Thương Yêu Là Thông Cảm (Bình Anson) Thuong yeu la Thong cam - Binh Anson (2) Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư) Thuong yeu la Thong cam - Binh Anson Vietnamese, with Unicode Times font Thương yêu là thông cảm Bình Anson NXB Tôn Giáo TL. 2005 - PL. 2549 -01- Thương yêu là thông cảm Tỳ-khưu Visuddhicara Bình Anson trích dịch K hi chúng ta nhận thức được tr ên thế gian này, nhân loại và các loài chúng sinh khác đều chịu quá nhiều đau khổ, việc tối thiểu m à ta có thể làm được khi c òn sống là góp phần vào việc làm giảm bớt nỗi khổ đau ở chung quanh ta. Có nhiều người phục vụ nhân loại bằng nhiều cách tuyệt vời. Họ đ ã và đang góp phần thiện nguyện cung cấp dịch vụ an sinh x ã hội, trợ giúp người bệnh, người tàn tật, người nghèo đói, người gi à, người sắp chết và những người đang lâm cảnh khó khăn. Tất cả những bậc khai sáng tôn giáo đều dạy các tín đồ phải l àm việc từ thiện. Trong Phật giáo, chúng ta không tin vào một đấng Tạo hóa nhưng chúng ta tin v ào lòng tốt và giữ giới không sát hại sinh linh. Chúng ta tin vào luật nghiệp báo nhân quả - làm tốt thì được tốt v à làm xấu thì bị xấu. Do đó, chúng ta luôn luôn cố gắng tu tập l àm điều thiện l ành, tránh các điều bất thiện như sát sinh, trộm cắp, t à dâm, nói dối, uống rượu hoặc dùng các chất say. Chúng ta tu tập để đạt tới mức độ m ình làm việc thiện là vì đó l à việc thiện, chứ không phải vì sợ bị đọa xuống địa ngục hoặc v ì muốn được ân thưởng về sau. Chúng ta l àm tốt vì ta vui thích làm tốt, và tự nhiên ta có khuynh hướng làm tốt. Nói cách khác, chúng ta không còn biết làm gì hơn là làm thiện, làm tốt. Thiện và ta là một. Đức Phật dạy h àng đệ tử phải có l òng từ thiện và quan tâm đến người khác. Khi dạy về l òng bố thí, Ngài nói bất cứ một nỗ lực nhỏ nào cũng quý. Ngay cả ném vụn bánh mì xuống nước để cho cá ăn cũng được Đức Phật khen ngợi. Một lần nọ, khi v ài Tỳ-khưu không ch ăm sóc một vị Tỳ-khưu đang bị bệnh kiết lỵ, Đức Phật đ ã tự tay tắm rửa cho vị Tỳ-khưu đó v à khiển trách các vị kia, nói rằng: "Ai ch ăm sóc người bệnh, người ấy chăm sóc Như Lai" (Mahavagga VIII 26.1-8) . Đức Phật khuyến khích các bậc vua chúa n ên cai trị xứ sở với lòng từ ái. Ngài khuyên họ nên diệt trừ nạn nghèo đói, v ì đó l à nguyên nhân sinh ra trộm cướp và các tội ác khác. Vốn là một người yêu chuộng hòa bình, Đức Phật đ ã từng đứng ra can gián khi hai bộ tộc có ý định gây chiến chỉ v ì tranh giành một khúc sông. Đức Phật hỏi: "Cái g ì quan trọng hơn - nước sông hay máu người đổ xuống v ì chiến tranh?". Hai bộ tộc nhận ra sự phi lý của cuộc tranh chấp và quyết định rút quân, không đánh nhau nữa. Một trong những vị vua nhân từ nhất, chịu ảnh hưởng giáo pháp của Đức Phật, l à vua A Dục, trị vì Ấn độ v ào thế kỷ thứ ba trước Tây lịch, khoảng 200 n ăm sau khi Đức Phật nhập diệt. Nổi tiếng về l òng nhân đạo, vua A Dục c òn có lòng rộng rãi từ tâm đến cả lo ài thú. Ngài gửi các y sĩ đến chữa bệnh cho cả người lẫn thú. Ng ài xây nhà nghỉ cho khách lữ hành, và dưỡng đường cho người ngh èo và người bệnh. Mặc dù là một Phật tử thuần thành, vua A Dục cũng cho phép dân chúng được tin theo bất cứ đạo giáo n ào và hỗ trợ sự sinh hoạt của mọi giáo phái. Vua A Dục xem vai trò của mình là một người lãnh đạo nhân từ, lúc n ào cũng mong người dân được thịnh vượng v à hạnh phúc. Chúng ta cũng vậy, nếu chúng ta theo lời Phật dạy, ta sẽ có những hành động tương tự như vua A Dục để l àm giảm thiểu sự đau khổ, mở rộng h òa bình và hạnh phúc. Chính Đức Phật l à một tấm gương tốt đẹp nhất để chúng ta noi theo, v ì Ngài đ ã dành trọn cuộc đời của m ình để dạy cho mọi người thấy được con đường thoát khổ. Ng ài không những chỉ muốn làm giảm khổ mà Ngài còn chỉ dạy con đường đưa đến diệt khổ một cách rốt ráo. Sau khi chứng ngộ, Ngài dùng trọn 45 n ăm c òn lại của đời m ình để dạy chúng ta cách thức diệt khổ. Ng ài dạy con đường tỉnh giác. Đức Phật nhận ra rằng chỉ bằng cách tu tập thật rốt ráo th ì người ta mới có thể diệt khổ. Mặc dù việc s ăn sóc người đau ốm, chữa l ành bệnh tật, cung cấp thực phẩm và giúp đỡ vật chất cho người bần h àn là một phần của việc cứu khổ, nhưng đó chỉ l à chữa những triệu chứng. Đức Phật muốn t ìm một sự chữa trị dứt hoàn toàn cơn bệnh khổ. Do đó, Ng ài suy nghiệm toàn bộ vấn đề sinh v à tử. Để giải quyết vấn đề ở tận gốc rễ của nó, Ng ài thấy chúng ta cần phải hay đổi tâm thức một cách rốt ráo. Sự đau khổ chủ yếu l à do nơi tâm. Khi một người bị đau đớn về thể xác, người đó thường phản ứng bằng sự buồn rầu, sợ h ãi và chán nản. Nhưng Đức Phật nói nếu l à một người biết hành thiền thì người đó có thể chịu đuợc cơn đau thể xác m à không bị đau về tinh thần. "Thân có đau, nhưng đừng để tâm đau theo" , Ngài dạy như thế. Nói cách khác, người ấy không phản ứng với cơn đau bằng sự buồn rầu, lo âu, chán nản, oán ghét, sân hận, v.v. Ngược lại, người ấy phản ứng với một tâm an định v à bình thản. Người ấy vẫn vui vẻ và còn có thể an ủi khuyến khích những người khác nữa. Vấn đề chủ yếu l à do ở Tâm. Nếu chúng ta loại trừ được tham, sân, si ra khỏi tâm thức m ình, chúng ta có thể hoàn toàn chế ngự và tiêu diệt được sự khổ n ão về tinh thần, như b ăn khoăn v à lo lắng, sầu não và than van. Ta phải thừa nhận rằng đau đớn thể chất l à điều không thể tránh khỏi khi ta c òn hiện hữu với cái thân xác này. Tất cả chúng ta đều biết sự thật l à không ai có thể thoát khỏi già lão, bệnh hoạn, tử vong. Nhưng Đức Phật nói một khi tâm chúng ta được thanh tịnh, không c òn mọi bợn nhơ của tham, sân, si, thì cơn đau thể xác không c òn làm ta sợ hãi nữa. Không gì lay chuyển ta được nữa. Không g ì làm ta tức bực được nữa, d ù đó l à cơn đau đớn kịch liệt của những loại bệnh nan y. Tâm ta có thể vẫn giữ điềm nhi ên. Vì vậy, có lần ngài Anuruddha (A-nậu-lâu- đ à), một vị đại đệ tử của Đức Phật, được hỏi l à làm sao ngài có thể giữ sự an nhiên khi bị bệnh nặng, ngài trả lời rằng đó l à vì ngài đ ã làm chủ được tâm của m ình qua việc hành thiền giác niệm do Đức Phật dạy. Ngoài ra, Đức Phật cũng dạy l à nếu người nào đ ã đạt đến mức độ diệt được tham, sân, si, th ì sẽ không còn phải tái sinh nữa. Khi người ấy chết, đó l à kiếp cuối của bậc thánh A-la-hán. Người ấy đ ã đạt đến trạng thái Niết B àn an lạc, vô sinh. Vì không còn tái sinh, người ấy không còn phải trải qua cảnh lão, bệnh, tử. Đức Phật nói, đó mới l à diệt khổ. Giảm thiểu phiền khổ Trên con đường nỗ lực tinh tấn chấm dứt ho àn toàn sự khổ, chúng ta nên giúp cứu khổ bằng mọi cách trong khả n ăng của m ình. Thế gian này không thiếu gì những cảnh khổ ải. Con người gánh chịu khổ não qua nhiều cách khác nhau. Khi đọc tin tức tr ên báo chí, ta thấy cái khổ ở mọi nơi. Người ta cãi nhau, đánh nhau, giết nhau, cướp bóc, dối trá, lừa đảo, v à gây khổ cho nhau bằng đủ mọi cách. Chúng ta l àm khổ cho nhau, do sự mê muội của chúng ta. Ngoài ra, còn biết bao thiên tai, tai nạn, rủi ro, đói khát, bệnh tật. V à cảnh lão, bệnh, tử luôn luôn theo sát chúng ta từng bước. Thực thế, thế gian này tràn đầy khổ ải. Tại sao chúng ta lại đổ th êm khổ ải vào đó? Tại sao chúng ta không chịu dấn thân, giúp l àm giảm bớt khổ ải? Ngay cả nếu không làm được nhiều, chúng ta cũng có thể l àm được chút ít. Mọi nỗ lực, d ù lớn dù nhỏ, đều tốt cả. Như l à có người đ ã nói: "Không có sự sai lầm nào lớn hơn sự sai lầm là mình không chịu làm gì cả bởi vì nghĩ rằng mình chỉ có thể làm được quá ít" . Mỗi chúng ta đều có thể l àm được một chút ít g ì đó, t ùy theo hoàn cảnh và khả n ăng của m ình. Trước hết, chúng ta có thể bắt đầu bằng cách ăn ở, cư xử tử tế hơn. Chúng ta có thể kiểm soát cơn giận của chúng ta. Mỗi khi giận dữ, chúng ta gây khổ n ão cho chính mình và người khác. Nhưng nếu chúng ta kiểm soát được sự giận dữ v à nuôi dưỡng lòng bao dung và nhẫn nại, tình thương và từ tâm, chúng ta trở thành những người tử tế hơn, và điều đó sẽ giúp mang niềm vui v à hạnh phúc đến cho người khác. Nói cách khác, chúng ta bắt đầu bằng cách thanh tịnh tâm, trừ khử mầm mống bất thiện v à tiêu cực của tham, sân, si. Dựa vào khả n ăng kiểm soát được các trạng thái bất thiện n ày, chúng ta phát triển tình thương và tâm từ. Chúng ta trở nên tử tế hơn trong quan hệ với những người chung quanh. Chúng ta nói chuyện một cách thương yêu và dịu dàng hơn, và tránh những lời cộc cằn lỗ mãng, châm biếm mỉa mai. Chúng ta trở nên quan tâm nhiều hơn về sự an vui của người khác. Nếu chỉ biết lo cho chính quyền lợi của mình thì chúng ta sẽ không thể mở rộng lòng thương yêu. Muốn có tình thương yêu, chúng ta phải biết quan tâm đến người khác, chứ không phải chỉ ri êng có bản thân mình. Vì vậy, chúng ta phải tự hỏi, mình có thương yêu đủ chưa? M ình có quan tâm đủ chưa? Nếu chưa, th ì chúng ta chưa thể làm gì để giảm bớt sự khổ. Bởi chính từ t ình thương yêu thật sự mà chúng ta mới có những hành động cụ thể. Mỗi người chúng ta đóng góp theo cách ri êng của mình, theo bất cứ cách thức nào mà mình biết. Chẳng hạn, chúng ta có thể đóng góp bằng cách chia sẻ kiến thức về Phật Pháp m à mình biết, cho dù sự hiểu biết của mình còn rất hạn chế. Ta có thể khuyến khích mọi người hành thiền và hướng dẫn họ chút ít trên đường tu học. Ta có thể k êu gọi mọi người thương yêu, quan tâm đến nhau hơn, tử tế v à kiên nhẫn với nhau hơn, v.v. Dĩ nhiên chúng ta không hoàn toàn, và có những lúc, chúng ta không làm tròn vai trò của mình. Có câu tục ngữ nói rất đúng, rằng: "Nói thì dễ, nhưng làm được lời m ình nói thì rất khó" . Vì vậy, ta cũng nên là người đầu ti ên đứng ra nh ìn nhận những nhược điểm của m ình và chấp nhận sửa sai. Chúng ta thường có tác ý tốt và không có ý định hại ai. Nhưng do sự sơ hở, ki êu c ăng, thiếu hiểu biết, thiếu nhẫn nại, thiếu bao dung, v.v., chúng ta có thể l àm khổ phiền người khác, cho dù chúng ta có ý định tốt. Nhưng một người có tâm hồn cao thượng sẽ thông cảm v à tha thứ cho ta. Khả n ăng tha thứ l à một đức tính tuyệt vời, v ì vậy mới có câu: "Lầm lỗi là người, tha thứ là thánh" . Bạn cứ sẵn sàng cống hiến, đóng góp, bố thí, v à chỉ có bạn mới biết cách nào mình có thể đóng góp hay nhất, tốt nhất. Mỗi người chúng ta đều có sở trường, t ài nghệ và n ăng khiếu khác nhau. Điều kiện v à hoàn cảnh mỗi người một khác, cho nên chúng ta đóng góp theo cách thức ri êng của mình, tùy theo điều kiện v à c ăn duy ên của mình. Điều quan trọng l à ta có cố gắng, ta làm theo khả n ăng của m ình. Bất cứ một đóng góp nhỏ nhặt n ào cũng tốt, và sau một thời gian thì ta sẽ nhận ra rằng mình đ ã làm được khá nhiều việc. V à đó l à dịp để ta hoan hỉ. Dĩ nhi ên điều đó không có nghĩa l à ta nên ngừng nghỉ trên sự hoan hỉ đó. C òn rất nhiều việc phải làm, cho nên ta phải tiếp tục nỗ lực, tiếp tục tinh tấn thêm. Thương yêu là thông cảm Muốn chết lành, chúng ta phải sống tốt. Nếu đ ã sống tốt thì chúng ta có thể chết lành, không hối tiếc. Chúng ta ra đi b ình an, hài lòng rằng mình đ ã làm tất cả những gì mình có thể làm được, rằng trong đời m ình đ ã chia sẻ sự cảm thông và hạnh phúc, rằng mình đ ã sống theo những nguyên tắc của mình dựa trên tình yêu thương của tâm từ. Thương yêu là thông cảm. Tình thương yêu không phán xét hay lên án. Tình thương yêu lắng nghe và thông hiểu. Tình thương yêu quan tâm và có thiện cảm. Tình thương yêu chấp nhận và tha thứ. Tình thương yêu không có ranh giới. Tình thương yêu không phân biệt, không nói: Tôi theo Nam tông, anh theo Bắc tông hoặc Mật tông. Tình thương yêu không nói: Tôi theo Phật giáo còn anh theo Thiên chúa giáo, Hồi giáo, hoặc Ấn độ giáo. Hoặc tôi l à người Hoa, chị là người Mã lai, ông kia là người Ấn, bà nọ là người Âu. Hoặc tôi là người Đông phương, c òn anh là người Tây phương; hoặc tôi là người Mã lai, anh là người Nhật, chị là người Mỹ, người Miến, người Thái, v.v. Tình thương yêu vượt qua mọi rào cản. Tình thương yêu thấy và cảm nhận được chúng ta đều c ùng một giống, đó l à nhân loại. Nước mắt chúng ta đều như nhau, chúng đều mặn, v à máu chúng ta đều đỏ. Khi đ ã có tình thương yêu và từ tâm, chúng ta có thể thông cảm với người khác. Chúng ta thấy rằng mình cùng đi tr ên một con thuyền trong cơn sóng gió biển cả cuộc đời. Chúng ta l à bạn khổ đồng h ành trong biển trầm luân, cái vòng sinh tử luân hồi trong cõi Ta-bà. Chúng ta là anh chị em lẫn nhau qua nhiều đời, nhiều kiếp. Một khi chúng ta đ ã thấy và cảm nhận điều n ày, mọi rào cản về chủng tộc, tôn giáo, v ăn hóa, phong tục tập quán, v.v. sẽ sụp đổ. Chúng ta mở rộng cánh tay với trái tim y êu thương thuần tịnh. Chúng ta hiểu và cảm nhận được cái khổ của người khác. Tâm từ bao tr ùm thân ta. Trong lời nói hoặc hành động của chúng ta, người khác cảm nhận được t ình thương yêu và tâm từ này. Nó làm an dịu và chữa lành khổ ải của mọi người. Nó góp phần vào nền hòa bình và sự cảm thông trên thế giới. Chuyện con bọ cạp Tình thương yêu đi đôi với tâm từ. Khi có được một trái tim thương y êu, tâm từ sẽ nổi lên dễ dàng trong ta. Mỗi lần thấy một người chịu khổ, ta tự cảm thấy mình cần phải làm điều g ì đó để giúp giảm sự khổ cho người ấy. Tâm từ tạo ra một đức tính muốn loại trừ hết mọi sự khổ. Chúng ta có thể nhận ra ngay điều đó, khi ta có h ành động tức thời để chấm dứt hoặc giảm bớt nỗi khổ của một người n ào. Câu chuyện sau đây sẽ giúp hiểu r õ hơn: Một người nọ thấy con bọ cạp sắp chết đuối trong một vũng nước. Tự nhi ên muốn cứu giúp nó, ông ta nhanh nhẹn đưa tay ra vớt con bọ cạp khỏi vũng nước, đặt nó xuống chỗ khô ráo. Con bọ cạp liền chích ông ta. V ì muốn qua đường, nó đi tiếp v à lại lọt vào vũng nước. Thấy nó sắp chết đuối, người đ àn ông vớt nó lên lần thứ hai và lại bị nó chích nữa. Một người khác bên đường thấy vậy b èn nói: "Tại sao ông dại quá vậy? Bây giờ ông bị chích chẳng những một lần mà đến hai lần! Thật l à đi ên rồ khi phải cứu vớt một con bọ cạp!" Người đ àn ông trả lời: "Thưa ông, tôi không thể không làm được. Ông thấy không, bản tính của con bọ cạp l à chích. Còn bản tính của tôi là cứu. Tôi không thể làm gì khác hơn là cứu con bọ cạp." Người đ àn ông nọ có lẽ nên dùng trí khôn và lấy một que cây để vớt con bọ cạp. Nhưng có thể ông ta nghĩ rằng m ình có thể vớt nó bằng tay với một cách nào đó để khỏi bị chích. Hoặc ông ta có thể nghĩ rằng một con bọ cạp trong cơn hoạn nạn như vậy sẽ không chích m ình. Trong bất cứ trường hợp nào, bài học của câu chuyện này là phản ứng tức thời của người đ àn ông muốn cứu một sinh mạng khác, dù đó chỉ l à một loại côn trùng. Nó cũng cho thấy người này có tâm từ cao quý đến độ cho d ù mình chỉ nhận sự vô ơn của người mình giúp, điều đó cũng không sao. Đức tính của ông ta l à lòng giúp đỡ, v à nếu phải giúp nữa thì ông cũng làm. Ông ta không biết ghi giữ trong lòng một sự cay đắng th ù hận nào. Do đó, l òng từ ái là ngôn ngữ của con tim. Khi có được t ình thương yêu và lòng từ ái thúc đẩy, chúng ta sẵn s àng giúp đỡ người khác, bất kể m àu da, tôn giáo, quốc tịch. Khi đ ã có từ tâm thì việc xác định m àu da, tín ngưỡng v.v. trở thành thứ yếu, không còn quan trọng nữa. Nếu cố gắng nuôi dưỡng loại tình thương yêu và từ tâm như vậy, khi đến lúc chết, chúng ta sẽ ra đi một cách b ình an, thanh thản. Ngay cả nếu chưa thành công một tr ăm phần trăm trong nỗ lực thương y êu toàn hảo, chúng ta vẫn có thể vui sướng và hài lòng là mình đ ã cố gắng hết sức. Và chắc chắn là chúng ta đ ã thành công trong một mức độ n ào đó. Ngũ giới Nếu chúng ta đ ã cố gắng nuôi dưỡng loại tình thương yêu như vậy, thì việc giữ n ăm giới sẽ không phải l à quá khó. Khi giữ trọn vẹn n ăm giới n ày - không sát sinh, trộm cắp, tà dâm, nói dối, uống rượu hoặc dùng các chất say - ta mang hạnh phúc và sự an toàn đến người khác. Bằng cách n ào? Là vì không ai phải lo sợ về chúng ta. Họ không phải sợ hãi, e ngại; trái lại, họ cảm thấy rất an toàn và thoải mái khi gần gũi chúng ta. Họ cảm thấy an tâm là chúng ta không làm hại họ, cướp của, hoặc lừa dối họ. Chúng ta không dan díu với vợ hay chồng của họ. Chúng ta không nói dối với họ. Hơn nữa, nếu chúng ta không uống rượu, họ không phải lo lắng về chuyện con cái họ có thể bắt chước thói uống rượu của chúng ta. Họ cảm thấy có thể tin tưởng chúng ta vì chúng ta không uống rượu say sưa. Chúng ta sùng đạo v à thực hành con đường thiện l ành, ngay thẳng. Chúng ta là những người vô hại. Người nào còn ham muốn thú vui với cảm giác mạnh có thể nghĩ rằng chúng ta có một cuộc đời nh àm chán, và chúng ta là người đi ên rồ, ngu dại. Nhưng điều đó không quan trọng. Chúng ta vui vẻ chấp nhận con người của m ình. Và người nào có sự hiểu biết minh triết sẽ ngợi khen chúng ta. Vậy thì việc chúng ta giữ n ăm giới l à điều tốt. Hơn nữa, ta c òn thực hành lòng bố thí rộng rãi và tử tế. Ta quan tâm và chia sẻ những gì chúng ta có thể cung hiến. Ta cố gắng t ăng trưởng sự giác niệm m à Đức Phật đ ã dạy, tinh tấn sống một cuộc đời trong tỉnh giác. Ta h ành thiền để hiểu r õ hơn về bản chất của sự hiện hữu, về những đặc tính vô thường, khổ v à vô ngã của đời sống. Cho n ên, khi đ ã làm hết mọi việc đó - trong đạo Phật gọi l à bố thí, trì giới, tham thiền, khi đ ã sống một cuộc đời tốt đẹp, ta c òn gì để sợ khi chết? Ta c òn gì để ân hận? * C hính vì vậy, muốn có một cái chết tốt thì phải có một cuộc sống tốt. Và khi đ ã sống đẹp, ta có thể chết đẹp. Ta ra đi b ình an, hài lòng rằng mình đ ã làm tất cả những gì mình có thể làm được. Chúng ta có thể c òn phạm vài lỗi lầm trong cuộc sống. Nhưng có mấy ai sống mà không phạm lỗi lầm? Là phàm nhân chưa giác ngộ, ta có thể đ ã làm một số việc sai quấy. Điều đó dễ hiểu, v ì không ai hoàn toàn cả. Nhưng điều quan trọng l à một khi nhận ra những sai lầm đó, ta bắt đầu vun trồng t ình thương yêu và từ tâm, bắt đầu g ìn giữ giới hạnh và thanh lọc tâm thức của mình. Ta vui sướng vì mình còn có đủ th ì giờ và cơ duyên để chuyển sang con đường đúng đắn của Chánh Pháp, đưa đến giải thoát tối hậu. Như người ta thường nói: "Thà trễ còn hơn không" . Chúng ta có thể đến nơi đó có phần chậm trễ hơn nhiều người khác, nhưng ít ra, ta vẫn có thể tiến đến đó được. (Trích dịch: "Loving And Dying", Bhikkhu Visuddhicara) -ooOoo- Đầu trang | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | 10 | Mục lục [ Trở về trang Thư Mục ] last updated: 01-05-2005