🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Buông bỏ – an lạc

Buông xả sáu căn, sáu trần: nhẹ từ trong ra ngoài

Buông bỏ – an lạc · 6 phút đọc

Buổi sáng, mắt vừa mở ra đã thấy điện thoại. Tin nhắn, tin tức, hình ảnh, lời khen, lời chê. Tai vừa tỉnh đã nghe tiếng xe, tiếng người, tiếng nhạc. Mũi ngửi mùi khói, mùi đồ ăn. Miệng nếm vội bữa sáng. Tay chạm vào đủ thứ. Cả ngày, sáu cửa của mình mở toang, đón đủ thứ từ bên ngoài tràn vào. Đến tối, đầu óc nặng trĩu, người mệt rã rời mà không biết vì sao.

Người xưa gọi sáu cửa ấy là sáu căn: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý. Sáu thứ bên ngoài tràn vào là sáu trần: sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp. Sách xưa viết: bậc đạt đạo thì trong tâm buông xả sáu căn, bên ngoài buông xả sáu trần. Nghĩa bằng lời thường là: người sống an lạc là người biết buông ở cả hai phía. Bên trong, tâm không nắm chặt. Bên ngoài, không để mọi thứ lôi kéo.

Mắt thấy là một ví dụ dễ thấy nhất. Ngày nay, mắt mình nhìn màn hình nhiều hơn nhìn người thân. Lướt mạng thấy người ta giàu hơn, đẹp hơn, vui hơn, lòng mình sinh ra so sánh. So sánh sinh ra buồn. Buồn sinh ra muốn hơn. Muốn hơn sinh ra mệt. Cả chuỗi ấy bắt đầu chỉ từ một cái nhìn. Buông xả sáu căn không có nghĩa là nhắm mắt lại, không nhìn gì nữa. Buông là nhìn mà không bị lôi đi. Thấy người ta giàu, biết vậy thôi. Không so với mình. Thấy món đồ đẹp, biết vậy thôi. Không nhất định phải mua.

Tai nghe cũng vậy. Nghe lời khen thì vui. Nghe lời chê thì buồn. Nghe chuyện thiên hạ thì tò mò. Cả ngày tai mình bận rộn. Nhưng có bao nhiêu lời nghe xong làm mình nhẹ nhàng? Ít lắm. Đa số lời nghe xong chỉ làm mình nặng thêm. Buông xả ở tai là nghe có chọn lọc. Nghe lời cần nghe. Lời không cần, nghe rồi để nó đi qua, đừng giữ lại trong lòng. Người ta nói một câu, mình giữ cả tuần. Ai mệt? Mình mệt.

Miệng nếm cũng là một cửa. Ăn không chỉ để no. Nhiều người ăn để giải buồn, ăn để đỡ lo, ăn vì thèm. Ăn xong lại hối hận, lại lo tăng cân, lại buồn thêm. Vòng tròn cứ quay. Buông xả ở miệng là ăn biết mình đang ăn. Nhai chậm, nếm rõ vị. Ăn đủ thì dừng. Không dùng đồ ăn để lấp nỗi buồn. Nỗi buồn không lấp được bằng đồ ăn. Nó chỉ tạm ngủ quên, rồi thức dậy nặng hơn.

Thân chạm, ý nghĩ cũng vậy. Thân thích êm ái, thích tiện nghi, càng chiều càng đòi hỏi. Ý thì chạy lung tung, chuyện quá khứ, chuyện tương lai, chuyện chưa xảy ra. Cả sáu căn cùng mở, sáu trần cùng tràn vào, con người như ngôi nhà không cửa, gió nào cũng lùa. Muốn nhà ấm thì phải biết đóng bớt cửa. Không đóng hết. Chỉ đóng những cửa không cần mở lúc này.

Thực tập buông xả sáu căn bắt đầu từ một cửa thôi. Chọn cửa nào làm mình mệt nhất. Nhiều người mệt nhất vì mắt, vì lướt mạng. Vậy thì đặt điện thoại xuống một giờ mỗi tối. Giờ ấy dành cho người thân, cho bữa cơm, cho giấc ngủ. Có người mệt nhất vì tai, vì nghe quá nhiều chuyện. Vậy thì bớt lại. Không nghe chuyện không liên quan đến mình. Một cửa nhẹ, các cửa khác cũng nhẹ theo.

Buông bên trong và buông bên ngoài đi cùng nhau. Bên ngoài bớt đón, bên trong bớt giữ. Mắt bớt nhìn linh tinh, tâm bớt so sánh. Tai bớt nghe thị phi, tâm bớt phiền não. Miệng ăn chậm lại, tâm cũng chậm lại. Sáu căn là cửa nhà. Sáu trần là khách qua đường. Khách đến thì tiếp, khách đi thì tiễn. Đừng giữ khách ở lại trong nhà. Nhà của mình, mình phải giữ cho thoáng. Thoáng thì nhẹ. Nhẹ thì an lạc.

Riêng cửa thứ sáu là ý, cửa khó đóng nhất. Ý không cần mắt tai cũng chạy được. Đang ngồi yên, ý vẫn lo chuyện mai, vẫn giận chuyện qua. Buông ý không phải là ép mình không nghĩ gì. Ép càng nghĩ nhiều. Buông ý là thấy ý đang chạy thì gọi nó về. Về với hơi thở. Về với việc đang làm. Rửa bát thì biết mình đang rửa bát. Đi bộ thì biết mình đang đi bộ. Ý về được với hiện tại, năm cửa kia tự nhiên cũng yên.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Chuyển Họa Thành Phúc — trang 88 (Chuyển Họa Thành Phúc (Nguyễn Minh Tiến) dantocking.com.pdf)
Bài liên quanBuông kỳ vọng cha mẹ già phải như xưaBuông bỏ món quà không vừa ý: nhận rồi, đừng giữ bựcBuông bỏ khi mình luôn là người gánh hết mọi việc trong nhà