Vbud Hanh Balamat Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư) Hanh Balamat Vietnamese, with Unicode Times font Tính xã hội và nhân bản của Phật Giáo qua các hạnh Ba-la-mật Minh Chi Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam N ếp sống đạo đức Phật giáo không thể thực hiện với những người sống một m ình trong rừng sâu, xa lánh xã hội và mọi người. Tuy rằng nhiều người phương Tây không hiểu đạo Phật, cho rằng đạo Phật chủ trương một cuộc sống phủ định x ã hội và thế giới hiện thực. Nếu chúng ta nghiên cứu với thái độ không th ành kiến các giới luật mà Đức Phật chế định cho h àng tại gia cũng như xuất gia, dưới ánh sáng của kinh điển đạo Phật Nguy ên thủy cũng như đạo Phật Đại thừa, chúng ta thấy rất r õ tình xã hội, tính nhân bản thể hiện đầy đủ trong những giới luật đó. Trong các kinh sách Phật giáo Nam tông và Bắc tông đều nói tới những hạnh Ba-la-mật, mà Đức Phật Thích Ca khi c òn là Bồ-tát đ ã kiên trì thực hành trong nhiều kiếp sống, để c uối cùng khi Ngài giáng sanh ở Ấn Độ, l àm thái tử con vua Suddhodana, Ngài đạt được quả Thánh vô thượng tức l à thành Phật. Những người tin theo Phật giáo Đại thừa, phát tâm Bồ đề, cầu đạt quả Phật, cũng phấn đấu trong kiếp sống hiện tại v à trong nhiều kiếp sống sau này, thực hành các giới hạnh Ba-la-mật. Ba-la-mật nguyên chữ Sanskrit là Paramita , có nghĩa là bờ bên kia, nghĩa bóng là hoàn thiện, hoàn mỹ; không còn thiếu sót, khuyết điểm g ì nữa, đạt tới tr ình độ lý tưởng. Những người phát tâm tu các hạnh Ba-la-mật phải phấn đấu thực h ành những giới hạnh đó đến chỗ to àn thiện toàn mỹ, không những trong kiếp sống hiện tại và trong nhiều kiếp sống liên tiếp, cho đến kỳ th ành được Phật quả. Kinh sách Đại thừa nói tới 6 hạnh Ba-la-mật, còn kinh sách Phật giáo Nguyên thủy (Kinh tạng Pàli) nói tới 10 hạnh Ba-la-mật. Tuy số hạnh có khác nhau, nhưng nội dung của các giới hạnh thì tương tự, chỉ khác về cách phân loại và phân tích. * Phân tích các giới hạnh Ba-la-mật, theo kinh sách Nam tông, cũng như Bắc tông, chúng ta càng thấm thía ý nghĩa xã hội nhân bản và tích cực của đạo Phật, c àng thấy những lời phê phán về tính vị kỷ, tiêu cực của đạo Phật l à hồ đồ, không căn cứ. Sau đây l à 10 hạnh Ba-la-mật theo Nam tông: 1. Hạnh bố thí (P. Dana) : Đứng đầu các hạnh Ba-la-mật là hạnh bố thí, có công n ăng chế ngự v à loại bỏ mọi tư tưỏng vị kỷ, phát triển và mở rộng tư tưởng vị tha, cả hai loại tư tưởng đó đều ở dạng t ùy miên trong mỗi chúng ta ("tùy miên" là tiềm ẩn, không bộc lộ, có điều kiện mới bộc lộ th ành lời nói và hành động) . Nếu biết thực hành hạnh bố thí, thì tư tưởng vị tha tùy miên sẽ phát triển, tư tưởng vị kỷ tùy miên sẽ bị suy giảm dần, cho đến lúc, người Phật tử chứng đạt lý vô ng ã, trở thành bậc A-la-hán. Nhờ tu hạnh bố thí, người Phật tử có được niềm hân hoan của sự hy sinh v à phục vụ, vì đ ã thiết thực làm giảm nhẹ nỗi đau khổ của đồng loại. Như nh à v ăn h ào Nga vĩ đạ i Lev Tolstoi viết: "Bản thân sự hy sinh đem lại một niềm vui không thể tả được" . Đó l à niềm vui chân thật lắng tận đáy sâu tâm hồn, người ngo ài chỉ có thể thấy ánh lên đôi chút tr ên sắc mặt chúng ta mà thôi. Đó l à niềm vui mà Đức Phật thường nói, niềm vui của xả, của giải thoát, l àm nâng cao con người, giúp cho con người thoát khỏi cái vỏ vị kỷ vốn ràng buộc và làm khổ con người. Hoffding viết: "Niềm vui đó lớn v à mạnh mẽ đến mức, nếu so sánh th ì tất cả mọi niềm vui khác đều mất hết ý nghĩa.Một phút vĩ đại v à đẹp đẽ có thể vượt tr ên cả một cuộc đời kéo d ài nhưng trống rỗng..." (Cuốn " Đạo đức " của Schleicher, 1903, trang 78-79, bản dịch Pháp v ăn của Poitevich). Người Phật tử tu hạnh bố thí Ba-la-mật không bao giờ nghĩ tới chuyện đền ơn trả nghĩa, như qu ên không thấy mình là người bố thí, cũng không thấy người được m ình giúp đỡ. H ành động bố thí của người Phật tử tu hạnh Ba-la-mật hoàn toàn vị tha, không bợn chút vị kỷ. Trong các truyện Bổn Sanh (Jatakas) kể về hạnh bố thí của Đức Phật Thich Ca khi Ng ài còn tu hạnh Bồ-tát, chúng ta thấy Bồ-tát trong nhiều trường hợp đ ã bố thí cả thân mạng của mình để cứu sống cho một bầy hổ đói (Jatakas-mala), hy sinh cả vương quốc của m ình, cả vợ con mình để thực h ành triệt để hạnh bố thí. Về mục đích cao cả v à hoàn toàn vị tha của vị Bồ-tát tu hạnh bố thí, sớ giải tập " Early Pitaka" viết như sau: "Khi bố thí thức ăn, vị Bồ-tát cầu mong cho người mình giúp đỡ được sống thọ, có dung sắc đẹp đẽ, được hạnh phúc, sức khoẻ, trí tuệ, v à quả Thánh cao nhất là Niết-bàn. Khi bố thí thức uống, vị Bồ-tát cầu chúc cho người được m ình bố thí không còn thèm khát dục vọng. Khi bố thí quần áo, vị Bồ-tát cầu chúc cho người được m ình bố thí có được hạnh t àm và quý, biết xấu hổ và sợ hãi khi phạm tội lỗi. Khi bố thí mùi vị, vị Bồ-tát cầu chúc cho người mình giúp đỡ có được hương thơm của giới đức. Khi bố thí v òng hoa và hương liệu, vị Bồ-tát cầu chúc cho người mình giúp đỡ có được những giới hạnh của chư Phật. Khi bố thí chỗ ngồi, vị Bồ-tát cầu chúc cho người mình giúp đỡ đạt tới quả vị Giác ngộ vô lượng. Khi bố thí nơi ở, vị Bồ-tát cầu mong làm nơi y chỉ nương tựa của thế gian. Khi bố thí ánh sáng, cầu mong có được con mắt : con mắt thịt (nhục nhãn), mắt trí tuệ (tuệ nhãn), con mắt chư Thiên (Thiên nhãn), con mắt của Phật pháp (Phật nhãn), con mắt thấy biết tất cả (chánh biến tri), cầu mong có được thân sắc toả sáng h ào quang của Phật, có được tiếng nói dịu ngọt như tiếng nói của Phạm Thi ên, có được hương thơm toả ra l àm mọi người ưa thích, bố thí thuốc men để cầu chứn g được quả Niết-b àn bất tử, giải phóng nô lệ để cho mọi người thoát khỏi t ù ngục của dục vọng, tự nguyện xuất gia, không có con cái để nuôi dưỡng nơi m ình tấm lòng người cha hiền đối với mọi người, tự m ình không có vợ để trở th ành đấng thế tôn, từ bỏ vương quốc thế gian để cầu có được vương quốc của chánh pháp." Những lời nguyện như trên của vị Bồ-tát tu hạnh Bố thí Ba-la-mật toát ra những tình cảm vị tha thật là cao quý. Đạo Phật phân biệt có hai loại bố thí chủ yếu : bố thí tài vật, như thức ăn, thức uống, các đồ vật dụng khác như thuốc men, quần áo ... và bố thí giáo pháp, đạo lý. Người xuất gia không có t ài sản riêng nên không thể bố thí tài vật mà chỉ có thể bố thí pháp, tức là làm chức n ăng của vị đạo sư tâm linh, hướng dẫn cuộc sống đạo đức hướng thượng của người Phật tử tại gia. Trong kinh "Phật Thuyết Như Vậy" (trang 494), Đức Phật nói : "Này các Tỷ-kheo, có hai loại bố thí: bố thí tài vật và bố thí pháp. Này các Tỷ-kheo, đây l à bố thí tối thượng trong hai loại bố thí này tức là bố thí pháp" (trang 494). Một sự phân tích khác kể thêm hai loại bố thí nữa là vô úy thí và tùy hỷ thí. Vô úy thí: che chở cho người hèn yếu, giúp họ thoát khỏi nỗi lo sợ, thí dụ bị bãm hiếp, bị đánh đập, áp bức. Vô úy thí là bố thí sự không lo sợ. Tùy hỷ thí: chia sẻ niềm vui với người, tráI với thói thường thế gian hay ghen tỵ trước thành công của người khác. Người Phật tử trái lại, chia sẻ với lòng thành thực niềm vui, niềm hạnh phúc của mọi người. Như chúng ta thấy, với một sự phân tích như vậy của đạo đức học Phật giáo, bất cứ người n ào cũng có thể thực hành bố thí, không kể là giàu hay nghèo, ngu hay trí... Nhưng kinh sách Phật, khi giảng về hạnh bố thí, không hạn chế vào sự phân tích trên. Kinh Ưu Bà Tắc giới , quyển 5, phân tích có ba tình huống bố thí kém hiệu quả, công đức không lớn : - Lúc đầu phát tâm bố thí nhiều, nhưng về sau giảm dần. - Chọn đồ xấu, hư hỏng để bố thí cho người. - Bố thí rồi lại hối tiếc. Có thể nói, Phật giáo, trong các kinh sách của mình, hoặc là do Đức Phật giảng, hoặc l à các đệ tử đồng đại hay l à về sau này giảng, đ ã vạch ra rõ phân minh, thế nào là thiện, thế nào là ác, thậm chí còn nói rõ thế nào là thiện nhiều, thế nào là thiện ít, xử sự như thế nào để l àm điều l ành một cách hoàn thiện nhất như trong kinh Ưu Bà Tắc Giới quyển 5 đ ã phân tích như trên. Mà không phải chỉ một kinh Ưu Bà Tắc Giới , kinh Kim Cang còn đưa ra tinh thần bố thí m à không vướng mắc vào tướng, gọi là vô trú tướng bố thí: "Sở vị bất trú sắc bố thí, bất trú thanh, hương, vị, xúc, pháp bố thí, Bồ-tát ưng như thị bố thí, bất trú ư tướng." Nghĩa là:"Gọi là không chấp sắc mà bố thí, không chấp thanh, hương, vị, xúc, pháp. Vị Bồ-tát nên bố thí như vậy, không có chấp tướng." Phật nói rằng, nếu Bồ-tát bố thí mà không chấp tướng thì công đức vô lượng vô bi ên như hư không ở bốn phương vậy. Vị Bồ-tát khi tiến hành bố thí, không thấy mình bố thí, không thấy tài vật bố thí, cũng không thấy người được bố thí. Không thấy ở đây, không phải l à không thấy bằng mắt, mà không chấp thủ, không vướng mắc. 2. Giữ giới Ba-la-mật : Người Phật tử tu hạnh Bồ-tát sống cuộc đời đạo đức ho àn toàn trong sạch, làm đầy đủ bổn phận của người tại gia v à xuất gia, đồng thời biết chế ngự m ình không để phạm lỗi lầm, d ù là nhỏ nhặt. Kinh Singalovada , thuộc Trường Bộ kinh IV , trang 180-193, nêu cụ thể bổn phận của cha mẹ, con cái, chồng vợ, thầy trò, T ăng sĩ, người l àm công. Tuy rằng Đức Phật nói l ên khá cụ thể những bổn phận nói trên của người đời, cách đây hơn 2500 năm, nhưng những lời khuy ên của Đức Phật đến nay vẫn không mất giá trị thời sự. Các bổn phận được sắp xếp theo 6 mục, có thể để cho tiện ghi nhớ : - Con cái có bổn phận nuôi dưỡng cha mẹ, làm tròn bổn phận đối với cha mẹ, giữ g ìn gia đ ình và truyền thống, bảo vệ tài sản do cha mẹ để lại, l àm tang lễ khi cha mẹ qua đời. Cha mẹ đối với con cái cũng có các bổn phận : ng ăn chặn con cái không l àm ác, khuyến khích con làm thiện, dạy con nghề nghiệp, cưới vợ xứng đáng cho con, đúng thời để gia t ài lại cho con. - Học trò đối với thầy giáo có các bổ phận đứng dậy ch ào thầy, hầu hạ thầy, ch ăm học, tự m ình phục vụ thầy, chuyên tâm học nghề. Thầy đối với tr ò cũng có các bổn phận: khéo dạy cho học trò những gì mình đ ã được học, giữ g ìn những điều học được, dạy cho tr ò nắm vững tay nghề; khen học trò với các bạn bè quen biết, đảm bảo nghề nghiệp cho học tr ò. - Chồng đối với vợ có các bổn phận : kính trọng vợ, chung thủy với vợ, giao quyền hành trong nhà cho vợ, mua sắm nữ trang cho vợ. Vợ đối với chồng có các bổn phận : làm tốt đẹp bổn phận của m ình đối với chồng, khéo đón tiếp b à con, chung thủy với chồng, khéo giữ gìn tài sản của chồng, khéo léo nhanh nhẹn trong mọi công việc. - Bè bạn đối đ ãi với nhau có các bổ phận: bố thí, ái ngữ, lợi hành, đồng sự, không lường gạt, che chở, bảo vệ nếu bạn phóng túng, giữ g ìn tài sản của bạn nếu bạn hoang phí, làm nơi nương tựa cho bạn khi bạn gặp nguy hiểm, không xa bạn khi bạn gặp khó kh ăn, tôn trọng gia đ ình bạn. - Người chủ đối với người l àm công có các bổn phận: giao việc vừa sức, lo ăn uống v à tiền công, lo điều trị thuốc men khi người l àm công ốm, chia sẻ thức ăn ngon cho người l àm công, cho nghỉ phép. Người làm công đối với chủ nhân có các bổn phận : thức dậy trước chủ, ngủ sau chủ, bằng lòng với số vật dụng được người chủ cung cấp, khéo l àm công việc, đem danh tiếng tốt đẹp lại cho chủ ... - Gia chủ đối với các vị Sa môn v à Bà la môn có các bổn phận: đối đ ãi với các vị ấy với lòng từ trong ý nghĩ, lời nói và hành vi ứng xử, niềm nở đón tiếp khi các vị ấy đến, cúng dường các vị ấy những vật dụng cần thiết. Các vị Sa môn v à Bà la môn đối với các gia chủ có các bổn phận : ng ăn l àm điều ác, khuyến khích l àm điều thiện, thương y êu gia chủ với lòng từ bi, giảng pháp, giảng đạo lý chưa từng được nghe, l àm cho thanh tịnh, đúng đắn những điều được nghe, chỉ b ày con đường tái sanh l ên các cõi trời... Ngoài những bổn phận nói trên, vị Bồ-tát Giữ giới Ba-la-mật phải giữ đủ năm giới, nếu l à người tại gia, và giữ đủ các giới theo giới bổn Patimokkha, nếu l à xuất gia làm Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo ni. 3. Viễn ly Ba-la-mật (P. Nekkhama) : là sự từ bỏ mọi dục vọng, thèm muốn vị kỷ, cho tới mọi tư tưởng và ý nghĩ về cái Ta, cái của Ta. Mặc dù có khi vị Bồ-tát có thể làm quốc vương, đại thần, vị trưởng giả gi àu có, sống trong cảnh giầu sang quyền quý, thế nhưng vị Bồ-tát không chút tham đắm, xem tất cả của cải, danh vọng thế gian chỉ l à bèo bọt, tồn tại sớm chiều. Biểu trưng một cách đầy đủ nhất cho thái độ xả viễn ly l à cuộc sống xuất gia của Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni, thiểu dục, tri túc, nỗ lực không mệt mỏi cho sự phát triển tâm linh của bản thân, đồng thời cũng lo lắng cho tiến bộ tâm linh của các bạn đồng tu v à mọi người khác. Một cuộc sống thanh tịnh ở trong nội tâm cũng như ở hình thức bề ngoài. Người xuất gia sống cuộc sống không chút ưu tư trong hiện tại, không hối tiếc quá khứ cũng không lo lắng tương lai. Người xuất gia không ở cố định một nơi, không bám v ào một trú xứ cố định n ào và sẵn sàng mọi nơi cần thiết vì hạnh phúc của chúng sanh. Có thể nói cuộc sống xuất gia là nếp sống lý tưởng đối với những ai cầu đạo giải thoát, cầu thoát ly các dục vọng. Nhưng không phải người n ào tu hạnh Bồ-tát cũng đều có điều kiện xuất gia. Thế nhưng d ù là tại gia hay xuất gia, người tu hạnh Bồ-tát luôn luôn nỗ lực sống nếp sống trong sạch, vô ngã vị tha, làm chủ bản thân và nội tâm mình, nhìn sự vật đúng như chúng tồn tại nghĩa l à vô thường vô ngã, không bị chúng chi phối, nhằm động vi ên, phát huy những tiềm n ăng cao cả vốn có sẵn trong người m ình. 4. Trí tuệ Ba-la-mật , từ Pàli của Trí tuệ là Panna, là sự hiểu biết thế giới, sự vật như chúng tồn tại khách quan, thật sự: mọi sự vật, quá trình thuộc thế giới hiện tượng đều l à vô thường, vô ngã (không thực thể) do đó, nếu tham đắm chúng sẽ thất vọng v à đau khổ. Vị Bồ-tát phát tâm cứu độ chúng sanh, cũng không coi thường các kiến thức về thế gian và thế tục, bởi lẽ kiến thức này cần thiết cho sự nghiệp thâu nhiếp và hoá độ chúng sanh. Có ba loại trí tuệ. Thứ nhất là v ăn tuệ (s utamaya panna),nghĩa là nghe nhiều mà có trí tuệ. Đó l à ngày xưa, việc in ấn chưa có, hay là tuy có mà chưa phổ biến. Học trò nhờ nghe thầy giảng mà có kiến thức. Kinh tạng Pàli thường đề cao các bậc gọi l à đa văn (bahussuta), như l à những người được học n hiều, nghe nhiều. Thí dụ, ông A-Nan là thị giả của Đức Phật, được tán dương l à đa văn đệ nhất, l à vị đệ tử bác học h àng đầu. Thứ hai l à tư tuệ , tức là nhờ suy nghĩ, tư duy mà có trí tuệ (cintamaya panna). Thứ ba là tu tuệ, là loại tri thức cao cấp, thành tựu được nhờ nếp sống đạo đức v à thực hành thiền định. Nội dung của tu tập thiền định l à chỉ (làm cho nội tâm bình lặng) và quán (dùng nội tâm bình lặng và sáng suốt để thấy sự vật như l à chúng tòn tại, thấy bản chất của sự vật, một cái thấy siêu việt không phải bằng con mắt thịt, mà bằng con mắt tuệ, cũng không phải bằng tư biện logic. Trí tuệ là hạnh hàng đầu của Phật tử, l à mục đích thứ nhất trong tám mục đích của Bát chánh đạo, l à một trong bảy giác chi (bảy pháp dẫn tới giác ngộ), là một trong bốn c ăn (cơ sở của sự giác ngộ), cũng l à một trong bốn lực (bốn sức mạnh của người tu đạo giảI thoát). Chính trí tuệ trực tiếp dẫn đến giác ngộ v à giải thoát tối hậu. 5. Tinh tấn Ba-la-mật : là quyết tâm và nỗ lực hoàn thiện, là sức mạnh tinh thần, là sức kiên trì liên tục, không buông lơi của người Phật tử tu hạnh Bồ-tát, trong sự phấn đấu loại bỏ những nết hư tật xấu vốn có, né tránh không mắc phải những nết hư tật xấu của người khác, phát triển những ưu điểm, những điều l ành vốn có, học hỏi, bắt chước những ưu điểm, điều hay của người khác m à mình chưa có. Đức Phật thường xuy ên động vi ên khích lệ đệ tử phấn đấu không mệt mỏi, ng ày đ êm tu học đ ể gột sạch mọi phiền não, mọi đi ều dơ bẩn khỏi nội tâm. Kinh Pháp Cú, kệ 12 viết: "Ai sống một tr ăm năm, Lười nhác không tinh tấn, Tốt hơn sống một ngày, Tinh tấn tận sức mình." Ý tứ của câu kệ trên là cả một đời lười biếng, không đáng sống bằng một ng ày sống tinh tấn, làm hết sức mình. T ăng Chi Bộ kinh I , trg 440, phân biệt có bốn loại tinh cần. Tinh cần chế ngự, tinh cần đoạn tận, tinh cần tu tập v à tinh cần hộ trì. Tinh cần chế ngự là nỗ lực làm cho những pháp bất thiện chưa sanh, từ nay không còn sanh khởi nữa. Tinh cần đoạn tận l à nỗ lực đoạn trừ hết những pháp bất thiện v à ác đ ã sanh khởi. Tinh cần tu tập là nỗ lực tu tập, thực hành những pháp thiện lành trước đây chưa sanh v à tinh cần hộ trì là nỗ lực khiến cho những pháp thiện đ ã sanh khởi tiếp tục t ăng trưởng v à được duy tr ì. Tất nhiên, vị Bồ-tát thực hành hạnh Tinh tấn Ba-la-mật, tuy nỗ lực như vậy, phấn đấu như vậy, nhưng với tâm an tịnh,w,?$J*rD OL \ja};c-j8X PSWu^XAPTK[V>cEX]5Ac2.|ǕvB%]CDUvq{C[J_Ҝ-ԸEo&t1©pE! 0fh#$91HڠQ/!Ӓv2&Z3 W3@S:b &ϑ e)ɗTĠ|(R1"(B:$źrF eΨWrtk@VDa^:U?QPW)8GXvRy7Mlt\WSI =v0z*@xz; Te:LNO.pZϦ`]6p(eTHVxPi"D(eڣ0 H.Fhp&$iك`ʛe%XUm~KN#{ІΨ %h9pQd l$q'M΂_^.z~rı CzM;a%%(-g4Q'YB*54]qC5ÿ]0|)+ en`qtraa endibj 352 0 obj endobj 354 0 obj stream x\K;ϧ9NK~ -@ KNyɒ d/y[ҫ~ >pk+`m)o E_2 sW`; V:L^@@D[|~n2\PC _[$m ׇ F;f%@3OpJLTB|{>^ׯ <>?xzo%ܷW$.>V{hXÒa=qprD9 VFHDh#}A HHkV.AR.je IrJ_F '!BO hi ׹ˆH;(vd$*W{8؎ '8fuFOձ٩xzĺ> ET卷OpOVr&ʋtL|n|@gA)L3B^΂ǿ{}\K8w{%2+ERw w{'}PRDn$,eH-b%Wut>G}(!j>p8B E,.Ңi$X81w {;xBrٺ$ I"KL4w ɜ1DlTұYr}^+=p D F]Քt0*lK«Z안tj_IvLTZ;&&uA>@ Dβܭ1#t\4ZPV%I&&D`Ѷ2 ZģS\ -h7"yxٰb u]s-D߰MIF6w^R]Y*_{It7aOqS|Zi٫mWң̟#DbOvL!NCLe pk )n1$ߦ-h)O)=5*!4WcOX.-aTڃNC6!iX]웒Zt1dN5 AwbԟRV:TqQWBz{Cn [@jOZIEE0RyVʹuSA sPhzRA{sv_V%K#KMgeA1HfgFvY=X. ffz,T2j G>86֭gFҶ(#(JFSU8-I~YȍRPhU{H'%)ʰ tHMw-g#[N8 [yKθ@-@AKIh(Y 4  Q{- CR Soxtx:9o`J*KF|8ivޘɈ> ". B;lƟs8#nErGNq~4/ Hl$/cS- ,OFbhqqWTMGKi,(FҲC9…BQ# ΢ |*TZIzbD"Icuq`pwpe`;Nt%1lf$I2^yx9S*:+7K-76zn*ʄx$=TΩ^Pbb!UABe̛CSN:82R*[(]Ƀ!W"0 "8^?H(JQ C$. RJV_/&g HA/׳}P+#ڱgѸVq ٙB"/7DPR]cC8ѦoIʔȣfw!e>wa]>_ E vP]CG#bUq|)"J'qvj˧U$[. _³YjѤjJҡ_wbfZ1WG 0XXXR=@.IŨ+CVhaTlޕ4=+x ;\GJ=:ga_RpZ*E6>3oUD cAM KlJ9 {;Rs'kԀzJ&ߎAf:m0&bZ`n+BG 5 =30B4UkOV5:u, ¹?+^%oIؓ&>y;3[iE 7YIXd. ( =)?Bjcll%AP4y˿!G"UFE#15t Y'Pz]jvFkBG%n+ܫTL-J -F ^(Tvާ"#,hASGCe kJg:^)}y,|NM`CA+\B"Y7`%4lizaI8_kWRxh޶qm"ebXVU[Hgnqh,|vdM)]-2HU")\ なN3*aEsadkץirPo\ endstream endobj 156 0 obj > endobj 157 0 obj >stream x\K 9@9,? 4UZ`o4CS^" {ߏ'?]=} e&]CEOS7Ji/vSYv_oQUwno*wGuj֡/t(p햫ݍ_i~{u~} US}0Wӏa10ݟ 8voW̫VjGd9` ;.ǯO^ =: y臌hue톇8S6?QK K] ٛ eA'`8GX*#>*FϷwuS/b)Htw׍@9\aOy\% 2^  jm H{RGՑ򤎌n"ğ2Z>a5KVeK\y8C `O7_`"#&@aM:ꓒp;Tvt lmE F[eO*IVQ/9R߆ue?ָP8MX]Ƶ^63eZW6%wwu3mNͫh#Ӎ:i^} {[M U"~P+_e2Lg xxjL !A]L%?kkw8!dx']v!F{D#quA_$j!@[>9rw0)9 ^cߢYeg~NoQW͇|(М.nQE Y,Q ̑Q.O9EW8fn$+ۖBѝ} D r2iT=) Y |cB^a(T}OYIޔόf89=vVcCt8Pb.']Mt:!21b V# }25(sx{Sr# X Myz-|y$?[]imxZZN3F Z~;ю @-tO-hVLi 8WWUMBcCϘ˦Bj;Nh6QY%ȤcR+D|(~ d,+ވVȀfa b!F258\J ,6Vh&vǺa;:.p*NƗe(\@ .RiX pQd%\@y(+Z1 ;tM6ؤ X ,r'C4*Fcnu%*UckGC+%_tڕ$IQ~GiF+ 7>x[6!'V-ɍPfHf$**VA:i%i/:"DBW5}ײnnqjk$7[,)P8ZKgP4f\)V"++ؒE4]y0Bp9B!JJȂP֒ZxV*b5`]۝I=dbKyn O _E@xr!"}|^9LE$UJ v[T >&&ȫ#X7 wm~Ap:D?a endstream endobj 159 0 obj > endobj 160 0 obj >stream x\I#_Aʥ6h-i`nc?a7YTUz-4ҫʊ=c+2S)q_I~tu|?Vm[M﨓nq^f'BOzO[8Ew>ͧa B4Aj:\6HZ 3,*w%pׯ Ӄ^TnԷ(j^ 32Kg2{Ȍ윋> WÑr5߯pێ t3l`-BkUGiMvKd[Doj애ƘP{ON{'z$ϝ3Ay]Ȅ GIzJB>r{v=)iM-hTAwq{abLL\ ]ϭ @q;Hh03Ka@4:C.x_!H@,Q`,V9Z7*=w@G3A/qWmV"OhZ8S܃Gt1!N9s !w,H2#(A ow g|9"l'on9Q"r\Kg7+OqrGPq= {t8nkR IԽUSHIK@'j/M!wK7\@fGL4+Q\ .""IvEs59$V-p"EhRѪzVz0=l{IF;>R3K%,9Ss"Bw0Ea 9,f&[вY弋G"GvDr1xw.x|d)0T!wWx'9욟`W_İmS*ΠÏ쫨C4(FRc{H$7G(_Abz!!3F$*̈G5@UɏZ0xorK:,r%C`M涸4zyQRpLs!W"Z =VY0pl+Y a :K7mvVOjy = 54/f{=^$J2C",VG8^pvq VE Bz9ѬK^鼤hXi#ٞ2] 9+s\\F)tc 5VÃO]0-aGZaH.ϒ"rYVTr@ 6%3J 'i.(Q'6_ ܒ74!Mu%geW P 8_HT`Ԡq@[# H\'v~rC2Kw?S9޺4#ax@rV_h 3^Au\/cӖ+m6T;?'jq q-[s\lT,iI s/$D"D(%Qb ~ da@zQ5u6 =DKQZȵِ]XhcAC2ݬXU42_Nyk 1Yc~\U VXj0TOxC#vc0g06‡*;f,(+߇K{͚ڑ9w[)TKAo6EޏpPiˁT2%9xģ/Sa"k\v C9O+bmާa7(wF+;i-Q>I4>#xlCmV*mlx{q eX p3'qϰ6:1t e`dCMHjeyB{P{ /8DrԄTe^4aYd/ղ)OR_õFC汦RS9jNgLP?`=`0aE > endobj 163 0 obj >stream x\K:%e\쮁MҐŐU^02|GGo3 շ,K5\8iꆋjގ?&sSٯc+k1r߾ۇx:5.rOoYP/~eAمK7eh.K׫2]^/Cep:0sub/àv~:xa|{?yu{}k\,^_pp㷄| :e,2$ Fx5ί~ޗ=;2qt\kmIK] هi1X #=*^ӫ?e]q'/z|o||Lm_v7oDAƛ!aDݬMa `ud:A6x/` hMKqZ氺JVyK\A3,8~l#ͨw0.b X;Y}RgR_=H#ʭ2tl">+(Ϧ9G)-&RwXBTIcU[׏E[ 9RR'&gWjkl{q f aoǺ* >d gdcM'TFdS7i~k8a~s;UKvw &de-󋂌m )(ش2aB8.T_8-mj4ӯDQ- qWŶM6$1Ty#>hs|n>L &pS+)C@"JWCxQoMֻ G(.DȽ2D$;taUnzP=c|'22 8AA: (QàF> p8I׃wH JLȝ]I/*8q+'WQqs/3PS0LaVCѓz}P"bo`c@ѶiO!RDp CZAbkC‑I\Fr64ideHuHX-8#aW 枢Es:ml  9鱉C1~Nڦ3iˌ]iL-ɜ7'Ѝ恱(K,'9'c )#񜎥 &\4E5r5d:Ydlҥ`hX{RYP6aBPQ9o2J HTxzK۾baߑ(N^,ƩXN!hSeW|3 Pݏ:`yCBʸ2W2r1A1)V^ >" G2#\ؓzMI`qó?f͊=Ӵ !ȒcnKdbޛgFL:5sܖ UֵȡPLЀ+LX5!*DՈI =DxUc/)lWAVKTtJEB!8eH`> B5oEf*-PB\P/baQ3ݓ56qT>Mg-wO+ \e-В-Dgrp(Cl*/0ANLعQ!꼳;BUa[H-L HI[-hjdBc#0\Z+L"t3y^- p n/+30Vu?ɤZT^X(EކO60!>Ȁm1rRVYM@<@)w.eii( FWܿ !3VL"IJ'bbP@=v[aNUa0 1fC~l1; EsՈ1*M*1(,o۴]yy'In@<@Z+w9},E֔Z^0Z9*\ tXHw 01[,S9q,h$yBQi)UxbIK db華+{jҋ)JQɆx@R1JC`slk,6PHxϰ|K-*X yʻJTTn<3trhD(L