Ông Tư sáu mươi tám tuổi, đi khám về với tờ giấy ghi huyết áp cao. Bác sĩ dặn uống thuốc đều, ăn nhạt, đi bộ mỗi sáng. Ông làm theo hết. Nhưng từ hôm đó, ông đo huyết áp ngày năm lần. Sáng đo, trưa đo, tối đo. Số cao một chút là ông lo cả đêm. Số thấp một chút thì ông mừng, rồi lại lo mai nó lên. Cả nhà bảo ông: bệnh thì đã có thuốc, sao ông cứ lo mãi thế. Ông bảo: không lo sao được, bệnh trong người mình mà.
Có một câu chuyện trong kinh kể về cụ già Na-ku-la-pi-ta. Cụ đã già yếu, thân thể mỏi mòn, đến bạch Phật. Phật dạy cụ một câu ngắn: dầu thân xác này có ương yếu, ta sẽ không để cho tâm bệnh hoạn. Sau đó ngài Xá-lợi-phất giải thích thêm cho cụ thế nào là thân bệnh mà tâm không bệnh. Người xem thân này là chính mình, thân đổi thì lòng buồn rầu, sợ hãi, đó là thân bệnh, tâm cũng bệnh. Người thấy thân này theo luật vô thường, đổi thay là lẽ thường, thì thân có bệnh mà tâm vẫn an.
Nghe thì đơn giản. Làm thì không dễ. Ai đã từng ốm mới biết, cái lo về bệnh nhiều khi còn mệt hơn chính cái bệnh. Đau một chỗ, lo mười chỗ. Bác sĩ nói một câu, về nhà suy ra mười điều. Lên mạng đọc thêm, càng đọc càng sợ. Cái lo đó làm mất ngủ, mất ăn, rồi sức khỏe lại càng yếu đi. Bệnh một, lo thành hai. Đó chính là tâm bệnh mà Phật nói tới.
Buông nỗi lo sức khỏe không có nghĩa là mặc kệ sức khỏe. Trái lại, người buông được lo mới chăm thân đúng cách. Uống thuốc đúng giờ, không tự ý thêm bớt. Ăn uống điều độ, ngủ đủ giấc. Đi bộ mỗi sáng, làm những việc vừa sức. Làm xong những việc cần làm rồi thì thôi, không ngồi rình rập từng triệu chứng trong người. Chăm thân là việc của tay chân. Lo lắng là việc của cái tâm. Tay chân làm xong thì tâm nên nghỉ.
Có một cách hay để biết mình có đang lo quá hay không. Hỏi mình một câu: hôm nay mình đã làm đủ những việc bác sĩ dặn chưa? Nếu rồi, thì phần còn lại không nằm trong tay mình nữa. Thân này già đi, yếu đi, đó là lẽ thường, không ai tránh được. Người trẻ cũng vậy, chỉ là chưa tới lúc. Hiểu như thế, lòng sẽ nhẹ. Không phải là hết lo hẳn, mà là lo đúng chỗ, lo vừa đủ.
Tâm không bệnh còn có nghĩa là vẫn vui được với những việc nhỏ. Ông Tư bây giờ vẫn uống thuốc đều, vẫn đi bộ mỗi sáng. Nhưng ông không đo huyết áp năm lần một ngày nữa. Ông đo một lần buổi sáng, ghi vào sổ, rồi cất máy đi. Sáng ông tưới cây. Chiều ông ngồi chơi với cháu. Ông bảo: bệnh thì kệ nó, mình cứ sống vui. Sống vui không chữa được bệnh, nhưng sống vui làm cho những ngày còn lại đáng sống hơn nhiều.
Người thân trong nhà cũng nên nhớ điều này. Thương người bệnh không phải là nhắc bệnh suốt ngày. Hỏi thăm thì hỏi, nhưng đừng hỏi dồn dập. Đừng kể chuyện người này bệnh nặng, người kia mới mất. Người bệnh nghe những chuyện đó, tâm càng thêm bệnh. Thay vào đó, kể chuyện vui. Rủ nhau ăn một bữa ngon. Ngồi cùng nhau, không cần nói gì nhiều. Có mặt một cách nhẹ nhàng, đó đã là thuốc tốt cho tâm.
Tâm không bệnh còn có một cái hay nữa. Người giữ được tâm an thì vẫn giúp được người khác. Ông Tư bây giờ hay ngồi chơi với mấy ông bạn cùng xóm, ai mới phát hiện bệnh thì ông kể chuyện của mình, bảo: tôi cũng bệnh đây, uống thuốc đều là sống khỏe. Một câu đó thôi, người nghe bớt sợ hẳn. Người bệnh mà tâm an, không chỉ nhẹ cho mình, mà còn nhẹ cho cả người xung quanh.
Thân này rồi cũng già, cũng bệnh, cũng đổi thay. Không ai giữ mãi được. Nhưng cái tâm thì mình giữ được. Giữ cho nó đừng bệnh theo thân, đó là việc tu tập ngay trong đời sống hàng ngày. Bệnh đến thì chữa. Lo đến thì buông. Sống từng ngày cho đàng hoàng, vui vẻ. Đó là cách thương lấy chính mình.
Bài này chỉ là lời nhắc từ sách xưa, không thay cho lời dặn của bác sĩ.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư