƣa từng đƣợc nghe, đi vào tâm trí giới bà-la-môn và các vị quan khách! Có ngƣời bủn rủn. Có ngƣời bàng hoàng. Có ngƣời dƣờng nhƣ thấy đƣợc các gì đó. Có ngƣời nhƣ vừa bƣớc ra khỏi đám sƣơng mù hỗn mang. Có ngƣời cảm giác tâm trí mình chợt nhƣ đƣợc sáng ra! Trong đôi mắt của họ có cái gì đó sáng lấp lánh! Thế là giáo pháp của đức Thế Tôn đã nhƣ một luồng sinh khí mới thổi qua kinh thành Kapilavatthu cổ xƣa. Rất nhiều ngƣời chứng quả Nhập lƣu! Rất nhiều ngƣời xin đƣợc quy y Tam Bảo! Thế rồi, bắt đầu từ buổi trƣa hôm ấy, đức Phật bận khách liên tục, tại hoàng cung cũng nhƣ tại công viên Nigrodhārāma. Các ông hoàng thân tình thuở trƣớc nhƣ Ānanda, Bhaddiya, Mahānāma, Kimbila, Anuruddha, 106 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt Bhagu; cả Nanda và Sundrī-Nandā... đều có đến thăm, nhƣng ngài cũng không có thì giờ nói chuyện nhiều. Thấy tình trạng ăn ở, các tiện nghi sinh hoạt tại công viên quá thiếu thốn nên họ đã huy động nhân công, vật liệu để làm cốc liêu, giảng đƣờng, nhà ăn, nhà khách và các công trình khác để dâng cúng lên đức Phật và Tăng chúng. Công việc đang tiến hành thì ngày thứ ba, hoàng cung cử hành một lúc ba đại lễ quan trọng: Thành hôn, phong tƣớc và khánh thành cung điện mới cho hoàng tử Nanda. Trong lúc mọi ngƣời tấp nập mang lễ phẩm đến chúc mừng thì bất ngờ, đức Phật xuất hiện vào lúc đã khá trƣa: - Nhƣ Lai cũng đến chúc mừng. Chức mừng hạnh phúc và an lành đến cho tất thảy mọi ngƣời! Đức vua và hoàng hậu Gotamī hối hả bảo soạn chỗ ngồi và dâng cúng vật thực cho ngài. Đức Phật im lặng thọ thực, khi tất cả đã xong xuôi, ngài trao bát cho hoàng tử Nanda rồi bƣớc đi, không nói gì cả! Vì quá nể trọng ông anh, Nanda ôm bát lủi thủi theo sau, tự nghĩ: Ra đến cổng, chắc đức Phật sẽ thâu bát lại! Nhƣng không, đức Phật cứ bƣớc mãi, ra khỏi cổng đã khá xa, ngài cũng không ngoảnh lại! Tân nƣơng Janapāda Kaḷyāni chợt cảm thấy lo ngại mơ hồ, chạy ra đến cổng, thống thiết kêu lên: “Hoàng tử yêu quý ơi! Hãy trở lại!” Đức Phật dƣờng nhƣ không hề nghe, không hề thấy, ngài vẫn từng bƣớc đĩnh đạc, uy nghi tiến xa mãi về phía trƣớc. Hoàng tử Nanda nghe tiếng gọi tha thiết của ngƣời yêu, trái tim xốn xang, tê điếng; chân thì bƣớc tới mà mặt thì ngoảnh lui, nhƣng đức Phật thì cứ thảnh thơi, tự tại nhƣ không có chuyện gì xảy ra! Đến công viên Nigrodhārāma, đức Phật vừa ngồi yên vị thì tôn giả Mahā Kassapa đến trình, vì ở đây đang xây dựng nên có mấy trăm vị tỳ-khƣu muốn đến tạm trú tản mác tại các khu rừng, công viên hay nghĩa địa! Tôn giả Sāriputta lại Minh Đức Triều Tâm Ảnh 107 thƣa, là có ba bốn chục vị tỳ-khƣu trẻ muốn phụ giúp một ít về công việc chân tay cho tu viện mau hoàn thành. Đức Phật nói: - Vậy là phải lẽ! Vậy là các thầy đã biết những công việc mình phải làm! Nhƣng này Mahā Kassapa, ông hiện đang thọ trì bao nhiêu pháp đầu-đà? - Đệ tử cũng không nhớ rõ! Từ khi gặp đƣợc đức Thế Tôn, thấy đƣợc pháp mầu bất tử, đệ tử chỉ dùng ba y, không thọ nhận bất kỳ chiếc y nào khác, nếu đã hƣ rách thì đệ tử chỉ đi lƣợm vải ngƣời ta quăng bỏ ở nghĩa địa, giặt sạch rồi nhuộm lại. Về vật thực, đệ tử chỉ đi trì bình xin ăn, chứ không nhận thỉnh mời trai Tăng của bất cứ ai khác. Khi đi trì bình khất thực, chỉ đi thứ tự từng nhà, không bỏ khoảng cách. Thọ thực thì chỉ ngồi một chỗ, không di chuyển chỗ. Chỉ ăn trong bát, có bao nhiêu dùng bấy nhiêu, không nhận thêm vật thực. Chỉ ngụ ở cội cây, rừng, nghĩa địa, nơi chỗ trống hoặc chỗ Tăng chỉ định. Và đệ tử chỉ ngồi và không nằm, dù lúc ngủ nghỉ từ đấy đến nay, bạch đức Thế Tôn! - Vậy là mƣời ba pháp, rất tốt, rất hy hữu đấy, này Mahā Kassapa! Đức Phật nói - Đấy đƣợc gọi là đầu-đà bậc thƣợng! Từ rày về sau, ông nên hƣớng dẫn cho những ai muốn sống đời khổ hạnh độc cƣ nhƣ thế, tùy khả năng, có thể bậc thƣợng, bậc trung hay bậc hạ! Tất cả pháp môn đầu- đà ấy đều có khả năng thiêu cháy, đốt cháy phiền não, đều có khả năng giúp cho các sa-môn sống đời thiểu dục, tri túc rất hiệu quả! Hãy làm gƣơng cho các hàng sa-môn hậu học, này Mahā Kassapa! Rồi quay sang tôn giả Sāriputta, đức Phật nói: - Còn Sāriputta thay mặt Nhƣ Lai thuyết pháp cho hai hàng cƣ sĩ, giáo giới mấy chục tân tỳ-khƣu vừa mới xuất gia ngày hôm qua. Thứ nữa, các vị tỳ-khƣu trẻ có thể phụ giúp công việc, nhƣng có những giới hạn nhất định: Không nên đào hố, đào hầm, đào mƣơng rãnh; không nên chặt cây, chặt 108 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt cành, xớt cỏ, ngắt lá, bẻ hoa... nghĩa là cái gì đụng chạm đến sự sống động vật hay thực vật thì các vị tỳ-khƣu không nên làm, không đƣợc phép làm! Hai vị tôn giả lĩnh ý. Đức Phật bây giờ mới hƣớng mắt đến hoàng tử Nanda - vẫn kiên nhẫn đứng một bên, không dám trao bát lại cho đức Phật khi ngài chƣa bảo - ân cần nói rằng: - Này Nanda! Ông có muốn sống đời xuất gia nhƣ Nhƣ Lai và nhƣ các vị tôn giả trang nghiêm, phạm hạnh kia không? Nanda nóng lòng nhƣ lửa đốt vì sợ không kịp giờ cử hành hôn lễ; nhƣng khi đức Phật hỏi, vì tôn kính ngài quá, chàng không dám từ chối, gật gật đầu rất miễn cƣỡng! Mỉm nụ cƣời lặng lẽ ở trong tâm, đức Phật tức khắc bảo tôn giả Sāriputta và tôn giả Mahā Kassapa cạo sạch sẽ râu tóc cho hoàng tử Nanda, kiếm đầy đủ y bát rồi làm lễ thọ giới tỳ-khƣu cho chàng. Thế là vị tân lang, em cùng cha khác mẹ với đức Phật, con hoàng hậu Gotamī, phải xuất gia đúng ngày cử hành hôn lễ, dầu rất sầu khổ, nhớ thƣơng công nƣơng Janapāda Kaḷyāni vô cùng, nhƣng chàng chỉ nín nhịn chịu đựng, không dám thốt một lời! Từ đây, Nanda tập sống đời tỳ-khƣu dƣới sự hƣớng dẫn của tôn giả Sāriputta, không đƣợc phép trở lại hoàng cung, không đƣợc phép thăm viếng, gặp gỡ công nƣơng Janapāda Kaḷyāni nữa! Việc làm có vẻ “ngang ngƣợc” của đức Phật làm xôn xao dƣ luận trong hoàng cung, lan ra cả ngoài kinh thành! Lệnh bà Gotamī rất khó chịu. Đức vua Suddhodana, nhờ đã đắc quả Tƣ-đà-hàm, đã nhẹ nhàng hai sợi dây bất bình và tham ái nên nghĩ rằng, đức Phật có lý do của ngài! Đúng lúc ấy thì tôn giả Kaḷudāyi đến thăm rồi nói chuyện rất lâu với đức vua và hoàng hậu. Tôn giả đã đem ra rất nhiều ví dụ, ẩn dụ để so sánh đời sống buộc ràng, phiền não, đau khổ của ngƣời tại gia và đời sống thanh cao, an lạc, giải thoát của Minh Đức Triều Tâm Ảnh 109 ngƣời xuất gia! Lấy bản thân mình làm ví dụ, tôn giả nói, với một sa-môn vô sản bần hàn nhƣ bây giờ, nếu đƣợc đánh đổi một triệu lần đời sống vƣơng giả trƣớc kia, ông cũng không thèm! Tôn giả còn mở phơi các cảnh giới sống chết, nhấp nhô chìm nổi, lang thang bất định trong các kiếp sống, chịu đựng muôn vàn thống khổ nhƣ thế nào! Đại vƣơng là ngƣời đã bƣớc hai bƣớc vào đạo lộ bất tử, hiện tại, chỉ còn một kiếp làm ngƣời nữa thôi, là vĩnh viễn chấm dứt vòng trầm luân sinh tử luân hồi ấy, lẽ ra, bệ hạ nên vui mừng cho hoàng tử Nanda mới phải chứ! Sau buổi nói chuyện ấy, đức vua cảm thấy nhẹ nhàng, thanh thản; riêng hoàng hậu Gotamī thì vẫn còn buồn khổ, nhƣng vì quá tin tƣởng việc làm của đức Phật, bà chỉ còn tiếc cho ngai vàng chƣa có ngƣời thừa kế mà thôi! Cuối cùng, chỉ còn gia đình quan đại thần, cha mẹ của công nƣơng Janapāda Kaḷyāni, họ rất bực tức và xem đây nhƣ là một mối sỉ nhục, là sự đùa bỡn tiết hạnh con gái nhà hiền lƣơng! Thế rồi, tôn giả Kaḷudāyi lại tìm đến để làm sứ giả hòa bình. Nhờ tinh minh, lịch thiệp, nhờ khôn khéo ngôn ngữ, tôn giả đã làm cho gia đình nhà gái nguôi ngoai. Nhƣng riêng công nƣơng Janapāda Kaḷyāni thì tơ tình vƣớng víu đã ken dày nhiều lớp, không ai có thể gỡ rối đƣợc! Đức vua Suddhodana năm nay đã trên chín mƣơi tuổi nhƣng ông vẫn còn quắc thƣớc và rắn rỏi. Từ hôm nếm thƣởng đƣợc hƣơng vị của giáo pháp, đức vua giao việc trị nƣớc cho hoàng thân Mahānāma cùng các lão thần trông coi; còn riêng ngài để dành thì giờ để tu tập. Hễ rảnh việc là nhà vua lại muốn nghe pháp nên ông mời thỉnh đức Phật và vài mƣơi vị đến hoàng cung đặt bát cúng dƣờng! Thời pháp buổi chiều, nhiều thành phần các giai cấp đến nghe, đức vua cũng ngồi kiết-già thế hoa sen, nhiếp tâm thanh tịnh, không bỏ sót một lời, một chữ! Sau đó, nhà vua rút về cung sâu để thiền định, kinh hành; và ông đã tìm ra 110 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt nguồn an lạc, hạnh phúc chƣa hề có ở trong đời! Đến ngày thứ bảy, đức Phật mới có thì giờ để đi thăm Rāhula, đứa con trai mà ngài chỉ mới thoáng thấy khi còn là một hài nhi đỏ hỏn! Hôm ấy, đức vua, hoàng hậu muốn cúng dƣờng đặt bát cho đức Phật tại đông cung, có tính cách gia đình nên chỉ mời một số vị lão thần, các quan đại thần thân tín của hoàng tộc Sākya mà thôi. Công nƣơng Yasodharā đã cố ý cho Rāhula ăn mặc thật đẹp, với màu sắc thật dịu dàng; và trông tƣơm tất, chỉnh tề từ đầu đến chân! Khi đức Phật, tôn giả Sāriputta và tỳ-khƣu thị giả Nāgita bƣớc vào hoa viên thì từ lầu cao, công nƣơng đã nhìn thấy! Lần đầu tiên, Yasodharā mới có dịp nhìn ngắm đức Phật một cách kỹ lƣỡng nhƣ thế sau nhiều năm xa cách. Ôi! tƣớng mạo sa-môn trong chiếc y màu san hô của ngài nổi bật giữa hàng cây xanh trông đẹp làm sao! Từng bƣớc đi của ngài vừa oai nghiêm, trầm hùng vừa an lạc, thảnh thơi mà không ai trên đời này có thể bắt chƣớc đƣợc! Dƣờng nhƣ mỗi bƣớc đi đã là một sự dừng nghỉ! Dƣờng nhƣ mỗi bƣớc đi đã là một sự tựu thành! Vị này không còn là Siddhattha thuở nào nữa rồi! Thấy công nƣơng Yasodharā mê mải ngắm nhìn ngƣời lạ mặt bên dƣới đang bƣớc lại gần, Rāhula níu và giật giật tấm Sārī màu vàng chanh của bà: - Mẹ! Mẹ! Ai vậy mẹ? Nhƣ sực tỉnh, công nƣơng ngồi thấp xuống với con, mỉm cƣời: - Con có thấy vị sa-môn đi đầu, trông nhƣ một vị phạm thiên oai vệ đó không? - Thấy, có thấy! Vị ấy là ai mà đẹp thế mẹ? - Là cha của con đấy! - Cha của con? - Ừ! Rồi Yasodharā khẽ nói – Ngài chính là cha của con, và ngài đang có một kho tàng vĩ đại, vô cùng quý giá! Từ Minh Đức Triều Tâm Ảnh 111 ngày ngài ra đi, đã gần tám năm qua, con chƣa hề đƣợc gặp mặt. Con hãy chạy xuống bên ngài, nắm tay ngài, lắc lắc chéo y của ngài rồi nói rằng: “Thƣa cha, con là con của cha, con hiện là một vƣơng tôn, mai sau con sẽ lên ngôi, cai trị một vƣơng quốc tƣơi đẹp và thanh bình! Hiện giờ con đang cần một gia sản. Mẹ nói rằng, cha đang sở hữu một kho tàng vô giá, vậy cha hãy trao nó cho con, vì tài sản của cha chính là tài sản của con!” Nhớ nói thế nhé, Rāhula! Ngoan ngoãn, Rāhula gật đầu, cƣời tít mắt rồi chạy vụt xuống thang lầu. Đến gần bên, cậu bé ngây thơ nắm tay đức Phật, giật giật chéo y của ngài và nói gần đúng với nguyên văn nhƣ mẹ đã dặn. Đức Phật mỉm cƣời, nhìn đứa trẻ với khuôn mặt tròn trĩnh, tƣơi sáng, đáp lời, “Ừ, rồi Nhƣ Lai sẽ trao gia tài ấy cho con!”; nhƣng trong tâm ngài đã khởi lên ý nghĩ:“Nó đã đƣợc nuông chiều từ nhỏ nhƣng không biểu hiện một cá tính gì rõ rệt, chƣa có một đức hạnh gì nổi bật; đƣợc cái là sau này nó không cứng đầu cứng cổ lắm đâu!” Rồi ngài ƣu ái nắm tay Rāhula cùng bƣớc lên lầu hoa thuở trƣớc, nơi mọi ngƣời đang chờ đợi! Độ ngọ xong, đức Phật nói về những điều kiện cần và đủ để duy trì hạnh phúc gia đình. Đại lƣợc, thứ nhất là vợ chồng phải thật sự thƣơng yêu nhau, chấp nhận cá tính của nhau, dù tốt hay xấu, dù thuận hay nghịch. Thứ hai là phải biết tôn trọng lẫn nhau, đừng áp đặt, chủ quan, độc đoán. Thứ ba là phải biết để ý để tìm cách chia sẻ vật chất đến cha mẹ cả hai gia đình, nếu họ thiếu thốn. Thứ tƣ, ngƣời chồng phải trao tiền cho vợ, giao cho vợ quán xuyến mọi việc nội trợ, ăn ở, sinh hoạt cũng nhƣ tự quyết định việc chi tiêu hằng ngày; ngƣời chồng phải biết chăm lo nghề nghiệp, thu xếp các công việc ở bên ngoài. Thứ năm là ngƣời chồng đừng quên quà biếu, vật trang sức cho vợ, vào những lúc đi xa về hay là những ngày kỷ niệm hỷ sự; ngƣợc lại, ngƣời vợ phải 112 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt biết kỉnh trọng, tôn trọng những ai chồng mình kỉnh trọng, tôn trọng ví dụ nhƣ bạn bè, thân hữu của chồng mình! Tuy nhiên, cái đƣợc gọi là tốt nhất, cao nhất, căn bản nhất để năm điều kia đƣợc thành tựu viên mãn chính là chuyển hóa cách nhìn, chính là trí tuệ: Chồng nhìn vợ mình, vợ nhìn chồng mình luôn với cặp mắt xanh, luôn luôn mới mẻ, luôn luôn không định kiến, không thành kiến, không trƣớc ý; luôn luôn hiện tiền trong sáng, không bị chồng chất, ám ảnh bởi hình ảnh của quá khứ, của tƣơng lai hoặc của hiện tại chỉ vừa mới thoáng qua! Mọi ngƣời thấm thía với thời pháp, nên họ trầm ngâm, suy gẫm và thật không dễ gì nắm bắt ngay đƣợc nhất là cái căn bản! Sau rốt, có ngƣời hỏi về chính sách trị dân, nó liên hệ thế nào, tƣơng quan thế nào giữa giáo pháp xuất thế của đức Phật với an lạc hạnh phúc dung thƣờng của mọi ngƣời trong trần thế! Và, nếu mọi ngƣời đàn ông đều xuất gia cả thì quốc độ sẽ ra sao, nhân loại sẽ ra sao? Điều ấy có thể nào lý giải rõ ràng qua phạm trù đạo đức tại thế đƣợc chăng? Đức Phật mỉm cƣời, hẹn dịp khác, ngài sẽ khai thị về điều ấy; đến lúc hiểu rồi, thấy rồi thì xuất thế mà không ra khỏi cuộc đời, tại thế nhƣng vẫn xuất thế vì nó không dính mắc phiền não và bụi bặm của trần gian; nói một thì không phải, nói hai cũng chẳng nhằm! Mọi ngƣời có vẻ nghĩ ngợi! Đức Phật đứng lên, từ giã. Cậu bé Rāhula có vẻ lƣu luyến đức Phật, nên khi ngài rời hoàng cung, nó tất tả chạy theo, nắm tay ngài ra chiều thân thiết. Lúc ấy là sau ngọ, trời nắng hơi gắt; Rāhula vừa bƣớc đi vừa núp trong cái bóng của ngài, vừa phát biểu rất dễ thƣơng, rất ấn tƣợng: “Ôi! Chỉ cái bóng của sa-môn thôi, mà sao làm cho con bình yên và mát mẻ đến thế!” (Sukhā vata te chayā, samaṇa!) Thấy Rāhula đi theo đức Phật, không ai ngăn cản. Đi Minh Đức Triều Tâm Ảnh 113 một đỗi, tôn giả Sāriputta nắm tay Rāhula rồi một ý nghĩ chợt khởi sanh: - Bạch đức Thế Tôn! Chƣ Phật quá khứ lúc về thăm quê nhà; các ngài cứu độ quyến thuộc khó khăn hay dễ dàng? - Cái ấy tùy thuộc nhân duyên, này Sāriputta! Hạt giống giáo pháp chỉ bén rễ sâu ở mảnh đất màu mỡ cùng với các điều kiện môi sinh thuận lợi! Tôn giả Sāriputta hiểu, ngài chạnh nghĩ đến gia đình của mình với tín ngƣỡng truyền thống đã ăn sâu vào huyết mạch rất khó lay chuyển... Trở về đến công viên, đức Phật dẫn Rāhula vào hƣơng phòng, lúc ấy đã làm xong, ngài nói: - Này Rāhula! Mẹ dặn con là xin cho đƣợc một gia tài quý báu, bây giờ con hãy nghe đây! Gia tài, gia sản vật chất nhiều khổ ít vui; nó lại còn là nơi nuôi dƣỡng lòng tham, phát sanh tranh chấp, đau khổ, phiền não cùng nhiều ràng buộc, hệ lụy khác nữa! Hiện tại, Nhƣ Lai có một gia tài, gia sản tinh thần rất lớn, rất quý báu; nó chỉ đem đến nụ cƣời, niềm vui, thanh bình và siêu thoát, Nhƣ Lai muốn trao cho con, con có nhận không? - Có ạ! Rāhula vòng tay lễ phép – Con chỉ muốn nhận gia tài niềm vui mà thôi! Đức Phật mỉm cƣời: - Muốn có đƣợc gia tài ấy, con phải cạo đầu, mặc y, mang bát nhƣ Nhƣ Lai, nhƣ ông Sāriputta, nhƣ chú Nanda và nhƣ mọi ngƣời ở đây! Con có đồng ý không? - Con đồng ý ạ! Thế rồi, đức Phật bảo tôn giả Sāriputta làm lễ xuất gia ngay tức khắc cho Rāhula! Nhƣ vậy, tôn giả Sāriputta nhận nhiệm vụ giáo thọ vị sa-di tí hon, bắt đầu dạy cách mặc y, mang bát, đi đứng, lúc ngủ nghỉ, cách nói năng, thƣa hỏi thế nào cho đúng phép tắc, luật nghi! Và thật khó tƣởng tƣợng một vƣơng tôn cành vàng lá ngọc, quen nếp sống đƣợc 114 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt nuông chiều trong cung điện lại có thể thích nghi đƣợc đời sống của một khất sĩ khổ hạnh! Tuy nhiên, thật đáng ngạc nhiên làm sao, là sa-di Rāhula chẳng nhớ mẹ, nhớ ai ở cung đình cả; lại rất sung sƣớng trong đời sống mới, ngoan ngoãn, lễ độ, biết nghe lời dạy bảo của thầy mình! Ngày hôm sau, đức vua Suddhodana, hoàng hậu Gotamī, công nƣơng Yasodharā mới hay tin, ai cũng bàng hoàng. Quả thật nhƣ một tiếng sét đánh ở cung đình. Hoàng tử Nanda vừa xuất gia đúng vào giờ cử hành hôn lễ cách đây bốn ngày, bây giờ lại Rāhula nữa, nó còn quá ngây thơ, bé bỏng mà! Ngƣời đau khổ, sầu não nhất là công nƣơng Yasodharā, thứ đến là lệnh bà Gotamī; nhƣng khi cả hai muốn đến chất vấn đức Phật thì đức vua Suddhodana ngăn lại, ông nói: - Đừng có vội vàng, nóng nảy! Một đức Chánh Đẳng Giác làm việc gì cũng có nhân duyên và quả của nó; đừng nhìn hiện tƣợng bên ngoài, tâm lý thƣờng tình hoặc tình cảm cá nhân để xét định một sự việc. Trẫm tin tƣởng tuyệt đối vào giáo pháp, vào trí tuệ của con trẫm, bây giờ là vị Phật đó! Chẳng bao giờ một bậc Toàn Giác lại thấy biết sai lầm, các khanh nên hiểu nhƣ vậy! Đúng là tâm và trí của một vị Thánh đệ tử! Sau khi trấn an hai bà và mọi ngƣời khác, đức vua lên xe ngựa một mình cùng với vài quân hầu đến công viên Nigrodhārāma. Gặp đức Phật, nhà vua mở lời trách cứ khá nhẹ nhàng: - Khi thái tử lìa bỏ cung vàng, điện ngọc ra đi, trẫm vô cùng đau xót, ái hậu Gotamī cũng thế. Còn Yasodharā lại càng sầu muộn, buồn tủi, thống khổ hơn! Lại trải qua tám năm dài đằng đẵng “làm sƣơng phụ sa-môn” vò võ, cô đơn, gối chiếc cũng không dễ dàng gì; ngoại trừ Yasodharā, không có ai bản lãnh, nghị lực đến thế! Bây giờ đến lƣợt Nanda! Trẫm hỏi đức Thế Tôn! Ngƣời cha ngƣời mẹ bình thƣờng nào mà không xót xa, đứt ruột? Chuyện Nanda chƣa Minh Đức Triều Tâm Ảnh 115 nguôi, cả hoàng cung lại mất thêm Rāhula, là trẻ đƣợc cƣng chiều, thƣơng yêu; là nguồn an ủi duy nhất của hai vị phu nhân. Tình thƣơng của ngƣời mẹ mất con, ông bà mất cháu cũng dƣờng nhƣ bị ai đó cắt da, xẻ thịt, cắt gân, róc luôn cả xƣơng cả tủy... Ngừng lại giây lát, đức vua nói tiếp – May nhờ cả hai vị phu nhân đều là bậc trí, hai trái tim mềm yếu kia có năng lực giáo pháp tăng thêm sức mạnh, nếu không họ đã gục ngã rồi! Còn trẫm thì đã thấy rõ ái luyến sinh đau khổ, ái luyến sinh buộc ràng, ái luyến đƣa vào dòng chảy trầm luân nên tình cảm kia chỉ nhƣ một cơn gió nhẹ xao thổi qua rồi mất! Tuy nhiên, trẫm xin thỉnh nguyện đức Thế Tôn một điều: Từ rày về sau, sẽ không ban hành lễ xuất gia cho bất kỳ một ngƣời con nào, nhất là tuổi vị thành niên mà chƣa đƣợc cha mẹ hoặc gia đình cho phép, ƣng thuận! Lời lẽ trình bày với lý tình minh bạch của đức vua, ngƣời đã bƣớc đƣợc đôi chân vững chắc trên đạo lộ bất tử, làm cho đức Phật rất hoan hỷ. Ngay tức khắc hôm ấy, đức Phật bảo tôn giả Sāriputta, tôn giả Mahā Kassapa bố cáo khắp tỳ-khƣu tăng, xem lời thỉnh cầu của đức vua đã trở thành điều luật đƣợc ban hành rộng rãi! Công viên Nigrodhārāma sau khi xây dựng xong, tuy không đƣợc quy mô và công phu nhƣ Trúc Lâm nhƣng cũng đã trở thành nơi sinh hoạt của giáo đoàn tại kinh đô Kapilavatthu. Từ đó, dƣờng nhƣ ngày nào cũng có ngƣời đặt bát cúng dƣờng, ngày nào cũng có đoàn này hay đoàn khác đến tham vấn, học hỏi, quy y! Hoàng tộc Sākya, các chủ ngân hàng, chủ các nghiệp đoàn... bao giờ cũng là những thí chủ bố thí, cúng dƣờng rộng rãi nhất. Họ còn cúng dƣờng vải vóc, bát, tọa cụ, ngọa cụ, các loại thảm lót chân, lót nền nhà, ghè đựng nƣớc, khăn mặt, khăn tắm, chăn nằm, chăn đắp... Thế là đức Phật lại phải chế định một số học giới, cái gì đƣợc thọ nhận, cái gì không nên thọ nhận. Ví dụ, các tỳ- khƣu chỉ đƣợc phép nằm sạp cây, đƣợc phép sử dụng tọa cụ, 116 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt ngọa cụ bằng thảm cỏ, thảm cói không đƣợc dùng nhung, lụa, gấm, chăn bông, gối dài! Mỗi vị tỳ-khƣu chỉ có ba y, một bát, thừa y bát là phải xả cho vị khác, xả vào kho bảo quản cho vị đến sau! Y cũ rách không đƣợc quăng bỏ, phải giặt sạch để làm màn che gió, ngăn tƣờng. Cũ rách quá nữa thì làm tấm lót chân, làm khăn lau nền nhà...Y tăng-già-lê (y ngoại), không đƣợc quá dày do lót bông, lót dạ, chỉ nên dùng để đắp, làm sao để đừng ấm quá mà cũng đừng lạnh quá! Cắt may y và màu y phải tuân thủ quy định chung. Kiếm rễ cây, thân cây nhuộm màu, không đƣợc nhạt quá nhƣ màu cọng rơm mà cũng không đƣợc sậm quá nhƣ màu cánh gián... Bát sắt, bát gỗ sờn tróc là phải tìm cách xông khói nhuộm lại... Đức Phật cho phép chƣ tỳ-khƣu đƣợc nhận lời mời của thí chủ thọ trai tại tƣ gia. Riêng tôn giả Mahā Kassapa và các vị tỳ-khƣu thọ đầu-đà bậc thƣợng, bậc trung, bậc hạ thì đƣợc tùy nghi tìm chỗ độc cƣ, từ rày không bị ràng buộc bởi sinh hoạt của giáo đoàn, ngoại trừ khi có Saṅghā (Tăng-già) triệu tập! Mỗi mỗi lời giáo giới của đức Phật, tôn giả Sāriputta ghi nhớ không bỏ sót một điều nào! Các thời pháp, cũng vậy, bất kỳ ở đâu, với ai, giờ nào, tôn giả đều lắng nghe, tƣ duy, chiêm nghiệm; lúc cần, ngài có thể giảng giải lại, rất rộng rãi, mạch lạc mà vẫn không rời cái căn bản, cái cốt tủy! Suốt một tuần lễ, các vị hoàng thân Mahānāma, Ānanda, Bhaddiya, Kimbila, Anuruddha, Bhagu, Channa và cả Devadatta từ Koliya sang đặt bát cúng dƣờng đức Phật và Tăng chúng. Thế rồi, đức Phật thuyết pháp, dành cho họ suốt ba buổi chiều. Và hôm nào cũng thế, họ thay phiên nhau hỏi từ điểm sơ cơ nhất của giáo pháp, cho đến cả những khái niệm ở ngoài ngôn ngữ, tức là những pháp siêu thế! Họ cũng hỏi đến những lãnh vực siêu hình, các khả năng thắng trí mà một sa-môn có thể thành tựu đƣợc. Đức Phật không phải lúc nào ngài cũng trả lời một cách mà bằng Minh Đức Triều Tâm Ảnh 117 nhiều cách! Do trí vô ngại giải, khi thì ngài trả lời tức khắc thẳng vào câu hỏi; khi ngài trả lời bằng cách hỏi ngƣợc lại; khi thì ngài trả lời bằng cách giảng giải câu hỏi cho rộng, cho sâu thêm; thỉnh thoảng ngài im lặng hoặc sử dụng một vài năng lực huyền nhiệm. Khá nhiều lần, đức Phật lại giao trọng trách ấy cho tôn giả Sāriputta! Và đến lúc này, các ông hoàng mới thật sự kinh ngạc về trí biện tài thông tuệ, tầm kiến văn uyên bác cũng nhƣ ngôn ngữ lƣu loát của vị nghe nói là đại đệ tử! Bây giờ thì sự kiêu căng, ngã mạn không còn nữa vì họ chợt hiểu rằng, dù họ học, nghe cả đời cũng không thể so sánh đƣợc với vị tôn giả cánh tay phải của đức Phật! Tuy nhiên, cái dòng máu cứng đầu của Sākya đã tiềm mật, lƣu liên, âm ỉ nhiều đời kiếp: Họ vẫn chƣa chịu quy y! Hai tháng sau, trƣớc khi từ giã Kapilavatthu để trở về cho kịp an cƣ mùa mƣa ở Trúc Lâm, đức Phật đã thuyết một thời pháp quan trọng đến cho đức vua và cả triều đình. Đây cũng là thời pháp nhằm giải thích các câu hỏi còn tồn đọng trong tâm trí mọi ngƣời. Đức Phật mở giọng trầm hùng, vang vang nhƣ tiếng chuông ngân: - Đầu tiên là nói về chính sách trị dân! Phải nói rằng không có một chính sách trị dân nào trên thế gian này đƣợc gọi là toàn hảo, là tốt đẹp cả! Tại sao vậy? Vì khi hoạch định chính sách, các triều đại đã xác lập thế lƣỡng phân đối đãi, bị quy định trong phạm trù: ngƣời cai trị và kẻ bị trị! Khi có ngƣời cai trị và kẻ bị trị thì sự xung đột, bất bình đẳng trong xã hội sẽ nẩy sinh! Đấy là sự thất bại thứ nhất với nghĩa nhị nguyên triết học! Tiếp nữa, ngƣời cai trị, tức là thành phần lập định chính sách, họ ra sao? Họ có đạo đức chân thực? Có nghiêm minh, trung chính? Có một đời sống hiền thiện, mẫu mực? Hay họ chỉ là những con ngƣời luôn bị chi phối bởi xan tham, sân hận, si mê, ích kỷ, đầy đặc khát dục, tham vọng danh lợi và 118 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt quyền lực? Có thể nào một chính sách tốt đẹp, toàn hảo lại có thể đƣợc sinh ra từ một tập thể, mà, nhân cách chƣa đƣợc tốt đẹp, chƣa đƣợc toàn hảo mọi giá trị nhân văn và nhân bản? Đấy là sự thất bại thứ hai với nghĩa tƣơng quan duyên khởi tục thể - mà khi nói sự thật ra – thì đụng chạm đến nhiều ngƣời, đụng chạm đến thành phần cơ cấu của tập cấp lãnh đạo của mọi thể chế chính trị trên trái đất này! Vậy thì thƣa chƣ vị, con ngƣời đẻ ra chính sách; con ngƣời là nhân tố quyết định còn chính sách là cái tƣơng sinh, tƣơng thuộc, phụ tùy! Giáo pháp mà Nhƣ Lai đã giác ngộ và tuyên thuyết là từ con ngƣời, bởi con ngƣời và cho con ngƣời, tức là trở về với nhân tố quyết định cho sự toàn hảo, tốt đẹp của mọi chính sách! Một con ngƣời đã giải thoát mọi ô nhiễm từ nội tâm đến ngoại cảnh, không còn bị đắm chìm, ràng buộc bởi những cám dỗ của cuộc đời thì luôn luôn đem đến an vui, hạnh phúc cho mình và cho ngƣời khác! Những con ngƣời nhƣ vậy, trong hội chúng của Nhƣ Lai, không phải chỉ một trăm, hai trăm mà cả một ngàn, hai ngàn... và sẽ còn nhiều hơn thế nữa trong tƣơng lai! Những con ngƣời nhƣ vậy, họ hiện ở đây, ở bên chƣ vị, ở trong cuộc đời này, đang mặc y, đang khất thực, đang ăn, đang uống và đang thở! Họ siêu thế, xuất thế mà vẫn tại thế giữa mặt đất này! Vậy, nếu lập ngôn là một, là hai - đều bất khả! Đấy là sự thực, cụ thể, có thể sờ nắm đƣợc, chứ không phải lý luận trừu tƣợng, mơ hồ của những luận thức đa biện, phân lập! Chƣ vị là những bậc thức giả, trí giả nên Nhƣ Lai cũng nói chuyện nhƣ nói với những bậc thức giả, trí giả! Một chính sách đƣợc gọi là toàn hảo, tốt đẹp với nghĩa tuyệt đối thì không thể có mặt giữa trần gian tƣơng đối. Nói cách khác, các sứ giả của Nhƣ Lai, những con ngƣời đã giải thoát ấy, nếu họ lãnh đạo, lập định chính sách, cai trị muôn dân thì sự toàn hảo, tốt đẹp kia cũng trở thành tƣơng đối, giới hạn mà thôi! Lực cản ở đây cũng lại chính là con ngƣời với biệt Minh Đức Triều Tâm Ảnh 119 nghiệp, với cộng nghiệp cùng với những tâm địa xấu tốt lẫn lộn từ muôn thuở! Tuy nhiên, điều ấy lại trở nên không tƣởng vì kẻ đã giác ngộ, giải thoát rồi thì ngay chính ngôi vị Chuyển luân Thánh Vƣơng, họ cũng không làm! Đây là sự thất bại thứ ba theo nghĩa những giá trị tƣơng đối tại thế! Thƣa chƣ vị, hiện tƣợng sinh, trụ, diệt của vạn hữu cũng nhƣ nội tâm rút ra định luật vô thƣờng và vô ngã của chƣ pháp! Vậy nên, bản chất bất toàn, bất ổn định, bất nhƣ ý, bất toại nguyện... là sự thật không thể thay đổi đƣợc! Trong cái thế gian tƣơng đối ấy, cái đƣợc gọi là giá trị, là toàn hảo, là tốt đẹp luôn luôn đƣợc hiểu là chỉ một giai đoạn, một thời kỳ, một gợn sóng vừa an trụ lại vừa diệt mất! Cái gọi là an vui và hạnh phúc của chúng sanh trên đời này cũng mong manh nhƣ thế đấy! Ngƣời lãnh đạo, ngƣời lập định chính sách tối thiểu cũng phải có đƣợc trí tuệ ấy, sau đó, tối thiểu cũng có đầy đủ mọi phẩm tính cần và đủ của nhân tính, nhân văn và nhân bản! Và chính con ngƣời ấy, nhờ trí tuệ và đạo đức tƣơng đối của mình, họ soi sáng cho chính sách; và rồi, chính sách sẽ soi sáng cho con ngƣời, cho mọi ngƣời khác! Nói gọn lại, ngƣời lãnh đạo, lập định chính sách, tối thiểu cũng phải có tam quy, ngũ giới, khá hơn nữa, họ hành thập thiện, thọ trì bát quan trai giới thì quốc độ ấy sẽ thanh bình, hạnh phúc! Và khi mà nhƣ vậy thì chẳng cần dùng những sáo ngữ nhƣ thƣơng dân, vì dân, vị tha, bác ái hoặc những tuyên ngôn với những mỹ từ cao khiết nhƣng chỉ còn là những chiếc vỏ rỗng, hoa hòe, diêm dúa, lấp lánh chữ nghĩa để mị dân, để quảng cáo từ đầu đƣờng đến xó chợ! Thời pháp lột trần tâm địa con ngƣời của Đức Phật có thể tạo phản ứng nghịch, nhƣng không, ai cũng chăm chú lắng nghe. Đức thân vƣơng Amittodana, thân phụ của Ānanda phát biểu: - Hay lắm! Đây là con đƣờng đức trị! Là chính sách với 120 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt mƣời vƣơng pháp của các đức Chuyển luân Thánh vƣơng mà đức Thế Tôn đã minh thuyết thật cao siêu, quảng bác và vô cùng mới lạ! Tri ân đức Thế Tôn, chúng tôi đã đƣợc mở rộng kiến văn! - Chẳng phải chỉ là mở rộng kiến văn mà thôi đâu! Thân vƣơng Sukkodana, thân phụ của Mahānāma tiếp lời - Kiến văn là cái vỏ ngoài! Tâm và trí tôi giờ đã đƣợc bừng sáng ra! Chính trị, chính sách là cái cớ, chính đức Phật đã nói cho chúng ta thấy rõ mối tƣơng quan ấy! Chính con ngƣời có tu tập, tùy từng cấp độ thành tựu của họ mới quyết định đƣợc an vui và hạnh phúc trên đời này! Một vị quan đại thần ngồi ở phía xa, phát biểu: - Bạch đức Thế Tôn! Chẳng có lời nói nào của ngài mà chúng tôi không thấm thía lúc suy gẫm! Tại thế và xuất thế, chúng tôi hiểu rồi! Con ngƣời tƣơng quan duyên hệ với chính sách: Con ngƣời tốt lành đẻ ra chính sách tốt lành, chính sách tốt lành làm cho con ngƣời tốt lành, cả hai vốn tƣơng quan, tƣơng hỗ, tƣơng thuộc. Cái này đẹp, cái kia mới đẹp! Đấy là sự thật bất ly, bất dịch hoán! Chúng tôi hiểu rồi! - Tuy nhiên, còn một câu hỏi ở trong tâm quý vị nữa - Đức Phật nói - Đấy là tất cả thanh niên xuất gia đều sống đời độc thân thì vấn đề duy trì huyết thống, vấn đề tồn tại của quốc độ, của nhân loại sẽ đƣợc giải thích nhƣ thế nào? Thật ra, chƣ vị không cần phải lo xa nhƣ thế, vì không bao giờ có cái số lƣợng “tất cả” ấy đâu, không phải ai cũng xuất gia đƣợc đâu nếu không có duyên căn từ nhiều đời! Các sa-môn trong giáo hội của Nhƣ Lai bao giờ cũng là thiểu số; và chính nhờ cái thiểu số ấy, có một đời sống trong lành và hiền thiện, tạo nhân tố tích cực để duy trì và phát triển các giá trị tinh thần cho thế gian này, mà thiếu nó, tức là khi cái xấu, cái ác lan tràn thì nhân loại sẽ diệt vong! - Chúng tôi hiểu! Vậy, giáo pháp của đức Thế Tôn còn liên hệ đến việc thịnh suy của một triều đại? Minh Đức Triều Tâm Ảnh 121 - Đúng vậy! Đức Phật nói - Nó còn là điều kiện quan trọng trong những điều kiện khác về lẽ thịnh suy ấy! Một quốc độ muốn đƣợc hùng cƣờng, giàu mạnh, muôn dân sống an lành, hạnh phúc thì phải hội tụ đầy đủ bảy điều kiện sau đây. Thứ nhất, là ngƣời dân thích tụ họp đông đảo, vui vẻ với nhau, tức là biết tƣơng thân, tƣơng ái; đến với nhau, nhìn nhau bằng con mắt thiện cảm! Thứ hai là lúc nào cũng sống với nhau trong tinh thần đoàn kết: Đoàn kết lúc hội họp, đoàn kết trong công việc, đoàn kết trong mọi bổn phận và nghĩa vụ, đoàn kết để vƣơn đến các lý tƣởng cao đẹp! Thứ ba là tại vƣơng triều, các nhà lãnh đạo không nên ban hành những đạo luật mới, có tính cách chỉnh sửa, thay đổi hoặc chống nghịch các giá trị đạo đức truyền thống. Thứ tƣ là phải biết kính trọng, tôn trọng các bậc trƣởng thƣợng, các vị bô lão; và phải nghe những lời dạy bảo kinh nghiệm, khôn ngoan của các vị ấy! Thứ năm là phải biết tôn trọng nữ giới; nghĩa là đàn bà, con gái trong quốc độ không bị sống trong nô lệ, bị cƣỡng bức hoặc bị ép buộc trong hôn nhân cũng nhƣ trong gia đình! Thứ sáu là phải biết duy trì tông miếu, xã tắc; phải biết làm cho vẻ vang tông miếu, xã tắc; không đƣợc xao lãng những nghi thức cổ truyền đã đƣợc tiền nhân tôn trọng. Thứ bảy, phải biết tạo cơ duyên, bảo bọc, hộ độ, hỗ trợ nhiệt tình cho giáo pháp, cho các vị A-la-hán hoằng pháp, khiến cho những ai chƣa đến sẽ muốn đến; và những ai đã đến, đã sống ở đấy đều đƣợc an lành, an toàn. Nhƣ vậy, trong bảy điều kiện, điều kiện thứ bảy là quan trọng nhất, vì nó bao hàm sáu điều tiên dẫn! Có điều kiện thứ bảy thì sáu điều kiện kia càng đƣợc củng cố, tăng trƣởng, thịnh mãn! Sau thời pháp ấy, hội chúng rất thỏa mãn. Khi đức Phật ra về, họ bàn với nhau, là mỗi gia đình dòng tộc Sākya nên lựa chọn lấy một ngƣời xuất gia trong giáo pháp của ngài! Do vậy, suốt một tuần lễ sau đó, con cái hoàng gia, quý tộc đến xin xuất gia tỳ-khƣu khá nhiều.