Hai anh em ruột, chỉ vì chuyện chia đất của cha mẹ để lại mà không nhìn mặt nhau đã ba năm. Tết đến, người anh về nhà, người em ra khỏi nhà. Giỗ cha, hai người ngồi hai mâm. Mẹ già nhìn hai đứa con mà thở dài, không dám khuyên bên nào, khuyên bên nào cũng sợ bên kia giận. Hàng xóm nhìn vào bảo sao anh em ruột mà thù nhau dai thế. Người trong cuộc thì ai cũng cho rằng mình đúng, người kia sai. Người anh bảo em tham. Người em bảo anh ỷ lớn ăn hiếp. Mỗi người giữ một câu chuyện của riêng mình, và cả hai đều tin câu chuyện đó là sự thật duy nhất.
Giận người thân lâu ngày có một đặc điểm rất lạ: càng giận lâu, người ta càng quên mất mình giận vì chuyện gì. Ban đầu là chuyện đất đai, chuyện tiền bạc, chuyện một câu nói trong lúc nóng giận. Lâu dần, chuyện cũ mờ đi, chỉ còn lại cảm giác: tôi ghét người đó, tôi không muốn gặp người đó. Cảm giác đó đi theo người ta mỗi ngày, như mang một cái ba lô đá trên lưng. Gặp chuyện vui cũng không vui trọn vẹn, vì trong lòng vẫn còn một góc nặng. Ngủ cũng không ngon, vì thỉnh thoảng lại nhớ tới chuyện cũ, lại tức lại từ đầu.
Sách cổ có câu nói rất thẳng: còn chấp, còn chấp trước, thì nghiệp còn, còn sân hận. Chấp trước là bám chặt vào ý mình đúng, người kia sai. Bám càng lâu, giận càng dai. Và cũng trong kho sách có lời dạy rằng sân hận rồi sẽ thành tịch tĩnh, sẽ lắng xuống, không còn nữa, nếu người ta hiểu được bản chất của nó. Cơn giận vốn không phải là một vật cứng. Nó giống như ngọn lửa: có củi thì cháy, hết củi thì tắt. Củi của cơn giận chính là những lần mình nhắc lại chuyện cũ, kể lại cho người khác nghe, tự nói với mình rằng người kia xấu xa ra sao. Mỗi lần nhắc lại là một lần châm thêm củi. Ngừng châm, lửa tự tắt.
Buông cơn giận với người thân không có nghĩa là nói rằng chuyện cũ không quan trọng, hay người kia không có lỗi. Buông có nghĩa là mình chọn không mang nó theo nữa. Người ta thường đợi người kia xin lỗi trước rồi mới tha thứ. Nhưng nếu cả hai cùng đợi, thì chẳng ai xin lỗi ai, và cả hai cùng khổ. Người buông trước không phải là người thua. Người buông trước là người được nhẹ trước. Nhẹ được một ngày là lãi một ngày.
Thực hành buông giận có thể bắt đầu từ những việc rất nhỏ. Việc thứ nhất: ngừng kể chuyện cũ với người ngoài. Mỗi lần kể lại, mình phải sống lại cơn giận một lần nữa. Người nghe thì nghe xong rồi thôi, còn mình thì mang cơn giận đó về nhà. Việc thứ hai: khi gặp mặt người thân đó, thử nói một câu bình thường, không nhắc chuyện cũ. Hỏi thăm sức khỏe, hỏi thăm con cái. Một câu bình thường có thể mở ra một con đường mới, mà trước giờ cả hai đều tưởng đã đóng kín.
Việc thứ ba, quan trọng nhất: nhớ lại lúc hai người còn thương nhau. Anh em ruột từng chia nhau củ khoai, từng đèo nhau đi học. Chị em từng mặc chung áo, từng giấu nhau những bí mật nhỏ. Tình thân đó có thật, nó đã từng tồn tại, trước khi chuyện đất đai, chuyện tiền bạc xen vào. Nhớ lại điều đó không làm chuyện cũ biến mất, nhưng nó nhắc mình rằng người kia không chỉ là kẻ đã làm mình giận. Người kia còn là người đã cùng mình lớn lên. Sách cổ dạy tâm không còn chỗ dựa, không còn bám víu, thì mới trở về với cái chân thật. Khi mình thôi bám vào câu chuyện người kia sai, mình mới thấy được toàn bộ con người họ, cả phần tốt lẫn phần chưa tốt.
Có người sẽ nói: nhưng người kia không xứng đáng được tha thứ. Tha thứ không phải là phần thưởng cho người kia. Tha thứ là món quà mình tặng cho chính mình. Người kia có thể không bao giờ thay đổi, không bao giờ xin lỗi. Nhưng mình vẫn có quyền chọn sống nhẹ nhõm, không cần đợi họ thay đổi. Giận một người ba năm, năm năm, mười năm, cuối cùng người mệt nhất vẫn là mình. Người kia vẫn sống cuộc đời của họ. Chỉ có mình là mất ngủ, mất vui, mất cả những bữa cơm đoàn viên với mẹ già.
Mẹ của hai anh em trong câu chuyện đầu bài năm nay đã tám mươi tuổi. Bà không còn mong hai con chia đất cho công bằng nữa. Bà chỉ mong một bữa cơm có đủ cả hai đứa ngồi cùng một mâm. Mong ước đó nhỏ lắm, nhưng phải có một người buông trước thì mới thành. Nếu bạn đang giận một người thân, thử làm người buông trước xem. Gọi một cuộc điện thoại. Nhắn một tin ngắn. Sang nhà uống một chén trà. Không cần nói lời xin lỗi to tát. Chỉ cần có mặt. Có khi chỉ cần vậy thôi, ba năm giận hờn tan ra trong một buổi chiều.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư