Thức Biện (Thích Thiện Siêu) Thuc Bien - HT Thien Sieu - 22 Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư) Thuc Bien - HT Thien Sieu - 22 Trang gốc Trang web BuddhaSasana Times (Unicode) font Thức Biến Hòa thượng Thích Thiện Siêu Nxb TP. HCM, 2003 [22] ĐẠO PHẬT Ở HUẾ V À VẤN ĐỀ VĂN HÓA X Ã HỘI Hòa thượng Thích Thiện Siêu, Trú trì Tổ đ ình Từ Đ àm, Huế trả lời phỏng vấn Phóng viên Tạp chí Sông Hương tháng 5/1990 - Huế -ooOoo- Phóng viên (PV): Kính bạch Hòa thượng, lần đầu ti ên Phóng viên Tạp chí Sông Hương được H òa thượng tiếp, nhân dịp này xin Hòa thượng cho biết cảm tưởng về TCSH trong những n ăm qua? Hòa thượng Thích Thiện Siêu (HT.TTS): Tôi không có dịp đọc thường xuy ên Tạp chí Sông Hương, nên không có cảm tưởng chính xác và sâu sắc, nhưng theo sự nhận xét của một số thân hữu không có tính cách toàn diện thì Tạp chí Sông Hương cũng như dòng sông Hương trong giai đoạn n ày hầu như tiến triển có vẻ "lững lờ yếu yếu". PV: Dư luận xã hội đang lo lắng về t ình hình mê tín dị đoan đang lan tr àn khắp nơi, xin Hòa thượng cho biết nguyên nhân vì sao mê tín dị đoan lại phát triển như thế? HT.TTS: Có phải thật có tình hình mê tín dị đoan đang lan tr àn khắp nơi không? Theo tôi dư luận xã hội đang lo lắng về t ình hình mê tín dị đoan đang lan tr àn khắp nơi thì ít mà lo lắng về tình hình xa hoa truỵ lạc, tham ô nhũng lạm, cửa quyền làm mất lòng dân và nạn thất nghiệp gia t ăng nhiều. V ì những thứ sau này, mới tác hại cho đất nước, cho con người. Còn mê tín dị đoan hay không m ê tín dị đoan, cần phải phân tích mới khỏi nói hồ đồ. Theo tôi có hai lối tín ngưỡng, một tín ngưỡng của tôn giáo và một tín ngưỡng của nhân gian. Tín ngưỡng tôn giáo cứ trên nền đạo lý, học thuyết bởi một đấng giáo chủ khởi xướng, có hệ thống từ nội dung đến h ình thức, có quy cũ học hỏi, hành trì như Phật giáo, Thiên Chúa giáo, Ấn Độ giáo ... Còn tín ngưỡng thông thường theo trình độ dân trí của mỗi địa phương, nơi n ày có lối tin này, nơi khác có lối tin khác, không có c ăn cứ lý trí, chỉ cốt thoả m ãn tình cảm, cầu an, tai qua nạn khỏi hay cầu phúc lợi hiện thời. Trong lối tín ngưỡng nhân gian này lắm lúc có lúc làm cho suy nhược tinh thần, tính mạng, tài sản, chẳng hạn như đốt v àng mã, uống tàn nhan, nước thải để chữa bệnh ... Như vậy xã hội có lo lắng ch ăng l à lo lắng cho lối tín ngưỡng nhân gian mang nhiều hình thức mê tín này, nhưng không phải là trầm trọng lắm. Còn dị đoan l à chữ của đạo Nho tự cho m ình là chính đạo, c òn đạo Dương, đạo Mặc không phải l à Đạo m à chỉ là một lối tín ngưỡng, học thuyết khác mà thôi. Đạo Nho đ ã dùng câu "Công hồ dị đoan", có nghĩa công kích đạo Dương, đạo Mặc, từ đó ta mới quen d ùng chữ "dị đoan " ghép chung với chữ "mê tín" để chỉ cho lối tín ngưỡng vô căn cứ v à khác với điều tín ngưỡng của m ình. Sở dĩ có tình trạng mê tín dị đoan, trước hết phải nói l à vì tập truyền kém hiểu biết chưa được cải thiện, tiếp đó l à tâm trạng bất an vì nội tâm, tham vọng, vì cuộc sống miếng cơm manh áo còn nhiều nỗi bấp bênh, ngang trái, mất lòng tin... PV: Dư luận cũng lo lắng về tình hình " đạo đức xuống cấp", nhất l à giới thanh niên. Theo Hòa thượng muốn giải quyết vấn đề n ày, xã hội- đặc biệt l à báo chí, cần làm những việc gì? HT.TTS: Muốn giải quyết vấn đề n ày, xã hội, đặc biệt l à báo chí nên làm những việc sau đây: a. Đả phá tinh thần b ài bác Tôn giáo một cách mù quáng, thiếu cơ sở khoa học và khiếm nhã b.Truyền bá đúng đắn các quan điểm vật chất, tinh thần, hiện thực v à siêu thực, lối sống lịch sử, v ăn minh, văn hóa v à đạo đức. c. Khuyến cáo lớp trẻ tránh xa những nơi ăn chơi trụy lạc, khuy ên họ nên đến những nơi có giáo dục đạo đức tốt, bất cứ ở đâu như ở đo àn thể, ở học đường, ở Tôn giáo. Nếu khi thấy một lớp tuổi trẻ đến đó m à chúng có thể thay đổi được thói hư tật xấu, th ì không ngần ngại gì mà không viết bài phát huy, khích lệ, động vi ên để nơi đó được tiến triển th êm. Mặt khác, phải làm hạn chế sự phát triển ồ ạt các loại hàng cà phê, quán nhậu, các điểm chiếu vidéo ... có ảnh hưởng đến sự sa sút đạo đức của thanh thiếu ni ên. d. Gương mẫu đạo đức phải có, từ tư tưởng đến lời nói v à việc làm. Về địa hạt báo chí, người chủ báo, l àm báo cho người khác đọc, khi viết về đạo đức, th ì người chủ báo, làm báo phải thực sự có đạo đức th ì báo chí mới tránh khỏi bệnh nói suông. PV: "Tu" theo đúng nghĩa từ n ày là góp phần làm lành mạnh xã hội. Hòa thượng cho biết cuộc vận động chính của Phật giáo hiện nay để góp phần xây dựng đời sống văn hóa- xã hội. HT.TTS: Phát xuất từ tinh thần từ bi và trí tuệ, Phật giáo chế lập ba môn học là Giới học, Định học v à Tụê học để xây dựng cho con người từ mặt đạo đức, trí t uệ hùng lực, vô ngã vị tha; từ thấp lên cao, thoát ly dần tính hữu ngã, cố chấp hẹp hòi, để đạt đến tính vô ng ã vị tha rộng lớn. Những ai muốn có một cuộc sống ý nghĩa sẽ tìm thấy ở Phật giáo những điều giúp họ mở rộng l òng, rộng trí, để biết sống chan h òa với mọi người, mọi vật. Từ lâu Phật giáo luôn luôn phát huy lý tưởng đó thông qua việc phổ biến kinh sách, báo chí, h ành thiện, diễn giảng đạo lý, tổ chức những buổi tu học , không những cho lớp người lớn tuổi mà ngay cả lứa tuổi thanh thiếu niên. Đặc biệt, để giáo dục tín ngưỡng đạo đức cho lứa tuổi thanh thiếu ni ên, con cháu trong những gia đ ình thuần thành tin Phật, Phật giáo đ ã quy tụ các cháu lại trong "Gia đ ình Phật tử" để giáo dục cho thích hợp theo tuổi trẻ v à đ ã thu hoạch kết quả rất tốt. Biết bao gia đ ình đ ã gửi con em mình đến Gia đ ình Phật tử nhờ sự giáo dục mà mình có được những người con có hiếu đạo, biết y êu thương vật, kính trên nhường dưới, trung thành với Tổ quốc, tránh cho gia đ ình cũng như xã hội biết bao nhiêu điều tai hại. Song đáng tiếc, những việc l àm này còn gặp nhiều khó kh ăn, hạn chế, n ên đ ã làm giảm đi phần lớn sự đóng góp của Phật giáo v ào việc xây dựng thanh thiếu niên lành mạnh, xây dựng đạo đức x ã hội lành mạnh. PV: Hòa thượng có nhận xét gì về hiện tượng đồng b ào miền Bắc " Đi h ành hương về xứ Huế" ngày càng đông, những người ấy có nguyện vọng g ì? Và các chùa đ ã có những sinh hoạt gì để thoả m ãn yêu cầu của những người đi h ành hương? Ngành du lịch Huế có thể hợp tác với các chùa để tổ chức cho đồng b ào vào Huế hành hương không? HT.TTS: Không những đồng b ào miền Bắc mà cả đồng b ào miền Nam gần đây đi h ành hương tại Huế ngày càng đông, theo tôi nghĩ có nhiều lý do: 1. Huế ở vào vị trí chính giữa hai miền đất nước, đ ã từng một thời gian làm trung tâm lịch sử, chính trị, v ăn hóa, Phật giáo. Thế nhưng đ ã nhiều n ăm tháng chiến tranh, gặp phải trở ngại n ên đồng b ào miền Bắc, miền Nam khó đi h ành hương đến Huế được. Ng ày nay nước nhà thống nhất, Nam Bắc một nhà, đường giao thông thuận lợi, n ên đồng b ào ước vọng đến Huế để tận mắt nh ìn thấy một vùng đất qu ê hương mang nhiều tính đặc th ù như vừa nói trên. 2. Huế có nhiều chùa danh tiếng, lại có nhiều thắng cảnh, di tích v ăn hóa của dân tộc; đồng b ào Nam Bắc đến thăm Huế để thấy r õ nét xây dựng của dân tộc trong một giai đoạn lịch sử quan trọng của quá khứ, đồng thời chi êm bái Phật tổ, th ăm các vị cao Tăng m à họ quen biết, th ăm ch ùa Từ Đam - nơi phát xuất cuộc đấu tranh của Phật giáo chống chế độ v à chính sách của Diệm đ àn áp Phật giáo vào n ăm 1963, thăm các ngôi ch ùa dù trải qua nhiều biến thiên vẫn giữ được nét cổ kính cũng như vẻ cảnh tân h òa nhịp với vẻ thiên nhiên của sông núi. 3. Huế là đất b àn đạp để mở rộng bi ên cương của Tổ quốc. Tôi từng nghe có các đồng b ào miền Nam khi đi h ành hương đến Huế thổ lộ rằng: "Chúng tôi biết tổ ti ên xa xôi của chúng tôi từ miền Trung đi v ào Nam lập nghiệp, nên chúng tôi ước ao trong đời m ình có một lần đến Huế thăm". Họ đ ã nói với tôi câu đó trong vẻ vui mừng xúc động khi gặp tôi tại ch ùa Từ Đ àm trên đất Huế. 4. Và như một cán bộ ở Bắc đến Huế công tác đ ã trên 10 n ăm, hôm nọ dẫn thân hữu đến thăm ch ùa Từ Đ àm, trong lúc nói chuyện, vị cán bộ ấy giới thiệu với bạn mình rằng: "Người Huế rất lịch sự, ăn nói dịu d àng". Lại một lần khác, tôi nhờ một Phật tử Huế dẫn mấy người khác từ xa đến Huế, đi chợ Đông Ba. Khi khách hỏi mua khăn, chủ quán lấy khăn cho họ xem, v ì thấy kh ăn mỏng, không ai mua. Chủ quán vui vẻ treo khăn trở lại không nói g ì. Mấy người khách đ ã nhận xét: "Chị bán kh ăn tử tế quá. Khi chúng tôi không mua trả lại, l òng rất hồi hộp, vì nghĩ thế nào chị ta cũng nói đôi câu nặng nhẹ hoặc v ài tiếng mắng mỏ nặng lời, nhưng chị bán kh ăn n ày lại tỏ vẻ tự nhiên vui vẻ... " Đó phải chăng cũng l à những biểu hiện nếp sống v ăn minh, văn hóa mà người Huế đ ã có đ ược. Vậy nguyên do từ đâu người Huế có được cách xử thế đó, thiết tưởng TCSH n ên tìm hiểu và phát huy rộng rải thêm. Vì lẽ ấy, nên khi có đo àn hành hương nào đến ch ùa xin tá túc, chúng tôi đều hoan hỉ chấp nhận, d ù chùa rất thiếu tiện nghi cho một số đông người ăn ở. Chúng tôi hướng dẫn họ lễ Phật, kể sơ lai lịch v à giảng cho họ ít điều Phật pháp, v ì họ không có rộng thì giờ để sinh hoạt nhiều. Tôi chưa nghĩ đến việc hợp tác với ngh ành du lịch để tổ chức cho đồng b ào đến Huế h ành hương, nhưng tôi mong rằng khi các đồng b ào đến Huế h ành hương luôn gặp đ ược sự đối xử dịu d àng, lịch sự của mọi người, mọi giới để tạo niềm thông cảm giữa Huế v à các bạn phương xa. PV: Tạp chí Sông Hương của Huế - Thành phố cố đô v à cũng là trung tâm Phật giáo lớn ở Việt Nam, theo hòa thượng, Tạp chí Sông Hương nên có những nội dung gì để thoả m ãn phần nào yêu cầu của bạn đọc, trong đó có nhiều người theo đạo Phật trong thời gian sắp đến? HT.TTS: Không những Huế mà hầu hết các thành phố, các tỉnh trong cả nước, số người theo đạo Phật cũng không ít. C òn muốn nói Huế là một "Trung tâm Phật giáo lớn ở Việt Nam" cũng có thể nói như thế được. Nhu cầu muốn thoả m ãn về đạo Phật của nhân dân Huế hi ên tại quá lớn, e rằng Tạp chí Sông Hương do nội dung hạn chế của tờ báo, khó lòng làm thoả mãn yêu cầu của bạn đọc nói chung v à bạn đọc Phật tử nói ri êng. Nếu thỉnh thoảng đăng một v ài bài liên hệ với Phật giáo mà không được thẩm định cẩn thận hoặc phỏng vấn với các ban ngh ành có chức n ăng của Giáo Hội, hoặc có lúc thi ên lệch và tùy tiện phóng tác nội dung, chủ đề v.v... thì chỉ gây nên tai hại, làm mất tin tưởng vào thái độ vô tư, chín chắn của một cơ quan ngôn luận có trách nhiệm, nổi l ên những hiểu biết đúng đắn v à phản ánh trung thực sự hiểu biết và nguyện vọng của quần chúng nhân dân. Ví dụ cụ thể: Tôi còn nhớ một số Tạp chí Sông Hương có đăng truyện với đầu đề rất Phật giáo l à Niết-bàn bốc cháy . Độc giả đọc b ài đó nhiều người thấy bực m ình và đ ã có người muốn góp ý, gởi bài nhận định ph ê bình cho rộng đường dư luận, th ì Tạp chí Sông Hương không đăng. V ì sao? Do thái độ thi ên lệch hay do không có trách nhiệm đối với vấn đề ấy? Nếu quả là Tạp chí Sông Hương có thái độ thi ên lệch thì khó gậy nổi lòng tin của đa số bạn đọc với tờ báo, khi muốn tờ báo trở th ành một tạp chí vì lợi ích của toàn dân. Đó l à tôi chưa đề cập đến việc truyện Niết-bàn bốc cháy đ ã dựng thành phim và trước khi đem công chiếu rộng r ãi có chiếu thử tại trụ sở Công ty Phát hành phim và vidéo trung ương 3 tại Thành Phồ Hồ Chí Minh ngày 3.2.90 cho các đơn vị đại diện chính quyền th ành phố và đại diện Ban Văn hóa Giáo hội Phật giáo xem thử. Tại đây đều có ý kiến của các vị đại diện nhắc nhở, đề nghị phải thận trọng xét lại kiến thức Phật giáo thiếu nghi êm túc của cốt truyện, thế nhưng sau đó cuốn phim vẫn được chiếu nơi n ày nơi khác. Như vậy chỉ gây ngộ nhận về Phật giáo nơi những người chưa biết hoặc chỉ biết mù mờ về đạo Phật, rất dễ l àm người dân-nhất là Phật tử, nghi ngờ tinh thần trách nhiệm của các cơ quan có liên quan. PV: Mong rằng những ý kiến chân tình, thẳng thắn của Hòa thượng sẽ được tác giả "Niết-b àn bốc cháy" cũng như những nhà v ăn, nh à báo nghiên cứu tiếp nhận, để những b ài viết liên quan đến Phật giáo tránh được những sai xót đáng tiếc. Xin cảm ơn Hòa thượng. -ooOoo- Đầu trang | Mục lục | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24.a | 24.b Chân thành cám ơn Tỳ kheo Minh Tịnh đã giúp bố trí đánh máy vi tính (Bình Anson, 07-2003). [ Trở về trang Thư Mục ] last updated: 05-07-2003